T.C.
İZMİR
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/829 Esas
KARAR NO: 2023/943
DAVA: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 25/03/2022
KARAR TARİHİ: 23/11/2023
Yukarıda açık kimliği yazılı taraflar arasında mahkememizde görülen davanın yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacılar vekili, dava dilekçesinde; Müvekkillerinden ... Elek. Pet. Ürün. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin akaryakıt istasyonu işletmekteyken tüm faaliyetlerini işlerinin kötü gitmesi nedeni ile 2020 yılının şubat ayında sonlandırmış bir ticari şirket olup, diğer müvekkili...'ın da bu şirketin imzaya yetkili ortağı olduğunu, davalı şirket de toptan akaryakıt dağıtım işi yapmakta olan bir ticari şirket olduğunu, davalı şirketin, bir dönem müvekkili ticari şirkete akaryakıt tedarik ettiğini, taraflar arasında ticari ilişki söz konusu olduğunu, müvekkili şirketin işlerinın 2019 yılından itibaren bozulmaya başladığını, işlerinin kötü gitmesi nedeni ile de davalıya olan borçlarına karşılık öncelikle 31.07.2019 tarihinde Aydın ili Söke ilçesi ... parselde bulunan gayri menkul üzerinde 2. sıradan ipotek hakkı tesis ettiğini, bu süre zarfında da davalı firmanın, müvekkiline ait olan Türkiye Vakıflar Bankasında bulunan 50.000 TL, ... bulunan 60.000 TL ve... bulunan 100.000 TL teminat mektuplarını nakite çevirdiğini, onlarca çeki elden tahsil edip çekleri iade ettiğini, kalan borcuna karşılık da müvekkili şirketin, sahibi olduğu taşınmazı ipotek tesisinden bir gün sonra yani 01.08.2019 tarihinde şirket ortağı ...'ya satış gösterdiğini, davalı tarafından haksız ve kötü niyetli icra takibine geçtiğini, Söke İcra Müdürlüğünün...esas sayılı takip dosyası ile icraya konulan Türkiye Vakıflar Bankasının 01/03/2022 keşide tarihli, 150.000,00 TL bedelli ... ve... seri numaralı çekler nedeniyle borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili, cevap dilekçesinde; davacının akaryakıt alım satım ilişkisinden dolayı müvekkiline yüklü miktarda borçlu olduğunu, çeklerin, teminat çeki olmadığını, davacı şirket tarafından müvekkiline verilen bütün çekler, taraflar arasındaki ticari ilişki kapsamında davacının borcuna karşılık verilmiş çekler olduğunu, davacı aval veren... yönünden ayrı değerlendirme yapılması gerektiğini, işbu haksız ve mesnetsiz davanın reddine, davacılar aleyhine asıl alacağından %20 sinden az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, hakkı olmadığı halde kötüniyetle işbu davanın ikame edilmesinden dolayı davacılar hakkında HMK 329. maddesinin uygulanmasına, mahkemece takdir edilecek oranda müvekkil vekalet ücretinin de davacıdan alınarak müvekkile verilmesi ile davacı hakkında 329/2 uyarınca disiplin para cezası uygulanmasına karar verilmesini talep etmiştir,
DELİLLER: Söke İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası, İrsaliyeli Fatura suretleri delil olarak değerlendirilmiştir.
Bilirkişiden alınan 08.05.2023 tarihli raporunun sonuç kısmına göre; "...Ayrıntılarına rapor içeriğinde detaylı olarak yer verildiği üzere; Sayın Mahkemenin ara kararı kapsamında davacı/davalının yasal defter ve dosya içeriği belgeler dikkate alınmak suretiyle yapılan tetkiklerde:
Davacı ve Davalıya ait incelemeye konu yasal defterler E-Defter olup açılış ve kapanış beratlarının yasal süresi içinde yaptırıldığı, alış/satış faturaları ve ödeme kayıtlarının yasal defterlerinde birbirini teyit eder vaziyette kayıtlı olmadığı, bu nedenle taraflara ait incelemeye konu yasal defterler sahibi lehine delil vasfına haiz olup/olmadığı taktir Sayın Mahkemenindir.
Davacı ve davalının yıllar itibariyle yılsonu alacak ve borç bakiyeleri;
Davacı ... Kayıtlarında (TL) Davalı ...PETROL Kayıtlarında (TL)2015 Yılsonu 364,19 ...Alacaklı 2015 Yılsonu 286,40 ... Alacaklı 2016 Yılsonu 400,00 ... Alacaklı 2016 Yılsonu 250.59 ... Alacaklı 2017 Yılsonu 93.419,25... Alacaklı 2017 Yılsonu 2.645,33 ... Borçlu 2018 Yılsonu 90.181,75... Alacaklı 2018 Yılsonu 8506,65 ... Borçlu 2019 Yılsonu 59.592,32 ... Alacaklı 2019 Yılsonu 722.931,90 ... Borçlu şeklinde tespit edildiği, Dava konusu 2514 ve 2515 numaralı 150.000 ‘er TL. vadeli ... Petrolcülük A.Ş. adına keşide edilmiş KEŞİDE TARİHSİZ iki adet Vakıfbank çeki 22.12.2016 tarihinde davalı şirket çalışanı ...’na imza karşılığı teslim edildiği dosya ekindeki belge suretinden tespit edildiği,
Vakıflar Bankasına ait dava konusu sonradan 01.03.2022 olarak keşide tarihi yazılmış 150.000 TL. bedelli...seri numaralı çeklerin her iki tarafın 2016-2017-2018-2019-2020 yasal defterlerinde kayıtlı olmadığı tespit edildiği,
Davalı ... A.Ş. çalışanı olduğu beyan edilen ... ‘ın 26.09.2019 tarihinde davalı ... Petrol Ltd. Şti. ne gönderdiği borç ekstresi mailine göre; davacının 7.713,04 TL. borçlu olduğu, aynı tarihte davalı yasal defterlerinde davacının 694.137,95 TL. borçlu görüldüğü,
Davacı şirket işlerinin 2019 yılından itibaren bozulması ve işlerinin kötü gitmesi nedeni ile davalıya olan borçlarına karşılık 31.07.2019 tarihinde Aydın ili Söke ilçesi Yenidoğan Mahallesi ... parselde bulunan gayrimenkul üzerinde 2. sıradan ipotek hakkı tesis edildiği ve ipotek tesisinden bir gün sonra yani 01.08.2019 tarihinde şirket ortağı ...'ya satışı yapılan gayrimenkule ait alış/satış bedeli, tarafların yasal defterlerine kaydedilmemiş ve borç/alacak bakiyelerini etkileyecek/değiştirecek bir sonuç doğurmadığı, bahse konu gayrimenkulün satış/devir bedelinin borç/alacak durumunu netleştirebileceği tespit ve kanaatimi,
Taktir ve değerlendirmesi Sayın mahkemenize ait olmak üzere işbu rapor saygı ile arz olunur." şeklinde rapor sunulduğu görülmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
1-Dava, icra takibinden sonra açılmış çeklerin bedelsizliği iddiasına dayalı menfi tespit davasıdır.
2-Davacı tarafça dava dilekçesinde davacı şirket ile davalı şirket arasındaki ticari ilişki kapsamında davalıya taşınmaz üzerinde ipotek hakkı verilmesi, taşınmazın devri, elden tahsilatlar ve sair ödemelerle borçların ödendiğini, davalının İzmir...Asliye Hukuk Mahkemesi'nin... Esas sayılı dava dosyasında görülen tasarrufun iptali davası ile davalıya devredilen taşınmaz üzerinden alacağını elde edemeyeceğini anlaması üzerine alacağı olmadığı halde bedelsiz olan dava konusu çekleri icra takibine konu ettiğini, dava konusu 2 adet çekin keşide tarihleri boş olarak davalı şirket çalışanı aracılığı ile davalı şirkete teslim edildiği, davacının 2019 yılı Aralık ayından itibaren ticari faaliyeti bulunmadığı, tarafların EPDK kuralları nedeniyle tüm ticari işlerinin kayıt altında olduğunu, tarafların 300.000,00-TL borç doğuracak bir ticari işlemi bulunmadığını, davalının yalnızca 7.713,04-TL alacağının bulunduğunu, davalının ipotekle temin edilmiş bir alacağı varken çeklerden dolayı icra takibine geçemeyeceğini, bedelsiz çekin kullanılması nedeniyle davalı şirket yetkilileri hakkında suç duyurusunda bulunulduğunu ve sair hususları ileri sürerek çekler nedeniyle borçlu olunmadığının tespitini talep etmiştir.
