T.C.
İZMİR
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/742 Esas
KARAR NO: 2023/446
DAVA: Menfi Tespit (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 21/01/2022
KARAR TARİHİ: 18/05/2023
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;müvekkilinin, daha önce 3 arkadaşı ile birlikte trafo tesis ederek davalı şirketten elektrik enerjisi temin ettiğini, müvekkili dışındaki diğer iki kişinin imar affından yararlanarak kendi adlarına abonelik aldığını, bu durumda trafonun sadece müvekkilinin kullanımında kaldığını, bu trafonun kablolarının daha önceden yer altından geçmekte olduğunu, davalı kurumun yaklaşık 5-6 ay önce yer altından geçen kabloların yer üstünden geçirme kararı aldığını, kabloların yer üstüne çıkarılması sırasında kablolara bağlı olan mührün söküldüğünü, ancak bu işlemden sonra yeniden mühürleme yapılmadığını, Müvekkilinin tavuk, hindi gibi kümes hayvanlarına ait çiftliklerde kullanılan yemlik – suluk gibi tesisatları sipariş üzerine üretmekte olduğunu, müvekkilinin ekonomik koşullar nedeniyle yaklaşık 4 aydır tek bir sipariş dahi almadığını, davalı kurum görevlilerinin geçen ay trafoda inceleme yaptığını ve kablolardan bir tanesinin gevşek olduğu gerekçesi ile müvekkiline 226.966,83 TL tutarında kaçak elektrik tutanağı düzenlendiğini, Müvekkilinin söz konusu fatura için davalı şirkete itiraz ettiğini, itirazı üzerine takılı olan sayacın kontrol amaçlı olarak söküldüğünü ve incelenmek üzere götürüldüğünü, ancak müvekkiline bu incelemenin ne zaman sonuçlandırılacağı konusunda herhangi bir bilgi verilmediğini, ayrıca davalı kurum tarafından kaçak elektrik faturasının ödenmemesi halinde elektrik enerjisinin kesileceğinin beyan edildiğini, müvekkiline ait tüketim faturalarının ekte sunulduğunu, bu faturalar incelendiğinde kaçak elektrik kullanımı olmadığının görüleceğini, Müvekkiline düzenlenen kaçak elektrik faturasının takibe konu edilmesi veya elektrik enerjisinin kesilmesi halinde müvekkilinin ileride telafisi imkansız zararlarının oluşacağının kesin olduğunu, bu yüzden faturanın icra takibine konu edilmemesi ve elektrik enerjisinin kesilmemesi hususunda ihtiyati tedbir talep ettiklerini, açıklanan nedenlerle; müvekkiline tahakkuk ettirilen 18.01.2022 tarih ve ... nolu fatura nedeniyle (222.000,00 TL’sı bakımından) müvekkilinin davalı kuruma borçlu olmadığının tespitine, söz konusu faturanın iptaline ve öncelikle faturanın icra takibine konu edilmemesi ve müvekkilinin elektriğinin kesilmemesi için ihtiyati tedbir kararı verilmesine, yargılama masrafları ile vekalet ücretinin davalıya tahmiline karar verilmesi talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı 6502 sayılı kanunun kapsamında bir tüketici olmadığını, davanın görevsiz Mahkemede ikame edildiğini bu nedenle davanın reddi gerektiğini, müvekkili şirket ... Elektrik Perakende Satış A.Ş.'nin mevzuatı gereğince kısmi bölünme yönetimi ile 13/12/2012 tarihinde ticaret siciline tescil edilerek kuruluş işlemlerin tamamlamış ve 01/01/2013 tarihi itibariyle İzmir ve Manisa illerinde parekende satış faaliyetini sürdüğünü, davacının dilekçesinde yer alan hususlar ve fatura içeriğinden anlaşıldığı üzere, dava konusu Kaçak/Usulsüz Elektrik tüketimine ilişkin olup, bu konuya ilişkin gerek Elektrik Piyasası Kanunu, gerekse Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliğinde yer alan tüm düzenlemeler dağıtım faaliyeti içinde yer almakta olup, işlem yapmakla yetkili firma da bölgede görevli dağıtım şirketi olduğunu, bu nedenle davanın bölgede dağıtım şirketi olan... Elektrik Dağıtım A.Ş.'ye ihbarını talep ettiklerini belirterek dava şartlarının bulunmaması nedeni ile öncelikle usulden olmak üzere, davanın tümden reddine; yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine, karar verilmesini talep etmiştir.
İhbar olunan... Elektrik vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu tesisatta ticarethane aboneliği tesis edilmiş olup davanın Asliye Ticaret Mahkemesinde açılması gereken davalardan olduğundan, iş bu davanın Tüketici Mahkemesinde açılması usul ve yasaya aykırı olduğunu bu nedenle davanın görev yönünden reddi gerektiğini, davacının kaçak elektrik kullandığı tutanak, sayaç inceleme raporları ve ölçümlerle sabit olduğunu,... numaralı tesisatta 12.01.2022 tarihinde yerinde yapılan kontrolde ölçü devresine ait... seri nolu mühürün koparılarak, s fazına ait ... seri nolu akım trafosunun s1 canlı ucunun boşta olduğu ve değer kaydetmemesi suretiyle kaçak elektrik kullanıldığı tespit edilerek...seri nolu kaçak elektrik kullanım tespit tutanağı (ek-1) düzenlenmiş olup söz konusu kaçak elektrik kullanım tespit tutanağına istinaden itiraza konu 226.966,83TL tutarındaki kaçak faturası tahakkuk ettirildiğini, belirterek haksız açılan davanın reddi ile yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.Dava, İİK' nın 72/6. Maddesinde belirtilen istirdat istemine ilişkindir.
Mahkememize açılan dava da davacı öncelikle menfi tespit talep etmiş akabinde dava devam ederken ödeme yapılmıştır.
Davacı vekili, müvekkili davacı adına, davalı şirket nezdinde bulunan ... tesisat nolu aboneli kaçak kullanımdan bahisle 18/01/2022 tarihli ve 226.966,83 TL bedelli 1 adet kaçak elektrik faturası tahakkuk ettirildiğini, yapılan tahakkukun haksız olduğunu ileri sürerek, davacının, dava konusu fatura nedeniyle davalıya 222.000,00 TL borçlu olmadığının tespitini talep etmiş; davalı davanın reddini savunmuştur.
Mahkememiz 03/11/2022 tarihli celsesi 4 nolu ara karar gereği; tutanak tarihi itibariyle yürürlükte bulunan EPTHY'nin 26, 27, 28, 39 ve 30. Maddeleri nazara alınarak davalının talep edebileceği elektrik bedellerinin hesaplanması için Bilirkişinden alınan raporun sonuç kısmına göre;"a) 12.01.2022 tarihinde ...Elektrik Dağıtım A.Ş. görevlilerinin davacıya ait ...Buca – İzmir adresinde kurulu olan... tesisat nolu elektrik aboneliğinde yaptıkları kontrol sırasında; ‘abonenin ölçü devresine ait...seri nolu mührün kopuk olduğu, ölçü sistemindeki S fazına ait... seri nolu akım trafosunun S1 canlı ucunun çıkık, boşta olduğu ve değer kaydetmediği’ tespit edilerek ... seri nolu Kaçak Elektrik Tespit Tutanağı düzenlenmiştir.
b) Tutanağın düzenlendiği tarihte yürürlükte olan Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliğinin ‘Kaçak elektrik enerjisi tüketimi halleri’ başlıklı 42. Maddesinde; ‘(1) Gerçek veya tüzel kişinin kullanım yerine ilişkin olarak;
a) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşma olmaksızın dağıtım sistemine müdahale ederek elektrik enerjisi tüketmesi,
b) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması mevcutken ayrı bir hat çekmek suretiyle dağıtım sistemine müdahale ederek sayaçtan geçirilmeksizin elektrik enerjisi tüketmesi,
c) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması mevcutken sayaçlara veya ölçü sistemine müdahale ederek, tüketimin doğru tespit edilmesini engellemek suretiyle, eksik veya hatalı ölçüm yapılması veya hiç ölçülmeden veya yasal şekilde tesis edilmemiş sayaçtan geçirilerek, mevzuata aykırı bir şekilde elektrik enerjisi tüketmesi,
ç) Dağıtım lisansı sahibi tüzel kişinin ilgili mevzuata uygun olarak kestiği elektrik enerjisini, mücbir sebep halleri dışında açması, kaçak elektrik enerjisi tüketimi olarak kabul edilir.’ denilmektedir.
c) Yüksek güçlü aboneliklerde şebekeden çekilen elektrik akımının tümünün doğrudan sayaç üzerinden geçirilmesi teknik olarak mümkün değildir. Bu abonelerde akım trafosu kullanılarak şebekeden çekilen akımın belli bir yüzdesi sayaç üzerinden geçirilmektedir. Bu nedenle akım trafosu da ölçü sisteminin ayrılmaz bir parçası olup, mühür altında bulunması gerekmektedir.
Davacıya ait elektrik aboneliğinde yapılan kontrol sırasında ölçü sistemindeki mührün kopuk olduğu, ölçü sisteminde takılı (S) fazına ait... seri nolu akım trafosunun S1 canlı ucunun çıkık, boşta olduğu ve değer kaydetmediği’ tespit edilerek... seri nolu Kaçak Elektrik Tespit Tutanağı düzenlenmiştir.
Ölçü sistemindeki üç adet akım trafosundan birinin sekonder çıkış kablosunun çıkarılması halinde sayaç bu faz üzerinden geçen elektrik enerjisini kaydetmeyecektir. Bu eylem sayacın eksik enerji kaydetmesine yönelik olduğundan Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliğinin 42.1.c maddesine göre kaçak elektrik kullanımıdır.
d) Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliğinin 42 ve devamı maddelerine göre hesaplama yapıldığında davacıya düzenlenmesi gereken kaçak elektrik faturası tutarı; 9.899,75 TL olarak hesaplanmıştır.
e) Bu durumda davacının, ... Elektrik Dağıtım A.Ş. tarafından tahakkuk ettirilen 226.966,83 TL’lık faturanın, 9.899,75 TL’lık bölümü nedeniyle borçlu (sorumlu) olduğu, Söz konusu faturanın; 226.966,83 – 9.899,75 = 217.067,08 TL’lık bölümünden borçlu olmadığı görüşüne varılmıştır.
f) Davacı vekili 01.11.2022 tarihli dilekçesinde; müvekkilince dava sürecinde kaçak elektrik faturası taksitler halinde ödendiği için davayı menfi tespit davası olarak değil, istirdat davası olarak devam ettirdiklerini beyan etmiştir.
Davacı tarafından kaçak elektrik faturası dava sürecinde taksitlendirme yapılarak bir kısmi ödeme + 4 taksit halinde ödenmiştir. Bu durumda davacı tarafından yapılan toplam ödeme; 227.820,63 TL olmaktadır. Buna göre davacının davaya ihbar edilen ... Elektrik Dağıtım A.Ş.’ne fazladan ödemiş olduğu 227.820,63 – 9.899,75 = 217.920,88 TL’sını talep edebileceği kanaatine varılmıştır.
(Davacı tarafından dava dilekçesinde faiz talebi olmadığından hesaplama yapılmamıştır)
g) Kaçak elektrik kullanımının tespiti dağıtım şirketinin görev ve sorumluluğunda olduğundan ve davaya konu kaçak elektrik faturası da...Elektrik Dağıtım A.Ş. tarafından düzenlendiğinden,... Elektrik Perakende Satış A.Ş.’nin dava konusu ile bir ilgisi bulunmamaktadır." şeklinde rapor sunduğu görülmüştür.
30/05/2018 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Enerji Piyasası Tüketici Hizmetleri yönetmeliğinin "Kaçak ve Usulsüz Elektrik Enerjisi Tüketimi" başlıklı yedinci bölümünde yer alan "Kaçak elektrik enerjisi tüketimi halleri" kenar başlıklı 42. maddesinin 1. fıkrasının b bendinde, Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması mevcutken ayrı bir hat çekmek suretiyle dağıtım sistemine müdahale ederek sayaçtan geçirilmeksizin elektrik enerjisi tüketilmesi, kaçak kullanım olarak tanımlanmıştır.
EPTHY'nin "Kaçak elektrik tüketim miktarının hesaplanması" kenar başlıklı 44. maddesinde;
"(1) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri kapsamındaki kaçak olarak tüketilen elektrik enerjisimiktarı, tüm tüketiciler için;
a) Öncelikle tüketimi doğru olarak kaydetmiş olan yasal şekilde tesis edilmiş sayaç değerine göre,
b) Tüketimi doğru olarak kaydetmiş yasal şekilde tesis edilmiş sayaç değerinin bulunmaması durumunda, ihtilafsız aynı dönemki tüketim miktarına göre, hesaplanır. (b) bendi kapsamında, kaçak kullanım tespitinin yapıldığı tarihten geriye dönük olarak yapılan incelemeler sonucunda, tüketim değerlerinin düşmeye başladığı tarih tespit edilebiliyorsa, bu tarihten önceki aynı dönem, ihtilafsız dönem olarak kabul edilir.
"Kaçak elektrik enerjisi tüketim miktarının hesaplanmasında ve faturalanmasında esas alınacak süre" kenar başlıklı 45. maddesinde;
"(1) Kaçak elektrik enerjisi tükettiği tespit edilen tüketiciye yapılacak faturalandırmada, aşağıda yer alan süreler esas alınır;
a) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendi çerçevesindeki tespitlerde; doğru bulgu ve belgelere dayandırılması kaydıyla kaçak elektrik enerjisi kullanılmaya başlandığı tarih ile kaçak tespitinin yapıldığı tarih arasındaki süre olup bu süre 12 ayı geçemez. Doğru bulgu ve belgelerin bulunmaması halinde bu süre 90 gün olarak alınır.
b) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (b) bendi çerçevesindeki tespitlerde; kaçak elektrik enerjisi kullanımına ilişkin olarak yapılacak hesaplamada kullanım süresiesas alınır, bu süre 180 günü geçemez.
c) 42 ncimaddenin birinci fıkrasının (c) bendi çerçevesindeki tespitlerde; son endeks okuma ile tutanak düzenlenmiş olması kaydıyla kontrol, mühürleme, kesme-bağlama, sayaç değiştirme işlemleri gibi, sayaç mahallinde dağıtım şirketince gerçekleştirilmiş olan en son işlem tarihi ile kaçak tespitinin yapıldığı tarihe kadar olan süredir ve bu süre 90 günü geçemez.
ç) Birinci fıkranın (b) ve (c) bentlerinde belirtilen sürenin dışında, tüketicinin kaçak elektrik enerjisi kullanım başlangıç tarihinin doğru bulgu ve belgelerle tespit edilmesi halinde, kaçak tüketime ek olarak birinci fıkranın (b) ve (c) bentlerinde belirlenen başlangıç tarihinden itibaren, doğru bulgu ve belgelerle tespit edilmiş kaçak elektrik enerjisi kullanımı başlangıç tarihine kadar geriye dönük normal tüketim hesabı yapılır.
1) Kaçak tüketimiile kaçağa ilişkin normal tüketim hesabında esas alınacak sürelerin toplamı 12 ayı geçemez. Yapılacak hesaplamada tüketimin yapıldığı kabul edilen dönemlerdeki birim fiyatlar dikkate alınır ve gecikme zammı alınmaz.
(2) 42 ncimaddenin birinci fıkrasının (ç) bendi çerçevesindeki tespitlerde; kaçak elektrik enerjisi kullanımına ilişkin olarak yapılacak hesaplamada esas alınacak süre, tüketicinin tespite konu elektrik enerjisinin kesildiği tarih ile kaçak tespitinin yapıldığı tarih arasındakisüredir.
(3) Kaçak elektrik enerjisi tüketim miktarının hesaplanmasında ortalama günlük çalışma saatleri;
a) Meskenlerde; 5 saat,
b) Tarımsal sulama tüketici grubunda yer alan tüketicilerde; ilgili Tarım İl Müdürlüğünden ürün bazında alınacak sulama sezonu saati bilgisiçerçevesinde belirlenen saat,
c) Sanayi tüketicigrubundan enerji alanlar ile turistik tesisler, akaryakıt istasyonları, hastaneler, alışveriş merkezleri gibi vardiyalı hizmet veren tüketicilerden, tek vardiyalı çalışanlar için 7 saat, iki vardiya çalışanlar için 14 saat, üç vardiya çalışanlar için 21 saat,
ç) Diğer tüketicilerde; 8 saat,
olarak kabul edilir.
(4) Perakendesatış sözleşmesi veya ikili anlaşması olmayanlara, çalışma saatleri %20 oranında artırılarak uygulanır. Üç vardiya çalışanlar için bu süre 24 saat olarak kabuledilir.
(5) Üçüncü fıkranın (c) bendinin uygulanmasında, vardiya sayısının tespitinde kaçak tespiti yapan kuruluşun görevlilerinin tespiti ve şirket kayıtları, bunun mümkün olmaması halinde kamu kurum ve kuruluşları tarafından verilen resmi belgeler göz önüne alınır. Çalışma saatlerinin üçüncü fıkranın (c) bendinde belirtilenlerden daha fazla olmasının tespiti durumunda ise tespit edilensaatler esas alınır."
düzenlemelerine yer verilmiştir.
Somut olayda, taraflar arasında ticarethane grubuna yönelik abonelik sözleşmesinin bulunduğu, davacının ölçü sistemindeki üç adet akım trafosundan birinin sekonder çıkış kablosunun çıkarılması ile sayacın bu faz üzerinden geçen elektrik enerjisinin kaydedilmesine engel olduğu ve EPTHY' nin 42/1c maddesine göre kaçak elektrik kullandığı sabit olmakla, kaçak elektrik kullanım süresi herhangi bir tespite dayanmadığından sürenin 90 gün olarak alınması gerektiği ancak davacının 26/12/2020-22/10/2021 tarihleri arasındaki günlük elektrik tüketiminin 110,1 kWh olduğu, bu tarihten tutanağında düzenlendiği tarihe kadar ise tüketimin %40 azalarak 65,4 kWh seviyesine düştüğü akabinde tespit sonucu sayacın değiştirilmesi ile ortalama günlük tüketimin 100,4 kWh seviyesine yükseldiği, sonuç itibari ile 22/10/2021 tarihinden sonra tüketimin düştüğü bilirkişi tarafından tespit edildiğinden iş bu tarihten 12/01/2022 (tutanak tarihi) tarihine kadar 82 günlük süre üzerinden günlük 8 saat çalışma süresi kabul edilerek sayacın eksik kaydettiği enerji bedelinin 9.899,75 TL olduğu, davacının ödediği toplam bedelden (227.820,63 TL) sorumlu olduğu miktar çıkartıldıktan sonra 217.920,88 TL fazla ödemesinin bulunduğu ve bu ödemenin istardadını talep edebileceği sabit olduğundan ayrıca her ne kadar davalı taraf husumet itirazında bulunmuş ise de, kaçak elektrik tespit tutanağına ilişkin bedelin davalı yanca abonesi davacıya fatura edildiği görüldüğünden husumet itirazının reddine, borçlu olmadığı halde ödeme yapan davacının ödemeleri yaptığı tarihlerden itibaren faiz talep etme hakkı bulunduğundan iş bu tarihlerden itibaren taraflar tacir olduğundan ticari faize hükmetmek gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KISMEN KABULÜ ile;
-54.431,38 TL' ye 04/02/2022 tarihinden
-54.496,50 TL' ye 03/03/2022 tarihinden
-54.496,50 TL' ye 04/04/2022 tarihinden
-54.496,50 TL' ye 25/07/2022 tarihinden
İtibaren toplam 217.920,88 TL' nin belirtilen tarihlerden itibaren işleyecek avans faiz ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2-Alınması gereken 14.886,17 TL karar ve ilam harcının yatan 3.791,21 TL peşin harçtan mahsubu ile eksik kalan 11.094,96 TL' nin davalıdan alınarak Hazine' ye irat kaydına,
3-Davacı tarafından yatırılan ve mahsup edilen 3.791,21 TL ve 80,70 TL başvurma harcının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Yargılama sırasında davacı tarafından yatırılan ve harcanan 385,00 TL posta ve diğer giderler ile 1.000,00 TL bilirkişi masrafı olmak üzere toplam 1.385,00 TL yargılama giderinin kabul red oranı nazara alınarak 1.359,55 TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye giderin davacı üzerinde bırakılmasına,
5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirmiş olduğundan A.A.Ü.T. uyarınca kabul edilen miktar üzerinden hesap ve takdir edilen 33.508,92 TL vekâlet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
6-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirmiş olduğundan A.A.Ü.T. Uyarınca reddedilen miktar üzerinden hesap ve takdir edilen 4.079,12 TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalıya ödenmesine,
7-Davalı tarafından yatırılan ve harcanan 146,50TL yargılama giderinin kabul red oranı nazara alınarak 2,70 TL'sinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, bakiye giderin davalı üzerinde bırakılmasına,
8-6325 sayılı HUAK uyarınca, suçüstü ödeneğinden karşılanan 800,00 TL arabuluculuk giderinin her iki tarafta oturuma katıldığından kabul red oranı nazara alınarak 14,70 TL' sinin davacıdan, bakiye kalan 785,30 TL' nin ise davalıdan alınarak Hazine' ye irat kaydına,
9-Yargılama sonucunda ve re’sen yapılacak gider olmadığı takdirde, gerekirse re’sen yapılacak gider de mahsup edilmek ve 6100 sayılı HMK’nın 333. maddesi gereğince yatırılan avansın kullanılmayan kısmının yatırana iadesine,
Dair, taraf vekilinin yüzüne karşı tebliğden itibaren 2 hafta içerisinde İzmir Bölge Adliye Mahkemesi ilgili hukuk dairesine hitaben mahkememize verilecek istinaf dilekçesi ile istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.18/05/2023
Katip...
E İMZA
Hakim ...
E İMZA