T.C.
İZMİR
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/716 Esas
KARAR NO : 2024/771
DAVA : İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 07/09/2022
KARAR TARİHİ : 11/09/2024
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA : Davacı vekili, dava dilekçesi ve duruşmalarda özetle; Dava dışı... Finansal Kiralama A.Ş. nin hasar tarihinde müvekkil sigorta şirketi nezdinde "Makine Kırılması Sigorta Poliçesi" ile sigortalı olduğunu, ilgili poliçenin sigorta ettireni dava dışı... İnşaat Hafriyat Taah. Akar. Maden Gıda San. Tic AŞ olup, sigortalı şirket ile sigorta ettiren şirket arasında düzenleme şeklinde finansal kiralama sözleşmesi bulunduğu, dava dışı sigorta ettiren... İnşaat Hafriyat Taah. Akar. Maden. Gıda San. Tic. A.Ş.'nin sigortalı... Kiralama A.Ş. ile arasındaki finansal kiralama sözleşmesine binaen kiralamış olduğ... marka, ... model, 2016 imal,...seri numaralı foraj ve diyafram kazık makinesinin, sigorta ettiren şirketin kardeş şirketi olan davalı borçlu... Zemin Mühendislik İnş. Taah. Nak. San. Ve Tic. A.Ş.'nin kullanımındayken, İzmir - ... inşaatı devam ederken, borçlu davalının çalışanı operatör ...'ın sorumluluğu altında kullanımı esnasında 20/11/2019 tarihinde hasar ortaya çıktığını, ortaya çıkan hasarın tespiti ve nedenlerinin öğrenilmesi amacıyla ekspertiz incelemesi yaptırıldığını, ... Hizmetleri Ltd. Şti. tarafından, 24/02/2020 tarih ...rapor numaralı hasar ekspertiz raporunda; "... Söz konusu hasar kuyu içerisine yapılan perde beton tam kuruman, perde beton arkasındaki toprağın bir şekilde 5cm-10 cm kadar kayması, genişlemesi veya herhangi bir şekilde perde betona basınç yaparak içeriye doğru perde betonu itmesi ve şişirmesinin ardından kuruyan perde betonun altında kalan grabın sıkışması ve yukarıya çıkarılırken çok zorlanması ile oluşmuştur. Grabı ve kelly barları yukarıya çekme çıkarma işlemi sırasında operatörün makineyi aşırı zorlaması sonucu kelly barlar eğilip, burkulmak suretiyle plastik deformasyona uğramıştır. Hasar neden operatör hatasıdır..." şeklinde tespitlerde bulunulduğunu, nitekim davacının hasar meydana geldikten sonra vermiş olduğu yazılı beyanında; " 20.11.2019 tarihinde İzmir ... Projesinde,...marka 280 model fore kazık ve diyafram duvar makinesiyle çalışırken 280 x 80 cm kuyu kazısının 43. Metresinde grab sıkıştı, grabı çekmek için kendi çabamla bir süre uğraştıktan sonra grabı dışarı çıkardım. 4 kademe olan kelly barın eğildiği ve burkulduğu, zorlama sonucu kaldırma pistonlarının da eğildiği görülmüştür..." şeklinde hasar beyanında bulunarak kusurunu açıkça ikrar ettiğini, söz konusu hasar meydana geldikten sonra dava konusu "Foraj ve Diyafram Kazık Makinesinde" meydana gelen hasar/zayiat ile ilgili gerekli tüm incelemeler ve araştırmalar yapılmış olup, inceleme ve araştırma sonucu tanzim edilen... Hizmetleri Ltd. Şti. tarafından, 24/02/20220 tarih...apor numaralı hasar ekspertiz raporuna göre hasarlanan/zayi olan "Foraj ve Diyafram Kazık Makinesi" için; sigortalı ... Kiralama A.Ş.'nin muvafakati ile, sigorta ettiren... İnşaat Hafriyat Akar. Maden. Gıda San. Ve Tic. A.Ş.'ye Müvekkil Şirket tarafından 57.793,17-€ tazminat ödendiğini, davacı müvekkil şirketin yapmış olduğu ödemenin rücuen tahsili amacıyla davacıya karşı İzmir... İcra Müdürlüğü'nün... Esas sayılı dosyasından icra takibi başlatılıp gönderilen ödeme emrine borçlu/davalı tarafından haksız ve mesnetsiz olarak itiraz edildiğini ve bu itiraz sonucu takibin durduğunu, icra dosyasına yapılan itiraz üzerine, 7155 Sayılı Kanununun 20. Maddesi ile getirilen 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununda 5/A maddesi düzenlemesine göre ticari davalardan konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartı haline geldiğinden tarafımızca İzmir... İcra Müdürlüğü'nün ... E. Sayılı dosyasının tahsili amacıyla arabuluculuğa başvurulmuş ise de davacı ile 12/04/2022 tarihinde yapılan arabuluculuk görüşmesinde anlaşma sağlanamadığından anlaşmama yönünde son tutanak düzenlenerek arabuluculuk sürecinin sona erdiğini, sigorta poliçesinin geçerli olduğu bir dönemde meydana gelen hasar ile ilgili poliçe kapsamında hasar tazminatı ödemesi yapıldığından; ödeme dekontu ile Türk Ticaret Kanunu hükümleri gereği halefiyet şartları, ibraname (temlikname) ile de Borçlar Kanunu hükümleri gereği alacağın temliki şartlarının oluştuğunu, zira bahsi geçen sorumlulara karşı rücu hakları kayıtsız ve şartsız olarak müvekkil davacı şirkete ait olduğunu, böylece müvekkil şirketin hem halefiyet kapsamında hem de alacağın temliki kapsamında dava dışı sigortalının tüm haklarına halef olduğunun ispat edildiğini, davalı/borçlunun, borca ve ferilerine itirazının iptali ile takibin devamına karar verilmesi talepli olarak, işbu davanın açılması zaruretinin hasıl olduğunu, ekspertiz raporu, sigorta yüliçesi, hasar dosyası ve diğer delillerimiz ile birlikte Sayın Mahkemece yapılacak olan incelemeler neticesinde; davalı/borçlunun takip dosyasına yapmış olduğu tüm itirazların haksız ve kötü niyetli olduğunun anlaşılacağını, arz ve izah olunan nedenlerle; İzmir... İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı takip dosyasında borca ve takibe itirazının iptaline ve takibin devamına, davalı/borçlunun takip konusu borcu takip dosyasında belirtilen orandaki faizi ile ödemesine, davalı/borçlu aleyhine %20'den aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava ettiği görülmüştür.
CEVAP : Davalı vekili cevap dilekçesi ve duruşmalarda özetle; davacı yanın, müvekkil Şirkete karşı ikame ettiği işbu haksız ve mesnetsiz davanın reddi gerektiğini, sigortalı... İnş. Haf. Taah. Akar. Mad. Gıda San. Tic. A.Ş. ile Müvekkil Şirket arasında organik bağ bulunduğunu, aslında her iki şirketin tek elden yönetilen bir şirket olduğunu, nitekim her iki şirketin yetkililerinin birbiri ile yakın akraba olup; her iki Şirketin faaliyet merkezinin aynı adreste olduğunu, bunun yanı sıra unvanlarından dahi anlaşılacağı üzere her iki Şirketin faaliyet konusunun neredeyse birebir aynı olduğunu, hatta üçüncü kişiler her iki şirketi... markası çatısı altında bildiğini ve andığını, işbu davanın kabulü halinde davacı yan,... İnş. Haf. Taah. Akar. Mad. Gıda San. Tic. A.Ş.'nin zararını tazmin etmemiş olacağını, çünkü ödenen tazminatın müvekkil şirketten rücu edilmesi halinde davacı yan, tabiri caizse bir cebe koyduğunu diğer cepten almış olacağını, kaldı ki, kaza tarihinde dahi davacı yan bu husustan yani Müvekkil Şirketin işçisi olan ...'ın, sigortalı... İnş. Haf. Taah. Akar. Mad. Gıda San. Tic. A.Ş.'nin zilyetliğinde olan iş makinesini kullandığından haberdar olduğunu, dava dışı ..., işvereni olan Müvekkil Şirket tarafından Halkapınar Mahallesi,...Bulvarı Yan Yolu, ... Konak/İZMİR adresinde yer alan... Projesinde 01.11.2019 - 30.11.2019 tarihleri arasında çalışmak üzere görevlendirildiğini, akabinde bu hususun müvekkil şirket tarafından davacı yana bildirildiğini, sözü edilen her iki belgenin dava dilekçesinin ekinde yer alan deliller arasında mevcut olduğunu, kısaca müvekkil şirketin, hiçbir aşamada davacı yandan deyim yerindeyse hiçbir şeyi gizlemediğini ve yaptığı görevlendirme hususunu dahi vakit kaybetmeksizin davacı yana bildirdiğini, yani davacı yanın, başından beri müvekkil şirketin işçisi olan ...'ın, kendi sigortalısı olan... İnş. Haf. Taah. Akar. Mad. Gıda San. Tic. A.Ş.'nin zilyetliğinde olan iş makinesini kullanacağını ve aynı zamanda kullandığını bildiğini, hal böyleyken davacı yanın sanki bu hususu ilk defa fark etmişcesine davranmasının açıkçası hakkın kötüye kullanılması anlamına geldiğini; sözü edilen her iki belgenin, davacı yanın Müvekkil Şirket ile dava dışı ... İnş. Haf. Taah. Akar. Mad. Gıda San. Tic. A.Ş. arasındaki sıkı organik bağının poliçenin düzenlendiği andan itibaren bildiğinin en açık kanıtı olduğunu, ayrıca sigorta konusu malı, sigortalının muvafakati ile kullanan kişilerin bu esnada verdikleri zararlardan dolayı sigorta şirketi tarafından rücu hakkı kullanılamayacağını, zira bu kişiler de tıpkı sigortalı gibi olup; sigorta teminatı, sigortalının izin verdiği kişileri de kapsayacağından somut olayda dava dışı sigortalı... İnş. A.Ş. tarafından poliçe konusu malı kullanmasına muvafakat edildiği açıkça izah ettikleri şekilde davacı yan tarafından dahi bilinen müvekkil şirket işçisi ...'a ve dolayısıyla Müvekkil Şirkete rücu hakkının kullanılamayacağının sabit olduğunu, takdiri sayın mahkemeye ait olmak üzere muvafakatin verilip verilmediği noktasında dava dışı sigortalı... İnş. A.Ş.'nin yetkilisi sıfatına haiz olan...'nın, 6100 sayılı HMK madde 169 ve devamı hükümleri uyarınca isticvap olunması gerekeceğini, kabul anlamına gelmemek kaydıyla, dava dışı sigortalı... İnş. A.Ş.'nin, iş makinasını, davalı müvekkil şirkete kendi rıza ve muvafakati ile verdiğine dair kuşku ve duraksamaya yer olmayıp; davalı müvekkil şirketin, TTK 1429 maddesinde ifade edilen "sigortalının hukuken fiillerinden sorumlu bulundukları" kişi durumunda olduğu ve TTK 1429 maddesi, sigorta ettiren veya sigortadan faydalanan kimsenin kastından kaynaklanmamış olması şartıyla sigorta ettirenin veya sigortadan faydalanan veya eylemlerinden -bu ikisinin- hukuken sorumlu olduğu kişilerin kusurlarından doğan hasarlarında sigortacı tarafından tazmin edileceğinin öngörüldüğünü, yine, Genel Şartların 3/k maddesi de, sigortalı yerine kaim olan kişinin kasdından ve ayrıca sözleşme varsa ağır kusurundan mütevellit zararlarının teminat dışında tuttuğunu, teminat dışında kalma olgusunu bu hallerle sınırlandırıldığını, somut olayda, davalı Müvekkil Şirketin ve/veya çalışanı konumundaki ...'ın, TTK 1429 maddesi anlamında kasdi davranışlarından söz edilmesine hukuken imkan bulunmadığı gibi esasen böyle bir iddia davacı yan tarafından dahi ileri sürülmediğinden, Genel Şartların 3/k maddesinde belirtilen ve zararın teminat dışında kalmasını gerektiren hallerinde somut olayda söz konusu olmadığının açık olduğunu, burada işin yapıldığı esnada toprak kayması şeklinde tezahür eden hadisenin gerçekleştiğine şüphe olmadığını, nitekim eksper...tanzim ettiği işbu raporda bu hususu açık bir dille ifade ettiğini, esas mühim olan toprak altında kalan grape ve kelly barların toprağın altından nasıl çıkarılacağı olduğunu, eksper raporundan anlaşıldığı kadarıyla grape ve kelly barların çıkarılmasının yegane yolu yukarıya doğru çekilmesi olduğunu, zira toprak altında kalan grape ve kelly barların nazikçe çıkarılmasına imkan olmadığını, ister olağan şekilde ister zorlanarak çekilirse çekilsin toprak altında kalan bir makine aksamının zarar görmeden çıkmasına imkan olmadığını, nitekim eksper Şemsettin Metin bu hususta bir çözüm ya da öneri getirmediği gibi buna dair herhangi bir tespitte de bulunmadığını, bunun yanı sıra toprak kayması şeklinde tezahür eden hadisenin üçüncü kişinin veya kişilerin kusurundan ileri gelip gelmediği yönünde de herhangi bir bağlayıcı tespite yer verilmediğini, şayet burada toprak kayması şeklinde tezahür eden hadise, üçüncü kişi ya da kişilerin eyleminden dolayı meydana gelmiş ise bu eylemin zarar ile müvekkil şirket arasındaki illiyet bağını keseceğine şüphe olmadığını, bu durumda 6098 sayılı TBK madde 63 hükmünde düzenlenen zorunluluk halinin varlığı kabul edilecek ve Müvekkil şirketin deyim yerindeyse o saatten sonra yaptığı hiçbir işlemin hukuka aykırı sayılamayacağını, yani müvekkil şirket işçisi ... ne yaparsa yapsın grape ve kelly barların yine aynı şekilde zarara uğrayacağı söylenebilecekse burada müvekkil şirket işçisi ...'ın ve dolayısıyla Müvekkil şirketin kusurundan söz edilemeyeceğini, açıklanan nedenlerle; haksız ve mesnetsiz işbu davanın reddine, davacı aleyhine alacağın %20'sinden az olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ettiği görülmüştür.
DELİLLER :Davacı iddiasını ispata yönelik olarak; makine kırılması sigorta poliçesi, 24/10/2020 tarihli ekspertiz raporu, operatörün hasar beyanı tutanağı, ödeme dekontu, muvafakatname, ibraname, arabuluculuk son tutanağı, hasarlanan makineye ilişkin fotoğraflar, servis raporu, fiyat teklifi, onarım faturası, makine satın alma faturası, iş makinesi tescil belgesi, operatörlük belgesi, operatör SGK işe giriş bildirgesi, SGK hizmet listesi, leasing sözleşmesi, inşaat sözleşmesi, sovtaj yazısı, gümrük belgesi, müvekkil şirket nezdinde açılan ... hasar dosyası ve hasar dosyasına ait belgeler, İzmir... İcra Müdürlüğü'nün... Esas sayılı icra takip dosyası, hasara uğrayan makineye ilişkin tüm bilgi, belge ve yazışmalar, keşif, bilirkişi incelemesi, Yüksek yargı kararları ve sair delillere dayandığı görülmüştür.
Davalı vekili savunmasını ve iddialarını ispat yönünde; ilgili hasar dosyası, İzmir ... İcra Müdürlüğü'nün ...E. sayılı dosyası, tarafların ticari defter ve belgeleri, bilirkişi incelemesi, Yargıtay İçtihatları, tanıklar, ...'a ait işyeri özlük dosyası, keşif, yemin ve sair yasal delillere dayandığı görülmüştür.
İzmir ... İcra Müdürlüğü'nün... Esas sayılı takip dosyasının celp ve tetkikinde; alacaklı ... Sigorta AŞ tarafından borçlular... Zemin Mühendislik İnşaat Taahhüt Nakliyat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi ile ... aleyhine toplam 60.187,24-Euro üzerinden takip başlatıldığı, takip talebinin borçlulara 18/09/2021 tarihinde tebliğ edildiği, davalı borçlu vekili tarafından borca ve takibe itiraz edildiği görülmüştür.
Tarafların dosyaya celbini talep ettiği bilgi ve belgelerin dosyaya teminine müteakiben, dava konusu makinede ne surette hasar oluştuğu ve oluşan hasarın niteliği ile zarar miktarının belirlenmesi hususunda refakate mahkememizce resen bilirkişi kurulu isim listesinden seçilecek bir makine mühendisi bilirkişi alınarak, dava konusu makinenin bulunduğu adres olarak bildirilen mahalde keşif yapılmasına karar verildiği, yapılan keşif sırasında davalı tanıklarının dinlendiği görülmüştür.
