T.C.
İZMİR
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/263 Esas
KARAR NO : 2025/125
DAVA : Menfi Tespit (Alım Satım)
DAVA TARİHİ : 15/02/2017
KARAR TARİHİ : 11/02/2025
Yukarıda açık kimliği yazılı taraflar arasında mahkememizde görülen davanın yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili, dava dilekçesinde; müvekkilinin davalıdan... plakalı aracı 10 ay taksitli olarak satın aldığını, müvekkilinin ödemelerin büyük bölümünü gerçekleştirdiğini ancak son 4 taksidi ödeyemediğini, bunun üzerine davalının müvekkilinin yaşadığı şehre gelerek aracın anahtar ve ruhsatını zorla aldığını, müvekkilinin bu esnada 4 aylık borcunu da kapattığını hiçbir borcunun kalmadığını, müvekkilinin tüm ödemelerini...A.Ş. ...zmir Şubesi'ndeki hesaba yatırdığını, tüm bunlara rağmen davalının müvekkili hakkında icra takibine giriştiğini belirterek, icra takibinin tedbiren durdurulmasını, borçlu olmadığının tespitini ve %20'den az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili, cevap dilekçesinde; davacının müvekkiline olan borcunu ödediğini belirtmesine rağmen davayı menfi tespit davası olarak yönelttiğini, ödeme iddiası ile açılan davanın istirdat davası olması gerektiğini ve davanın İİK'nun 72.Maddesi gereğince zamanaşımına uğradığını, taraflar arasındaki ilişkinin ticari iş niteliğinde olduğundan görevsizlik kararı verilmesi gerektiğini, davacı tarafın delillerini bildirmediğini ve somutlaştırma yükümlülüğünü de yerine getirmediğini,... Plakalı aracın müvekkilinden satın alınmadığını, dava konusu ile müvekkilinin alacağı arasında herhangi bir illiyet bağı bulunmadığını, davacının müvekkiline ait ... Plaka numaralı aracı İzmir ...Noterliği'nin 30/01/2014 Tarih... Yevmiye numaralı sözleşmesi ile 36.000,00.-TL'ye satın aldığını, söz konusu satış ile ilgili olarak 11.000,00.-TL peşin ödeme yapıldığını ve geri kalan 25.000,00.-TL için ise senet tanzim edildiğini, davacı tarafın bir süre sonra satın aldığı aracı kullananamadığını, aracın tonajının yaptığı işe uymadığını, daha farklı tonajda araba alması gerektiğni ve aracı satmak istediğini ve müvekkiline kalan borcunu araç satışından sonra ödemek istediğini beyan ettiğini, bunun üzerine müvekkilinin Eskişehir'e davacının yanına gittiğini, tarafların araç satışından kalan borç ve aracın Eskişehir'den İzmir'e getirilmesi ile ilgili masraflar konusunda anlaştıklarını ve müvekkiline 17.000,00.-TL borçlu olduğunu kabul ettiğini, bu hususta... Plaka numaralı aracı Eskişehir...Noterliği'nin 07/02/2014 tarih ve... Yevmiye numaralı sözleşmesi ile müvekkili lehine rehin verdiğini, davacının kalan borcunu ödememesi sebebi ile İzmir ... İcra Müdürlüğü'nü... Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, davacının müvekkiline tüm borcunu ödediğini iddia ettiğini, ancak ödeme makbuzlarının davacı ile ilgisinin olmadığını, ödemelerin neye ilişkin olduğunun dahi belirli olmadığını, davacı iddialarının doğru bulunmadığını beyan ederek davanın reddini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
Mahkememizin verilen 26/12/2019 tarih ve ... Karar sayılı kararıyla davanın reddine karar verildiği, davacı vekilinin istinaf başvurusu üzerine, İzmir BAM... Hukuk Dairesinin 28/02/2024 tarih ve... Karar sayılı ilamıyla "...HMK'nun 355. Maddesi gereğince istinaf incelemesi istinafa başvuran vekilinin dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine ilişkin hususlarda res'en gözetilerek yapılmıştır.
