T.C.
İZMİR
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
DOSYA NO: 2023/314 Esas
KARAR NO: 2024/271
DAVA: Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 10/04/2023
KARAR TARİHİ: 21/03/2024
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) Davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
İDDİA : Davacı vekilinin mahkememize verdiği dava dilekçesinde; 03.70.2022 Tarihinde müvekkil, maliki olduğu... aracı ile davalı sigorta şirketinde ZMMS'si bulunan... plakalı araç arasında maddi hasarlı trafik kazası meydana gelmiş ve müvekkilin aracı maddi hasara uğramıştır İşbu kaza neticesinde ... numaralı hasar dosyası müvekkil aracının KASKO poliçesini düzenleyen... SİGORTA A.Ş.'de açılmıştır. ... A.Ş. Tarafından hasar bedeli ödenmiş olup, DAVALI SİGORTA ŞİRKETİNE RÜCU YAPILIP YAPILMADIĞI HUSUSUNUN SORULMASI TALEP EDİLMEKTEDİR. DAVALI SİGORTA ŞİRKETİNİN KAZA TARİHİ İTİBARİ İLE POLİÇE LİMİTİ 100.000-TL olup, davalı bu limitle sınırlı kalmak kaydı ile müvekkilin aracında meydana gelen değer kaybını karşılamak zorundadır. DEĞER KAYBI BEDELİ TALEBİNE İLİŞKİN : Müvekkile ait araç değerinde , işbu hasar nedeniyle düşüm meydana gelmiştir. Bu nedenle bedelin tespiti için sigorta eksperinden Uzman Raporu alınmıştır. İşbu rapora göre müvekkilin aracında 40.000-TL değer kaybı hesaplanmıştır. İşbu raporla davalı sigorta şirketine başvurulmuş ve değer kaybı bedeli talep edilmiştir. Davalı sigorta şirketi tarafından kendilerince yapılan hesaplamaya göre 03.03.2023 tarihinde 24.952,92-TL değer kaybı ödemesi yapılmış olup, müvekkil tarafından alınan uzman raporu ile aradaki, fark ve çelişki sebebi ile davanın BELİRSİZ ALACAK DAVASI olarak açılması gerekmiştir. Zira değer kaybı hesaplaması teknik bir husus olup, hesaplamanın müvekkil tarafından yapılması beklenebilir bir durum değildir. Ekspertiz (Uzman Raporu) Ücretine İlişkin : Türk Ticaret Kanunu'nun 1426.maddesindeki; “Sigortacı, sigorta ettiren, sigortalı ve lehtar tarafından, rizikonun, tazminatın veya bedel ödeme borcunun kapsamının belirlenmesi amacıyla yapılan makul giderleri, bunlar faydasız kalmış olsalar bile ödemek zorundadır.” şeklindeki düzenlemesi dikkate alındığında, başvuranın tek taraflı olarak serbestçe sigorta eksperi tayini yoluna gitmesi, iyi niyetli ve yasal hakkını kullanması olarak değerlendirilmelidir. Yukarıda açıklanan ve Sayın Mahkemenizce resen tespit edilecek nedenlerle davacının aracında meydana gelen değer kaybı bedelinden davalı şirketin sorumluluğu mevcut olup; iş bu haklı davanın açılması zorunlu bir hal almıştır. Trafik kazasında davacının aracında oluşan (şimdilik HARCA ESAS DEĞER OLARAK 50,00- TLgösterilmiştir,) değer kaybı bedeli ile yargılama giderleri (270-TL Eksper ücretinin yargılama giderlerinden sayılmasına) ve avukatlık ücretinin hasarı ret tarihinden (temerrüt tarihi) itibare işletilecek avans faizi ile tahsiline karar verilmesini arz ve talep ederiz" şeklinde talep ve dava etmiştir.
SAVUNMA : Davalı tarafın mahkememize sunduğu cevap dilekçesinde; "Değer Kaybının Belirlenebilmesi İçin Birden Çok Kriterin İncelenmesi, Bu İncelemenin De, Konusunda Uzman, Ehil Ve Tarafsızlığı Tartışılmayacak Bilirkişiler Kanalı İle Yapılması Gerekmektedir. Kabul Anlamına Gelmemekle Birlikte Değer Kaybı Tazminat Tutarının 01.06.2015 Tarihinde Yürülüğe Giren Karayolları Motorlu Araçlar Zmss Genel Şartlar Tebliğine Göre Hesaplanması Doğru Olup, Sayın Bilirkişiye Bu Yönde Hesaplama Yapılması Talimatı Verilmesini Talep Ederiz.Haksız ve hukuki mesnetten yoksun davanın reddine,
Haksız ve hukuki mesnetten yoksun, fahiş ve kabul edilebilir olmayan maddi tazminat taleplerinin reddine,
Kusur oranı bakımından ve değer kaybı miktarının tespiti yönünden mahkemece bilirkişi tetkikatı yaptırılmasına,
Adli Tıp Trafik İhtisas Dairesinden kusur raporu alınmasına,
Davacının müterafik kusurunun tazminattan indirilmesine,
Müvekkil şirketin sorumlu bulunması durumunda, sorumluğunun yukarıda açıkladığımız çerçevede ve azami limit ile sınırlı olacağına,
Haksız ve yasal dayanağı bulunmayan davanın reddi ile müvekkil şirket dava açılmasına sebep olmadığından yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini müvekkil şirket adına bilvekale saygıyla arz ve talep ederiz" şeklinde talep ettiği görülmüştür.
UYUŞMAZLIĞIN TESPİTİ, DELİL DEĞERLENDİRMESİ ve GEREKÇE :
1).Dava, haksız fiil nedeniyle oluşan Bakiye Değer Kaybı Tazmini istemine ilişkin HMK md. 107 uyarınca açılmış olan Belirsiz Alacak Davasıdır.
Davacı ile davalı tarafın 03/10/2022 tarihinde meydana gelen kaza nedeniyle davalının davacıya 24.952,92-TL değer kaybı tazminatı ödediği hususunda bir tartışma bulunmamaktadır. Taraflar davacının bakiye değer kaybı alacağının bulunup bulunmadığı, bulunuyor ise miktarı hususlarında uyuşamadıkları görülmüştür.
2) Ticari uyuşmazlıklarda "Arabuluculuk" bir dava şartı olarak 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 5/A maddesinde düzenlenmiş olup, “Bu Kanunun 4’üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.” hükmünü içermektedir.
Davacının dava öncesi arabuluculuk bürosuna başvurduğu, ancak anlaşmanın sağlanamadığı, böylelikle dava şartı olarak düzenlenen zorunlu arabuluculuk yolunun tüketildiği ve dava şartının yerine getirilmiş olduğu dava dilekçesi ekinde dosyaya ibraz olunan arabuluculuk son oturum tutanağından anlaşılmaktadır.
3) Karayolları Trafik Kanunu'nun "14/4/2016 tarihli 6704 sayılı Kanunun 5 md. ile değişik "Doğrudan doğruya talep ve dava hakkı" başlıklı 97. maddesi;
"Zarar görenin, zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması gerekir. Sigorta kuruluşunun başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde başvuruyu yazılı olarak cevaplamaması veya verilen cevabın talebi karşılamadığına ilişkin uyuşmazlık olması hâlinde, zarar gören dava açabilir veya 5684 sayılı Kanun çerçevesinde tahkime başvurabilir." hükmünü öngörmekte olup, dava dilekçesi ekinde yer alan başvuru dilekçesinin 15/02/2023 tarihinde e-mail yoluyla davalı sigorta şirketinin adresine gönderildiği ve böylelikle dava şartı olan Yazılı Başvuru şartının da sağlandığı görülmüştür.
4) Davaya konu trafik kazasının 03.10.2022 tarihinde, İzmir ili Bornova ilçesinde gerçekleştiği, ...'ın sevk ve idaresindeki ...plaka sayılı aracın seyir halindeki ... plaka sayılı araca çarpması ile kazanın vuku bulduğu mevcut Kaza Tespit Tutanağından anlaşılmaktadır.
5) Zarar gören ... plaka sayılı aracın kaza tarihinde Davacı ... adına tescilli olduğu;
Zarar veren ... plaka sayılı aracın ise dava dışı ... adına tescilli olduğu trafik tescil kayıtları ve ruhsat suretleri ile sabittir.
6) Zarar veren ... plaka sayılı aracın 04.07.2022 - 04.07.2023 tarihlerini kapsar şekilde... Sigorta AŞ.'de Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası (ZMMS) yani zorunlu trafik sigortası ile sigortalanmış olduğu celp olunan hasar dosyası içinde yer alan... no'lu poliçe sureti ile anlaşılmaktadır. Davaya konu trafik kazasının tarihi poliçede belirtilen risk periyodu içinde yer almaktadır.
