T.C.
İZMİR
2.ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/882 Esas
KARAR NO: 2023/761
DAVA: Alacak (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan Sebepsiz İktisab Nedeniyle)
DAVA TARİHİ: 30/10/2022
KARAR TARİHİ: 03/10/2023
Yukarıda açık kimliği yazılı taraflar arasında mahkememizde görülen davanın yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili, dava dilekçesinde; Müvekkili ...'ın babası ...'ın... Mühendislik Ltd.Şti. adlı şirketin yetkilisi ve ortağı olduğunu, ... ve şirketin diğer ortağı olan ...'ın şirket hisselerini devralmak için 17.11.2018 tarihinde hisse devri protokolü imzalandığını, protokol gereği, ...'ın, ...'ın protokol kapsamında belirlenen ödemeleri yapması ve ilgili yükümlülükleri yerine getirmesi sonucunda ... Mühendislik Proje Tur.İnş.San.Tic.Ltd.Şti'de bulunan hisselerini ...'a devredecek olduğunu, ...'ın tüm bu ödemeler nedeni ile mali açıdan sıkıntıda olması ve şirket hisselerini devralmak için protokol kapsamında yapması gereken ödemeleri gerçekleştirme konusunda zorlanması üzerine, sözleşmenin 5. maddesinde yer alan senetlerin bir kısım ödemesinin müvekkili tarafından yapıldığını, tüm bu bedellerin ödenmesinin ardından ...'ın müvekkilinin babası ...'a hisse devrini yapmadığını, müvekkilinin tüm taleplerine rağmen, müvekkilin ve babası ...ın hisse devri sözleşmesi kapsamında yaptığı ödemeleri iade etmediğini, sonrasında ise gerek sözleşmenin tarafları, gerek müvekkili ve müvekkilinin yetkilisi ve ortağı olduğunu ... Mim.Yapı İnş.Tur.ve Gıda San.Tic.Ltd.Şti ile davalı arasında pek çok dava, savcılık soruşturması ve icra takibi başlatıldığını, davalının bir türlü müvekkiline borcunu ödemediğini, fazlaya ilişkin her tür talep ve dava hakları saklı tutarak; davamnın kabulü ile müvekkilinih davalıdan olan, 495.837,00-TL alacağının, ödeme tarihlerinden itibaren hesaplanacak avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline,
yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin karşı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili, cevap dilekçesinde; Müvekkili ...'ın şirket merkezinin İzmir ili Menderes ilçesi olan...Mühendislik Proje Turizm İnşaat San. Tic. Ltd. Şirketinin %50 hissedarı konumunda olduğunu, şirketin diğer hissedarı ve yetkilisi (münferiden temsile yetkili) ise davacı ...'ın babası ... olduğunu, müvekkili ...'ın,... Mühendislik Proje Turizm İnşaat San. Tic. Ltd. Şirketinin şirketin %50 hissedarı ve münferiden imza yetkilisi olduğunu, şirketle ilgili olarakta şirkete hem sermaye koymuş hemde şirketin işleriyle ilgili olarak kat karşılığı inşaat sözleşmelerini de müvekkili ...'ın imzaladığını, şirket faaliyete geçtikten sonra; şirkette mal varlığı oluşmaya başladığında diğer ortak ...'ın haksız fiile yönelik eylemleriyle, müvekkilinin şirket üzerindeki yetkilerini kısıtlamaya çalıştığını ve haklarını kullanmasının hukuka aykırı yöntemlerle engellendiğini, bu süreçte ... ve ona yardım eden kişiler hakkında müvekkiline yönelik tehdit, hakaret ve senet yağması, şirket müdürlüğü görevini kötüye kullanma suçlarından dolayı Menderes Cumhuriyet Başsavcılığının... Sor. No’lu dosyası ile şikayette bulunduklarını, tüm bu olaylar yaşanırken 17/11/2018 tarihinde davalı ...'ın müvekkilini İzmir ili Urla İlçesine yanına çağırarak tüm şirketi ele geçirmek amacıyla kendisi tarafından önceden hazırlanmış hisse devir protokolü başlıklı sözleşmeyi müvekkiline cebren imzalattığını, ancak müvekkilinin savcılık şikayeti yapması nedeniyle de iş bu hisse devri noterde imzalanmamış ve protokolün kendiliğinden hükümsüz hale geldiğini, iş bu protokolün hükümsüz hale gelmesinin bir diğer nedeni de ...'