Davacı taraf; davalıdan... plakalı aracı 10 ay taksitli satın aldığını ödemelerin büyük bölümünü yaptığını 4 taksidin kaldığını davalının araç ruhsatını ve anahtarını kendisinden zorla aldığını, daha sonra bu 4 taksidi de ödediğini ancak davalının yapılan ödemeleri düşmeden takip yaptığını ve aracı takip dosyasında satışa çıkarttığını, borçlu olmadığının tespitini talep etmiştir.
Davalı taraf ise; davacının kendisinden ... plakalı aracı satın aldığını,... plakalı aracı satın almadığını, ... plakalı aracın 36.000 tl ye satıldığını, 11.000 tl nin peşin ödendiğini, bakiye 25.000 tl kaldığını, 25.000 TL için de senet tanzim edildiğini, tarafların aralarında araç satışına ilişkin 17.000 tl borç hususunda anlaştıklarını, bu borca karşılık davalının... plaka sayılı aracı rehin vermeyi kabul ettiğini, davacının dilekçesi ekine eklediği ödeme makbuzlarının neye ilişkin olduğunun anlaşılamadığını davanın reddini talep etmiştir.
“Bilindiği üzere borçlu, kambiyo senedi nedeniyle alacaklıya karşı, genel olarak, ya kambiyo taahhüdünün hükümsüz olduğunu ya da temel borç ilişkisinden dolayı herhangi bir nedenle sorumlu tutulamayacağını ileri sürerek menfi tespit talebinde bulunabilir. Başka bir deyişle borçlunun kambiyo senedi borcundan dolayı sorumlu olmaması, doğrudan doğruya kambiyo senetleri hukukundan doğan nedenlerden kaynaklanabileceği gibi, temel borç ilişkisine yönelik nedenlere de dayanabilir. Borçlunun, temel borç ilişkisinden dolayı herhangi bir nedenle sorumlu tutulamayacağını ileri sürerek açtığı menfi tespit davası, öğreti ve uygulamada bedelsizliğe dayalı menfi tespit davası olarak adlandırılmaktadır. Bedelsizlik ise, bir kambiyo senedinin ihdasına neden olan temel alacağın herhangi bir nedenle mevcut olmamasıdır (İnan, Nurkut: Türk Hukukunda Hatır Senetleri ve Özellikle Hatır Bonoları, Ankara, 1969, s.16). Başka bir deyişle bir kambiyo taahhüdünün temel alacağı geçersizse ya da sona ermişse, o kambiyo taahhüdü bedelsiz demektir. Bu anlamda senedin bedelsiz sayılmasında esas alınan husus, temel borç ilişkisinin kendisi değil, bu temel borç ilişkisinden doğan temel alacaktır. Bu itibarla bedelsizliğe dayalı menfi tespit davası ile maddi hukuk bakımından borcun mevcut olup olmadığının tespiti amaçlanmakta; borçlu olmadığını iddia eden borçluya, genel hükümlere göre bu durumu tespit imkanı verilmektedir. (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 08.02.2022 tarih ve 2021/19-659 Esas ve 2022/82 Karar sayılı ilamı)
Menfi tespit davasında ispat yükü kural olarak davalıya (alacaklıya) düşer. Alacak kambiyo senedine dayanıyorsa kambiyo senetleri sebepten mücerret olduğundan ispat yükü davacı borçludadır. Ancak davalı (alacaklı) maddi vakıayı açıklarken ispat yükünü üstlenebilir.( Yargıtay 11. HD nin 021/4112 esas, 2022/8251karar sayılı ilamı)
Somut olayda; davalı taraf, davacı ile aralarında... plaka sayılı aracın satışı ile ilgili alacak- borç ilişkisi olduğunu ileri sürmüş, davalı taraf ise ; davacıya... plakalı aracı satmadığını, ... plaka sayılı aracı sattığını ve icra takibine konu bonolarında ... plaka sayılı aracın satış bedeline istinaden düzenlendiğini ileri sürmüştür. Davalı taraf bonoların düzenleme nedenini belirtmekle artık ispat yükünü üzerine almıştır. İcra takibine konu bonoların ... plaka sayılı aracın satışına ilişkin düzenlendiğini ispat etmelidir.
Davalı tarafça dosyaya sunulan İzmir... Noterliğinin 30/01/2014 tarih ... yevmiye sayılı araç satış sözleşmesinde; ... plaka sayılı aracın davalı tarafından davacıya 21.000 TL bedelle satıldığı ve bedelin tamamen alındığının belirtildiği, noterlik belgesinde davalının iddia ettiği gibi aracın 36.000 TL ye satıldığı, 11.000 TL nin peşin ödendiği ve bakiye 25.000 TL için de senet düzenlendiğine ilişkin bir ibare bulunmadığı anlaşılmaktadır. Noterlik belgesi resmi belge olup aksi de ancak aynı kuvvette resmi belge ile ispatlanabilir. Davalı tarafça bunun aksini kanıtlayacak resmi bir belge sunulmamıştır.
Dolayısıyla davalı; her ne kadar takip konusu senetlerin ... plaka sayılı aracın bakiye satış bedeline ilişkin düzenlenmiş olduğunu resmi belge ile ispat edememiş ise de; davalının delilleri arasında yemin delili bulunup, yemin de kesin delil olduğundan, ispat yükü üzerinde olan davalıya yemin delili hatırlatılmadan ve ispat yükünün davacıda olduğu kabul edilerek davanın reddine karar verilmesi doğru olmamıştır.
Sonuç olarak yapılan yargılamaya, toplanan delillere ve dosya içeriğine göre, mahkeme kararı ve dayandığı gerekçeler uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek derecede önemli delillerin toplanmamış veya değerlendirilmemiş olması nedeniyle HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dava dosyasının kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilerek, aşağıdaki şekilde hüküm kurulması gerekmiştir." gerekçesi ile mahkememiz kararının kaldırılarak yeniden hüküm kurulmak üzere dosyanın iade edildiği görülmüştür.
Mahkememizin ...Esas sayılı dosyasına kaydı yapılan dosyanın yapılan yargılaması sonunda;
1-Dava, icra takibinden sonra açılmış menfi tespit istemine ilişkindir.
2-İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 17.Hukuk Dairesi'nin kaldırma kararı gerekçesinde de açıklandığı üzere, takip ve dava konusu bonolar illiyetten mücerret olmakla birlikte alacaklı tarafça senedin düzenlenme nedeni açıklandığı takdirde artık bu düzenleme nedeni senedin talili niteliğinde ise ayrıca ispat yükü de alacaklıya geçmektedir.
Somut uyuşmazlıkta davalı alacaklı savunmalarında, davacıya... plakalı aracı satmadığını, ... plaka sayılı aracı sattığını ve icra takibine konu bonolarında ... plaka sayılı aracın satış bedeline istinaden düzenlendiğini ileri sürmüş olup bonolarda malen kaydı yer almadığı halde senetlerin ihdas nedenine ilişkin savunmada bulunmakla ispat yükünü üzerine almış olup, dosyaya sunulan İzmir... Noterliğinin 30/01/2014 tarih... yevmiye sayılı araç satış sözleşmesinde; satışa konu ... plaka sayılı aracın davalı tarafından davacıya 21.000 TL bedelle satıldığı ve bedelin tamamen alındığının belirtildiği, noter satış senedinde davalının iddia ettiği gibi aracın 36.000,00-TL'ye satılıp, 11.000,00-TL'lik kısmının nin peşin ödendiği ve bakiye 25.000,00-TL davalı alacağı bulunduğu ve bunun için de senet düzenlendiğine ilişkin bir ibare bulunmadığı görülmüştür. Noter satış senedi bir resmi belge olup aksi de ancak aynı kuvvette resmi belge ile ispatlanabilir. Davalı tarafça bunun aksini kanıtlayacak resmi bir belge sunulmamıştır.
Açıklanan nedenlerle davalının ispat külfetini üzerine aldığı ancak dayandığı ve sunduğu delillerin senetlerin düzenlenme nedenine ilişkin yeterli ispatı sağlamadığı, mahkememizce yemin teklif edilip edilmeyeceği hususunda tensip ara kararıyla verilen süreye rağmen aşamalarda yemin teklifinde bulunulmadığı, bu haliyle davalının takip ve dava konusu senetlerden dolayı alacaklı olduğunu ispat edemediği anlaşıldığından davanın kabulüne karar verilmiştir.
3-Yargılama sırasında dava ve takip konu senetlerin ödendiği anlaşılmakla davaya istirdat davası olarak devam olunmuş, davacı tarafça dosyaya ödeme belgesi sunulmadığı, yalnızca davacıya ait... plaka sayılı aracın haciz sonucu 20/02/2017 tarihli ihalede 1.açık artırmada davalı alacaklının alacağına mahsuben aracı 17.000,00-TL bedel ile ihaleden aldığı, bu suretle ihale bedeli olan 17.000,00-TL miktarınca davacıdan tahsilat yapıldığının kabulü ile bu bedelin ihale tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine ve ayrıca takip ve dava konusu olan bonolar nedeniyle davacının davalıya 17.000,00-TL borçlu olmadığına karar verilmiştir.
4-Davalı alacağının varlığını ispat edememiş ise de dosya kapsamına göre kötü niyetle takipte bulunulduğuna dair somut bir delil bulunmadığı, davalının alacağının varlığını ispat edememiş olmasının tek başına kötü niyetli takibi ispata yeterli olmadığı, davacının ayrıca aleyhinde kötü niyetle takip yapıldığını ispat külfeti altında olduğu halde dosya kapsamına göre davalının kötü niyetle hareket ettiğini gösterir delil bulunmadığı anlaşıldığından davacı lehine kötü niyet tazminatına hükmedilmemiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KABULÜNE, davacının İzmir ...İcra Dairesi'nin... Esas sayılı takip dosyasında takibe konu edilen; keşidecisi davacı, lehtarı davalı olan,
a-31/01/2014 düzenleme ve 06/03/2014 ödeme tarihli 2.000,00-TL bedelli,
b-31/01/2014 düzenleme ve 06/04/2014 ödeme tarihli 2.000,00-TL bedelli,
c-31/01/2014 düzenleme ve 06/05/2014 ödeme tarihli 2.000,00-TL bedelli,
d-31/01/2014 düzenleme ve 06/06/2014 ödeme tarihli 2.000,00-TL bedelli,
e-31/01/2014 düzenleme ve 06/07/2014 ödeme tarihli 2.000,00-TL bedelli,
f-31/01/2014 düzenleme ve 06/08/2014 ödeme tarihli 2.000,00-TL bedelli,
g-31/01/2014 düzenleme ve 06/09/2014 ödeme tarihli 2.000,00-TL bedelli,
h-31/01/2014 düzenleme ve 06/10/2014 ödeme tarihli 2.000,00-TL bedelli,
ı-31/01/2014 düzenleme ve 06/11/2014 ödeme tarihli 2.000,00-TL bedelli,
Bonolar nedeniyle davalıya 17.000,00-TL borçlu olmadığının tespitine, takip kapsamında yapılan 17.000,00-TL ödemenin 20/02/2017 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 1.161,27-TL harçtan peşin olarak alınan 290,32-TL harcın mahsubu ile bakiye 870,95-TL karar ve ilam harcının davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca davacı yararına takdir edilen 17.000,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından peşin olarak yatırılan 290,32-TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafça sarf edilen 31,40-TL başvuru harcı, 148,60-TL istinaf yoluna başvurma harcı, 249,10-TL posta ve tebligat ücreti, 850,00-TL bilirkişi ücreti olarak sarf edilen toplam 1.279,10-TL yargılama giderinin, davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Artan gider avansının karar kesinleştiğinde ve resen ilgili taraflara iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, diğer tarafların yokluğunda gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize bir dilekçe verilmesi veya tutanağa geçirilmek kaydıyla mahkememiz zabıt katibine beyanda bulunmak ve bu beyanın mahkememiz Hakimi tarafından onaylanması sureti ile istinaf kanun yoluna gidilebileceği, yasal süre içinde istinaf kanun yoluna başvurulmadığı takdirde kararımızın kesinleşeceği, yasal sürede istinaf kanun yoluna gidilmesi halinde dosyanın ilgili İzmir Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesi'ne istinaf konusunda karar verilmek üzere gönderileceği açıklanmak sureti ile açık yargılama sonunda verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.11/02/2025
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır