T.C.
İZMİR
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2023/709 Esas
KARAR NO: 2024/359
DAVA: Ticari Şirket (Genel Kurul Kararının İptali İstemli)
DAVA TARİHİ: 29/08/2023
KARAR TARİHİ: 24/04/2024
Mahkememizde görülmekte olan Ticari Şirket (Genel Kurul Kararının İptali İstemli) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili, dava dilekçesi ve duruşmalarda özetle; İzmir Fırıncılar Esnaf Odasının talebi üzerine 22.06.2023 tarihinde İzmir Ticaret İl Müdürlüğü Tarım ve Orman İl Müdürlüğü, İzmir Büyükşehir Belediyesi, İzmir Fırıncılar Esnaf Odası ile İzmir Ticaret Odası temsilcilerinden teşkil Ekmek Fiyatı Değerlendirme Komisyonu tarafından 01.01.2012 tarihli ve 28163 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Ekmek ve Ekmek Çeşitleri Tebliğinin 4'üncü maddesinin 1”inci fıkrasının (e) bendinde tanımı yapılan 210 gramı 5,00-TL olan normal beyaz ekmeğin fiyat tarifesinin değerlendirilme toplantısı gerçekleştirildiğini, İl Ticaret Müdürlüğü ve Tarım ve Orman İl Müdürlüğü ekmek azami fiyat tarifesinin fiyat tarifesinin aynı düzeyde kalması ve artış yapılmaması yönünde görüş bildirdiğini, diğer üyeler 200 gram ekmeğin 7,00-TL olması yönünde uygun görüş bildirdiklerini, İzmir Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği yönetim kurulunun 17.07.2023 tarih ve ...sayılı kararıyla 17.07.2023 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 200 gram ekmek 7,00-TL olacak şekilde onaylandığını, itirazlarına konu ekmek fiyat tarifesi Valilik Makamınca uygun bulunmadığından 5362 Sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanunun 62'nci maddesi uyarınca itiraz komisyonu oluşturulduğunu, İzmir Valiliğince yapılan itiraz oy çokluğuyla reddedildiğini ve karar 02.08.2023 tarihinde ilgililere tebliğ edildiğini, Ekmek maliyetini oluşturan unsurlar, şartlara göre değişkenlik gösterse de genel olarak un gideri, genel imalat giderleri işçilik ve yasal yan ödemeler, imalatçı karı, bayi karı, katma değer vergisi gibi kalemlerden oluştuğunu, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan Aralık 2022- Haziran 2023 ayları arasındaki Tüketici Fiyat Endeksinde (TÜFE) »21,2, Üretici Fiyat Endeksinde (ÜFE) ise 7014,5 oranında artış olduğunu, müvekkili kurum tarafından itiraz edilen 17.07.2023 tarihli yeni ekmek tarifesinde ise 210 gramı 5,00-TL olan (kg. fiyatı 23,81) olan ekmeğin 47 oranında bir artış ile 200 gramı 7,00-TL(kg. fiyatı 35,00 TL) olarak belirlendiğini, mevcut haliyle ekmeğin fiyatında objektif girdi maliyet verileri dikkate alınmayarak, resmi enflasyon verileri üstünde artış yapıldığını, nitekim Ticaret Bakanlığının dava konusu tarifeye ilişkin görüşü de “Ekmek fiyat tarifeleri belirlenirken ekmeğin maliyet unsurları ile tüketicinin ihtiyaç ve alım gücü arasında bir denge kurulması gerektiği bu suretle ekmeğin fiyatının 200 gr 6,50-TL olacak şekilde belirlenmesi yönündedir.” denilmek suretiyle bu doğrultuda olduğunu, mevcut durum göz önünde bulundurulduğunda yapılan fiyatlandırma işleminin hakkaniyetsiz olduğunu, her ne kadar yapılacak yargılama hukuk mahkemesinde görülecek olsa da meslek kuruluşlarının kamu kurumu niteliği taşıdıklarını, toplumun genelini ilgilendiren kararlarında ölçülülük ilkesini göz ardı etmeden karar vermeleri gerektiği hususları göz önünde bulundurularak söz konusu tarife HMK 389 ve devamı hükümleri gereği tedbiren durdurulması gerektiğini, itiraza konusu fiyat tarifesinin iptali ve 200 gr 6,50 TL olarak tebdili için müvekkili kurum adına iş bu itirazın yapılması zorunluluğu hasıl olduğunu, öncelikli olarak ilgili tarifenin tedbiren durdurulmasına, kararın yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda kaldırılmasına, mahkemece re'sen gözetilecek hususlar doğrultusunda tarifenin 6,50-TL tebdiline karar verilmesini müvekkili kurum adına talep ve dava ettiği görülmüştür.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesi ve duruşmalarda özetle; müvekkilinin 5362. S.K. Gereğince tüzel kişiliğe sahip kamu kurumu niteliğinde bir kuruluş olup, ekmek tarifelerinin belirlenmesiyle ilgili düzenlemenin de 62. Maddede yer aldığını, İzmir Fırıncılar Esnaf Odasının talebi üzerine 22/06/2023 tarihinde İzmir Ticaret İl Müdürlüğü, Tarım ve Orman İl Müdürlüğü, İzmir Büyükşehir Belediyesi, İzmir Fırıncılar Esnaf Odası ile İzmir Ticaret Odası temsilcilerinden teşkil Ekmek Fiyatı Değerlendirme Komisyonu tarafından 210 gramı 5,00 TL olan normal beyaz ekmeğin fiyat tarifesinin değerlendirilme toplantısı gerçekleştirilmiş olup oy çokluğu ile 200 gram ekmeğin 7,00 TL olması yönünde uygun görüş bildirdiklerini, İzmir Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği yönetim kurulunun 17.07.2023 tarih ve ... sayılı kararıyla 17/07/2023 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 200 gram ekmek 7,00 TL olacak şekilde kabul edilerek onaylandığını, davacı tarafından yapılan itiraz sebebiyle 5362 Sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanunun 62’nci maddesi uyarınca itiraz komisyonu oluşturulduğunu, İzmir Valiliğince yapılan itirazın oy çokluğuyla reddedildiğini ve karar yönetmelik gereğince belirlenen 3 gün içinde (02/08/2023 tarihinde) ilgililere ve davacıya tebliğ edildiğini, davacı tarafından 02/08/2023 tarihinde tebliğ alındığı bildirilen bu karara karşı 10 gün içinde dava açılmadığını, 26 gün sonra söz konusu dava açılmış olup süresinde açılmayan davanın reddi gerektiğini, davacı tarafından fiyat tarifesine yapılan itiraz sebebiyle İzmir Vali Yardımcısının başkanlığında toplanıldığını, davacı adına beyanda bulunarak; ekmek fiyat tarifeleri belirlenirken maliyet unsurları ile tüketicinin ihtiyaç ve alım gücü arasında bir dengenin kurulması ve ekmeğin fiyatındaki artışın da objektif ve resmi veriler esas alınarak belirlenmesi gerektiğini, bu çerçevede bir önceki 210 gram 5,00 TL’lik tarifenin 01/12/2022 tarihi itibarıyla yürürlüğe girdiğini, bu tarifenin yürürlüğünden sonra Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan Aralık 2022 - Haziran 2023 ayları arasındaki Tüketici Fiyat Endeksinde ( TÜFE) % 21,2, Üretici Fiyat Endeksinde (ÜFE) ise % 14,5 oranında artış olduğunu, ancak itiraz konusu olan 17.07.2023 tarihli yeni ekmek tarifesi ile 210 gram 5,00 TL (kg.fıyatı 23.81 TL) olan ekmeğin % 47 oranında bir artış ile 200 gram 7,00 TL (kg. fiyatı 35,00 TL) olarak belirlendiğini, mevcut haliyle ekmeğin fiyatındaki bu artışın objektif girdi maliyet verilerine dayanmadığını, açıklanan resmi enflasyon verileri üstündeki bu artışın kabul edilemez olduğunu, üstelik bu konuda Ticaret Bakanlığının İzmir Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliğine muhatap 13/07/2023 tarihli ve ... sayılı yazısında, Bakanlıkça ve taraflarca yapılan değerlendirmeler neticesinde, talep eden odaya kayıtlı üyeler için uygulanmak üzere bir kilogram ekmeğin fiyatının 32,50 TL (200 gram 6.50 TL) olacak şekilde yeni tarife belirlenmesinin uygun olacağı da bildirildiğinden bu aşamada İzmir Fırıncılar Esnaf Odasının 17.07.2023 tarihi itibariyle geçerli olan 200 gram 7.00 TL’ lik azami ekmek fiyat tarifesinin İzmir Valiliğince uygun bulunmadığının ifade edildiğini, komisyon tarafından yapılan itiraz yerinde görülmediğinden davalının da bulunduğu 31/07/2023 tarihli toplantıda, İzmir Fırıncılar Esnaf Odasının 17.07.2023 tarihi itibariyle geçerli 200 gram 7.00 TL’lik azami ekmek fiyat tarifesine İzmir Valiliğince yapılan itirazın oyçokluğuyla reddedildiğine dair tutanağın imza altına alındığını, davacı tarafından her ne kadar şeklinde itirazda bulunulmuş ise de 5362. S.k. Da ve yönetmelikte fiyat tarifesinin ne şekilde belirleneceğini açıkça yazılmış olduğundan bu açıklamanın hukuken kabulünün mümkün olmadığını, ekmek fiyat tarifeleri 5362 s.k. 62. Maddesi gereğince öncelikle İzmir Fırıncılar Esnaf Odası tarafından idari tasarruflar, maliyetler ve talepler uygun olarak fiyat hazırlandığını, bu şekilde bir çalışma yapılarak fiyat tarifesi uygulandığını, bu fiyatın belirlenmesinde Haziran 2023 ayına kadar fırıncılara çuvalı 350 TL den tahsisli un verilirken, bu aydan itibaren tahsisli un verilmesine son verildiğini ve fırıncı esnaf çuvalı 650 TL den un almaya başlanılması en önemli etken olduğunu, her ne kadar Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan Aralık 2022 - Haziran 2023 ayları arasındaki Tüketici Fiyat Endeksinde ( TÜFE) % 21,2, Üretici Fiyat Endeksinde (ÜFE) ise % 14,5 oranında artış olduğu belirtilmiş ise de bu tespitlerin özellikle gıda sektörüne yönelik yaşam ile doğru orantılı olmadığı un fiyatının bu sonuçlara göre belirlenemeyeceğinin son derece açık olduğunu, kaldı ki, fiyat artışının yapıldığı tarih Temmuz 2023 olup, kabul etmek anlamına gelmemekle birlikte TÜFE'deki değişim 2023 yılı Temmuz ayında bir önceki aya göre %9,49, bir önceki yılın Aralık ayına göre %31,14, bir önceki yılın aynı ayına göre %47,83 ve on iki aylık ortalamalara göre %57,45 olarak gerçekleştiğini, Yİ-ÜFE 2023 yılı Temmuz ayında bir önceki aya göre %8,23, bir önceki yılın Aralık ayına göre %24,27, bir önceki yılın aynı ayına göre %44,50 ve on iki aylık ortalamalara göre %78,51 arttığını, bu artışın da ilave edilmesiyle zaten belirlenen oranda artış yapılmasının doğru olduğunun ortaya çıkacağını, İzmir ilindeki fırın ve çalışan saysındaki durum dikkate alındığını, şöyle ki, İstanbul ve Ankara gibi büyük illerde az sayıda fırın az personel ile çok üretim yaptığından maliyetlerin düştüğünü, İzmir ilinde ise çoğunluğu küçük ve orta ölçekte 860 tane fırın bulunduğunu, bu durumun da maliyetlerin artmasına neden olduğundan buna göre değerlendirme yapıldığını, ülke genelinde ekmek fiyat tarifelerinin de bu doğrultuda belirlendiğini, bu konuda ülke gerçeği ile en doğru sonucu verecek olan kuruluşun da Türkiye Ekmek Üreticileri Federasyonu olup, mahkemece ülke genelindeki fiyat tarifeleri hakkında bilgi istenilmesi halinde davacının itirazının yerinde olmadığının da ortaya çıkacağını, fırınların maliyetlerini oluşturan unsurların başında un, personel, enerji ve kira gelmekte olup bu giderlerin TUİK belirlemelerine uygun artışlar sağlamadığının ortada olduğunu, açıklanan ve resen dikkate alınacak sebeplerle, davacının davasının öncelikle süre açısından, kabul edilmemesi halinde esastan reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep ettiği görülmüştür.
DELİLLER :Davacı vekili iddiasını ispata yönelik olarak; 87133015 sayılı Ticaret Bakanlığı görüş yazısı sureti, 31.07.2023 tarihli itiraz komisyon karar tutanağı, her türlü yasal delile dayandığı görülmüştür.
Davalı vekili savunmasını ve iddialarını ispat yönünde; örnek fiyat tarifeleri, keşif ve bilirkişi incelemesi, Türkiye Ekmek Üreticileri Federasyonu tarife kayıtları, fırıncı esnafın ekmek fiyatının belirlenmesine esas oluşturan gider kayıtları, komisyon kararları ve yazışmalar, karşı tarafın sunacağı deliller karşı sunulacak delillere dayandığı görülmüştür.
Dava dilekçesine ekli sunduğu, İzmir Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği'nin 18/07/2023 tarihli kararında ekmek fiyatının, 17/07/2023 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 200 gram ekmeğin fiyatının 7,00-TL olarak onanmasına karar verildiği görülmüştür.
Dava dilekçesine ekli Ticaret Bakanlığı Esnaf ve Sanatkarlar ve Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü'nün 13/07/2023 tarihli ekmek fiyat tarifeleri konu başlığı altında düzenlenen tutanakta, ekmek kilogram fiyatının 32,50-TL, 200 gram ekmek fiyatının 6,50-TL olacak şekilde yeni tarife belirlenmesinin uygun olacağının bildirildiği görülmüştür.
Dava dilekçesine ekli, Ekmek Fiyatı Değerlendirme Komisyonu'nun toplantısı sonucu 200 gram ekmek fiyatının 7,00-TL olmasına karar verildiği görülmüştür.
Tarafların dosyaya celbini talep ettiği bilgi ve belgelerin dosyaya teminine müteakiben, uyuşmazlığın çözümü özel ve teknik bilgiyi gerektirdiğinden, dava dosyasının konusunda uzman gıda yüksek mühendisi Bengü Avun Hasırcı'ya tevdi edildiği, bilirkişi tarafından dosyaya ibraz edilen 30/01/2024 tarihli raporda özetle; İzmir Valiliği'nce onaylanan fiyat tarifesine itiraz sonucu komisyon oluşturulması ve yapılan itirazın reddine dair komisyon kararının 5362 sayılı kanunun 62. Maddesine uygun olduğu, %47 lik artış oranının nedenle İzmir ilinde %47 lik artış oranı mevzuatı ve fırınların maliyet unsurlarının başında gelen un, personel ve kira artışlarındaki ülke gerçekleri ile uyumlu olduğunu rapor ve beyan ettiği görülmüştür.
DEĞERLENDİRME:Dava; 5362 Sayılı kanunun 62/2. Maddesi uyarınca oluşturulan komisyonca alınan kararın iptali istemine ilişkin olduğu, yapılan yargılama, toplanan kanıtlar ve tüm dosya kapsamından anlaşılacağı üzere,
Taraflar arasındaki uyuşmazlığın, davalı birliğin ve 5362 sayılı kanunun 62/2 maddesi uyarınca oluşturulan komisyonca, İzmir'de üretim ve satışı yapılacak olan ekmeğin 17/07/2023 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere tespit edilen satış fiyatının, bir önceki dönemde tespit edilen ekmek fiyatı ile iş bu dönemde geçerli olmak üzere tespit edilen ekmek fiyatının belirlenmesinde maliyet artışından kaynaklı artışı gerektirecek bir fark olup olmadığı, bu kapsamda tespit edilen satış fiyatının, mevzuata ve ülkenin ekonomik durumu ile ekmek üretim maliyetine uygun olarak tespit edilip edilmediği noktasında toplanmıştır.
Mahkememizce, taraflarca dosyaya sunulan ve teminini istedikleri belge ve kayıtların teminine müteakiben, dosyanın tevdi edildiği, ilme ve hukuka uygun benimsenen bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı içeriğine göre, ekmeğin bir önceki dönem 5,00-TL olan 210 gram ekmeğin tespit edildiği, 30/11/2022 tarihinden17/07/2023 tarihine kadar geçen süre içerisinde ekmek üretim maliyetlerinde enflasyondan ve ücret artışlarından kaynaklı yaşanan artışlardan dolayı 17/07/2023 tarihinden geçerli olmak üzere kararlaştırılan ekmek satış fiyatının, ekmek üretiminde kullanılan girdiler ve maliyetler ile üreticinin kâr payı dikkate alındığında, tespit edilen satış değerinin, mevzuata ve ülkenin ekonomik durumuna uygun olduğu, iş bu nedenle kanıtlanamayan davanın reddine karar verilmesi gerektiği kanaatine varılmakla, davanın reddi ile aşağıda yazılı hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi HMK 294/4 mad. gereğince bir ay içinde açıklandığı üzere;
Davanın REDDİNE,
Davacı taraf harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,
Avukatlık asgari ücret tarifesine göre hesap edilen 17.900,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
Davacı tarafça yapılan yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
Davacı tarafça peşin yatırılan gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
Davalı tarafça yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
Davalı tarafça peşin yatırılan gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde davalıya iadesine,
Dair taraf vekillerinin yüzüne karşı kesin olarak oy birliği ile verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı.24/04/2024
Başkan ...
Üye ...
Üye ...
Katip ...