T.C.
İZMİR
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/323 Esas
KARAR NO : 2025/32
DAVA : Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 04/04/2024
KARAR TARİHİ : 14/01/2025
Yukarıda açık kimliği yazılı taraflar arasında mahkememizde görülen davanın yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili, dava dilekçesi ile; 29.07.2023 tarihinde müvekkiline ait...Plaka sayılı aracın; İzmir ili, Torbalı ilçesi, seyir halinde halinde iken, davalı ... sevk ve idaresindeki ...Plaka sayılı araç, seyir halinde iken şerit ihlali yaparken duramayarak müvekkilli aracının arka tarafına çarpması neticesinde maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, iş bu hasar sebebiyle müvekkili aracının arka kısmı ağırlıklı olmak üzere birçok parçanın değişmesi ya da onarım görmesi gerektiğini, müvekkilinin işbu hasar sebebiyle aracının onarımı için dava dışı kasko sorumlusu... Sigorta A.Ş.'ye ihbar edildiğini ve... numaralı hasar dosyası açıldığını, davalı sigorta şirketince işbu hasar dosyası kapsamında aracının onarımının yapıldığını, Davalının sigortalısı adına kayıtlı ...plaka sayılı aracın ... Numaralı ZMMS Poliçesiyle kayıtlı olup meydana gelen kaza neticesinde davacının aracında oluşan maddi zararın, davalı sigorta şirketi tarafından ZMMS poliçe limiti ile sınırlı olmak üzere karşılama yükümlülüğü bulunduğunu, iş bu davaya konu davacının aracında oluşan değer kaybı bedelinden gerçek zarar kapsamında olduğundan sorumluluğu bulunduğunu, müvekkiline ait araç değerinde , işbu hasar nedeniyle düşüm meydana geldiğini, bu nedenle bedelin tespiti için sigorta eksperi ...den rapor alındığını ve işbu rapora göre 112.500,00-TL değer kaybı hesaplandığını, işbu raporla davalı sigorta şirketine başvurulduğunu ve değer kaybı bedelinin talep edildiğini, fakat ödeme yapılmadığını, bu sebeple mahkememizce tespit edilecek değer kaybı bedelinin bakiyesinin ve 889,76-TL eksper ücretinin davalı yanca karşılanması gerektiğini, fazlaya dair hakları saklı kalmak üzere, HMK 107 uyarınca Sayın Mahkemece toplanacak deliller nazara alınarak, trafik kazası nedeniyle davacının aracında oluşan şimdilik; 50,00.-TL (KDV Dahil) değer kaybı bedeli ve 889,76-TL ekspertiz ücreti ( yargılama gideri sayılmasına) tüm davalılar müştereken ve müteselsilen sorumlu golduğunu davalı sigorta şirketi yönünden hasarı ret tarihinden (temerrüt tarihi) itibaren, Davalı şahıs yönünden de kaza tarihinden itibaren işletilecek avans faizi ile yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davacı vekili, dava değeri arttırım dilekçesi ile; Değer kaybı bedeli bakımından 50-TL yapılan talep değer kaybı bedeli 108.225,00-TL arttırılarak toplam 108.275,00-TL olarak, artırılmış olup işbu rakamın tamamından davalı şahıslar kaza tarihi itibariyle tibaren işletilecek avans faizi ile, 41.720,70-TL'sinden de teminat limiti dahilinde Davalı ...sigorta hasarı red tarihinden itibaren işletilecek avans faizi ile sorumlu olacak şekilde ve yargılama giderleri ( 889,76-TL eksper ücreti yargılama giderlerinden sayılmasına) ile vekalet ücretinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP: Davalı ... Sigorta Şirketi vekili, cevap dilekçesinde; ...plakalı aracın müvekkili şirket tarafından 