Davalı tanığı ... Keşif Mahallinde Alınan Beyanında: "Ben 2008 yılından bu yana... İnşaat Hafriyat A.Ş'de makine ikmal ve onarım müdürü olarak çalışmaktayım. Davaya konu hasar gören makinanın hasar gören parçaları bu görmüş olduğunuz makina ve parçalarıdır. Davalı... Zemin A.Ş. İle dava dışı sigortalı... İnşaat Hafriyat A.Ş. Akraba ve aile şirketi olarak birlikte faaliyette bulunurlar bu görmüş olduğunuz depo ve bakım onarım merkezinde de her iki şirketin makina ve parçaları ile araçları bulunmaktadır. Her iki firma birlikte aynı işi aldıkları gibi ayrı ayrı işleri de almakta ancak makina ve araçlar ihtiyaç duyan şirket tarafından ortaklaşa kullanılmaktadır. Dava konusu diyafram duvar makinası da her iki şirket tarafından ortak kullanılmak üzere satın alınmış ancak mülkiyeti sigortalı... İnşaat adına kayıt edildiği için bu şirket adına sigorta yaptırılmış ancak hasarın meydana geldiği gün de ve öncesinde de davalı şirket tarafından aralıklarla iş bu makina kullanılmıştır. Bu husus bildiğim kadarıyla şirket yetkilileri tarafından sigorta şirketine önceden bildirilmiştir. Hasarın meydana geldiği tarihte davalı şirket çalışanı olarak sigortası yaptırılan ... tarafından makina diyafram duvar imalatı sırasında mevcut kuyunun içerisinde zemin göçmesi sebebiyle bu görmüş olduğunuz makina parçaları hasar görmüştür. Zemin göçmeleri önceden öngörülemez keza çalışma yapılan alan balçık ve su içresinde bulunan ve makinanın iş bu parçaları sıvılaşmış zemin içerisinde çalışması sebebiyle gözle görülmesi fiilen imkansız olduğundan bu göçmenin önceden ön görülmesi mümkün olmadığından ve istisnai hallerde yaşanabilecek sorunlardan olup bunu makinayı çalıştıran şahısın ön görerek tedbir alması mümkün değildir. Bilgim bundan ibarettir Tanıklık için ücret istemiyorum dedi. Dava konusu makina ile makinanın hasar gördüğünü beyan ettiği parçaları gösterdi." şeklinde beyanda bulunduğu görülmüştür.
Davalı tanığı...Keşif Mahallinde Alınan Beyanında: "Ben 2012 yılında... İnşaat Hafriyat A.Ş.'de foraj operatörü olarak işe başladım, işe başladıktan yaklaşık 3 veya 4 yıl sonra şirketler grubuna... Zemin A.Ş'de eklendi. Ben de her iki şirketin operatörü olarak ihtiyaç nerede doğduysa orada ki şantiyelerde, burada her iki şirketin birlikte depo olarak kullandığı, alanda bulunan ve ortak olduğunu bildiğimiz makinalarını inşaat alanlarına götürüp burada çalıştırıyorduk. Sigortamın hali hazırda hangi şirkette olduğunu şuan bilmiyorum. Keza dediğim gibi her iki şirket akraba olan şahıslar tarafından yönetildiğinden ve makinalarda birlikte kullanıldığından ben ve diğer çalışanlar hangi inşaatta çalışmamız gerektiği tarafımıza amirlerimiz tarafından söylendiğinde makinaların hangi şirkete ait ve kayıtlı olduğunu bilmeden buradan alıp inşaat alanına götürüp çalışıyoruz. Keza gittiğimiz yerde ki inşaat işinin de... Zemin tarafından veyahutta... İnşaat adına mı yapılıp yapılmadığını bilmeden, biz her iki şirket çalışanı gibi burada çalışmaktayım sigorta nakillerimizi hangi şantiye ve şirkette çalışacaksak muhasebe tarafından yapılmakta ancak dediğim gibi biz bu konuda çok fazla bir bilgi sahibi değiliz ücretimiz de düzenli olarak ödenmektedir. Hangi şirket tarafından ücretin ödendiğini sonradan tarafımızdan banka hesaplarımızı kontrol edildiğinde öğreniyoruz, davaya konu makina ve hasar gören makina parçaları bu görmüş olduğunuz makina ve parçalar olup, makinanın hasar gördüğü Folkart inşaatın Nova isimli şantiyesinde foraj halinde iken, bu görmüş olduğunuz kırılan kely olarak tabir ettiğimiz parçanın zeminde derinlerde iken ilerlemede sıkıntı olduğunu fark etmemiz üzerine, kely'i tekrar toplayıp gözlemlemek için dışarıya almaya çalıştık, ama kademeler olması gerektiği gibi toplanmadı, dıştan 2. Kademe 3. Kademe kely barlar hasar gördüğü için toplayamadık. Kuyunun içinde tek parça olarak çıkaramadık. Çıkarmak için vinçlerin yardımıyla kuyudan asılıp 2. Ve 3. Kademeyi zorlamayla ana kademenin içine soktuk ancak ana kademe de zarar gördü şişme oldu, kely'i makinadan ayırıp yere nakliye pozisyonuna aldığımızda kontrollerimiz sonucunda kely kademelerini hiçbir şekilde açamadık tamiratını yapamayacağımız için İstanbulda ki servise gönderdik, çalıştığımız zeminlerin önceden etütleri yapılmakla birlikte akışkan zemin çok olduğu için istenilen ebatta kuyu delinememiş ve göçükler oluşmuştur. Bu göçükler sebebiyle de terazili gönyeli bir şekilde ilerlemediği için kırılma olmuş olabilir. Ben yaklışık 25 yıldır bu sektörde çalışmaktayım bu şekil hasarlarla çok karşılaştık, bu hasarların meydana gelmesinde kullanıcı hatasından ziyade zeminde ki değişkenlikler etken olmaktadır. Bu değişkinlikleri önceden ön görmek mümkün değildir. Bilgim bundan ibarettir. " şeklinde beyanda bulunduğu ve hasarlı makina ve parçalarını gösterdiği görülmüştür.
Keşfin yapılması ve davalı tarafça müvekkiline ait defter ve kayıtların bulunduğu adresin bildirilmesine müteakiben, uyuşmazlığın çözümü özel ve teknik bilgi gerektirdiğinden, keşifte görev yapan makine mühendisi bilirkişi yanında bir SMMM, bir inşaat mühendisi ve bir de sigorta bilirkişisinin mahkememizce bilirkişi kurulu isim listesinden resen seçilecek olan 4 kişilik bilirkişi heyetine dava dosyasının tevdii ile tarafların iddia ve savunmaları doğrultusunda, davalı şirket defter ve kayıtları ile dava dosyası üzerinde inceleme yapılarak, mülkiyeti dava dışı... Finansal Kiralama şirketine ait dava dışı... İnşaat Hafriyat Taah. Akar. Maden. Gıda. San. Tic. A.Ş tarafından davacı sigoırta şirketine " makina kırılma sigorta poliçesi " ile sigortalanan sigorta konusu makinanın 20/11/2019 tarihinde, davalı şirket çalışanın kullanımda iken hasarlanmasından doğan ve dava dışı sigorta ettiren şirkete ödenen 57.793,17 -Euro maddi tazminatın davalı şirketten talep edilip edilmeyeceği, bu kapsamda dava dışı sigorta şirketi ile davalı şirket arasında organık bağ olup olmadığı işlerinin iç içe geçip geçmediği sigorta konusu makinanın sigorta şirketi sigorta ettiren ve sigortalı şirketlerin muvafakat ve rızası dahilinde davalı şirket çalışanın kullanıma tahsis edilip edilmediği, hasarın oluşumunda davalı çalışanın kusurlu olup olmadığını gösterir, dosya kapsamına uygun ve denetime elverişli rapor alınmasına karar verildiği, dava dosyasının makine mühendisi ..., yüksek inşaat mühendisi..., sigorta eksperi...ve SMMM ...'den oluşan bilirkişi heyetine tevdi edildiği, bilirkişi heyeti tarafından dosyaya ibraz edilen 02/01/2024 tarihli raporda özetle;
Makine Mühendisliği Yönünden Özetle;
makinenin hasar gören parçalarının zeminin derinlerinde çalışması, bu parçaların çalışırken fiilen gözle
görülmesi ve çalıştığı zeminin niteliğinin görülmesi mümkün olmadığından operatörün göçmeyi ön görerek
tedbir alma gibi bir durumunun söz konusu olamayacağı, bu nedenle operatör hatasından söz edilemeyeceği görüşüne varıldığını, davaya konu Foraj Ve Diyafram Kazık Makinesi’nde meydana gelen
hasarın eksper tarafından incelendiği, 4 ayrı faturada yapılan işler ve parçalar değerlendirilerek zarar
hesaplaması yapıldığı görülerek zarar bedeli için yapılan hesaplamanın, 1.liste parça bedeli 63.600,00-Euro, 2.liste hidrolik silindir bedeli 13.885,11-Euro, 3.liste nakliye hasar tutarı 791,88-Euro, 4.liste kargo ve gümrükleme masrafları 760,33-Euro olmak üzere toplam 79.037,32-Euro, hurda bedel tenzili 3.167,51-Euro
düşüldükten sonra hasar tutarının 75.869,81-Euro
hesaplandığını,
İnşaat Mühendisliği Yönünden; dosya kapsamındaki bilgilerden hasarın kelly barın zemin altında çalışma sırasında sıkışması sonrasında
operatörün işlemi durdurması ve servis ile yaptığı telefon konuşması sonrasında kelly barı toplamak ve zemin
üstüne çıkarmak için makineyi zorlaması neticesinde oluştuğunun açık olduğu, ancak burada her ne kadar
hasar kelly barın yukarı çekilirken oluşmuş ise de, kelly barın zeminde sıkışmasında operatörün hatası
olduğuna dair dosyada mevcut bir bilgi bulunmadığı, netice olarak kelly barın hasarlanmasına neden olan zorlama ise de bu operatör açısından kelly barın zemin
yüzeyine çıkarılması için bir zorunluluk olduğu zira işlem sırasında 55-60 metre derinlikte kelly barların
tamamı açıkken kelly barın yukarıya çekilmesi için başkaca bir yöntem görülmemekte olduğu,
Kelley barın zorlanarak çıkarılmasının asıl nedenin ise zemin altında grapenin sıkışmış olması ve bu duruma
operatörün bir hatasının sebebiyet verdiğine dair herhangi bir tespit veya değerlendirmeye dosyadan ulaşmak mümkün bulunmadığı, bu durumda operatör hatasından söz etmenin mümkün olmayacağı görüşüne
varıldığını,
Mali İncelemeler Yönünden; davalı... Zemin Mühendislik A.Ş ile davadışı... İnşaat Hafriyat Taah.A.Ş’nin ortaklık
yapıları aynı olmamakla birlikte her iki şirketinde merkezlerinin ... Mah....
Bayraklı/İzmir adresinde kayıtlı olduğu, şirket ortakları- yetkililerinin soyadlarının (..., ...) benzer olduğu,
her iki şirketinde ... San.Tic.A.Ş ile ... Projesi kapsamında Taşeron olarak sözleşme
yaptıkları,
şirketler arasında karşılıklı faturalar düzenlendiği (... Projesi İş Makinası Kiralama Hakedişleri,
Adınıza alınan mal ve hizmet faturalarının yansıtma faturası, Araç Mak Yakıt ve Çalışma Bedeli, Araç Makine Kira Bedeli), şirketlerin birbirlerine ya da birbirleri adına 3. Şahıslara ödemeler yaptıkları, yapılan
ödemelerin birbirlerine düzenledikleri faturaların toplamından fazla olduğu ve bu durumun taraflar
arasındaki para alışverişini işaret ettiği,
Davalı ve davadışı şirketler arasındaki para ilişkisinin beyan durumu şirketlerin 2019 yılına ait Kurumlar
Vergisi Beyannamelerinde incelenerek Transfer Fiyatlandırması Kapsamındaki İlişkili Kişiler bölümünde her
iki şirketinde ilişkili kişi olarak beyan edildiği,
SGK bildirgelerinde davaya konu iş makinasını kullanan ...’ın kayıtları incelenerek davalı
...Zemin Mühendislik A.Ş’nın personeli olduğu ve görevlendirme belgesinde
01.11.2019/30.11.2019 tarihleri arasında davadışı... İnşaat A.Ş’nin şantiyesinde çalışmak üzere
görevlendirildiği,
SGK Bildirgelerinde yapılan incelemede davalı... Zemin Mühendislik A.Ş ile davadışı...
İnşaat A.Ş arasında personel geçişleri bulunduğu tespit edilerek;
davalı... Zemin Mühendislik A.Ş ile davadışı... İnşaat Hafriyat Taah.A.Ş’nin aynı
adreste kayıtlı olması, şirketler arasında ticari ilişkinin yanı sıra para alışverişi olması, birbirleri adına
3.şahıslara ödemeler yapmaları, ortak projelerde iş yapmaları, şirketler arasında personel geçişlerinin
bulunması, faaliyet alanlarının benzer olması (Hafriyat- Zemin İyileştirme) nedenleriyle şirketlerin
birlikte hareket ettikleri, faaliyetlerinin iç içe geçtiği, şirketler arasında organik bağ bulunduğu
yönünde değerlendirilmesi mümkün olup nihai takdir Sayın Mahkeme’ye ait olduğunu,
Sigorta Eksperliği Yönünden; davacı şirket tarafından düzenlenen ve dosyada yer alan poliçe incelemesine göre, davalı şirketin beyan ve iddia ettiği gibi, dava dışı sigorta ettiren şirket ile davalı şirketin, ayrı ayrı birer tüzel kişilik olduğu da göz önüne alınarak, söz konusu hasarlı makine ‘nin, her iki şirket ve/veya şirket çalışanlarınca kullanılabileceğine dair herhangi bir poliçe notu, özel şartı veya poliçe derci olmadığı, bu nedenle de, her ne kadar, iki şirketin ortakları, yöneticileri ve iş kolları aynı olsa dahi, kanunen iki ayrı tüzel kişilik ve ayrı ayrı bordrolarda, ayrı ayrı çalışanları olması dolayısıyla, poliçe düzenleme aşamasında, bu konunun, poliçeye derç edilmesi gerektiği, bu nedenle de, bu aşamada, davalı tarafça ileri sürüldüğü üzere, iki şirketin, poliçe nezdinde aynı şirket olarak kabulünün mümkün olmayacağı, diğer taraftan, davacı sigorta şirketinin, dosyaya atamış olduğu sigorta eksperi vasıtasıyla ya da doğrudan kendisince, hasar dosya konusu hasardaki operatörün, sigorta ettiren firmanın elemanı olup
olmadığının teyidini yaptıktan sonra tazminat ödemesini gerçekleştirmesi gerekirken, tazminatı ödedikten sonra operatörün, tazminat ödenen şirketin değil de, davalı şirket çalışanı olması nedeniyle, bu hasar
dosyasına ait tazminatın ödenmesi sırasında, muhtemelen, sigorta ettiren şirket ile davalı şirket arasındaki bağı kabul ederek işlem yapmış olduğu ve dolayısıyla da, daha sonra, bu şirketlerin, farklı iki şirket olduğu gerekçesiyle, rücuen tahsil talebinin, uygun olmadığı,
dosya incelemesinde, söz konusu iş makinesinde oluşan hasarların, esasen, yakın sebep
analizi prensibine göre, “ çalışma yapılmakta olan perde beton çevrili kuyu arkasındaki toprağın
kayması ve buna bağlı olarak da, makine grapin, toprağa sıkışarak toprak altında kalması “ sonucu
hasarlanmış olduğu ve daha sonrasında da, operatör tarafından, teknik servisiyle de yapıldığı belirtilen
görüşmeye istinaden, sıkışan parçayı kurtarma amaçlı olarak yukarıya çekerken, kelly barların da eğilip
burkulması şeklinde hasarlar olduğu, yani bir başka deyişle de, heyetin diğer teknik üyeleriyle de aynı
görüşte olarak, böyle bir kayma olayını, operatörün, daha önce öngörüp önlem alması gibi bir durumun
beklenemeyeceği ve bu hasarların operatör kusuru veya hatası olarak değerlendirilemeyeceği,
yukarıda belirtilen nedenlerle, davacı sigorta şirketinin, TTK 1472.maddesi uyarınca, halefiyet
hakkı dolayısıyla, ödemiş olduğu tazminata neden olan olayla ilgili olarak, davalı şirketin faaliyeti esnasında meydana gelen olay olması ve poliçede de, aksine bir derç ya da not olmaması nedeniyle başlattığı rücu işleminde, söz konusu hasarların davalı şirket ya da çalışanının kusuru, hatası veya sorumluluğunda olmaması dolayısıyla uygun olmadığı, görüşüne varıldığını rapor ve beyan ettikleri görülmüştür.
Davacı tarafın itirazına binaen, dava dosyasının bilirkişi heyetine tevdi ile itirazları karşılar dosya kapsamına uygun denetime ve hüküm kurmaya elverişli ek rapor aldırılmasına karar verildiği, bilirkişi heyeti tarafından dosyaya ibraz edilen 01/05/2024 tarihli ek raporda özetle;
İnşaat Mühendisi Bilirkişi İnceleme Değerlendirme; Dosyada mevcut ekspertiz raporundan da anlaşıldığı üzere, 20.11.2019 tarihinde konu makine ile
diyafram kazık çakma işi yapıldığı esnada aniden kelly dönüşü ve delik delme işleminin kesildiği, operatörün
durumu fark etmesi üzerine çalışmayı durdurduğu ve servisten yardım istediği, servis tarafından telefonla
yönlendirme yapıldığı ve kuyuda sıkışan kelly nin çıkarıldığı anlaşılmaktadır. Ekspertiz raporunda hasar
sebebi olarak makinenin kuyu açma işlemi sırasında 55-60 metre derinlikte kelly barların tamamı açıkken
hasar gören kuyu içerisinde beton tam kurumadan, perde beton arasındaki zeminin 5-10 cm kadar kayması,
genişlemesi veya herhangi bir şekilde perde betona basınç yapması sonucu kuruyan betonun altında kalan
grapenin sıkışması ve yukarı çekilirken çok zorlanması ile oluştuğu tespitine yer verilmiş, hasarın kelly
barların yukarıya çekme çıkarma işlemi sırasında operatörün makineyi aşırı zorlaması sonucu oluştuğunun
raporlandığı, dosya kapsamındaki bilgilerden hasarın kelly barın zemin altında çalışma sırasında sıkışması
sonrasında operatörün işlemi durdurması ve servis ile yaptığı telefon konuşması sonrasında kelly barı
toplamak ve zemin üstüne çıkarmak için makineyi zorlaması neticesinde oluştuğunun açık olduğunu, ancak burada her
ne kadar hasar kelly barın yukarı çekilirken oluşmuş ise de, kelly barın zeminde sıkışmasında operatörün
hatası olduğuna dair dosyada mevcut bir bilgi bulunmadığını, netice olarak kelly barın hasarlanmasına
neden olan zorlama ise de bu operatör açısından kelly barın zemin yüzeyine çıkarılması için bir zorunluluk
olduğunu, zira işlem sırasında 55-60 metre derinlikte kelly barların tamamı açıkken kelly barın yukarıya
çekilmesi için başkaca bir yöntem görülmediğini, kelly barın zorlanarak çıkarılmasının asıl nedeni ise
zemin altında grapenin sıkışmış olması olduğunu ve bu duruma operatörün bir hatasının sebebiyet verdiğine dair
herhangi bir tespit veya değerlendirmeye dosyadan ulaşmanın mümkün olmadığını, bu durumda operatör
hatasından söz etmenin mümkün olmadığını, bunun yanında zemin iyileştirme işleminde tasarım hatası olup
olmadığı hususunda değerlendirme yapmak dosya kapsamından mümkün olamadığı gibi imalatın üzerinden
geçen süre de dikkate alındığında imalat sahasında da şartların değişmiş olmasının pek muhtemel olduğunu, bu yönden
de dosya muhteviyatının değerlendirme yapmaya elverişli olmadığını,
Makine Mühendisliği Yönünden İnceleme Ve Değerlendirme:
itiraz üzerine yapılan yeni değerlendirmede de kök raporda yapılan değerlendirmenin ve kusur
izafesinin meydana gelen olaya uygun ve isabetli olduğunun görüş ve kanaatine varılmasıyla herhangi bir
değişiklik yapılmasına gerek görülmediğini,
Sigorta Eksperi Bilirkişi İnceleme – Değerlendirme; Kök raporda da belirtmiş olduğu üzere, hasarlı iş
makinesinin, sigortalı şirket çalışanı operatör dışında, kardeş şirket çalışanı operatör tarafından da
kullanılabilmesi durumunun, poliçede ayrı bir özel şart notu ile derç edilmesi gerektiği ve yine iki
şirket ortakları , yöneticileri ve iş kolları aynı olsa dahi, kanuni olarak, iki ayrı tüzel kişi ve farklı vergi
mükellefiyetleri dolayısıyla, tek bir poliçe üzerinden teminat altına alınmış sayılabilmeleri için, bunun poliçe
özel notu ile belirtilmesi gerektiği konusundaki görüşlerinde bir değişiklik olmadığı, bununla ilgili Mali
Müşavir bilirkişi üyenin yaptığı “ organik bağ “ değerlendirmesinin, poliçe düzenlemesindeki hukuki
gereklilikler ve amir hükümlerin uygulanmasını değiştiremeyeceği ve bu nedenle de, sadece kardeş şirket
olması dışında, hukuken ayrı iki tüzel kişilik olan bu şirketlere ait kıymetlere ait hasarların, ayrı poliçelerle,
ayrı olarak değerlendirilmesi ve bu kıymetlerde meydana gelecek hasarlara neden olduğu iddia ve beyan
edilen kullanıcı elemanlara da, ayrı bir özel not olmadığı müddetçe, poliçe konusu olmadığı için, rücu
işlemi yapılamayacağı,
yine kök raporda belirtildiği üzere, davacı sigorta şirketinin sigorta eksperlerinin hasardaki operatörün sigorta ettiren firmanın elemanı olup olmadığının teyidini yaptırdıktan sonra tazminat ödemesini gerçekleştirmesi gerekirken, tazminatı ödedikten sonra operatörün davalı şirkete ait olduğu gerekçesine dayanmasının doğru olmadığı, bu hasar davasına ait
tazminatın ödenmesi sırasında sigorta ettiren şirket ile davalı şirket arasındaki bağı kabul ederek
işlem yapmış olduğu ve dolayısıyla da bu şirketlerin farklı iki şirket olduğu gerekçesiyle rücuen tahsil
talebinin uygun olmadığı,
"grup şirketleri olmalarının, bu şirketler
arasında rücu işlemini ortadan kaldırmayacağını, kaldı ki, davaya konu makine kırılması sigorta poliçesinde grup
şirketlere rücu edilemeyeceği şerhinin de yer almamaktadir “ şeklindeki ifadenin, poliçedeki hüküm ve
sıfatlarına göre, kimlerin sorumlu olacağının veya normal Sigorta Hukuku dahilinde, herhangi bir hasar
vukuunda, kimlerin hak sahibi olup, kimlerin, police teminatına dahil olduğuna dair ayrı bir derc notu ya
da özel not bulunması şartını ortadan kaldıracak bir neden olmadığı,
yine kök raporda, belirtildiği gibi, davacı sigorta şirketinin sigorta eksperlerinin hasardaki operatörün sigorta ettiren firmanın elemanı olup
olmadığının teyidini yaptırdıktan sonra tazminat ödemesini gerçekleştirmesi gerekirken, tazminatı ödedikten sonra operatörün davalı şirkete ait olduğu gerekçesine dayanmasının doğru olmadığı, bu hasar davasına ait
tazminatın ödenmesi sırasında sigorta ettiren şirket ile davalı şirket arasındaki bağı kabul ederek
işlem yapmış olduğu ve dolayısıyla da bu şirketlerin farklı iki şirket olduğu gerekçesiyle rücuen tahsil
talebinin uygun olmadığını rapor ve beyan ettikleri görülmüştür.
DEĞERLENDİRME :Dava; makine kırılması sigorta poliçesinden doğan alacağın rücuen tahsiline ilişkin başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali istemine ilişkin olduğu, yapılan yargılama, toplanan kanıtlar ve tüm dosya kapsamından anlaşılacağı üzere,
Taraflar arasındaki uyuşmazlığın, mülkiyeti dava dışı... Finansal Kiralama AŞ ye ait olup da finansal kiralama sözleşmesi ile dava dışı... İnşaat Hafriyat Taahhüt Akar. Maden Gıda Sanayi Ticaret AŞ ye devredilip, davacı sigorta şirketine makine kırılma sigorta poliçesi ile sigorta ettirilen foraj ve diyafram kazık makinesinin 20/11/2019 tarihinde, İzmir ili, Konak ilçesi, Alsancak ... inşaatı sahasındaki çalışması sırasında makinede oluşan hasarın oluşumunda, hangi tarafın ne oranda kusurlu olduğu, ne miktarda zarar oluştuğu, oluşan iş bu zarar bedelinin dava dışı sigortalı... İnşaat Hafriyat Taahhüt Akar. Maden Gıda Sanayi Ticaret AŞ ye ödenip ödenmediği, ödenmiş ise ne miktarda ödendiği, yapılan iş bu ödeme miktarının davalı şirketten talep edilip edilemeyeceği, davacı sigorta şirketinin sigorta poliçesinin yapılması ve devamı süresince dava dışı sigortalı ile davalı şirket arasında organik bağ olup olmadığını, her iki şirket arasında personel ve makine geçişinin olup olmadığını bilerek, makinenin davalı şirketin kullanımı sırasında doğacak hasarın da teminat altına alınıp alınmadığı noktasında toplanmıştır.
Tüm dosya kapsamı, taraf beyanları, tarafların dosyaya sundukları belge içerikleri ile mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi heyeti rapor ve ek rapor içeriklerine göre; davalı şirket ile dava dışı sigortalı şirket arasında organik bağ bulunduğu, her iki şirketin faaliyet adresi ve işletme ile personelin aynı alanda çalıştığı, her iki şirketin makine ve personeli arasında geçişkenlik olduğu, bu sebeple dava dışı sigortalı şirket tarafından finansal kiralama sözleşmesi ile dava dışı finansal kiralama şirketinden devir alınan makine kırılma sigorta poliçesi ile davacı sigorta şirketine sigortalanan makinenin, davalı şirket ile dava dışı ... şirketi arasında akdedilen sözleşme kapsamında, zemin iyileştirmesi yapılan İzmir ili, Konak ilçesi, Alsancak... inşaatı sahasındaki çalışması sırasında hasarlandığı, makine hasarının meydana geldiği 20/11/2019 tarihinde makineyi kullanan operatör ...'ın davalı şirketin sigortalı çalışanı olarak SGK kayıtlarında gözüktüğü, ancak iş bu çalışanın 01/11/2019-30/11/2019 tarihleri arasında dava dışı... İnşaat Hafriyat Taahhüt Akar. Maden Gıda Sanayi Ticaret AŞ şantiyesinde çalışmak üzere görevlendirildiğini, görevlendirme belgesi ile birlikte davacı sigorta şirketin bildirildiği, davacı sigorta şirketi tarafından dava dilekçesine ekli belgeler arasında iş bu görevlendirmeye ilişkin belgenin yer aldığı ve bu belgeler ile hasar incelemesi sonucu düzenlenen ekspertiz raporu da esas alınarak oluşan hasar bedelinin sigortalı dava dışı şirkete ödendiği, davacı sigorta şirketinin iş bu şekildeki davranışı itibarı ile, davacı sigorta şirketinin gerek sigorta poliçesinin akdedilmesi ve poliçenin devamı ve gerekse de hasarın oluştuğu tarih itibarı ile dava dışı sigorta şirketi ile davalı şirket arasındaki organik bağın varlığını, her iki şirket arasında personel ve makine geçişkenliği olduğunu bilerek hareket ettiği ve bu durumun bilinerek hasar bedelini dava dışı sigortalı şirkete ödediği, bu sebeple sigorta poliçesinde sigortalı olarak yer almayan davalı şirketin faaliyeti sırasında oluşan makine kırılmasından kaynaklı hasarların da teminat altına alındığının kabulü ile ödemede bulunduğu, bu sebeple halefiyet ilkesinden hareketle dava dışı şirkete yapılan ödemeyi, davalı şirketten talep edemeyeceği ve yine her ne kadar davacı tarafça kusur sorumluluğundan hareketle davalı şirkete müracaat edilmiş ise de, makinedeki hasarın çalışma alanındaki doğal risklerden kaynaklandığı, toprak kayması sebebi ile toprak altında kalan makineye ait parçanın çıkarılması sırasında oluştuğu, bu sebeple makinede oluşan hasarın, davalı şirketin sigortalı çalışanı olan ancak kaza tarihi itibarı ile dava dışı sigortalı... İnşaat Hafriyat Taahhüt Akar. Maden Gıda Sanayi Ticaret AŞ emrine görevlendirilen ve sigorta şirketine bildirilen makine operatörü ...'ın kusurundan kaynaklanmadığı, bu sebeple de oluşan hasar bedelinin davalı şirketten talep edilemeyeceği kanaatine varılmakla açılan davanın reddine, takibe konu alacak likit alacaklardan olmadığından ve davacı sigorta şirketinin takipte kötü niyetli olduğu da kanıtlanamadığından, davalı yararına kötü niyet tazminatına hükmedilmesine yer olmadığına karar verilerek aşağıda yazılı hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi HMK 294/4 mad. gereğince bir ay içinde açıklandığı üzere;
Davanın REDDİNE,
Şartları bulunmadığından davalı yararına kötü niyet tazminatına hükmedilmesine yer olmadığına,
Davacı tarafça peşin yatırılan 15.675,49-TL harçtan 427,60-TL red karar ve ilam harcının mahsubu ile bakiye 15.247,89-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
Avukatlık asgari ücret tarifesinin 13/4 maddesine göre hesap edilen 17.900,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
Davacı tarafça yapılan yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
Davacı tarafça peşin yatırılan gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
Davalı tarafça yapılan 552,00-TL tebligat ve posta gideri olan yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
Davalı tarafça peşin yatırılan gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde davalıya iadesine,
Ticari hukuk uyuşmazlıklarında dava şartı olan arabuluculuk görüşmeleri kapsamında, arabulucuya ödenen 1.600,00-TL arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
Dair taraf vekillerinin yüzüne karşı kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde İstinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı.11/09/2024
Başkan ...
E imza
Üye ...
eimza
Üye...
eimza
Katip ...
eimza