T.C.
İZMİR
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/944 Esas
KARAR NO : 2025/27
DAVA : Tazminat (Trafik Sigorta Sözleşmesi Kaynaklı Rücuen)
DAVA TARİHİ : 15/11/2023
KARAR TARİHİ : 14/01/2025
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Trafik Sigorta Sözleşmesi Kaynaklı Rücuen) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin sevk ve idaresindeki ... plakalı araca davalı sigorta şirketi tarafından ZMMS poliçesiyle sigortalanan... plakalı araç tarafından 25/04/2023 tarihinde çarpılması sonucu maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, kazadan sonra trafik polisi tarafından kaza tespit tutanağı tutulduğunu, meydana gelen kazada...plakalı araç ve sürücüsünün %100 kusurlu olduğunu, davalı sigorta şirketi tarafından atanan eksperin müvekkilinin aracının onarımının ekonomik olmadığını ve aracın pert-total işlemine tabi tutulmasının gerektiğini, ancak müvekkilinin aracının piyasa değerinin 260.000,00-TL olarak değerlendirilerek 68.000,00-TL ödeme yapılabileceğinin belirtildiğini, müvekkili ise aracın piyasa değerinin 260.000,00-TL'den fazla olduğunu, bu rayicin belirlemesini kabul etmediğini söylediğini, eksper...tan alınan eksper raporunda aracın piyasa rayiç değerinin 330.000-TL olabileceğinin kanaatine varlığının belirtildiğini, aracın sovtaj bedeli ise müvekkilinin kazadan sonra aracı İzmir... Noterliği ...yevmiye nolu 26/05/2023 tarihli araç satış sözleşmesi ile üçüncü kişi dava dışı ...'e 174.253,00-TL'ye sattığını, müvekkili eksperle ve sigorta şirketi ile defalarca kez konuşup, aracın piyasa değerinin çok düşük belirlendiğini dile getirdiğini, piyasa değerinin yükseltilmesini talep etmiş ise de bu itiraz ve taleplerinin sigorta şirketi tarafından dikkate alınmadığını, müvekkilinin aracının rayiç değerinin yükseltilmesi için gösterdiği tüm çabaların sonuçsuz kaldığını ve sigorta şirketinin müvekkilline gönderdiği mutabakatlar olmadan önce ödeme yapılamayacağını,söyleyerek müvekkilinin iradesini etkilendiğini ve mutakabatları imzalamaya zorlandığını, müvekkili alacaklarının hakkında yasal işlem başlatabilmek adına zorunlu dava şartı olan arabuluculuğa tarafımızca başvurulduğunu, arabulucu olarak ...umaralı ...atandığını,... Arabuluculuk numarası ile arabuluculuk görüşmelerine başlansa da, tarafların anlaşamaması üzerine arabuluculuk faaliyetine son verildiğini belirterek davamızın kabulü ile fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak ve alacağımız belirli hale geldiğinde talebimiz artırılmak üzere belirsiz alacak davası olarak şimdilik 100,00-TL bakiye pert-total tazminatının sigorta şirketinin eksik ödeme yaparak temerrüte düştüğü tarihten itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile tarafımıza verilmesine, 1.200,00 TL ekspertiz ücretinin yargılama gideri olarak nazara alınmasına, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; ... plakalı aracın müvekkili şirket nezdinde...poliçenumaralı trafik Sigorta poliçesi ile 04/03/2023 - 04/03/2024 tarihleri arasında sigortalandığını, poliçeden dolayı maddi zararlara ilişkin teminat limiti kaza tarihi itibari ile araç başına 120.000,00-TL olduğunu, davacının davaya gitmeden önce dava şartı olan müvekkili şirkete başvuru şartını yerine getirmiş olması gerektiğini, davacı tarafın usulüne uygun başvuru yapmadığından öncelikle davanın usulden reddini talep ettiklerini, belirsiz alacak davasının açılabilmesi, Davalı şirket ile davacı...arasında 26/05/2023 tarihinde düzenlenen ibranamede; Aracın piyasa bedelinin 260.000,00 TL olduğu, SOVTAJ bedelinin ise 192.000,00 TL olduğundan kalan bakiyenin 68.000,00 TL olarak ödeneceğinin belirlendiğini, ilgili ibraname davacı yan tarafından imzalanmış olup, ibranamede belirtilen 68.000,00 TL banka havale yoluyla tarafına ödendiğini, aracın trafik kazasının gerçekleştiği tarihteki piyasa değerinin 230.000,00-260.000,00-TL aralığında dolduğunu, araçtaki zarar kapsamında gerçek hasar bedelinin ödendiğinin açık olduğunu, davacının haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davasının reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Dava, haksız fiil sonucu bakiye hasar bedeli istemine ilişkindir.
Davacı 25/04/2023 tarihli trafik kazasında... plakalı aracın işleteni olup, davalı ... plakalı aracın zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesini düzenleyendir.
KTK' nın 97. Maddesi gereği başvuru şartı incelendiğinde, davalı tarafından hasar dosyasının açıldığı ve ödeme yapıldığı görüldüğünden davacı tarafından davalı sigorta şirketine başvuruda bulunulduğu sabittir.
Zamanaşımı defi değerlendirildiğinde; 2918 sayılı KTK.nun 109/1. maddesinde "Motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak 2 yıl ve her halde, kaza gününden başlayarak 10 yıl içinde zamanaşımına uğrar" hükmü, yine aynı kanunun 109/2. maddesinde ise "dava, cezayı gerektiren bir fiilden doğar ve Ceza Kanunu bu fiil için daha uzun bir zamanaşımı süresi öngörmüş ise bu süre maddi tazminat talepleri için de geçerlidir" hükmüne yer verilmiştir.
Davaya konu trafik kazası 14.03.2022 tarihinde meydana gelmiş, olayın, maddi hasarlı trafik kazası olması nedeniyle, uzamış ceza zamanaşımı süresinin uygulanmasını gerektirir bir durum bulunmamaktadır. Bu itibarla, davaya konu talepler yönünden 2 yıllık zamanaşımı süresi geçerli olup, dava dilekçesine konu edilen maddi tazminat taleplerinin, 2 yıllık zamanaşımı süresi içinde ileri sürülmesi gerekmektedir. Kaza tarihinin 25/04/2023, kısmi ödeme tarihinin 30/05/2023, dava tarihinin 15/11/2023 olduğu görüldüğünden davaya konu tazminatın 2 yıllık süre içerisinde talep edildiği görülmüştür.
Davalı ... Sigorta Anonim Şirketi' nin sorumluluğu değerlendirildiğinde;
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91/1.maddesine göre “işletenlerin, bu kanunun 85/1 maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur”. Kaza tarihi itibari ile yürürlükte olan Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının A.3 maddesinde de “sigortacı poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermesinden dolayı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’na göre sigortalıya düşen hukuki sorumluluk çerçevesinde genel şartlarda içeriği belirlenmiş tazminatlara ilişkin talepleri kaza tarihi itibariyle geçerli zorunlu sigorta teminat limitleri dahilinde karşılamakla yükümlüdür." şeklinde sigorta şirketin sorumluluğunun kapsamı ifade edilmiştir. Bu düzenlemelerden anlaşılacağı üzere Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası motorlu bir aracın kara yolunda işletilmesi sırasında, bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde, o aracı işletenin zarara uğrayan 3. kişilere karşı olan sorumluluğunu belli limitler dahilinde karşılamayı amaçlayan ve yasaca yapılması zorunlu kılınan bir zarar sigortası türü olduğu anlaşılmaktadır.
Kazaya karışan... plakalı araç 04.03.2023-2024 tarihleri arasında zorunlu mali sorumluluk trafik sigortası ile davalıya sigortalıdır. Kaza 25/04/2023 tarihinde meydana gelmiş olup, risk periyodu içerisinde olduğundan davacının talep ettiği hasar bedelinden davalı araç sürücüsünün kusuru oranında sigorta şirketi sorumlu olacaktır.
TBK' nın 50. maddesi uyarınca davacı zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altındadır. Bu sebeple davacı bilirkişi deliline dayanmış olup mahkememizce bilirkişiden davacının maliki olduğu aracın tramer kaydı da (dava dilekçesinde pert-total işlemi uygulandığı belirtildiğinden) celp edilerek kusur ve hasar bedelinin belirlenmesi için rapor aldırılmıştır.
Bilirkişilerden alınan 20/05/2024 tarihli raporun sonuç kısmına göre; "25.04.2023 tarihinde Davacıya ait ve kendi idaresinde bulunan... plakalı araç, Davalıya ZMMS trafik sigortalı ve sürücü ... idaresindeki ... plakalı kamyonet ve dava dışı sürücü... idaresindeki ... plakalı araçlar arasında meydana gelmiş olan çok araçlı ve maddi hasarlı trafik kazası sebebiyle;
1)... plaka sayılı davalı sigorta poliçeli araç sürücüsü ...” nın 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 48/5, 52/b ve 56/c maddelerini ihlal ettiğinden dolayı KAZANIN OLUŞUMUNA TAMAMEN HATASI İLE ETKEN OLDUĞU,
2)... plaka sayılı davacı sürücü ...KAZANIN OLUŞUMUNA ETKEN FAKTÖRÜ VE KURAL İHLALİ OLMADIĞI,
3)... plaka sayılı dava dışı araç sürücüsü ... kazanın oluşumuna ETKEN FAKTÖRÜ VE KURAL İHLALİ OLMADIĞI,
4) Davacıya ait ... plakalı ... marka 1998 model aracın “ARKA VE ÖN KISIMLARINDA” kısımlarında meydana gelen hasarların Bahse Konu Trafik Kazası İle Uyumlu /İlintili Olduğu,
5)Davacı aracında meydana gelen Toplam Hasar Miktarının (İskontosuz) Yedek Parça 4 İşçilik * KDV olarak 137.734,72 TL ye giderilebileceğinin hesaplanmış olduğu,
6) Davacı aracının 25.04.2023 kaza tarihi itibariyle serbest piyasa koşullarına göre 2.el piyasa rayiç değerinin 325.000,00 TL olduğu,
7) Davacı aracının sovtaj (Onarımı yapılmamış hurda olarak) değerinin 174.253,00 TL
civarı olduğu,
8)Davacıya ait aracın onarım tutarının, onarıma başlanması halinde ön görülemeyen bazı iş ve işlemlerin çıkacak olması dolayısıyla onarım tutarının aracın 2.El piyasa rayiç değerinin 9643' ne ulaştığı için Yargıtay Kararları doğrultusunda Tamirinin Ekonomik Olmadığı Pert-Total Uygulaması yapılmasının gerekli olduğu,
9) Buna göre; Aracın onarım bedelinin araç rayiç değerinin “% 43 'ne ulaşması üzerine (mevcut Yargıtay kararları doğrultusunda değerlendirildiğinde) Onarımının Ekonomik Olmayacağı, Bu Nedenle Pert-Total Işlemine Tabi Tutulması Gerektiği, pert-total işlemine tabi tutulduğunda;
GERCEK ZARARININ rayiç değeri (325.000,00 TL) ile sovtaj değeri (174.253,00 TL) arasındaki fark olacağı;
325.000,00 TL — 174.253,00 TL — 150.747,00 TL. Edeceğinin hesap edildiği,"şeklinde rapor sundukları görülmüştür.
Hasar bedeli yönünden mahkememize sunulan raporda, hasar bedellerinin kalem kalem gösterilmediği, neden olarak ekspertiz raporunda bu durumun belirtilmesinin gösterildiği, bulunan hasar bedelinin tespit edilen araç rayiç değerinin %50' sini aşmamasına rağmen pert-total değerlendirilmesinin yapıldığı bu hali ile raporun denetimden uzak olduğu anlaşılmakla yeninden rapor aldırılmasına karar verilmiş ve Bilirkişiden alınan 09/12/2024 tarihli raporun sonuç kısmına göre;
*... plakalı aracın üzerinde tespit edilen hasarın dosya eklerinde yer alan trafik kazası tespit tutanağında anlatıldığı üzere meydana gelebilecek nitelikte ve kaza ile uyumlu olduğu,
*Davaya konu olan kaza sonrasında davacıya ait araç üzerinde meydana gelen iskontosuz gerçek hasar bedelinin 153.121,10-TL +KDV (KDV DAHİL 180.682,90- TL) olduğu
*Aracın hasar tarihindeki piyasa değerinin 276.570,00-TL hasarlı sovtajının 174.253,-TL olduğu,
*Aracın onarım kabul ede durumda olduğu, hasar bedelinin piyasa değerinin %50'sinin üzerinde olduğu,
*Piyasa değerinden sovtaj değerinin düşülmesi sonrasında hasar tazminatının 102.317,00-TL olduğu dikkate alındığında, onarımının yapılmasının ekonomik olmayacağı,teknik olarak pert-total değerlendirilmesinin uygun olduğu,
*Davalı sigorta şirketi tarafından yapılan 68.000-TL'lik ödemenin tarafımdan tespit edilen hasar tazminatında düşük olmasından dolayı davacı tarafa ödenmesi gereken 34.317,00-TL'lik hasar bakiyesinin mevcut olduğu," şeklinde rapor sunduğu görülmüştür.
Davacı vekili bedel artırım dilekçesi ile hasar için talep ettiği 100-TL tazminat alacağını 51.900.00-TL artırarak 52.000.00-TL'nin sigorta şirketinin eksik ödeme yaparak temerrüte düştüğü 30/05/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte tahsilini talep etmiştir.
Tüm bu nedenler ile;25/04/2023 tarihli çift taraflı trafik kazasında... plakalı aracın sigorta şirketi dava dışı sürücünün kusuru oranında sorumlu olacağından, dava dışı sürücünün mahkememizce aldırılan ve kolluk görevlileri tarafından düzenlenen kaza tespit tutanağı ile çelişmeyen raporuna göre tam kusurlu olduğu ve davacının maliki olduğu araçta 180.682,90 TL hasarın bulunduğu,hasar gören parçalarının onarım bedeli ile araç rayiç değeri birlikte değerlendirildiğinde pert-total işleminin uygulanması gerektiği, mahkememizce aldırılan bilirkişi raporunda da aracın pert-total işlemi yapıldığı takdirde sovtaj bedelinin belirtildiği ayrıca dava konusu aracın model ve markasının dikkate alınarak irdelendiği, pert total kabul edilerek aracın sovtaj bedeli de belirlenmek sureti ile hasarsız piyasa rayici ile sovtaj bedeli arasındaki farkın hasar miktarı olarak hesaplandığı, sonuç itibari ile davacının tahsil ettiği bedelin mahsubu sonucu davacının bakiye 34.317,00 TL karşılanmamış zararının bulunduğu anlaşılmakla davanın kabulüne, kabul edilen maddi tazminat kalemine davalı sigorta şirketi başvuru tarihinden itibaren 8 iş günü sonunda temerrüte düşecek ise de kısmi ödeme mevcut olduğundan bu tarihten itibaren zarar veren araç kamyonet olduğundan avans faiz işletilmesine karar verilmesi gerekmiştir.
Arabuluculuk ücreti yönünden;
6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A maddesinin birinci fıkrasında; "İlgili kanunlarda arabulucuya başvurulmuş olması dava şartı olarak kabul edilmiş ise arabuluculuk sürecine ilişkin aşağıdaki hükümler uygulanır." hükmü yer almaktadır. Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A maddesinin 18. fıkrasında ise özel kanunlarda tahkim veya başka bir alternatif uyuşmazlık çözüm yoluna başvurma zorunluluğunun olduğu veya tahkim sözleşmesinin bulunduğu hâllerde, dava şartı olarak arabuluculuğa ilişkin hükümler uygulanmayacağı düzenlemesi yer almaktadır. Kanunun bu özel düzenlemesi karşısında dava şartı olarak zorunlu arabuluculuğa ilişkin hükümler uygulanma yeri bulamaz. (Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 2021/23273 Esas, 2022/901 Karar, sayılı ilamı aynı doğrultudadır.)
Eldeki davada, dava öncesi davalı sigorta şirketine başvuru şartının yerine getirilmiş olması karşısında ayrıca zorunlu arabuluculuğa başvurulması gerekmediği halde davacı yanca arabuluculuğa başvurulmuş olmasından dolayı ortaya çıkan ücretin davacı tarafça karşılanması gerekmektir (İzmir BAM 20. H.D. 2024/762 Esas, 2024/687 Karar, Yargıtay 4. H.D. 09/09/2024 tarih, 2022/2615 Esas 2024/7426 Karar ).
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KISMEN KABULÜ ile;
-34.317,00 TL bakiye hasar tazminatının davalı sigorta şirketinden (bakiye kalan 52.000,00 TL poliçe limiti ile sınırlı olmak üzere) 30/05/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin ( 17.683TL ) istemin reddine,
2-Alınması gereken 2.344,19 TL karar ve ilam harcının yatan 1.156,18 TL peşin harç ve tamamlama harcından mahsubu ile eksik kalan 1.188,01 TL' nin davalıdan alınarak Hazine' ye irat kaydına,
3-Davacı tarafından yatırılan ve mahsup edilen 1.156,18 TL ve 269,85 TL başvurma harcının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Yargılama sırasında davacı tarafından yatırılan ve harcanan 85,25 TL posta ve diğer giderler ile 9.100,00 TL bilirkişi masrafı olmak üzere toplam 9.185,25 TL yargılama giderinin kabul red oranı nazara alınarak 6.061,73 TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye giderin davacı üzerinde bırakılmasına,
5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirmiş olduğundan A.A.Ü.T. uyarınca kabul edilen miktar üzerinden hesap ve takdir edilen 30.000,00 TL vekâlet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
6-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirmiş olduğundan A.A.Ü.T. Uyarınca reddedilen miktar üzerinden hesap ve takdir edilen 17.683,00 TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalıya ödenmesine,
7-6325 sayılı HUAK uyarınca, suçüstü ödeneğinden karşılanan 3.120,00 TL arabuluculuk giderinin davacıdan alınarak Hazine' ye irat kaydına,
8-Yargılama sonucunda ve re’sen yapılacak gider olmadığı takdirde, gerekirse re’sen yapılacak gider de mahsup edilmek ve 6100 sayılı HMK’nın 333. maddesi gereğince yatırılan avansın kullanılmayan kısmının yatırana iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalının yokluğunda tebliğden itibaren 2 hafta içerisinde İzmir Bölge Adliye Mahkemesi ilgili hukuk dairesine hitaben mahkememize verilecek istinaf dilekçesi ile istinaf yolu açık olmak üzere karar verildiği celsede tefhim edilmiş ise de, kabul ve reddedilen miktarlar nazara alındığında KESİN olmak üzere karar verilmiştir.14/01/2025
Katip ...
E imza¸
Hakim ..
eimza