7) Trafik kazaları sonucu uğranan zararlardan sorumluluk da haksız fiil sorumluluğu kapsamında yer almaktadır. Haksız fiil, bir kimsenin hukuka aykırı ve kusurlu bir davranışı ile başka bir kimsenin zarara uğramasına yol açmasıdır.
Haksız fiil sorumluluğu; "Haksız Fiilden Doğan Borç İlişkileri" başlığı altında, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 49 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir.
TBK md. 49; "Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür. Zarar verici fiili yasaklayan bir hukuk kuralı bulunmasa bile, ahlaka aykırı bir fiille başkasına kasten zarar veren de, bu zararı gidermekle yükümlüdür."
TBK md. 50; "Zarar gören, zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altındadır." hükmünü içermektedir.
8) 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu;
91/1. Maddesinde; "İşletenlerin, bu kanunun 85/1 maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası (MMS) yaptırmaları zorunludur";
85/1. Maddesinde; "Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.";
85/son maddesinde ise; "İşleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur." hükümlerine yer verilmiştir.
Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları A-3 maddesinde; "Sigortacı, poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında, üçüncü şahısların ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermiş olmasından dolayı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununa göre sigortalıya düşen hukuki sorumluluk çerçevesinde bu Genel Şartlarda içeriği belirlenmiş tazminatlara ilişkin talepleri, kaza tarihi itibariyle geçerli zorunlu sigorta limitleri dahilinde karşılamakla yükümlüdür. Sigortanın kapsamı üçüncü şahısların, sigortalının Karayolları Trafik Kanunu çerçevesindeki sorumluluk riski kapsamında, sigortalıdan talep edebilecekleri tazminat talepleri ile sınırlıdır." düzenlemesi ile sorumluluk sınırları gösterilmiştir.
Yukarıda açıklanan ve alıntılanan hükümler doğrultusunda Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası'nın motorlu bir aracın işletilmesi sırasında, bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde, o aracı işletenin zarara uğrayan 3. kişilere karşı olan sorumluluğunu belli limitler dahilinde karşılamayı amaçlayan ve yasaca yapılması zorunlu kılınan bir zarar sigortası türü olduğu anlaşılmaktadır.
9) Zarar veren... plaka sayılı aracın 04.07.2022 - 04.07.2023 tarihleri arasında zorunlu mali sorumluluk trafik sigortası ile Davalı...Sigorta AŞ.'de sigortalıdır. Kaza 03.10.2022 tarihinde meydana gelmiş olup, risk periyodu içerisinde olduğundan davacının uğradığı değer kaybından sigorta şirketi sorumludur.
Ancak sigortacının sorumluluğu, yukarıda izah edilen sorumluluk esasları dahilinde işletilen aracın işleteninin veya işletenin kusurundan sorumlu olduğu sürücünün kusurlarından kaynaklanan zararlarla sınırlı olarak dava dışı araç sürücüsünün kusuru oranındadır. Bu nedenle aracın işleteninin veya sürücüsünün kusur durumunun incelenmesi gerekmektedir.
10) Kaza tespit tutanağının polis marifetiyle tanzim edilmemiş olup bu nedenle kusura ilişkin herhangi bir tespitin bulunmadığı görülmektedir.
TBK' nın 50. maddesi uyarınca davacı, zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altındadır. Davacının bilirkişi deliline dayanmış olması nedeniyle mahkememizce bilirkişiden kusur ve değer kaybının belirlenmesi için rapor aldırılmıştır.
11) Mahkememizce aldırılan 25/02/2024 tarihli Bilirkişi Raporunda;
KUSUR YÖNÜNDEN;
... Plakalı otomobil Sürücüsü ...'ın; 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanununun 57. Maddesinin (a) bendindeki "Kavşağa yaklaşan sürücüler kavşaktaki şartlara uyacak şekilde yavaşlamak, dikkatli olmak, geçiş hakkı olan araçların önce geçmesine imkan vermek zorundadırlar." kuralını ihlal ettiği; 2918 sayılı 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanununun sürücülere ait asli kusurları düzenleyen 84. Maddesinin (h) bendindeki "kavşaklarda geçiş önceliğine uymama" yolları Trafik Kanununun sürücülere ait asli kusurları düzenleyen 84. Maddesinin (h) bendindeki uymama” kuralını ihlal ettiği kazanın oluşumunda ETKEN OLDUĞU;
... Plakalı Otomobil Sürücüsü ...'ın; 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanununca kusuru bulunmadığından ETKEN OLMADIĞI;
Yapmış olduğum dosya tetkiki neticesi görüş ve kanaate varılmıştır.
DEĞER KAYBI YÖNÜNDEN;
Konuya ilişkin olarak Yargıtay'ın yerleşik içtihadı, aracın modeli, markası, özellikleri, hasarı, yapılan onarım işlemleri, kilometresi, olay tarihindeki yaşı ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek aracın kaza öncesi hasarsız ikinci el piyasa rayiç değeri ile kaza meydana geldikten ve tamir edildikten sonraki ikinci el piyasa rayiç değeri arasındaki farka göre değer kaybı zararının belirlenmesi gerektiği yönündedir. 2021 yılı son çeyreğinde ülkemizde ve dünyada yaşanan ekonomik krizler nedeni ile ve ülkemizde de araç fiyatlarının ve bir çok konuda fiyat artışlarının olması nedeni ile piyasadaki dalgalanmalar sonucu fiyatlarında aşırı dalgalanmalar olduğu bilinmektedir. Özellikle 2022 yılı son çeyreği ve 2023 yılı ilk çeyreğinde fiyatlardaki değişimleri takip etmek oldukça zorlaşmaktadır... Sigorta Ekspertiz Hizm. Ltd.Şti. firmasınca 18.10.2022 tarihinde tanzim edilen Kasko Ekspertiz (Kesin) Raporu'na göre; araç piyasa değeri 400.000,00 TL. olarak belirtilmiştir Sigorta Eksperi ... tarafından 14.11.2022 tarihinde düzenlenen Değer Kaybı Ekspertiz Raporu'nda; Kaza öncesi fiyatının 350.000,00 TL. - 400.000,00 TL. ve ortalama fiyatının 375.000,00 TL. olduğu , onarılmış fiyatının ise 310.000,00 TL. - 360.000,00 TL. ve ortalama fiyatının 335.000,00 TL. olduğu belirtilmiştir. Buna istinaden değer kaybının 40.000,00 TL. olacağı belirtilmiştir. Sigorta Eksperi... tarafından 12.01.2023 tarihinde düzenlenen Değer Kaybı Ekspertiz Raporu'nda; tazminata esas rayiç değer 290.473,00 TL, değer kaybı tutarı 24.952,92 TL. olarak hesap edildiği görülmektedir. Dava konusu aracın Haziran 2022 tarihindeki Kasko değeri; 290.473,00 TL. olduğu tespit edilmiştir Piyasada ve internet üzerinden yapılan araştırmalarda ; dava konusu aracın modeli, yaşı, kilometresi ve özellikleri dikkate alındığında, 2. El piyasa rayiç değerinin 370.000,00 TL - 375.000,00 TL. aralığında olduğu tespit edilmiştir. Dava konusu aracın hasar / değer oranına bakıldığında; ( Ödemesi yapılan 16.069,38 TL. ( KDV dahil hasar bedeli dikkate alındığında)
16.069,38 TL / 375.000,00 TL = 0,0428 (% 4,28) hasar oranı hesaplanmakta olup HAFİF HASARLI olarak değerlendirilebilmektedir. Piyasa değerinin araştırılmasında, piyasada tanıdığımız galeri ve servisler ile yapılan görüşmelerde, aracın özellikleri ve durumu belirtilerek fiyat teklifleri alınmaktadır. Ancak bu konuda fiyat teklifleri sözlü olarak alınmakta olup, genellikle araç alım satım işleriyle uğraşan firma, servis ve galericiler tarafından sorumluluk altına girmeme açısından yazılı belge verilmemektedir .Piyasada yapılan araştırmalar sonucu; 03.10.2022 kaza tarihi sonrası, aracın modeli, kilometresi ve özellikleri dikkate alındığında, 2. El piyasa rayiç değerinin 345.000,00 TL - 350.000,00 TL Aralığında olduğu tespit edilmiş olup nisbi sisteme göre Yargıtay içtahatleri dikkate alınarak; 2. El piyasa rayiç değerinin 580.000,00 TL - 585.000,00 TL aralığında olacağı tespit edilmiş olup 375.000,00 TL - 350.000,00 TL = 25.000,00 TL. Değer Kaybı olduğu kanaatine varılmıştır. Yapılan hesaplama ve tespit edilen değerler 03.10.2022 kaza tarihi dikkate alınarak tespit edilmiştir şeklinde görüş ve kanaatini bildirmiştir.
12) Mahkememizce Kusura İlişkin yapılan değerlendirmede; kaza sonrası tanzim olunan kaza tespit tutanağında... plaka sayılı araç sürücüsü ...'ın ikrar içerikli beyanı ile bilirkişi raporunda bilirkişinin kusur dağılımına ilişkin kanaatinin uyuştuğu görülmekle bilirkişi raporlarındaki kusura ilişkin tespitlere itibar edilerek kaza oluşumunda sigortalı... plaka sayılı araç sürücüsünün % 100 ve Asli Kusurlu olduğu, zarar gören ...acın kazaya etkisinin bulunmadığı ve Kusursuz olduğu, zararın tamamının poliçe limitlerini aşmamak kaydıyla sigortalı aracın ZMMS poliçesi ile sigortacısı olan davalı sigorta şirketinin sorumluluğunda olduğu kabul edilmiş, Bilirkişi Raporu Mahkememizce de benimsenerek hükme esas alınmıştır.
13) Mahkememizce Değer Kaybına İlişkin yapılan değerlendirmede; bilirkişi raporunda değer kaybının 25.000,00 TL olarak belirlendiği, ancak davacı ile davalı tarafın 03/10/2022 tarihinde meydana gelen kaza nedeniyle davalının davacıya 24.952,92-TL değer kaybı tazminatı ödediği hususunda bir ihtilafın bulunmadığı, bu nedenle bakiye değer kaybının 47,08-TL olduğu tespit olunmuştur.
14) Davacı tarafça dava öncesi başvuru dilekçesinin 15/02/2023 tarihinde e-mail yoluyla davalı sigorta şirketinin adresine gönderildiği, bu nedenle hangi tarihte tebliğ olunduğunun anlaşılamadığı ve fakat aynı gün okunarak tebliğ olunduğu varsayılarak tebliğ tarihinden itibaren 8 iş günü sonu olan 28/02/2023 tarihinde temerrüte düştüğünün kabulü gerekmektedir.
15) Her ne kadar davacı vekili dava dilekçesinde Avans Faizi talep etmiş ise de; sigortalı ... aracın ruhsatında kullanım amacının "HUSUSİ" olduğunun belirtildiği görülmekle davalı Sigorta Şirketi yönünden temerrüt tarihinden itibaren Yasal Faiz işletilmiştir.
Denetime elverişli ve dosya kapsamı ile uyumlu bilirkişi raporu Mahkememizce de benimsenerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-. Davanın KISMEN KABULÜ İLE;
47,08-TL Bakiye Değer Kaybı Bedeline ilişkin maddi tazminatın davalıdan (Poliçe limiti ile sınırlı olmak üzere) temerrüt tarihi olan 28/02/2023'ten itibaren işleyecek Yasal Faizi ile birlikte alınarak davacıya verilmesine,
Fazlaya ilişkin talebin REDDİNE,
2- Karar tarihinde Yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince alınması gereken 427,60-TL harçtan peşin alınan 179,90-TL'nin mahsubu ile bakiye 247,70-TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
3- Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 47,08-TL Vekalet Ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4- Arabuluculuk Kanunu Madde 18/A fıkra 13, 14 gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.120,00-TL'nin kabul ve red oranına göre 2.937,79-TL'sinin davalıdan, bakiye 182,20-TL'sinin davacıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
5- Reddedilen miktar üzerinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan 2,92-TL Vekalet Ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
6- Davacı tarafından yapılan 3.600,00-TL Bilirkişi ücreti, 56,50-TL posta ve tebligat ücreti, 270,00-TL Ekspertiz Ücreti ile Başvurma Harcı, Peşin Harç ve Vekalet Harcından oluşan 385,40-TL harç olmak üzere toplam 4.311,90-TL Yargılama Giderinin kabul ve red oranına göre 4.060,08-TL davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7- Taraflarca yatırılan Gider Avansının kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
Dair; davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda, HMK 341 maddesi gereğince miktar itibariyle Kesin Olarak verilen karar açıkça okundu, usulen anlatıldı. 21/03/2024
Katip ...
e-imza
Hakim ...
e-imza