03/01/2023-2024 tarihleri arasında geçerli olmak üzere ... no.lu Zorunlu Karayolu Trafik Sigorta Poliçesi ile sigortalandığını, davacıya aracındaki maddi hasar tazmin talebi müvekkile sigorta şirketi tarafından, sigortalının kusuru nispetinde, ZMMS limitleri kapsamında kapsamında 78.279,3-TL maddi hasar tazminatı olmak üzere ödenmiş olup davacının değer kaybı tazminatı yönünden davasının reddi gerektiğini, ödemeye ilişkin dekontun ...Sigortadan istenilmesi gerektiğini, eksper raporu ücretinin sigorta şirketinden karşılanması ve tazmini kabil bir kalem olmaması, teminat dışı olması yönü ile reddi gerektiğini, davayı kabul anlamına gelmemekle birlikte, Müvekkili Şirketin Sorumluluğunun Trafik Poliçesindeki limitler ve sigortalı araca atfedilebilecek kusur ile sınırlı olduğunu, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 13.11.2013 tarih 2013/17-72 E. 2013/1558 K. Sayılı ilamında, sigorta şirketinin ancak sigortalı araç kusuru oranında zarardan sorumlu olacağı açıkça ifade edildiğini, öte yandan kusur iddialarını kabul anlamına gelmemek üzere; davacının kazanın meydana gelmesindeki kusuru ile zararın ortaya çıkması ve artmasındaki müterafik kusurunun da dikkate alınmasını ettiklerini, somut olayda zarar unsuru gerçekleşmediğinden değer kaybı taleplerinin de reddi gerektiğini, üstelik iddia edilen değer kaybının fahiş olup bu yönüyle de taleplerin reddine karar verilmesi gerektiğini, davacının avans faizi taleplerinin reddi gerektiğini, bu nedenlerle öncelikle davanın usulden reddine, dava konusu değer kaybı tazminatı talebinin haksız olması, eksper raporu ücretinin teminat dışı olması sebebiyle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ..., cevap dilekçesinde; 29.07.2023 tarihinde mülkiyeti davacı şirkete ait ... plakalı araç ile mülkiyeti ...Kiralama A.Ş.' ye ait kendi sevk ve idaremde olan ...plakalı araçlar arasında İzmir ili Torbalı ilçesinde maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, kazanın meydana gelmesine ... plakalı aracın sebebiyet verdiğini, 29.07.2023 tarihinde sevk ve idaresindeki ...plakalı araç ile seyir halinde iken kazanın meydana geldiği noktanın biraz ilerisindeki kavşaktan sola dönüş yapacak olması nedeniyle sol sinyalini yakarak şerit değiştirmeye başladığını, bu sırada arkamda seyir halinde olan ... plakalı aracın şerit değiştirmeye başladığı sırada sevk ve idaresindeki aracı geçmek maksadıyla aynı şerit içinde hızlı bir şekilde sol şerit dışına da taşmak suretiyle aracını solladığını, kendisinin kullandığı aracın büyük, yüksek ve kör noktalara sahip şehirlerarası kargo taşımacılığında olduğunu, davacı tarafın mülkiyetinde olan ... plakalı aracın, sevk ve idaresindeki ...plakalı aracı geçtiğini sol aynasından kontrol ettiğinde arkasında oladığını gördüğünü ve aracının önünde de herhangi bir araç görmediği için davaya konu ... plakalı aracın geçtiğini düşündüğünü, davacının mülkiyetinde olan ... plakalı aracın, sürücüsü olduğu ...plakalı kamyonu geçer geçmez kör noktasında kalacak şekilde fren yaparak durduğunu, hayatın olağan akışında da kabul edileceği üzere bu yükseklikteki bir araç ile hemen önünde fren yapmış bir aracı fark etmesinin mümkün olmadığını, meydana gelen kaza sonrasında davacının mülkiyetindeki ... plakalı aracın sürücüsü tarafından hazırlanarak olayın şoku ile tarafına imzalatılan tutanağın hiçbir şekilde gerçeği yansıtmadığını, her ne kadar tutanakta ve dava dilekçesinde sürücüsü olduğu ...plakalı araç ile şerit ihlali yaptığı iddia edilmişse de şerit ihlali yapan aynı şerit içerisinde bulunduğu sırada sol şeridin dışına çıkarak sollama yapan ve kör noktasında kalacak şekilde fren yaparak arkadan çarpmasına sebep olan asıl kusurlu aracın ... plakalı araç olduğunu, kusura itiraz ettiğini, davanın kusur yönünden reddinin gerektiğini, Trafik kazasına karışan aracın Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (Trafik Sigortası) veya poliçe kapsamına göre İhtiyari Mali Mesuliyet Sigortası (Kasko Sigortası) hangi sigorta şirketi tarafından yapılmışsa, o sigorta şirketinin de ölüm, yaralama veya diğer zararlardan sorumlu olduğunu, bu nedenle yalnızca sürücüsü bulunduğu ...plakalı aracın vermiş olduğu zarardan müşterek ve müteselsilen sorumlu bulunan araç sahibi ile aracın kasko şirketinin SBM sisteminden mahkemenizce sorgulanmasını müzekkere yazılarak davaya dahil edilmesini, davanın usulden reddine, dava konusu değer kaybı tazminatı talebinin haksız olması, eksper raporu ücretinin sorumluluk dahilinde olmaması nedeniyle davanın reddine karar verilmesini haksız ve mesnetsiz davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER: Trafik kaza tutanağı, araç ruhsatları, sigorta poliçesi, hasar dosyası, fatura suretleri, bilirkişi raporu delil olarak değerlendirilmiştir.
Bilirkişi heyetinden alınan 19/08/2024 tarihli bilirkişi raporunun sonuç kısmına göre; "...29.07.2023 tarihinde Davacıya ait olup sürücü ... sevk ve idaresindeki ... plakalı otomobil ile Davalı ... Sigorta Şirketi’ ne’ ne ZMMS trafik sigortalı ve davalı sürücü ...sevk ve idaresindeki ...plakalı kamyon arasında meydana gelen maddi hasarlı trafik kazası sebebiyle;
1)...Plaka sayılı davalı araç sürücüsü ...2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 56/a ve 52/b maddelerini ihlal ettiğinden dolayı KAZANIN OLUŞUMUNA TAMAMEN HATASI İLE ETKEN OLDUĞU,
2)... Plaka sayılı davacı taraf araç sürücüsü ... meydana gelen KAZANIN OLUŞUMUNA ETKEN KURAL İHLALİ OLMADIĞI,
3) Davacıya ait... plakalı 2023 Model yılı ...Selectıon 1.5...130 EAT8 otomobilde bahse konu trafik kazası sebebiyle yukarıda belirtilen Serbest Piyasa Şartlarına göre; Aracın kaza tarihindeki hasar görmemiş 2.el piyasa rayiç değeri ile kazadan sonra onarılmış haldeki 2. El rayiç değeri arasındaki fark nedeniyle 108.275,00 TL Değer Kaybı meydana gelmiş olacağı,
4) Dosya muhtevasında bulunan 889,76 TL tutarındaki “Ekspertiz Hizmet Bedeli” faturasının 2023 yılı “Ekspertiz Ücret Tarifesine” göre kadri maruf olduğu ve ödenip ödenmemesi hususunun Sayın Mahkemenin takdirine bırakılmış olduğu," şeklinde rapor sunulduğu görülmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
1-Dava, davacıya...plaka numaralı araç ile davalı ...ün sürücüsü, diğer davalı ... Sigorta Şirketi'nin KZMMS sigorta poliçesiyle sigortacısı olduğu... plaka numaralı araçlar arasında meydana gelen 29/07/2023 tarihli trafik kazası nedeniyle davacıya ait aracın değer kaybı zararının tahsili talebine ilişkindir.
2-Davalı sigorta şirketi cevap dilekçesinde davalı şirket tarafından davacıya ait aracın Kasko sigortacısına 78.279,30-TL maddi tazminat ödemesi yapıldığı, sigorta şirketinin yalnızca bakiye poliçe limitinden sorumlu olduğu, değer kaybı zararı hesaplamasının Genel Şartlar dikkate alınarak gerçekleştirilmesi gerektiği ve sair hususları savunarak davanın reddini talep etmiştir.
Davalı ...cevap dilekçesinde, kazanın gerçekleşmesine davacıya ait araç sürücüsünün sebebiyet verdiğini, davacıya ait aracın kendisini geçtikten sonra kör noktada fren yaparak durduğunu ve görüş açısı dışında olduğu için duramadığını, kusurlu tarafın davacıya ait araç sürücüsü olduğunu, zararın sigorta şirketleri tarafından karşılanması gerektiğini ve sair hususları savunarak davanın reddini talep etmiştir.
3-Trafik kazaları sonucu uğranan zararın tazmini hususunda temel dayanak haksız fiil sorumluluğudur.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun;
91/1. maddesinde, “İşletenlerin, bu kanunun 85/1 maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur”;
85/1. maddesinde, “Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.”;
85/son maddesinde ise, “işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.” hükümlerine yer verilmiştir.
Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları A-3. maddesinde: “Sigortacı, poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında, üçüncü şahısların ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermiş olmasından dolayı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununa göre sigortalıya düşen hukuki sorumluluk çerçevesinde bu Genel Şartlarda içeriği belirlenmiş tazminatlara ilişkin talepleri, kaza tarihi itibariyle geçerli zorunlu sigorta limitleri dahilinde karşılamakla yükümlüdür. Sigortanın kapsamı üçüncü şahısların, sigortalının Karayolları Trafik Kanunu çerçevesindeki sorumluluk riski kapsamında, sigortalıdan talep edebilecekleri tazminat talepleri ile sınırlıdır. ” düzenlemesi ile sorumluluk sınırları gösterilmiştir.
4-Yukarıda açıklanan ve alıntılanan hükümler doğrultusunda Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası'nın; motorlu bir aracın işletilmesi sırasında, bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde, o aracı işletenin zarara uğrayan 3. kişilere karşı olan sorumluluğunu belli limitler dahilinde karşılamayı amaçlayan ve yasaca yapılması zorunlu kılınan bir zarar sigortası türü olduğu anlaşılmaktadır.
5-Sigortacının sorumluluğu, yukarıda izah edilen sorumluluk esasları dahilinde işletilen aracın işleteninin veya işletenin kusurundan sorumlu olduğu sürücünün kusurlarından kaynaklanan zararlarla sınırlıdır. Bu noktada aracın işleteninin veya sürücüsünün kusur durumunun incelenmesi gerekmektedir.
6-Haksız fiil sorumluluğu, "Haksız Fiilden Doğan Borç İlişkileri" başlığı altında, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 49. ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir.
49. maddesi "Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür.
Zarar verici fiili yasaklayan bir hukuk kuralı bulunmasa bile, ahlaka aykırı bir fiille başkasına kasten zarar veren de, bu zararı gidermekle yükümlüdür."
50. maddesi, "Zarar gören, zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altındadır."
7-Haksız fiil, bir kimsenin hukuka aykırı ve kusurlu bir davranışı ile başka bir kimsenin zarara uğramasına yol açmasıdır. Yargısal içtihatlar ve doktrine göre haksız fiilin unsurları;-Fiil, davranış,
-Fiilin hukuka aykırı olması
-Zararın meydana gelmesi,
-Kusur,
-Fiil ve zarar arasında illiyet bağı bulunması, olarak sıralanmaktadır.
Yine TBK'nın 50. maddesi ile "Zarar gören, zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altındadır." hükmü düzenlemesi uyarınca zarar gören zararı ile zarar verenin kusurlu olduğunu ispatla mükellef kılınmıştır.
