T.C.
İZMİR
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/345 Esas
KARAR NO : 2025/584
DAVA : Kooperatif (Genel Kurulun Yenilenmesi Talepli)
DAVA TARİHİ : 18/04/2023
KARAR TARİHİ : 18/06/2025
Mahkememizde görülmekte olan Kooperatif (Genel Kurulun Yenilenmesi Talepli) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA : Davacı vekili dava dilekçesi ve duruşmalarda özetle; müvekkillerinin yöneticisi ve üyesi olduğu İzmir ili Damızlık Koyun Keçi Yetiştiricileri Birliği yönetim ve denetim kurulu üyelerinin görevden alınmasına, yerlerinde atama yapılmasına dair, davalı bakanlığın 11/04/2023 tarihli kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, görevden alınma gerekçesinin hukuka uygun olmadığını beyanla, Tarım ve Orman Bakanlığı'nın 11/04/2023 tarihli hukuka aykırı işlem ve kararının iptali ile birlik denetim ve yönetim kurulu üyelerinin görevlerine devam ettiğinin tespiti ve ilanı ile ticaret siciline tesciline karar verilmesini talep ve dava ettiği görülmüştür.
CEVAP : Davalı vekili cevap dilekçesi ve duruşmalarda özetle; İzmir ... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 26/04/2023 tarih ...Karar sayılı ilamı ile görevden alınan yönetim kurulu üyeleri yerine kayyım atandığını, iş bu nedenle davanın konusuz kaldığını, konusuz kalan davanın açılmasına davacı tarafın hukuka aykırı işlemlerinin sebebiyet verdiğini beyanla yargılama giderlerinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ettiği görülmüştür.
DELİLLER :Davacı iddiasını ispata yönelik olarak; Damızlık Koyun Keçi Yetiştiricileri Birliği Ana Sözleşmesi, 5996 Sayılı Veteriner Hizmetleri Bitki Sağlığı Gıda ve Yem Kanunu, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu, TTK Anonim Şirketler Hükümleri, Islah Amaçlı Koyun Keçi Yetiştiricileri Birliklerinin Kurulması ve Hizmetleri Hakkında Yönetmelik, bakanlığın 11/04/2023 Tarih, ... sayılı olur yazısı, Bakanlığın; ... sayılı İdari İşlemi Birliğin, 30.07.2021 tarihli Genel Kurul Tutanağı ve ilgili EK evraklar, 30.07.2021 tarihli genel kurula ait Bakanlık Temsilci Raporu, İzmir...asliye Ticaret Mahkemesind... E nolu dava dosyası, İzmir...liye Hukuk Mahkemesinde... E nolu dava dosyası, Eskişehir Asliye Ticaret Mahkemesi... K - 24.06.2020 tarih, Sivas...asliye Hukuk Mahkemesinde...E -... K sayılı gerekçeli karar, İzmir İl Tarım ve Orman Müdürlüğünce hukuka ve mevzuatlara uygun hareket edilerek yazılan 14.11.2022 tarih ...zı, Denetleme Kurulunca, İl Müdürlüğüne sunulan 21.11.2022 günlü dilekçe İzmir İl Tarım ve Orman Müdürlüğünce hukuka ve mevzuatlara uygun hareket edilerek yazılan 21.11.2022 gün... sayılı yazı, Yönetim Kurulunun 09.12.2022 gün... sayı nolu kararı, Yönetim Kurulunun 09.12.2022 gün... sayı nolu kararı, Bilirkişi incelemesi ve uzman görüşü, Yemin, tanık anlatımlar delillerine dayandığı görülmüştür.
Davalı vekili savunmasını ve iddialarını ispat yönünde; İzmir.. Sulh Hukuk Mahkemesinin 26.04.2023 tarih, ... K. sayılı kararı, Tarım ve Orman Bakanlığı Tarım Reformu Genel Müdürlüğü'nün 11.04.2023 Tarihli ve ...ayılı yazısı, Bakanlık Makamının 11.04.2023 Tarih ve ...Sayılı Olur'u, 29.03.2023 tarihli... sayılı inceleme raporu, 03.04.2023 tarih ve...ayılı Olur ve tüm yasal deliller. İdari işlem dosyası mavi klasör şeklinde sunulmuştur., 1 adet Cd içerisinde Bakanlık Raporu delillerine dayandığı görülmüştür.
Davacı... Yönündeki davanın tefriki ile mahkememizin... Esasına kaydının yapıldığı, 31/01/2024 tarihinde tefrik edilen dosyada davanın açılmamış sayılmasına karar verildiği görülmüştür.
Celp ve incelenen İzmir Ticaret Sicil Müdürlüğü cevabında; İzmir İli, Damızlık Koyun Keçi Yetiştiricileri Birliği kayıtlarının incelenmesi neticesinde, Merkez ... sicil nosu ile kayıtlı olduğunu, faaliyet durumunun faal olduğu görülmüştür.
Celp ve incelenen İzmir... Sulh Hukuk Mahkemesinin...Esas sayılı dava dosyasının tetkikinde; İzmir Valiliğinin, İzmir İli Damızlık Koyun Keçi Yetiştiricileri Birliği kayyım atanması talebi ile, 13/04/2024 tarihinde dava açtığı, mahkemenin 26/04/2023 tarih, ...abulü ile birliğe genel kurul kararı verilinceye kadar İl müdürü..., İl Müdür yardımcısı ... veteriner hekim ...müştereken kayyım olarak atanmasına karar verildiği görülmüştür.
Uyuşmazlığın çözümü özel ve teknik bilgi gerektirdiğinden, dosyanın konusunda uzman Dr ...'den oluşacak bilirkişi heyetine dava dosyasının tevdii ile tarafların iddia ve savunmaları doğrultusunda, dava dışı birliğin defter ve kayıtları ile dava dosyası üzerinde inceleme yapılarak, dava dışı birliğin 14/08/2020 tarih ve... sayılı kararı ve bu kararın uygulanması sonucu 8000 birlik üyesinin, üyelik statüsünün değiştirilmesine dair işlemlerinde usul ve yasaya uygun davranılıp davranılmadığı, iş bu kapsamda usulsüzlük bulunup bulunmadığını gösterir dosya kapsamına uygun ve denetime elverişli rapor alınmasına karar verildiği, bilirkişi heyeti tarafından mahkememize sunulan 08/04/2025 tarihli rapor özetle; 12.02.2020 tarihinde uygulanmaya başlanılan SOYBİS şartının önceden asıl üyelik statüsünü kazanmış olanlara uygulandığını, sonradan yürürlüğe giren yasaların ve düzenleyici kuralların geçmişe ve kesin nitelik kazanmış hukuksal durumlara etkili olmamasının hukukun en temel ilkelerinden birisi olduğunu, kazanılmış hak ve kanunların geriye yürümezliği ilkeleri hem hukuk devleti olmanın bir sonucu hem de hukuk güvenliğinin temeli olduğunu, 12.02.2020 tarihinde alınan yetkinin yeni asil üyelik başvuruları için aranması gerekirken mevcut asil üyelerden de talep edilmesi ve yerine getirilmemesi sebebiyle üyelik statülerinde değişiklik yapılması temel hukuk ilke ve kuralları ile çeliştiğini, ayrıca raporun önceki bölümünde yer verilen 28.09.2020 - 29.09.2020 tarihli yazılar ile de ana sözleşmede yer alan şartları taşıyan tüm üyelerin genel kurula katılma hakkı olduğu açıkça bildirildiğini, dava dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde Islah Amaçlı Hayvan Yetiştirici Birliklerinin Kurulması ve Hizmetleri Hakkında Yönetmeliğin 9. maddesinin 2., 3. ve 4. fıkralarında yer alan düzenlemelere uygun olarak yönetim kurulunca üyelik şartlarından