T.C.
İZMİR
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
DOSYA NO : 2023/875 Esas
KARAR NO : 2024/1123
DAVA : İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle)
DAVA TARİHİ : 24/10/2023
KARAR TARİHİ : 12/12/2024
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle) Davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
İDDİA : Davacı vekilinin mahkememize verdiği dava dilekçesinde özetle; Davacıya ait...plakalı araç ile davalı sigorta şirketinin sigortalısı ...e ait ... plakalı araç arasında 22.11.2022 tarihinde, saat 12:30 sularında İzmir ili, Balçova ilçesinde yerleşik ... otoparkında maddi hasarlı trafik kazasının meydana geldiğini, taraflarca tanzim edilen ve tramer kayıtlarına işlenen trafik kaza tespit tutanağına göre davalı sigorta şirketinin sigortalısı ...ün asli ve tam kusurlu olarak tespit edildiğini, araçtaki hasarın tamirinin, kusurlu sürücünün ZMM sigortası kapsamında davalı sigorta tarafından sağlanmışsa da kaza nedeniyle aracın değer kaybetmiş olduğunu ve serviste kaldığı süre boyunca kullanılamadığını, davalıya online başvuru yapıldığını ve değer kaybı için ödeme yapılmasının istenildiğini, başvuruya istinaden davalı tarafından... numaralı değer kaybı dosyasının açıldığını ancak 23.03.2023 tarihinde yalnızca 5.539,41-TL ödeme yapıldığını, ancak davalı tarafından değer kaybına ilişkin maddi zararın bir kısmının karşılandığını, meydana gelen değer kaybının, ödenen tutarın oldukça üzerinde olduğunu, taraflarınca haricen, değer kaybı ile ikame araç bedeli yönünden ekspertiz raporu alındığını raporda, müvekkilinin aracında meydana gelen değer kaybının 15.000,00 TL ve ikame araç bedelinin 4.200,00 TL olduğu yönünde görüş bildirilmiş olduğunu, rapora istinaden 9.460,59 TL bakiye değer kaybı, 4.200,00 TL ikame araç bedeli ve rapor temini için yapılan 443,31 TL ekspertiz ücreti masrafının tahsilini teminen davalı sigorta şirketi ile dava dışı ... aleyhine İzmir ... İcra Dairesinin ... sayılı genel haciz yoluyla ilamsız icra takibi başlatıldığını, ancak davalı sigorta şirketi tarafından borca, fer'ilerine ve yetkiye itiraz edildiğini, belirtilen ve re'sen nazara alınacak sebeplerle, davalı sigorta şirketinin İzmir... İcra Dairesinin... sayılı icra dosyasına vaki itirazının bakiye değer kaybı, ekspertiz ücreti ve fer'ileri yönünden iptali ile takibin devamına, davalı sigorta şirketi aleyhine asıl alacağın % 20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, Yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı sigorta şirketine yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMA : Davalı vekilinin mahkememize verdiği cevap dilekçesinde özetle; Davacı tarafın aracının ticari değil, hususi araç olduğunu, bu kapsamda görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemesi değil, Asliye Hukuk Mahkemesi olduğunu, davada arabuluculuğa başvurulmadan dava açıldığını, dava şartının yerine getirilmediğini, şirketin üzerine düşen mali sorumlulukları davacıya 5,539.41 TL değer kaybı ödemesi 9,800.00 TL maddi hasar ödemesini ödemek suretiyle yerine getirdiğini, poliçe tanzim tarihi olan 27.06.2022 tarihi göz önünde bulundurulduğunda değer kaybı hesaplamasında genel şartlar göz önünde bulundurularak hesaplama yapılması gerektiğini, davalı şirketin sigortalının Mali Mesuliyet Sigortasından kaynaklanan sorumluluğundan sigortalının kusuru oranında sorumlu olduğunu, talep edilen değer kaybı bedelinin davacı tarafından ispatlanması gerektiğini, davacının talebinin fahiş olduğunu, poliçe teminatı kapsamında ekspertiz ücreti bulunmadığını, açıklanan nedenlerle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile mahkeme nezdinde açılmış olan davanın öncelikle görevsizlik itirazları kabul edilerek görevli mahkemeye gönderilmesine, mahkeme aksi kanaate ise yetki itirazlarının kabul edilerek yetkili mahkemeye gönderilmesine, yine mahkeme aksi kanaate ise usule yönelik cevapları dikkate alınarak usulden reddine, davacı aleyhine %20'den az olmamak şartı ile kötüniyet tazminatına hükmedilmesine, takibe, asıl alacağa, ferilere ve faize ilişkin itirazlarının kabulüne, İzmir... İcra Dairesi ... Esas sayılı icra dosyasındaki takibin iptaline, mahkeme aksi kanaatte ise esasa yönelik cevapları dikkate alınarak esastan reddine, yargılama harç ve giderleri ile vekâlet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmişlerdir.
UYUŞMAZLIĞIN TESPİTİ, DELİL DEĞERLENDİRMESİ ve GEREKÇE :
Dava; İİK 67. Maddesi uyarınca açılmış İtirazın İptali Davasıdır.
Uyuşmazlık; 22/11/2022 tarihinde gerçekleşen trafik kazası nedeni ile davacının aracının gördüğü zarar sebebiyle değer kaybına uğrayıp uğramadığı, davalının değer kaybından, ikame araç bedelinden ve de ekspertiz rapor ücretinden sorumluluğunun bulunup bulunmadığına ilişkindir.
Ticari uyuşmazlıklarda "Arabuluculuk" bir dava şartı olarak 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 5/A maddesinde düzenlenmiş olup, “Bu Kanunun 4’üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.” hükmünü içermektedir.
Davacının dava öncesi arabuluculuk bürosuna başvurduğu, ancak anlaşmanın sağlanamadığı, böylelikle dava şartı olarak düzenlenen zorunlu arabuluculuk yolunun tüketildiği ve dava şartının yerine getirilmiş olduğu dava dilekçesi ekinde dosyaya ibraz olunan arabuluculuk son oturum tutanağından anlaşılmaktadır.
Karayolları Trafik Kanunu'nun "14/4/2016 tarihli 6704 sayılı Kanunun 5 md. ile değişik "Doğrudan doğruya talep ve dava hakkı" başlıklı 97. maddesi;
"Zarar görenin, zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması gerekir. Sigorta kuruluşunun başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde başvuruyu yazılı olarak cevaplamaması veya verilen cevabın talebi karşılamadığına ilişkin uyuşmazlık olması hâlinde, zarar gören dava açabilir veya 5684 sayılı Kanun çerçevesinde tahkime başvurabilir." hükmünü öngörmekte olup, dava dilekçesi ekinde yer alan 08/03/2023 tarihli e-posta çıktısının incelenmesinde davacı tarafça davalı sigorta şirketinin mail adresine e-posta yoluyla başvuru dilekçesinin gönderildiği ve böylelikle dava şartı olan Yazılı Başvuru şartının da sağlandığı görülmüştür.
Davaya konu trafik kazasının 22.11.2022 tarihinde, İzmir ili Balçova ilçesinde gerçekleştiği, ...ün sevk ve idaresindeki... plaka sayılı aracın geri geri park etmek isterken arkadan gelen...plaka sayılı araca çarpması ile kazanın vuku bulduğu dosyada mevcut Kaza Tespit Tutanağından anlaşılmaktadır.
Davalı tarafın Görev İtirazı değerlendirildiğinde;
Davalının sigorta şirketi olması ve uyuşmazlığın Sigorta Hukuku alanına ilişkin olması, bu hususun bizzat TTK'da düzenlenmiş olması nedeni ile Mahkememizce işbu dava Mutlak Ticari Dava niteliğinde değerlendirilmiş olup bu nedenle davalının cevap dilekçesinde öne sürdüğü Görev İtirazına itibar edilmemiştir.
Davalı tarafın yetki itirazı değerlendirildiğinde;
6100 sayılı HMK.'nın genel yetkiyi düzenleyen 6. maddesininin 1. fıkrasına göre; "Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir". Yine aynı Yasa'nın 16. maddesinde ise, "Haksız fiilden...n davalrda, haksız fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yahut gelme ihtimalinin bulunduğu yer ya da zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir" hükmü yer almaktadır. Ancak, HMK.'da kesin yetki halleri açıkça sayılmış olup, haksız fiile ilişkin davalardaki yetki, kesin yetki olmayıp, bir seçimlik yetkidir. Diğer taraftan 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 110. maddesi ile ZMSS Genel Şartlarının C.7. maddesinde ise "Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentanın bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi, kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir." ifadesine yer verilmiştir. Bir davada, birden fazla genel ve özel yetkili mahkeme varsa, davacı bu mahkemelerden birinde dava açmak hususunda bir seçimlik hakka sahiptir. Davacı, davasını bu genel ve özel yetkili mahkemelerden hiçbirinde açmaz ve yetkisiz bir mahkemede açarsa, o zaman şeçme hakkı davalılara geçer.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihatları uyarınca şubeye göre daha geniş yetkili olan bölge müdürlüklerinin bulunduğu yer mahkemelerinin de yetkili kabul edildiği bilinmekle, davalı sigorta şirketinin "... Mah ... Bulvarı...Bayraklı / İzmir" adresinde Ege Bölge Müdürlüğü'nün bulunduğu tespit olunmuştur.
Davalı sigorta şirketinin İzmir ilinde Ege Bölge Müdürlüğünün mevcut görüldüğünden, davacının davasını İzmir ilinde açarak yetkili mahkemeyi doğru olarak seçmiş olduğu anlaşıldığına göre, davalının yetki itirazı mahkememizce kabul edilmemiş ve mahkememizin yetkili olduğu değerlendirilmiştir.
Zarar veren... plaka sayılı aracın 27.06.2022 - 27.06.2023 tarihlerini kapsar şekilde... Sigorta AŞ.'de Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası (ZMMS) yani zorunlu trafik sigortası ile sigortalanmış olduğu celp olunan hasar dosyası içinde yer alan... no'lu poliçe sureti ile anlaşılmaktadır. Davaya konu trafik kazasının tarihi poliçede belirtilen risk periyodu içinde yer almaktadır.
Trafik kazaları sonucu uğranan zararlardan sorumluluk da haksız fiil sorumluluğu kapsamında yer almaktadır. Haksız fiil, bir kimsenin hukuka aykırı ve kusurlu bir davranışı ile başka bir kimsenin zarara uğramasına yol açmasıdır.
Haksız fiil sorumluluğu; "Haksız Fiilden...n Borç İlişkileri" başlığı altında, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 49 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir.
TBK md. 49; "Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür. Zarar verici fiili yasaklayan bir hukuk kuralı bulunmasa bile, ahlaka aykırı bir fiille başkasına kasten zarar veren de, bu zararı gidermekle yükümlüdür."
TBK md. 50; "Zarar gören, zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altındadır." hükmünü içermektedir.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu;
91/1. Maddesinde; "İşletenlerin, bu kanunun 85/1 maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası (MMS) yaptırmaları zorunludur";
85/1. Maddesinde; "Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi,...n zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.";
85/son maddesinde ise; "İşleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur." hükümlerine yer verilmiştir.
Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları A-3 maddesinde; "Sigortacı, poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında, üçüncü şahısların ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermiş olmasından dolayı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununa göre sigortalıya düşen hukuki sorumluluk çerçevesinde bu Genel Şartlarda içeriği belirlenmiş tazminatlara ilişkin talepleri, kaza tarihi itibariyle geçerli zorunlu sigorta limitleri dahilinde karşılamakla yükümlüdür. Sigortanın kapsamı üçüncü şahısların, sigortalının Karayolları Trafik Kanunu çerçevesindeki sorumluluk riski kapsamında, sigortalıdan talep edebilecekleri tazminat talepleri ile sınırlıdır." düzenlemesi ile sorumluluk sınırları gösterilmiştir.
Yukarıda açıklanan ve alıntılanan hükümler doğrultusunda Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası'nın motorlu bir aracın işletilmesi sırasında, bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde, o aracı işletenin zarara uğrayan 3. kişilere karşı olan sorumluluğunu belli limitler dahilinde karşılamayı amaçlayan ve yasaca yapılması zorunlu kılınan bir zarar sigortası türü olduğu anlaşılmaktadır.
Zarar veren... plaka sayılı aracın 27.06.2022 - 27.06.2023 tarihleri arasında zorunlu mali sorumluluk trafik sigortası ile Davalı... Sigorta AŞ.'de sigortalıdır. Kaza 22.11.2022 tarihinde meydana gelmiş olup, risk periyodu içerisinde olduğundan davacının talep ettiği hasar bedelinden sigorta şirketi sorumludur.
Ancak sigortacının sorumluluğu, yukarıda izah edilen sorumluluk esasları dahilinde işletilen aracın işleteninin veya işletenin kusurundan sorumlu olduğu sürücünün kusurlarından kaynaklanan zararlarla sınırlı olarak dava dışı araç sürücüsünün kusuru oranındadır. Bu nedenle aracın işleteninin veya sürücüsünün kusur durumunun incelenmesi gerekmektedir.
Kaza tespit tutanağının polis marifetiyle tanzim edilmemiş olması nedeniyle tutanakta kusur tespitinin bulunmadığı görülmektedir.
TBK' nın 50. maddesi uyarınca davacı, zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altındadır. Davacının bilirkişi deliline dayanmış olması nedeniyle mahkememizce bilirkişiden kusur ve hasar bedelinin belirlenmesi için rapor aldırılmıştır.
Tarafların iddia ve savunmaları kapsamında ileri sürmüş oldukları delilleri mahkememizce toplanmıştır.
Mahkememizce alınan 22.08.2024 tarihli Bilirkişi Raporunda özetle; "...22.11.2022 tarihinde Davacıya ait olup sürücü... sevk ve idaresindeki...plakalı otomobil ile Davalı... Sigorta A.Ş.'ne ZMMS trafik sigortalı ve sürücü ... sevk ve idaresindeki ... plakalı araç arasında meydana gelen maddi hasarlı trafik kazası sebebiyle;
... plaka sayılı davalı sigorta poliçeli ... 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 67/b maddi oluşumuna tamamen hatası ile etken olduğu,
...0 Plaka sayılı davacı taraf araç sürücüsü... meydana gelen kazanın oluşumuna etken kural ihlali olmadığı,
Davacıya ait...plaka sayılı otomobilde bahse konu trafik kazası sebebiyle yukarıda belirtilen Serbest Piyasa Şartlarına göre; Aracın kaza tarihindeki hasar görmemiş 2. el piyasa rayiç değeri ile kazadan sonra onarılmış haldeki 2. El rayiç değeri arasındaki fark nedeniyle 14.750,00-TL Değer Kaybı meydana gelmiş olacağı, Dava konusu aracın onarımı için makul onarım süresi 7 İş olarak kabul edilmiş ve benzer özelliklere sahip bir aracın kaza tarihi itibariyle günlük kiralama bedelinin 600,00-TL/gün hesabı ile İkame Araç gideri 4.200,00-TL. hesap edilmiş olduğu..." şeklinde görüş ve kanaat bildirildiği anlaşılmıştır.
Mahkememizce değerlendirmede; Kazanın, ... plaka sayılı araç sürücüsü ...y AVM'nin açık otoparkında aracını geri geri park etmek isterken arkadan yolunda gelmekte olan araca çarparak vuku bulduğu, böylelikle ...ün Karayolları Trafik Kanunu'nun 67/b hükmünü ihlal ettiği, diğer araç sürücüsünün her hangi bir kusurunun bulunmadığı, davacının aracında oluşan değer kaybının 14.750,00-TL olduğu, ancak davalı... sigorta tarafından davacıya 5.539,41-TL tutarında değer kaybı ödemesi yapılmış olduğu, buna ilişkin 23.03.2023 tarihli... BBVA dekontunun dosyada mübrez olduğu, Mahkememizce, işbu ödeme tespit olunan değer kaybından düşüldüğünde 9.210,59-TL bakiye değer kaybının bulunduğu kabul edilmiş, Ekspertiz Ücreti ise Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarında yargılama gideri olarak değerlendirildiğinden alacak kalemi olarak bu yönde yapılan talebin kabulü yerine 443,31-TL tutarındaki Ekspertiz Ücreti yargılama giderlerine eklenmesi uygun görülmüştür.
Denetime elverişli ve dosya kapsamı ile uyumlu 22.08.2024 tarihli bilirkişi raporu Mahkememizce de benimsenerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-. Davanın KISMEN KABULÜ ile;
Davalının İzmir... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyasına yapmış olduğu İTİRAZININ KISMEN İPTALİNE, takibin 9.250,59-TL asıl alacak üzerinden devamına, asıl alacağa takip tarihinden itibaren Yasal Faiz işletilmesine,
Fazlaya dair istemin REDDİNE,
2- Şartları oluşmayan İcra İnkar Tazminatı talebinin REDDİNE,
3- Karar tarihinde Yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince alınması gereken 718,12-TL harçtan peşin alınan 269,85-TL nin mahsubu ile bakiye 448,27-TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
4- Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 9.210,59-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5- Arabuluculuk dosyasında her hangi bir sarf kararı yer almadığı görülmekle arabuluculuk ücretine ilişkin karar verilmesine yer olmadığına,
6- Reddedilen miktar üzerinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan 1.302,16-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
7- Davacı tarafından peşin olarak yatırılan 578,10-TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
8- Davacı tarafça sarf edilen 469-00- TL posta ve tebligat ücreti, 5.500,00-TL bilirkişi ücreti ve 443,31-TL Ekspetiz Ücreti olarak sarf edilen toplam 6.412,31-TL yargılama giderinin, davanın ret ve kabul oranına göre 5.618,06-TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye 794,25-TL'nin davacı üzerinde bırakılmasına,
9- Taraflarca yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
Dair; davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda, HMK 341 maddesi gereğince miktar itibariyle Kesin Olarak verilen karar açıkça okundu, usulen anlatıldı.12/12/2024
Katip...
e-imza
Hakim ...
e-imza
T A S H İ H Ş E R H İ
Hükümdeki yazı ve hesap hataları ile diğer benzeri açık hatalar, mahkemece resen veya taraflardan birinin talebi üzerine düzeltilebilir. Hüküm tebliğ edilmişse hâkim, tarafları dinlemeden hatayı düzeltemez. Davet üzerine taraflar gelmezse, dosya üzerinde inceleme yapılarak karar verilebilir. Tashih kararı verildiği takdirde, düzeltilen hususlarla ilgili karar, mahkemede bulunan nüshalar ile verilmiş olan suretlerin altına veya bunlara eklenecek ayrı bir kâğıda yazılır, imzalanır ve mühürlenir (HMK 304. M.).
Kısa kararda ve hükümde "takibin 9.250,59-TL asıl alacak üzerinden devamına" karar verilmiş ise de; mahkememizce hükme esas alınan bilirkişi raporunda değer kaybı miktarının 14.750,00-TL olarak tespit olunduğu, ancak davacıya daha evvel 5.539,41-TL tutarında değer kaybı ödemesi yapılmış olduğu, buna ilişkin 23.03.2023 tarihli...Bankası dekontunun dosyada mübrez olduğu, Mahkememizce, işbu ödemenin tespit olunan değer kaybından mahsubu ile 9.210,59-TL bakiye değer kaybının bulunduğu kabul edilmiş ve fakat hükümde "takibin 9.250,59-TL asıl alacak üzerinden devamına" karar verilmiş olup resen hükmün aşağıdaki şekilde tahsisine karar vermek gerekmiştir.
KARAR: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
Mahkememizin 12/12/2024 tarih... Karar sayılı ilamında hükmün birinci bendinde yer alan "takibin 9.250,59-TL asıl alacak üzerinden devamına" kısmının,
"takibin 9.210,59-TL asıl alacak üzerinden devamına" şeklinde TASHİHİNE,
Dair; davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda, HMK 341 maddesi gereğince miktar itibariyle Kesin Olarak verilen karar açıkça okundu, usulen anlatıldı.17/01/2025
Katip ..
E imza
Hakim...
e-imza