8-Mahkememizce dava konusu kazanın gerçekleşmesinde araç sürücülerinin kusurlarına ilişkin adli trafik bilirkişiden rapor alınmış, dosyaya sunulan 19/08/2024 tarihli bilirkişi raporunun kusura ilişkin bölümünde dava konusu kazanın davalı araç sürücüsü ...ün KTK'nın 56/a ve 52/b maddelerine yönelik kural ihlali nedeniyle meydana geldiği, davacıya ait araç sürücüsü dava dışı ...un kural ihlali bulunmadığı yönünde görüş bildirilmiştir.
Davalı taraflarca rapora ve kaza oluş şekline yönelik itirazlarda bulunulmuş ise de, gerek kaza tespit tutanağında yer alan kaza anlatımı gerekse davalı ...ün cevap dilekçesinde yer alan anlatıma göre, dava konusu kazanın davacıya ait aracın sol şeritten davalı taraf aracını geçtikten sonra çarpmanın gerçekleştiğinin anlaşıldığı, davalı ...tarafından aracın kendisin geçtikten sonra aniden durması nedeniyle hatalı olduğu savunulmuş ise de davalı araç sürücüsünün kendi beyanına göre davacıya ait araca yol verip geçmesini beklediğinin sabit olduğu, aracın kendisini geçtikten sonra güvenli sürüş mesafesi bırakarak sol şeride geçiş yapması gerektiği halde davalının güvenli sürüş ve takip mesafesi bırakmaksızın seyrine devam ettiğinin anlaşıldığı, davacıya ait aracın durup durmadığı dosya kapsamından tespit edilememekle birlikte bu hususun sonuca etkili olmadığı, zira arkadan seyreden aracın öndeki aracın durma veya duraklamasına göre güvenli şekilde durabileceği hız ve mesafede seyrine devam etmesi gerektiği halde davalı araç sürücüsü tarafından bu hususta gerekli dikkat ve özenin gösterilmemesi nedeniyle kazanın meydana geldiği, davacıya ait araç sürücüsünün ise kendisine ait şeritte yoluna devam ettiği sırada gerçekleşen kaza atfı kabil bir kusurunun bulunmadığı anlaşılmakla davalı araç sürücüsünün asli ve %100 oranında kusurlu olduğu kabul edilmiştir.
9-Davacıya ait araçta meydana gelen değer kaybı zararının tespiti yönünden dosya araç hasarları konusunda uzman makine mühendisi bilirkişiye tevdi edilmiş, dosyaya sunulan 19/08/2024 tarihli bilirkişi raporunda davacıya ait aracın kaza tarihindeki hasarsız halinin rayiç değerinin 1.775.000,00-TL olduğu, aracın onarımının KDV dahil 76.083,05-TL bedel ile gerçekleştirilebileceği, aracın onarımının ekonomik olduğu ve kaza sonrasında onarılmış halinin serbest piyasa rayiçlerinde 108.275,00-TL değer kaybı yaşayacağı yönünde görüş bildirilmiştir.
Davalı tarafça rapora karşı itirazlar ileri sürülmüş ise de Yargıtay 4.Hukuk Dairesi'nin istikrar kazanmış uygulamasına göre değer kaybı zararının serbest piyasa rayiçlerine göre oluşan gerçek zararın belirlenmesi suretiyle tespiti gerektiği, genel şartlarda bu hususta yer alacak düzenlemenin sigortanın akdi olmayan zarar gören açısından uygulama alanı bulamayacağı gözetilerek davalı itirazları yerinde görülmemiş, davacıya ait aracın onarım gören parçaları, aracın kaza tarihinde henüz trafiğe çıkışının üzerinden 4 ay geçmiş olması, kullanım kilometresi ve rayiç değerine göre 108.275,00-TL değer kaybı zararının yerinde olduğu değerlendirilmiş ve yeniden rapor alınmamış, davacıya ait aracın 108.275,00-TL değer kaybı zararına uğradığı kabul edilmiştir.
10-Davalı ...tarafından yargılama sırasında zararın, araç sigorta şirketleri tarafından karşılanması gerektiği savunulmuş ise de zarar görenin müşterek sorumlular arasından dilediğine başvurma hakkı bulunduğu, davacının zararını sürücü, işleten veya sigorta şirketlerinden herhangi birinden talep edebileceği gözetilerek bu yöndeki savunma ve talepler yerinde görülmemiştir.
Dosya kapsamına göre davalı sigorta şirketi tarafından davacıya ait aracın kasko sigortacısına 78.279,30-TL hasar rücu ödemesi gerçekleştirildiği, kaza tarihi 29/07/2023 itibariyle davalının sorumluluğunun 120.000,00-TL ile sınırlı olduğu, Kasko sigortacısına yapılan ödemenin poliçe limitinden mahsubu sonrasında davalının bakiye sorumluluğunun 41.720,70-TL olduğu gözetilerek davalı sigorta şirketi poliçe limitiyle sınırlı olarak zarardan sorumlu tutulmuştur.
11-Davacı vekili tarafından dava öncesinde zarar talebinin 23/02/2024 tarihinde e-posta yoluyla davalı şirkete iletildiği, 8 iş günü sürenin hitamında 08/03/2024 tarihinde davalı şirketin temerrüde düştüğü gözetilerek temerrüt tarihi itibariyle faize hükmedilmiştir. Davalı araç sürücüsünün sorumluluğu haksız fiile dayandığından ve haksız fiil tarihinde temerrüt oluştuğu gözetilerek kaza tarihi 29/07/2023'ten itibaren faize hükmedilmiştir. Davacı tarafça tazminata ticari faiz işletilmesi talep edilmiş olup, zarar veren aracın kargo taşımacılığında kullanıldığı ve ticari nitelikte olduğu gözetilerek faiz türü olarak avans faizi belirlenmiştir.
12-Davalı tarafça ekspertiz ücretinin yargılama giderlerine dahil edilmesi talep edilmiştir.
Ekspertiz ücreti veya uzman görüşü alınması davacının dava öncesinde haklılığının tespitine yönelik yaptırabileceği dava hazırlık aşamasına dair giderlerden olup yerleşik yargısal uygulamada yargılama gideri olarak karşı tarafa yükletilebileceği kabul edilmektedir. Somut uyuşmazlıkta davacı tarafça dava öncesinde 22/02/2024 tarihli 889,76-TL tutarlı ekspertiz ücreti faturasının ve ekspertiz raporunun dosyaya sunulduğu, ekspertiz hizmetinin niteliğinin ve fiyatlandırmasının piyasa koşullarına uygun miktarda olduğu gözetilerek yargılama giderlerine dahil edilmesine karar verilmiştir.
12-Her ne kadar davanın kabulüne karar verilmiş ise de;
"6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'na 7155 sayılı Kanun'un 20 nci maddesi ile 06.12.20218 tarihinde eklenen 5/A maddesi ile; "Bu Kanunun 4 üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır." düzenlemesi ile konusu bir miktar paranın ödenmesine ilişkin olan alacak ve tazminat taleplerine ilişkin ticari davalarda arabulucuya başvurulması dava şartı olarak getirilmiştir.
Ancak TTK'nın 5/A maddesi ile konusu para alacağına ilişkin ticari davalarda arabulucuya başvurulması dava ön şartı olarak düzenlenmişken 26.04.2016 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6704 sayılı Kanun'un 5 inci maddesi ile Karayolları Trafik Kanunu'nun 97 nci maddesinde yapılan değişiklik ile;" zarar görenin, zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması gerekir. Sigorta Kuruluşunun başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde başvuruyu yazılı olarak cevaplamaması veya verilen cevabın talebi karşılamadığına ilişkin uyuşmazlık olması halinde zarar gören dava açabilir veya 5684 sayılı Kanun çerçevesinde tahkime başvurulabilir." ifadesi ile zorunlu mali sorumluluk sigortasına karşı açılacak davalarda dava açmadan önce sigortacıya yazılı başvuru yapılması ve bu süre içinde hiç cevap verilmemesi veya verilen cevabın zarar görenin talebini karşılamaması halinde yani zarar gören ile sigortacı arasında uyuşmazlık çıkmasından sonra dava açılabileceği düzenlenmiştir.
Bu düzenleme ile sigortacıya başvuru bir dava şartı olarak getirilmiştir. Bir başka deyişle Karayolları Trafik Kanunu'nun 97 nci maddesi ile trafik kazası sonucu zarar gören kişilerin sigortacıya karşı dava açabilmesi için aralarında bir uyuşmazlık çıkması gerektiği şartı düzenlenmiştir. Buna göre zarar gören öncelikle tazminat taleplerini sigortacıya iletecek ve böylece uyuşmazlığı kendi aralarında çözmeye çalışacaklardır. Bu haliyle zarar görenin dava açmadan önce sigortacıya başvuru dava şartı alternatif uyuşmazlık çözüm yolu olarak önümüze çıkmaktadır. Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'na eklenen 18/A maddesinin 18 inci fıkrasında "Özel kanunlarda tahkim veya başka bir alternatif uyuşmazlık çözüm yoluna başvurma zorunluluğunun olduğu veya tahkim sözleşmesinin bulunduğu hâllerde, dava şartı olarak arabuluculuğa ilişkin hükümler uygulanmaz." ifadesi ile dava şartı olarak arabuluculuğun sınırları özel kanunlarda tahkim ve başka alternatif uyuşmazlık çözüm yollarına başvurunun zorunlu olması ile çizilmiştir.
Bir başka deyişle tahkimin veya başka alternatif uyuşmazlık çözüm yollarının zorunlu kılındığı durumlarda arabuluculuğa başvuru dava şartı olarak uygulanmayacaktır.
Bölge Adliye Mahkemesince, davalı tarafın davada haksız olduğu dolayısıyla zorunlu arabuluculuk masraflarından davalının sorumlu olacağı gerekçesiyle arabuluculuk giderlerinin davalıdan tahsiline şeklinde hüküm kurulmuş ise de yukarıda açıklandığı üzere, trafik kazası sonucu davacının tazminat taleplerini öncelikle sigortacıya ilettiği, bu haliyle dava açmadan önce sigortacıya başvuru dava şartının yerine getirildiği, Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'na eklenen 18/A maddesinin 18 inci fıkrasına göre artık zorunlu arabuluculuk hükümlerinin uygulanamayacağı bu itibarla yargılama gideri olarak arabuluculuk masraflarının davalıya yükletilemeyeceği gözetilmeksizin yazılı şekilde karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir." (Yargıtay 4.Hukuk Dairesi'nin 09/09/2024 tarih, 2022/2615 Esas 2024/7426 Karar sayılı ilamı)
Eldeki davada, dava öncesi davalı sigorta şirketine başvuru şartının yerine getirilmiş olması karşısında ayrıca zorunlu arabuluculuğa başvurulması gerekmediği halde davacı yanca arabuluculuğa başvurulmuş olmasından dolayı ortaya çıkan ücretin davalıya yüklenmesi mümkün bulunmadığından, arabuluculuk ücretinin davacıya yüklenmesi doğru olmuştur. "(İzmir Bölge Adliye Mahkemesi ...Hukuk Dairesi'nin 2024/762 Esas 2024/687 Karar sayılı 25/04/2024 tarihli ilamı)
Yukarıda alıntılanan Yargıtay 4.Hukuk Dairesi'nin istikrarlı uygulamasına göre, sigorta şirketine yazılı başvuru dava şartının bulunduğu uyuşmazlıklarda arabuluculuk başvuru şartı zorunlu olmadığı halde davacı tarafça bu yola gidilmesi halinde bu tutarın davacıya yükletilmesi gerekmektedir. Zira dava şartı arabuluculuk kapsamında arabulucuya ödenen ücretin davalıya yükletilebilmesi için uyuşmazlığın dava şartı arabuluculuk kapsamında olması gerekmekte olup, yukarıda da açıklandığı üzere somut uyuşmazlıkta alternatif uyuşmazlık çözüm yolu benimsendiğinden ayrıca arabuluculuk başvurusunda bulunulmasına gerek bulunmadığı halde arabuluculuk başvurusu yoluna gidilerek yargılama gideri sarfiyatı yapıldığı anlaşıldığından, mahkememizce Yargıtay ve istinaf uygulaması dikkate alınarak, Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan arabuluculuk ücretinin davacı üzerine yükletilmesine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KABULÜNE, 108.275,00-TL değer kaybı zararından kaynaklanan maddi tazminatın, davalı ... Sigorta Şirketi'nin sorumluluk sınırı bakiye poliçe limiti 41.720,70-TL'yi aşmamak kaydıyla davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, tazminat miktarına davalı ...yönünden kaza tarihi 29.07.2023, davalı ... Sigorta Şirketi yönünden temerrüt tarihi 08.03.2024 tarihinden itibaren değişen oranlarda avans faizi işletilmesine,
2-889,76-TL ekspertiz ücretinin yargılama giderlerine dahil edilmesine,
3-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 7.396,26-TL harçtan peşin olarak alınan 427,60-TL ile tamamlama harcı olarak alınan 1.850,00-TL harcın mahsubu ile bakiye 5.118,66-TL karar ve ilam harcının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile hazineye gelir kaydına, davalı ... Sigorta Şirketi'nin aleyhinde hükmedilen miktar uyarınca yalnızca 572,34-TL harç ile sınırlı olarak sorumlu tutulmasına,
4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca davacı yararına takdir edilen 30.000,00-TL vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınıp davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafından peşin olarak yatırılan 427,60-TL ile tamamlama harcı olarak yatırılan 1.850,00-TL toplamı 2.277,60-TL harcın davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
6-Davacı tarafça sarf edilen 427,60-TL başvuru harcı, 1.113,00-TL posta ve tebligat ücreti, 5.600,00-TL bilirkişi ücreti ve yargılama gideri kapsamına alınan 889,76-TL ekspertiz ücreti toplamı 8.030,36-TL yargılama giderinin, davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, davalı ... Sigorta Şirketi'nin aleyhinde kabul edilen miktar uyarınca yalnızca 3.094,27-TL yönünden sorumlu tutulmasına,
7-Artan gider avansının karar kesinleştiğinde ve resen ilgili taraflara iadesine,
8-Dava şartı arabuluculuk kapsamında hazine tarafından karşılandığı anlaşılan 3.600,00-TL arabuluculuk ücretinin davacıdan tahsil edilerek hazineye gelir kaydına, bu hususta harç tahsil müzekkeresi yazılmasına,
Dair, davacı vekilinin, davalı ...ün ve İhbar Olunan... Kargo vekilinin yüzüne karşı, diğer tarafların yokluğunda gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize bir dilekçe verilmesi veya tutanağa geçirilmek kaydıyla mahkememiz zabıt katibine beyanda bulunmak ve bu beyanın mahkememiz Hakimi tarafından onaylanması sureti ile istinaf kanun yoluna gidilebileceği, yasal süre içinde istinaf kanun yoluna başvurulmadığı takdirde kararımızın kesinleşeceği, yasal sürede istinaf kanun yoluna gidilmesi halinde dosyanın ilgili İzmir Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesi'ne istinaf konusunda karar verilmek üzere gönderileceği açıklanmak sureti ile açık yargılama sonunda verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.14/01/2025
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim...
e-imzalıdır