ın protokolün şartlarına uymaması olduğunu, ayrıca işbu davanın açılmış olması da bahsi geçen protokolün davacı yanca da kabul edilmediğinin kanıtı mahiyetinde olduğunu, İş bu protokol kapsamında davacı müvekkilinin diğer davalı... Mühendislik Proje Turizm İnşaat San. Tic. Ltd. Şirketine ait hisselerinin tamamın davalıya devredeceği, görünürde hala şirketin %50 hissedarı olmasına rağmen bu devir işleminden sonra müvekkilin artık şirketi adına hiçbir işlem tesis edemeyeceği, temsil yetkisinin artık son bulduğuna dair maddeler düzenlenmiş olup imza da yukarıda açıkladığımız üzere müvekkiline,... ile birlikte cebir, tehdit ve zor kullanmaya yönelik davranışları sonucu zorla imzalattıklarını, müvekkilinni özgür iradesi olmadan imzalamış olduğu bu protokolün kendisi için hiçbir anlam ifade etmediğini davalıya defalarca kez ilettiğini, hatta bu sırada müvekkilini şirkete sokmamak adına...'a şirket adına vekalet çıkartıldığını müvekkilinin şirketten tamamen uzaklaştırıldığını, davacı ... ve dava dışı ... şirket hisselerinin devrinin yapılmaması üzerine bu kez şirketin içini boşaltma yoluna gittiğini, İzmir... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... E sayılı dosyasında davacı ... ve davalı müvekkilinin hissedarı olduğu ...MÜHENDİSLİK PROJE TUR. İNŞ. SAN. TİC. LTD. ŞTİ.'ni oğlunun şirketine ait tüm ticari defter ve kayıtlarının incelendiğini, davacı yan müvekkiline ödeme yaptığını ve yaptığı bu ödemeleri de protokole dayandırdığını iddia etse de; yapılan ödemelerin herhangi bir protokole dayalı olmadığını, davacı ...'ın.... MÜHENDİSLİK PROJE TUR. İNŞ. SAN. TİC. LTD. ŞTİ'ne olan borçları nedeniyle yapmış olduğu ödemeler olduğunu, ayrıca belirtmek gerekir ki davacının anılan protokol kapsamında taraf dahi oladığını, 3. kişi konumunda olduğunu, borçları nedeniyle yapmış olduğu ödemeleri tarafı dahi olmadığı bir protokol kapsamında göstermesinin hayatın olağan akışına aykırı ve açıkça kötü niyetli olduğunu, müvekkili ...'ın ne ...'a ne de... MÜHENDİSLİK PROJE TUR. İNŞ. SAN. TİC. LTD. ŞTİ.'ne hiçbir borcunun bulunmadığını, aksine alacaklı konumda olduğunu, nitekim... MÜHENDİSLİK PROJE TUR. İNŞ. SAN. TİC. LTD. ŞTİ. aleyhine üçüncü kişi ... tarafından açılan İzmir... İcra Ceza Mahkemesinin ...E.Sayılı dosyasında müvekkili ...'ın... MÜHENDİSLİK PROJE TUR. İNŞ. SAN. TİC. LTD. ŞTİ.'den 2.079,459,29-TL alacaklı olduğunun tespitini yaptırdığını, bu nedenlerle davanın reddine kara verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER: İzmir ... İcra Müdürlüğü'nün... E. Sayılı dosyası, hisse devri sözleşmesi, banka kayıtları ve ödeme dekontları ,ticari defter ve belgeler ,mail ve yazışmalar delil olarak değerlendirilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
1-Dava, limited şirket hisse devri sözleşmesi nedeniyle 3.kişi adına yapılan ödemenin ödeme yapan davacıya iadesi talepli alacak davasıdır.
2-Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının babası olan dava dışı ...'ın...Mühendislik Ltd.Şti.'nin ortağı ve yetkilisi olduğunu, şirketin diğer ortağı olan davalıya ait hisselerin ...'a devri için taraflar arasında 17.11.2018 tarihli hisse devri protokolü imzalandığını, ...'ın protokol kapsamındaki ödemeleri yapmakta zorlanması nedeniyle bir kısım ödemelerin davacı ... tarafından yapıldığını, davalıya protokol kapsamında davacı tarafından toplam 495.837,00-TL tutarında ödeme yapıldığını ancak davalının ...'a hisse devri yapmadığı gibi ödemeleri de iade etmediğini ileri sürerek yapılan ödemelerin davacıya iadesini talep etmiştir.
3-Davalı vekili cevap dilekçesinde davanın haksız ve kötü niyetli olarak açıldığını, ... ve ona yardım eden 3.kişiler tarafından davalının şirket üzerindeki yetkilerinin haksız fiil niteliğinde hareketlerle kısıtlandığını, hisse devir protokolü adlı belgenin davacının babası ... tarafından davalıya cebren imzalatıldığını, protokolün zorla imzalatılması ve konuyla ilgili suç duyurusunda bulunulması ve davacının babası ...'ın protokol şartlarını yerine getirmemesi gibi nedenlerle noterde hisse devri sözleşmesi yapılmadığını, hisse devri sözleşmelerinin şekil şartına tabi olması nedeniyle davacının dayandığı protokolün geçersiz olduğunu, davacının yaptığı ödemeleri dava dışı ... adına yaptığını, davacının yaşı ve gelir durumu itibariyle yaptığı ödemeleri sağlayacak maddi varlığı bulunmadığını, davacının protokolün tarafı olmadığını, davalının ... ve... Mühendislik Proje Tur.İnş.San.Tic.Ltd.Şti.'ne bir borcunun bulunmadığını, yapılan ödemelerin geçersiz protokole göre yapıldığını ancak senetlerde keşidecinin ... ve...Mühendislik Ltd.Şti. Olduğunu, davalının gerek ...'tan gerekse... Mühendislik Ltd.Şti.'den olan başkaca alacakları da bulunduğu için diğer borçlara mahsuben davalı tarafından kabul edildiğini, davacının talep hakkı bulunmadığı savunularak davanın reddi talep edilmiştir.
4-Dosya kapsamının ve tarafların dayandığı delillerin incelenmesinde, dava dışı ... ile davalı ... arasında 17/11/2018 tarihli "HİSSE DEVRİ PROTOKOLÜ" başlıklı adi yazılı sözleşme ile davalıya ait limited şirket hisselerinin ...'a devri hususunda tarafların hak ve borçlarının gösterildiği protokolün imzalandığı, protokolün 5.maddesi kapsamında düzenlendiği anlaşılan bonoların davalıya verildiği, bonoların bir kısmının davalı tarafa bir kısmının ise davalının cirosu nedeniyle 3.kişi adına başlatılan takip sonrasında ödemesinin yapıldığı, bonoların incelenmesinde keşidecinin... Mühendislik Proje Tur.İnş.San.Tic.Ltd.Şti., ...'ın aval veren olarak yer aldıkları, bono lehtarının davalı ... olduğu, davacı tarafın hesaplarından yapılan ödemelerle 5 adet bono nedeniyle toplam 495.837,00-TL ödeme yapıldığı görülmüştür.
5-Taraflar arasındaki uyuşmazlık 3.kişi ile davalı arasındaki sözleşme şartlarının yerine getirilmemesinden dolayı davacının 3.kişi adına yaptığı ödemenin iadesini talep etme noktasında taraf sıfatının bulunup bulunmadığı, bulunmakta ise geçersiz sözleşme nedeniyle yapılan ödemelerin iadesinin gerekip gerekmediği noktalarında toplanmaktadır.
6-Kural olarak bir borcun borçlu tarafından şahsen ifa edilmesi sözleşmede kararlaştırılmamış ise veya borcun borçlu tarafından ifa edilmesi alacaklı açısından özel bir önem arz etmiyorsa veya fayda sağlamıyorsa, borçlu borcunu şahsen ifa etmek zorunda değildir. Borcun, borçlu olmayan 3.kişi tarafından ifa edilmiş olması sözleşmenin tarafları arasında bir değişiklik yaratmayacağından borçlunun karşı taraf alacaklı açısından sorumluluklarında bir değişiklik meydana gelmeyecektir.
Borcun, borçlu tarafından şahsen ifasının gerekli olmadığı ve borcun 3.kişi tarafından ifa edildiği durumlarda üçüncü kişi ile ifa eden kişi arasındaki iç ilişki bir temsil yetkisinden kaynaklanmaktadır.(TBK 40.m vd. Maddeleri). Bu iç ilişki nedeniyle yapılan ifade borcun ifası sırasında veya ifasından kaynaklanan zararlardan borçlu şahsen sorumlu olacaktır.
Taraflar arasındaki hisse devri protokolü kapsamında 3.kişi ... adına yapılması gereken ödemenin davacı tarafından gerçekleştirildiği her iki tarafın da kabulünde olup uyuşmalığın çözümünde temsil hükümlerinin değerlendirilmesi gerekmektedir.
6098 sayılı TBK'nın 40.maddesinde,
"Yetkili bir temsilci tarafından bir başkası adına ve hesabına yapılan hukuki işlemin sonuçları, doğrudan doğruya temsil olunanı bağlar.
Temsilci, hukuki işlemi yaparken bu sıfatını bildirmezse, hukuki işlemin sonuçları kendisine ait olur. Ancak, karşı taraf bir temsil ilişkisinin varlığını durumdan çıkarıyor veya çıkarması gerekiyor ya da hukuki işlemi temsilci veya temsil olunandan biri ile yapması farksız ise, hukuki işlemin sonuçları doğrudan doğruya temsil olunana ait olur.
Diğer durumlarda alacağın devri veya borcun üstlenilmesine ilişkin hükümler uygulanır."
Hükümleri düzenlenmiştir.
Buna göre, davacının 5 adet bono borcunun ödenmesi sırasında yaptığı ödeme işlemlerini kendisi adına yaptığını bildirmediği gibi, davacı ile borçlu ...'ın baba-oğul ilişkisinin bulunması ve ödeme dekontlarında da açıkça protokol nedeniyle ödeme yapıldığının açıklanmış olduğu dikkate alındığında TBK 40/2.m 2.cümlesinde yer aldığı üzere davacının ... adına hareket ettiği açıkça anlaşıldığından yapılan ödeme işlemlerinin hukuki sonuçlarının ödeme işleminde temsil edilen ...'a ait olduğu değerlendirilmiştir. Davacı tarafça, protokol hükümlerinden kaynaklanan alacak haklarının davacı ...'a temlik veya devredildiğini gösterir bir belge sunulmadığı gibi borçların davacının kendi adına ifa edildiği de ileri sürülmediğine göre sözleşmenin geçersizliği nedeniyle ifa edilen borçların iadesini talep etme hak ve yetkisinin de sözleşmenin tarafı olan 3.kişi ...'ta olduğunun kabulü gerekmektedir. Zira davalı savunmasına göre davalı ile ... ve senet keşidecisi şirket arasında protokolden kaynaklanan başkaca hak ve borçlarla ilgili uyuşmazlıklar bulunduğu, davalının ödemenin iadesi talebine karşı ... ve şirkete karşı sunabileceği kişisel defilerle ödemeden kaçınabileceği dikkate alındığında davacı tarafın salt ödeme yapan sıfatıyla bir temlik veya devir ilişkisi bulunmaksızın iade talep etme hak ve yetkisi bulunmadığı değerlendirilmiştir.
Açıklanan nedenlerle, davacı tarafça yapılan ödemelerin kendisi nam ve hesabına yapılmadığı gibi ödeme yapılan kişinin babası olması nedeniyle 3.kişi adına borcun ifa edildiğinin anlaşıldığı, alacak hakkının davacıya devredildiğine dair bir delil bulunmadığı, buna göre davacıya talep konusu hususlarda husumet düşmediği gözetilerek davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 269,85-TL harcın peşin alınan 8.467,66-TL harçtan mahsubu ile fazla yatırılan 8.197,81-TL'nin karar kesinleştiğinde ve istek halinde davacıya iadesine,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulanan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi 7/1.maddesi uyarınca davalı yararına takdir edilen 17.900,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine,
4-Davacı tarafından sarf edilen yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
5-Artan gider avansının karar kesinleştiğinde ve resen ilgili taraflara iadesine,
6-Dava şartı arabuluculuk kapsamında hazine tarafından karşılandığı anlaşılan 1.560,00-TL arabuluculuk ücretinin davacıdan tahsil edilerek hazineye gelir kaydına, bu hususta harç tahsil müzekkeresi yazılmasına,
Dair, diğer tarafların yokluğunda gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize bir dilekçe verilmesi veya tutanağa geçirilmek kaydıyla mahkememiz zabıt katibine beyanda bulunmak ve bu beyanın mahkememiz Hakimi tarafından onaylanması sureti ile istinaf kanun yoluna gidilebileceği, yasal süre içinde istinaf kanun yoluna başvurulmadığı takdirde kararımızın kesinleşeceği, yasal sürede istinaf kanun yoluna gidilmesi halinde dosyanın ilgili İzmir Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesi'ne istinaf konusunda karar verilmek üzere gönderileceği açıklanmak sureti ile açık yargılama sonunda verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.03/10/2023
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır