T.C.
İZMİR
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/144 Esas
KARAR NO : 2024/586
DAVA : Ticari Şirket (Bilgi Alma Ve İnceleme Hakkı İhlali)
DAVA TARİHİ : 14/02/2024
KARAR TARİHİ : 26/06/2024
Mahkememizde görülmekte olan Ticari Şirket (Bilgi Alma Ve İnceleme Hakkı İhlali) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA : Davacı vekili, dava dilekçesi ve duruşmalarda özetle; Müvekkili davacının, davalı şirketin ortağı olduğunu, davalı şirketteki ortaklar çoğunluğu ve davalı şirket yönetiminin, uzun yıllardır davacıyı şirketten dışlayan, şirket iş, işlem ve çalışması hakkında bilgi vermeyen bir tutum sergilediklerini, bu konuda davacının tüm talep ve girişimlerinin davalı şirket yönetimince reddedildiğini, davalı şirket yönetimi ve ortak çoğunluğunun davacıyı dışlayan tutumunun, mali konularda da devam ettiğini, çok uzun yıllardır, yapılan genel kurullarda çok yüksek kar payı elde edilmesine karşın, kar payı dağıtılmamasına karar veridiğini, müvekkili davacının, davalı şirketten hiçbir maddi getiri sağlayamadığını, çok uzun yıllardır devam eden bu durum karşısında, davacı TTK’ndan kaynaklanan yasal haklarının kullanılması kapsamında, kendisine hiçbir bilgi verilmeyen, hiçbir maddi getiri elde edemediği davalı şirketin mali durumu, işleyişi ile ilgili bilgi alma ve inceleme hakkını kullanmak istediğini ve davalı şirkete yani yönetimine16.01.2024 tarihli ihtarnameyi göndererek, davalı şirketin ticari defter ve dayanağı belgeler-yönetim kurulu karar defteri, ortaklar pay defteri (dijital ortam dahil), bilanço-gelir tablosu ile şirketin kar-zarar açılımı var ise kar dağıtımını gösteren tablo, aynı dönemlere ilişkin detay mizan çıktıları (dijital ortam dahil), çalışan bankalara yönelik muavin kayıtları, şirketin dönem sonları itibariyle stoklar hesabının açılımlarını gösteren muavin kayıtlar, yine şirket aktifinde yer alan makine, cihaz, taşıt ve demirbaşların detaylarını gösteren muavin kayıtları, ilgili bankalardan alınan kredi borçlarını gösteren muavin kayıtlar, verilen çek ve ödeme emirlerine ilişkin dökümler, şirketin çalıştığı firmalara yönelik olarak 120-320 ve bağlantılı cari hesap dökümleri, şirket ortaklarının ilgili dönemlerdeki 131-331 hesaplarının hareketlerini gösteren muavin kayıtlar, şirketin personel, vergi ve SGK detaylarını gösteren muavin kayıtlar bankalarla yapılan sözleşmeler, verilen ipotekler ve tüm yıllara ait 300 ve 400 hesap hareketlerini gösteren muavin kayıtlar, şirket ortakları ve şirket adına hareket eden kişiler adına açılmış hesaplar üzerinden şirket adına yapılan işlem, tahsilat vb. dökümlerini gösterir ilgili banka ekstreleri (dijital ortamda sunulması), ve davalı şirketin ticari defter ve kayıtlarında yer alan bilgi ve belgelerini incelemek ve gerektiğinde örnek almak konusunda talebini bildirdiğini, ancak davalı şirket cevaben keşide ettiği İzmir...Noterliği’nin 30.01.2024 tarih-... yevmiye sayılı ihtarnamesi ile davacının talebinin kabul edilmediğinin bildirildiğini, daha sonra, TTK md. 437 gereğince davacının bu talebinin 05.02.2024 tarihli genel kurulda tekrarladığını, ancak genel kurul çoğunluğu tarafından bu taleplerinin reddedildiğini, davalı şirketin ortaklar çoğunluğunun ve yönetiminin, davacının bilgi alma ve inceleme hakkını kullandırmayan bu işlemlerinin açıkça haksız, hukuka ve TTK’nın emredici hükümlerine aykırı olduğunu, açıklanan nedenlerle, fazlaya ilişkin, davalı şirkete yöneltecekleri diğer dava ve talep hakları ve 05.02.2024 tarihli davalı şirket olağan genel kurul toplantısı hakkındaki diğer nedenlerle dava ve talep hakları saklı kalmak üzere; davacının bilgi alma ve inceleme hakkı kapsamında yaptığı başvurunun davalı şirket (yönetim kurulu) tarafından olumsuz yanıtlanması, sonrasında davacının bilgi alma ve inceleme hakkını kullanma talebinin davalı şirketin 05.02.2024 tarihli genel kurul toplantısında reddedilmesi nedeniyle; davacının bilgi alma ve inceleme talebinin yerine getirilmesi kapsamında; davalı şirketin ticari defter ve dayanağı belgeler-yönetim kurulu karar defteri, ortaklar pay defteri (dijital ortam dahil); bilanço-gelir tablosu ile şirketin kar-zarar açılımı var ise kar dağıtımını gösteren tablo, aynı dönemlere ilişkin detay mizan çıktıları (dijital ortam dahil); çalışan bankalara yönelik muavin kayıtları, şirketin dönem sonları itibariyle stoklar hesabının açılımlarını gösteren muavin kayıtlar, yine şirket aktifinde yer alan makine, cihaz, taşıt ve demirbaşların detaylarını gösteren muavin kayıtları, ilgili bankalardan alınan kredi borçlarını gösteren muavin kayıtlar, verilen çek ve ödeme emirlerine ilişkin dökümler, şirketin çalıştığı firmalara yönelik olarak 120-320 ve bağlantılı cari hesap dökümleri, şirket ortaklarının ilgili dönemlerdeki 131-331 hesaplarının hareketlerini gösteren muavin kayıtlar, şirketin personel, vergi ve SGK detaylarını gösteren muavin kayıtlar bankalarla yapılan sözleşmeler, verilen ipotekler ve tüm yıllara ait 300 ve 400 hesap hareketlerini gösteren muavin kayıtlar (dijital ortamda sunulması), şirket ortakları ve şirket adına hareket eden kişiler adına açılmış hesaplar üzerinden şirket adına yapılan işlem, tahsilat vb. dökümlerini gösterir ilgili banka ekstreleri (dijital ortamda sunulması), bilgi ve belgelerinin davacının incelemesine açılması, bu belgeleri inceleme gerektiğinde örnek alması konusunda davacıya yetki verilmesine, yargılama giderleri ile avukatlık ücretinin davalı şirkete yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava ettiği görülmüştür.
CEVAP : Davalı vekili cevap dilekçesi ve duruşmalarda özetle; müvekkil şirket, 20.11.2023 tarihli yapmış olduğu ilanla, 11.12.2023 tarihli genel kurul kararı aldığını, ilgili genel kurul toplantısı çağrı ilanının dilekçe ekinde sunduklarını, ilgili ilan metninde de görüleceği üzere 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 437/1.fıkrası gereğince; finansal tablolar, konsolide finansal tablolar, yönetim kurulunun yıllık faaliyet raporu, yönetim kurulunun kar dağıtım önerisi, ilgili madde kapsamına uygun olarak şirket merkezinde hazır bulundurulduğunu, 26.12.2023 tarihli yapılan genel kurulla birlikte davacının talebiyle ilgili genel kurul kararının ertelenmesine karar verildiğini, davacının, müvekkil şirketin ortaklarından birisi olduğunu, davacı tarafından, 16.01.2024 tarihli yazılı dilekçe ile TTK 437.madde kapsamında müvekkil şirkete başvuruda bulunulduğunu, ilgili talep konusu olarak ise temelde "muhatap şirketten bir kısım bilgi ve belgelerin istenilmesi talebidir." şeklinde belirtildiğini, ilgili yazılı talepte her ne kadar 'bilgi ve belge istemi' ile bilgi isteme ve inceleme hakkı bir arada kullanılmak istense de davaya konu talebin TTK 437/4.maddesi kapsamında öngörülen yalnızca 'inceleme' hakkı ile sınırlı olduğunun gözlemlendiğini, söz konusu talepte; müvekkil şirket açısından tamamen ticari sır niteliğinde olan hususlarda inceleme ve suretlerinin istendiğini, istenen belgelerin kısaca; ticari defterler, detay mizan çıktıları, bankalara yönelik kayıtlar ve banka sözleşmeleri, cari hesap dökümleri, kredi borç kayıtları v.b. şeklinde iletildiğini, söz konusu talebin; müvekkil şirketin yönetim kurulunca değerlendirildiğini ve kabul edilmediğini, buna istinaden de talep cevabının davacıya noter ihtarı ile iletildiğini, talebin temel ret sebebinin ise herhangi bir bilgi istemine dayanmayan, yalnızca inceleme talebi olması ve incelenmesi istenilen belgelerin TTK 437/3.madde kapsamında olması nedeniyle yasal gerekçelere istinaden reddedildiğini, akabinde davacının, inceleme talebini genel kurula yönelttiğini ve ilgili talebin genel kurul tarafından da kabul görmediğini, müvekkil şirket, yasal şartlara riayet ettiği gibi TTK 437/1.maddesinde de öngörülen gerekli bilgileri ortaklarıyla paylaştığını, nitekim, davaya konu yazılı talepten önce davacının vekili tarafından, sözlü ve whatsapp yazışmalarıyla geçmiş yıllardaki genel kurul toplantı tutanaklarının istenildiğini ve söz konusu talepleri kabul edilerek, genel kurul toplantı tutanaklarının davacı vekiline iletildiğini, TTK uyarınca, inceleme talebinde bulunabilmesi için öncelikle bilgi isteme talebinde bulunulması ve yapılacak incelemenin, bilgi istemede talep edilen hususlarla sınırlı olmasının yasal şart olduğunu, buna karşılık, davacı tarafından, müvekkil şirkete yönelik herhangi bir bilgi istemede bulunulmadığını, davacı tarafından, bilgi istenilmeden doğrudan inceleme talep edilmesi TTK hükümleri uyarınca mümkün olmadığından talebin reddedildiğini, açıklanan tüm nedenlerle; davacının davaya konu talebinin salt inceleme hakkı niteliğinde olduğu, davaya konu talebin; inceleme hakkının kullanılma şartı olarak TTK 437/4.maddesinde öngörülen soru yöneltilmeden doğrudan inceleme olarak kullanılması nedeniyle yasal koşulları taşımadığı, incelenmesi istenilen belgelerin yerleşik hale gelen ve cevap dilekçesinde sunulan Yargıtay kararlarında da bahsedildiği üzere ticari sır kapsamında olduğu ve açıklamalar ışığında da ilgili belgelerin açıklanması ve özellikle 3.kişilerin eline geçmesi halinde ticari piyasadaki konumunu tamamen yitirme tehlikesi taşıdığı ve bu durumun şirket menfaatine aykırı olduğu, nitekim ortakların TTK uyarınca sır saklama yükümlülükleri bulunmadığı ve elde ettikleri belgeleri 3.kişilere vermelerinin önünde yasal bir engel bulunmadığı, yakın zamanda davacının davaya konu talepleri haricinde istediği bilgi isteme ve inceleme talebinin müvekkil şirket tarafından kabul edilip yerine getirildiği, davacının taleplerinin kanunen verilmiş hakkı TMK 2/2.maddesinde öngörüldüğü gibi hakkın kötüye kullanılmak suretiyle şirketin tüm bilgi ve belgelerini öğrenmek amacını taşıdığı açık olduğundan daha öncesinde 'noter ihtarıyla' gerekçeli olarak reddedildiği üzere davaya konu "inceleme talebi" açıkça en başta yasal şartları taşımadığından ve TTK 437/3.madde gereğince reddi kanunen zorunlu olduğundan davanın reddine karar verilmesini, vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına hükmedilmesini talep ettiği görülmüştür.
DELİLLER :Davacı vekili iddiasını ispata yönelik olarak; davacının 16.01.2024 tarihli ihtarnamesi ve posta belgeleri, davalı şirketin (yönetiminin) davacının bilgi alma ve inceleme talebine olumsuz yanıt verdiği İzmir...Noterliği’nin 30.01.2024 tarih-... yevmiye sayılı ihtarnamesi, TTK md. 437 gereğince davacının bilgi alma ve inceleme talebini 05.02.2024 tarihli genel kurulda sundukları dilekçe, davacının bilgi alma ve inceleme talebinin genel kurul çoğunluğu tarafından reddi ile oluşan genel kurul kararı, davalı şirket kayıtları, bilirkişi incelemesi ve diğer kanıtlara dayandığı görülmüştür.
Davalı vekili savunmasını ve iddialarını ispat yönünde; 30.01.2024 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarname, 16.01.2024 tarihli talep dilekçesi, 20.11.2023 tarihli genel kurul toplantıya çağrı ilanı, genel kurul toplantı tutanakları ve ilgili sair tüm delillere dayandığı görülmüştür.
İzmir Ticaret Sicil Müdürlüğü'ne yazılan müzekkereye verilen cevapta, İzmir Ticaret Sicil Müdürlüğü Merkez... sicil nosu ile kayıtlı buluna... Plastik Ambalaj Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'nin 11/12/1989 yılında tescil edildiğinin bildirildiği ve şirkete ait sicil kayıtlarının gönderildiği görülmüştür.
DEĞERLENDİRME :Dava; anonim şirket ortağının bilgi edinme ve inceleme hakkının kullanımına izin verilmesi istemine ilişkin olduğu, yapılan yargılama, toplanan kanıtlar ve tüm dosya kapsamından anlaşılacağı üzere,
Taraflar arasındaki uyuşmazlığın, davalı şirket pay sahibi bulunan davacının, dava açılmadan önce, davalı şirket yönetimine ve genel kuruluna sözleşmeye ve kanuna uygun olarak şirket kayıtlarını inceleme talebinde bulunup bulunmadığı, inceleme ve belge alma taleplerinin reddedilip edilmediği, inceleme ve belge alma taleplerinde bulunulan hususların ticari sır kapsamında kalıp kalmadığı, bu kapsamda davacının bilgi edinme ve inceleme hakkının engellenip engellenmediği noktasında toplanmıştır.
Bilgi edinme ve inceleme hakkının düzenlendiği, TTK nun 437/2. Maddesinde,"Pay sahibi genel kurulda, yönetim kurulundan, şirketin işleri; denetçilerden denetimin yapılma şekli ve sonuçları hakkında bilgi isteyebilir....",
TTK nun 437/3. Maddesinde, "Bilgi verilmesi, sadece, istenilen bilgi verildiği takdirde şirket sırlarının açıklanacağı veya korunması gereken diğer şirket menfaatlerinin tehlikeye girebileceği gerekçesi ile reddedilebilir.",
TTK nun 437/4. Maddesinde, "Şirketin ticari defterleriyle yazışmalarının, pay sahibinin sorusunu ilgilendiren kısımlarının incelenebilmesi için, genel kurulun açık izni veya yönetim kurulunun bu hususta kararı gerekir. İzin alındığı takdirde inceleme bir uzman aracılığıyla da yapılabilir.",
TTK nun 437/5. Maddesinde, "Bilgi alma veya inceleme istemleri cevapsız bırakılan, haksız olarak reddedilen, ertelenen ve bu fıkra anlamında bilgi alamayan pay sahibi, reddi izleyen on gün içinde, diğer hâllerde de makul bir süre sonra şirketin merkezinin bulunduğu asliye ticaret mahkemesine başvurabilir....",
TTK nun 437/6. Maddesinde, "Bilgi alma ve inceleme hakkı, esas sözleşmeyle ve şirket organlarından birinin kararıyla kaldırılamaz ve sınırlandırılamaz." hükümleri düzenlenmiştir.
Tüm dosya kapsamı ve dosyaya temin edilen belge suretleri ve taraf beyanlarına göre, davalı şirket pay sahibi olan davacının, dava açılmadan önce, dava dilekçesinde inceleme ve örnek alma istemlerine ilişkin hususlarda, davalı şirkete müracaat ettiği ancak iş bu müracaatına istinaden, davacıya inceleme ve belge sureti alma izninin verilmediği, her ne kadar davalı şirket tarafından, davacı pay sahibinin, sorusunu ilgilendiren kısımlar yönünden inceleme talebinde bulunabileceği, sorusunu ilgilendirmeyen kısımlar yönünden inceleme talebinde bulunamayacağı beyanı ve gerekçesi ile talebin reddedildiğini, bu nedenle davanın reddi gerektiğine dair savunmada bulunmuş ise de, TTK nun 437. maddesindeki düzenlemede, bilgi alma ve inceleme hakkının ayrı ayrı haklar olduğu, pay sahibinin bilgi alma ve inceleme hakkını kullanabilmesinin, sorusunun karşılanmaması şartına bağlanılmadığı, pay sahibinin bu husustaki tereddütlerinin giderilmesi için kanunda belirtilen istisnai haller dışında bilgi alma ve inceleme hakkının sınırlandırılamayacağı, iş bu nedenle davalı şirketin ticari sır kapsamı dışında kalan "yönetim kurulu karar defteri, ortaklar pay defteri, bilanço-gelir tablosu ile şirketin kar-zarar açılımı var ise kar dağıtımını gösteren tablo, aynı dönemlere ilişkin detay mizan çıktıları, çalışan bankalara yönelik muavin kayıtları, ilgili bankalardan alınan kredi borçlarını gösteren muavin kayıtlar, şirket ortaklarının ilgili dönemlerdeki 131-331 hesaplarının hareketlerini gösteren muavin kayıtlar, şirketin personel, vergi ve SGK detaylarını gösteren muavin kayıtlar ve tüm yıllara ait 300 ve 400 hesap hareketlerini gösteren muavin kayıtlar" ının incelenmesi ve incelenen belgelerden suret alınmasına engel olunmasına dair davalı şirket karar ve uygulamasının Türk Ticaret Kanunu hükümleri ile esas sözleşmeye ve dürüstlük kurallarına uygun olmadığı, bu kapsamda davacının davasında kısmen haklı olduğu kanaatine varılmakla, aşağıda yazılı hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi HMK 294/4 mad. gereğince bir ay içinde açıklandığı üzere;
Davanın KISMEN KABULÜ ile,
Davacıya, davalı şirketin "yönetim kurulu karar defteri, ortaklar pay defteri, bilanço-gelir tablosu ile şirketin kar-zarar açılımı var ise kar dağıtımını gösteren tablo, aynı dönemlere ilişkin detay mizan çıktıları, çalışan bankalara yönelik muavin kayıtları, ilgili bankalardan alınan kredi borçlarını gösteren muavin kayıtlar, şirket ortaklarının ilgili dönemlerdeki 131-331 hesaplarının hareketlerini gösteren muavin kayıtlar, şirketin personel, vergi ve SGK detaylarını gösteren muavin kayıtlar ve tüm yıllara ait 300 ve 400 hesap hareketlerini gösteren muavin kayıtlar" üzerinde inceleme yapmasına ve inceleme yapılmasına izin verilen iş bu belgelerden gerektiği takdirde örnek almasına izin verilmesine,
Fazlaya ilişkin talebin reddine,
Davacı tarafça peşin yatırılan 427,60-TL harcın mahsubu ile başkaca harç alınmasına yer olmadığında,
Davacı tarafça yatırılan 427,60-TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Avukatlık asgari ücret tarifesine göre hesap edilen 17.900,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Avukatlık asgari ücret tarifesine göre hesap edilen 17.900,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
Davacı tarafça yapılan 427,60-TL başvuru harcı, 52,00-TL tebligat ve posta gideri dahil olmak üzere toplam 479,60-TL yargılama giderinin kabul ve red oranına göre 239,80-TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
Davacı tarafça peşin yatırılan gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
Dair taraf vekillerinin yüzüne karşı kesin olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı.26/06/2024
Başkan ...
E imza
Üye ...
eimza
Üye ...
eimza
Katip ...
eimza