hangilerinin kaybedildiğine ilişkin tespit yapılmadığını, ıslah Amaçlı Hayvan Yetiştirici Birliklerinin Kurulması ve Hizmetleri Hakkında Yönetmeliğin 9. maddesinin 2., 3. ve 4. fıkralarında yer alan düzenlemelere uygun olarak yönetim kurulunca asıl üyelikten çıkarılan 8000 üyeye noter yolu ile bildirim yapılmadığını, dosya kapsamında Islah Amaçlı Hayvan Yetiştirici Birliklerinin Kurulması ve Hizmetleri Hakkında Yönetmeliğin 9. maddesinin 2., 3. ve 4. fıkralarında yer alan düzenlemelere uygun olarak yönetim kurulunca asıl üyelikten çıkarılan üyelere 4 ay süre verildiğine ilişkin bir belge ve bilgi de bulunmadığını, Yönetim kurulunun 327 nolu kararı ile SOYBİS üyeliğini yapmayanların üyelikten çıkarılacağına ilişkin bir karar alınmış olduğu dikkate alındığında bu şartın mevcut üyelere geriye doğru uygulanmaya çalışıldığını, sonuç olarak üyelikten çıkarma gerekçeleri her bir üye için ayrı ayrı belirlenmemiş olup; asıl üyelerinin üyeliklerinin devamı için kurulun... nolu kararı ile yeni bir koşul ihdas edildiğini, Islah Amaçlı Hayvan Yetiştirici Birliklerinin Kurulması ve Hizmetleri Hakkında Yönetmeliğin 9. maddesinin 2., 3. ve 4. fıkralarında yer alan düzenlemelere aykırı olarak; söz konusu ... nolu veya... nolu karar ile muhatap üyelere asıl üyelik şartlarında eksiklik tespit edildiği ve gidermek için 4 ay süre verilmesi konusunda bir bildirimde bulunulması konusunda bir karar alınmadığını, Birlik yönetim kurulunun yönetim kurulunun 14.08.2020 tarih ve ... sayılı kararıyla hukuka aykırı şekilde Birliğin 8000 üyesinin asıl üyelikten çıkarılarak statüsünün aday üyeliğe düşürülmesi işleminin geçerli olması için Islah Amaçlı Hayvan Yetiştirici Birliklerinin Kurulması ve Hizmetleri Hakkında Yönetmeliğin 9. maddesinin 2., 3. ve 4. fıkralarında şart koştuğu noter kanalıyla ilgiliye kararın onaylı örneğinin tebligat işlemi yapılmadığından söz konusu asıl üyelikten çıkarma ve aday üyeliğe düşürme işlemlerinin geçersiz olacağını rapor ve beyan ettikleri görülmüştür.
DEĞERLENDİRME : Dava; yetiştirmeciler birliği yönetim ve denetim kurulu üyelerinin görevden alınmasına ve yerine yönetim ve denetim kurulu üyelerinin atanmasına dair Tarım ve Orman Bakanlığı işlem ve kararlarının iptali ile görevden alınan yönetim ve denetim kurulu üyelerinin görevlerine devam ettiğinin tespiti ve tescili istemine ilişkin olduğu, toplanan kanıtlar ve tüm dosya kapsamından anlaşılacağı üzere,
Taraflar arasındaki uyuşmazlığın, davacıların üyesi olduğu İzmir İli Damızlık Koyun Keçi Yetiştiricileri Birliği yönetim ve denetim kurulu üyelerinin görevden alınmasına ve yerine yeniden yönetim ve denetim kurulu üyeleri atanmasına dair Tarım ve Orman Bakanlığı'nın 11/04/2023 tarihli kararının usul ve yasaya uygun olup olmadığı, bu kapsamda dava dışı birliğin, birlik yönetim kurulu üyelerinin, 8000 birlik üyesinin, asıl üyelikten çıkartılarak aday üyeliğe düşürülmesine dair 14/08/2020 tarih ve... sayılı kararının ve bu karara bağlı yapılan işlemlerin usul ve yasaya uygun olup olmadığı, bakanlığın iş bu gerekçe ile yönetim ve denetim kurulu üyelerinin görevlerine son verme ve yerlerine yeni yönetim ve denetim kurulu üyeleri atanmasına dair hak ve yetkisinin olup olmadığı, davanın konusuz kalıp kalmadığı noktasında toplanmıştır.
Tüm dosya kapsamı ve taraf beyanlarına göre, davacıların iptalini talep ettikleri davalı idarenin 11/04/2023 tarihli kararı ile dava dışı İzmir İli Damızlık Koyun Keçi Yetiştiricileri Birliği yönetim kurulunun 14/08/2020 tarih ve...sayılı kararı ile 8000 asıl üyenin, üyeliğinin düşürülmesine ilişkin kararın hukuka aykırı olduğu ve sonrasında iş bu üyelerin katılımı olmadan yapılan genel kurulda atanan yönetim kurulu üyelerinin görevden alınmasına, yerlerine kayyım atanmasına karar verildiği, bilahare iş bu dava açılmadan önce birliğe kayyım atanması talebi ile Sulh Hukuk Mahkemesine müracaat edildiği, Sulh Hukuk Mahkemesince birliğe, birlik genel kurulunca yeni yönetim kurulu üyeleri atanıncaya kadar kayyım atanmasına karar verilmiş olduğu tespit edilmiştir.
İş bu kapsamda davalı idarenin kayyım atanmasına ilişkin işleminin hukuka uygun olup olmadığını tespiti, öncelikle İzmir İli Damızlık Koyun Keçi Yetiştiricileri Birliği yönetim kurulunun 14/08/2020 tarihli kararı ile birliğin 8000 üyesinin, üyelikten çıkarılmasına ve aday üyeliğe düşürülmesine dair kararının usul ve yasaya uygun olup olmadığının değerlendirilmesi gerektiği, iş bu kapsamda yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde birlik yönetim kurulunun 22/02/2020 tarih ve...ayılı yönetim kurulu kararı ile 26/08/2016 tarih ve 29813 sayılı resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren, ıslah amaçlı hayvan yetiştirici birliklerinin kurulması ve hizmetleri hakkındaki yönetmeliğin, birliğe üyelik şartları başlıklı 5. Maddesindeki soy kütüğü kayıt sistemi bulunmayan türlerde kurulan birliklere üyeliklerde, yetiştiricilerin asıl üye olabilmesi için koyun, keçi türünde sürü kayıt sistemine, manda ve arıda ise bakanlığın kayıt sistemine kayıt olması gerekir şeklindeki düzenlemeden hareketle, SOYBİS sistemine kayıtlı olanların, birlik asıl üyesi olacağına karar verildiği, 01/04/2020 tarih ve... sayılı yönetim kurulu kararında, SOYBİS dışında kalan üyelerin, aday üye olarak anılacağına karar verildiği, 14/08/2020 tarih ve... sayılı kararı ile bu kararın uygulanması sonucu 8000 birlik üyesinin, üyelik statüsünün değiştirilmesine dair karar verildiği, verilen iş bu kararlar ile birliğe asıl üye olan, üyelerin iş bu kazanılmış haklarını, sonradan üye olacak şahıslarda aranması gereken üyelik şartlarını düzenleyen ve sonradan yürürlüğe giren mevzuat hükümlerine gerekçe gösterilerek, 8000 üyenin, asıl üyelik hakkının ortadan kaldırıldığı, iş bu kararın kazanılmış hakların ihlali niteliğinde bulunduğu, iş bu hukuka aykırı yönetim kurulu kararı dışında, iş bu 8000 üyenin, üyelik şartlarını kaybettikleri ve her bir üye yönünden, üyelikten çıkarılmasına dair karar verilmemiş olduğu, bu nedenle 8000 üyenin, üyelik statüsünün değiştirilmesine dair yönetim kurulu kararlarının usul ve yasaya aykırı olduğu değerlendirilmiştir.
Dava dışı İzmir İli Damızlık Koyun Keçi Yetiştiricileri Birliğin 30/07/2021 tarihinde yapılan genel kurul toplantısında, üyelik statüsü değiştirilen 8000 üyenin toplantıya katılımı ve oy kullanmasının engellendiği, yönetim kurulunun üyelik şartlarını taşıdığını kabul ettiği, 95 asıl üyeden, 50 asıl üyenin katılımı ile toplantısının, bakanlık temsilcisinin itirazına rağmen gerçekleştirildiği ve birlik yönetim kurulu ve denetim kurulu üyeliklerinin dört yıllığına atama yapıldığı, davalı idarenin gerek toplantı öncesinde ve gerekse de genel kurul toplantısı sırasında ve sonrasında asıl üyelik şartlarını taşıyan 8000 üyenin, üyelik statüsünün değiştirilmesi ve toplantıya katılımının engellenmesine dair yönetim kurulu karar ve işlemlerinin hukuka aykırı olduğunun uyarılmasına, toplantı sırasında bakanlık temsilcisince iş bu husustaki itirazın dile getirilmesine rağmen, birliğin 30/07/2021 tarihinde yapılan genel kurul toplantısında alınan karar ile seçilen birlik yönetim kurulu üyelerinin görevden alınmasına dair davalı bakanlığın 5996 sayılı kanunun 10/E maddesinin üçüncü bendindeki yetkiye dayalı olarak dava dışı birliğin yönetim kurulunun asıl üyelik statüsünün 12/02/2020 tarihinde uygulanmaya başlanan SOYBİS şartından önce kazanmış olan 8000 üyenin, üyeliğine son verilmesi ve bakanlığın uyarılarına rağmen iş bu üyelerin genel kurula katılmasını engellenerek 50 üye ile genel kurul yapılması sonucu oluşan yönetim kurulu üyelerinin görevden alınmasına dair işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı, görevden alınan yönetim kurulu üyelerinin yerine, bakanlık personelinin kayyım olarak görevlendirilmesi işleminin, hukuka uygun değil ise de, davalı bakanlığın iş bu davanın açılması tarihinden önce dava dışı birliğe kayyım atanması hususunda İzmir.. Sulh Hukuk Mahkemesine 13/04/2023 tarihinde müracaat ettiği, iş bu müracaat üzerine mahkemenin 26/04/2023 tarihli kararı ile dava dışı birliğe kayyım atanarak işlemin hukuka uygun hale getirildiği, iş bu nedenlerle davalı bakanlığın usul ve yasaya uygun bulunan kararının iptali ile birliğe atanan kayyımların görevine son verilmesi ile üyelik statüsü ve genel kurulda oy kullanma hakkına sahip 8000 üyenin dışlanarak 50 üyenin katılımı ile genel kurul toplantısında seçilen yönetim kurulu üyelerinin görevlerine devam ettiğine dair tespit kararı verilmesi talebini içerir, davanın reddi gerektiği kanaatine varılarak aşağıda yazılı hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi HMK 294/4 mad. gereğince bir ay içinde açıklandığı üzere;
Davanın REDDİNE
Davacı tarafça peşin yatırılan 179,90-TL harcın mahsubu 435,50-TL'sı bakiye karar ve ilam harcının, davacılardan alınarak hazineye gelir kaydına,
Avukatlık asgari ücret tarifesine göre hesap edilen 30.000,00 TL maktu vekalet ücretinin davacılardan alınarak davalıya verilmesine,
Davacı tarafça yapılan yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
Davacı tarafça peşin yatırılan gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde davacılara iadesine,
Dair davacılar... ile davacılar vekili Av....'ın yüzüne karşı davalı tarafın yokluğunda kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde İstinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı.18/06/2025
Başkan ...
E imza
Üye...
eimza
Üye ...
eimza
Katip ...
eimza