3-Davalı vekili cevap dilekçesinde davacının davalıya yüklü miktarda borçlu olduğunu, çeklerin teminat çeki olarak verilmediğini, davacı aval veren...'ın keşidecinin şahsi defilerinden faydalanamayacağını savunarak davanın reddini talep etmiştir.
4-Çek bir ödeme aracı olup, aksi ispat edilmedikçe sürece bir borcun tediyesi amacıyla verildiği karine olarak kabul edilmektedir. Bu hususun aksini iddia eden tarafın iddiasını yazılı delil ile ispat etmesi gerekmektedir.
Somut olayda davacı tarafın iddiası davalı lehtara çekleri alınacak mallar için avans niteliğinde verildiğine yönelik olup, davacının dava konusu çekleri keşide ederek davalıya teslim etmiş olması bu çekin karşılığı miktarda malın kendisine teslim edildiğine karine olarak kabul edileceği gözetildiğinde, davacının teslim edilen çeklere karşılık daha önce bir mal veya hizmet teslimatı yapılmadığını yazılı bir delil ile ispat etmesi gerekmektedir.
Çeklerin üzerinde belirli bir tarih yazılmadan verilmiş olması çekin geçerlilik koşulunu etkilememektedir. Böyle bir çekin lehtara verilmiş olması ile keşide tarihinin lehtarın takdirine bırakıldığının kabulü gerekmektedir. Bu nedenle çeklerin keşide tarihinin boş olarak teslim edilmiş olmasının davacı lehine bir delil olarak kabul edilemeyeceği değerlendirilmiştir.
Davacı tarafça bir diğer iddia davalı ile davacı arasındaki ticari ilişkinin 2019 yılında sona erdiği, bu tarihten sonra ticari ilişki bulunmadığına yöneliktir. Çekin ticari ilişkinin bulunduğu dönemde davalı lehtara verildiği davacının da kabulünde olup bu yöndeki davacı iddiasının da davanın ispatına katkısının bulunmadığı değerlendirilmiştir.
5-Mahkememizce her iki tarafın ticari defter ve kayıtları incelenmiş, davacı şirkete ait kayıtlar ile davalı ticari defter ve kayıtları arasında uyumsuzluk bulunduğu görülmüştür. Kural olarak alacaklı alacağının varlığını ispat külfeti altında ise de yukarıda da açıklandığı üzere çekin bir ödeme aracı olduğu ve aksi ispat edilmedikçe mevcut bir borcun tediyesi kapsamında verildiği karine olarak kabul edildiğinden, davalının ayrıca çek bedeli miktarınca alacaklı olduğunu ispat etmesi gerekmemektedir. Bu noktadaki ispat külfeti çeklerin bedelsiz kaldığını veya avans çeki olarak verildiğini ileri süren keşideci üzerindedir.
Somut uyuşmazlıkta dava konusu 2 adet çek davalı ticari defterlerinde bedelsiz veya avans çeki olarak kayıtlı olmadığı gibi davalının ticari defterlerinde davalının 722.931,90-TL miktarında alacaklı göründüğü, çekin bedelsiz kaldığı noktasında ispat külfeti davacılar üzerinde olduğundan davalının bu alacağın varlığının ayrıca ispat edilmesi gerekmediği değerlendirilmiştir.
6-Davacı tarafça davalı şirket yetkilileri hakkında bedelsiz çekin kullanılması nedeniyle suç duyurusunda bulunulduğu ve Söke C.Başsavcılığı'nca başlatılan soruşturma neticesinde takipsizlik kararı verildiği, bu kararın Söke Sulh Ceza Hakimliği'nin itirazın reddi kararı ile kesinleştiği görülmüştür. Ceza yargılamasında davalı şirket yetkilileri aleyhinde kesinleşmiş bir mahkumiyet kararı bulunmadığı gözetilerek bu hususta da davacılar lehine delil bulunmadığı değerlendirilmiştir.
7-Davacının bir diğer iddiası davalı lehine ipotek alacağının bulunduğu ve ayrıca çekler nedeniyle takibe girişilemeyeceği yönünde olup, dosya kapsamında sunulan bilgi ve belgelere göre ipotek tesisine ilişkin alacak kaydının dava konusu çek bedellerine istinaden gerçekleştirildiğine dair bir delil bulunmadığı, bu nedenle iki alacağın birbirinden bağımsız olduğunun kabulü gerektiği değerlendirilmiştir.
8-Ayrıntılı gerekçeleri yukarıda açıklandığı üzere, uyuşmazlık konusu 2 adet çekin bedelsiz olduğu hususundaki ispat külfetinin davacıların üzerinde olduğu ancak tarafların dayandıkları deliller ve dosya kapsamında yapılan incelemelere göre dava konusu çeklerin avans çeki olarak verildiğinin ispat edilemediği, çek bedellerinin ödendiğine dair bir delil de sunulamadığı, dava dilekçesinde anlatımı yapılan ipotek tesisi, taşınmazın devri ve tasarrufun iptali davalarının dava konusu çeklerle bağlantılı olduğuna dair somut bir delil bulunmadığı, bu haliyle ispat külfeti üzerinde olan davacıların gerekli ispatı sağlayamadıkları gözetilerek davanın reddine karar verilmiştir.
Davalı tarafça kötü niyet tazminatı talebinde bulunulmuş ise de kural olarak kötü niyet tazminatının kötü niyetli alacaklı aleyhinde hükmedileceği, menfi tespit davalarında takibin durdurulması yönünde tedbir uygulanması halinde ise alacaklı lehine bir tazminata hükmedilebileceği, somut uyuşmazlıkta davacının tedbir talebinin reddine karar verildiği ve tazminat koşullarının oluşmadığı gözetilerek tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-Şartları oluşmadığından kötü niyet tazminatı talebinin reddine,
3-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 269,85-TL harçtan peşin olarak alınan 5.668,07-TL harcın mahsubu ile fazla yatırılan 5.398,22-TL'nin karar kesinleştiğinde ve istek halinde davacılara iadesine,
4-Karar tarihinde yürürlükte bulanan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca davalı yararına takdir edilen 51.785,35-TL vekalet ücretinin davacılardan müştereken ve müteselsilen alınıp davalıya verilmesine,
5-Davacı tarafından sarf edilen yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
6-Artan gider avansının karar kesinleştiğinde ve resen ilgili taraflara iadesine,
Dair, davacı vekilinin e-duruşma yoluyla yüzüne karşı, davalı vekilinin yüzüne karşı, diğer tarafların yokluğunda gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize bir dilekçe verilmesi veya tutanağa geçirilmek kaydıyla mahkememiz zabıt katibine beyanda bulunmak ve bu beyanın mahkememiz Hakimi tarafından onaylanması sureti ile istinaf kanun yoluna gidilebileceği, yasal süre içinde istinaf kanun yoluna başvurulmadığı takdirde kararımızın kesinleşeceği, yasal sürede istinaf kanun yoluna gidilmesi halinde dosyanın ilgili İzmir Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesi'ne istinaf konusunda karar verilmek üzere gönderileceği açıklanmak sureti ile açık yargılama sonunda verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.23/11/2023
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır