T.C.
İZMİR
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2023/1015 Esas
KARAR NO: 2024/492
DAVA: Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))
DAVA TARİHİ: 08/12/2023
KARAR TARİHİ: 30/05/2024
Yukarıda açık kimliği yazılı taraflar arasında mahkememizde görülen davanın yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili, dava dilekçesinde; müvekkilinin meşru hamili olduğu, ticari ilişki içerisinde borcuna karşılık olmak üzere verdiği ve aşağıda bilgileri yazılı olan çek, müvekkilinin alışverişte bulunduğu... Kimya Sanayi Ticaret Anonim Şirketi'ne (V.K.N:...) gönderilmek üzere ... Kargo firmasına teslim edildiğini Aras Kargo firmasının çeki teslim aldıktan sonra ilgili çekin içinde bulunduğu kargonun çalındığını, zayi olan bu çekin üçüncü şahısların eline geçmesi halinde müvekkilinin çok büyük bir mağduriyet yaşayacak, çek alacak hakkı olmayan kişilerce haksız olarak tahsil edilebileceğini, söz konusu çekin kötüniyetli üçüncü kişilerin eline geçmesine, bu kişilerin sebepsiz zenginleşmelerine ve müvekkilin mağduriyetine engel olma adına iş bu davayı açma zorunluluğunu, bu nedenlerle Keşidecisinin... KURUMLARI TİCARET A.Ş. (V.K.N:...) olduğu, keşide yeri İZMİR, keşide tarihi 29.02.2024 olan, 150.000,00 TL bedelli, muhatap bankanın ...Bolu şubesi, BOLU olduğu, ... seri nolu 1 adet çekin iptaline, Keşidecisinin ... İNŞ. OTO. GIDA TAR. HAYV. SAN. TİC. LTD. ŞTİ. (V.K.N:...) olduğu, keşide yeri MANİSA, keşide tarihi 10.01.2024 olan, 37.000,00 TL bedelli, muhatap bankanın ... Bankası Manisa şubesi, olduğu,... seri nolu 1 adet çekin iptaline, ihtiyati tedbir yoluyla ödeme yasağı kararı verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
1-Dava, zayi nedeniyle açılmış hasımsız çek iptali davasıdır.
2-Çek iptali davası poliçe hakkında düzenlenen hükümlere tabi olup, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 757 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir.
"MADDE 757- (1) İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.
(2) Mahkeme, ödemeyi meneden kararında muhataba, vadenin gelmesi üzerine poliçe bedelini tevdi etmeye izin verir ve tevdi yerini gösterir."
"MADDE 758- (1) Poliçeyi eline geçiren kişi bilindiği takdirde, mahkeme, dilekçe sahibine iade davası açması için uygun bir süre verir.
(2) Dilekçe sahibi verilen süre içinde davayı açmazsa, mahkeme, muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır."
"MADDE 759- (1) Poliçeyi eline geçiren kişi bilinmiyorsa, poliçenin iptaline karar verilmesi istenebilir.
(2) İptal isteminde bulunan kişi, poliçe elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür."
"MADDE 760- (1) Mahkeme, dilekçe sahibinin, poliçe elinde iken zıyaa uğradığına dair verdiği açıklamaları inandırıcı bulursa, verilecek ilanla, poliçeyi eline geçireni, poliçeyi belirli bir süre içinde getirmeye davet ve aksi takdirde poliçenin iptaline karar vereceğini ihtar eder.
MADDE 762- (1) Poliçenin getirilmesine ilişkin ilan, 35 inci maddede yazılı gazete ile üç defa yapılır.
(2) Özellik gösteren olaylarda, mahkeme, uygun göreceği daha başka ilan önlemlerine de başvurabilir"
3-Somut olayda davacı tarafından açılan çek iptali davasına konu çeklerden, T.C.... Bankası A.Ş. Manisa Şubesi'ne ait çek hesabından keşide edilen, keşidecisi ...nşaat Otomotiv Gıda Tarım Hayvancılık Sanayi Ticaret Limited Şirketi, lehtar... olan, 10/01/2024 keşide tarihli, 37.000,00-TL bedelli, ... çek seri nolu çekin dava dışı ... A.Ş. Tarafından takas aracılığıyla muhatap bankaya ibraz edildiği anlaşılmış, davacı vekiline ibraz eden şirkete karşı çek istirdadı davası açılması hususunda 1 aylık kesin süre verilmiştir. Verilen kesin süre içerisinde davacı tarafça İstanbul ...Asliye Ticaret Mahkemesine... Esas sayılı dava dosyası ile çek istirdadı davası açıldığı görülmüştür.
Dava konusu çeklerden diğeri olan ... A.Ş. Bolu Şubesi'ne ait çek hesabından keşide edilen, keşidecisi ...Kurumları Ticaret Anonim Şirketi, Lehtarı davacı ... Sistemleri San.Tic.Ltd.Şti. Olan, 29/02/2024 keşide tarihli 150.000,00-TL bedelli,...çek seri nolu çekin dava dışı... A.Ş. Tarafından muhatap bankaya ibraz edildiği anlaşıldığından mezkur çek yönünden ibraz eden şirkete karşı çek istirdadı davası açılması hususunda davacı vekiline 1 aylık kesin süre verilmiş, kesin süre içerisinde İstanbul ...asliye Ticaret Mahkemesi'nin... Esas sayılı dava dosyası ile ... A.Ş. Aleyhinde çekin iadesi için dava açıldığı görülmüştür.
4-İptali talep edilen çeklerin kimin elinde olduğu çek ibraz kayıtları ile sabit olup davacının çeklerde bulunan hakkını çeki elinde bulunduran kişiye karşı açacağı istirdat davası ile ileri sürmesi mümkündür. Davacı tarafça çekleri elinde bulunduran hamillere karşı çek istirdadı davası açıldığı ve çekler üzerindeki hak sahipliğine ilişkin uyuşmazlığın hasımlı davada değerlendirileceği gözetilerek görülmekte olan davanın konusuz kaldığı anlaşılmış ve bu doğrultuda karar verilmesine yer olmadığına yönünde hüküm kurulmuştur.
5-Yukarıda ayrıntılı gerekçeleri açıklandığı üzere dava konusu çekle ilgili hasımlı olarak istirdat davası açıldığı gözetilerek görülmekte olan davada konusuz kalma nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmiştir.
Dava konusu çekle ilgili ödeme yasağı kararı uygulanmış olup mahkememizce verilen kesin süre içerisinde istirdat davası açıldığı görülmüştür.
"Dava zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkin olup, davanın devamı esnasında dava dışı ... çekin hamili olduğunu ve çekle ilgili icra takibi yaptıklarını ileri sürmüştür. TTK'nun 730/20. maddesi atfı ile çeklerde de uygulanması gereken TTK'nun 675.maddesi gereğince elden çıkan çek getirilirse mahkeme istirdat davası açılmak üzere dilekçe sahibine mehil verir. Davacı bu mühlet içinde dava açmazsa çek mahkemeye getirmiş olana geri verilir, muhatap hakkındaki ödeme yasağı kaldırılır. Maddenin mefhumu muhalifinden de anlaşılacağı üzere davacı süresi içinde istirdat davası açarsa mahkemece ödeme yasağının devamına karar verilmesi gerekirken ödeme yasağının kaldırılması doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir." (Yargıtay...Hukuk Dairesi... Karar 19/03/2013 tarihli ilamı)
Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin yukarıda alıntılanan uygulamasına göre dava konusu çekle ilgili istirdat davası açılması halinde ödeme yasağı kararının devamına karar verilmesi gerekmektedir. Ödeme yasağı kararı niteliği itibariyle ihtiyati tedbir mahiyetinde olup kural olarak kararın kesinleşmesine kadar devam etmektedir. Ödeme yasağı kararı mahkememiz dosyasından verilmiş ise de uyuşmazlıkla ilgili kesin hüküm İstanbul...Asliye Ticaret Mahkemesi'nde ve İstanbul ....Asliye Ticaret Mahkemesi'nde süren yargılamalar sonucu verileceğinden ödeme yasağı kararının hasımlı davaların sonuçlanıp kesinleştiği tarihe kadar devamına karar verilmesi gerektiği değerlendirilmiş ve ödeme yasağı kararının devamı yönünde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın konusuz kalması nedeniyle KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
2-Ödeme yasağı kararının İstanbul ..Asliye Ticaret Mahkemesi'nin... Esas sayılı dava dosyası ve İstanbul...Asliye Ticaret Mahkemesi'nin... Esas sayılı dosyalarından verilecek hükmün kesinleşme tarihine kadar devamına, ilgili mahkemelere müzekkere yazılarak hüküm kesinleştiğinde ödeme yasağı kararının kaldırılması için mahkememize bilgi verilmesinin istenilmesine,
3-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 427,60-TL harcın peşin olarak alınan 269,85-TL harçtan mahsubu ile bakiye 157,75-TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
4-Davacı tarafından sarf edilen yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
5-Artan gider avansının karar kesinleştiğinde ve resen ilgili taraflara iadesine,
Dair davacı vekilinin yüzüne karşı, diğer tarafların yokluğunda gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize bir dilekçe verilmesi veya tutanağa geçirilmek kaydıyla mahkememiz zabıt katibine beyanda bulunmak ve bu beyanın mahkememiz Hakimi tarafından onaylanması sureti ile istinaf kanun yoluna gidilebileceği, yasal süre içinde istinaf kanun yoluna başvurulmadığı taktirde kararımızın kesinleşeceği, yasal sürede istinaf kanun yoluna gidilmesi halinde dosyanın ilgili İzmir Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesi'ne istinaf konusunda karar verilmek üzere gönderileceği açıklanmak sureti ile açık yargılama sonunda verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.
30/05/2024
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır