T.C.
İZMİR
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/505 Esas
KARAR NO : 2025/408
DAVA : Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 20/11/2018
KARAR TARİHİ : 24/04/2025
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ; Müvekkili şirketin organik süt alarak bunu işletmesinde işleyerek süt ürünleri üretimi ile bu ürünleri toptan ve perakende satışı işi ile meşgul olduğu davalı tarafın ise organik süt üretim çiftliği olarak piyasaya organik süt ve sair ürünler satışı ile meşgul olduğunu, müvekkili ile davalı arasında 01.01.2018 tarihli Süt Satış Sözleşmesi imzalandığını, bu sözleşmeye istinaden...Bankası... no.lu 25.000-TL bedelli çeki müvekkilinin teslim ettiğini, daha sonra davalı tarafça yerine getirilmemesine rağmen fazladan süt alımı yapma konusunda taraflar arasında haricen bir anlaşma yapıldığı, buna karşılık olarak da 11.07.2018 tanzim tarihli 30.000-TL bedelli sözleşmeye ek teminat senedi istendiğini ve buna mukabil müvekkilince verildiğini, bu sözleşmeye göre belirlenen zamanlarda organik süt alımı müvekkilince yapılmakta iken Süt Satış Sözleşmesinin 6.maddesi b fıkrası uyarınca 3 Eylül 2018 ve 5 Eylül 2018 tarihli taahhüt edilen süt teslimatını davalı tarafın yapmadığı, davalı tarafından sözlü olarak artık bundan böyle süt verilmeyeceği ve sözleşmenin fesih olduğunun beyan edildiğini, bunun üzerine müvekkilince İzmir...Noterliğinin 07.09.2018 tarih... yevmiye no.lu ihtarnamesinin keşide edildiğini, bu ihtarname ile daha önce sözlü olarak sözleşmeyi fesih ettiklerini bildirmelerine rağmen öncelikle ticareti sürdürmek zararı artırmamak adına davalı taraftan sözleşmeye bağlı kalmalarının istendiğini, aksi takdirde sözleşmenin keyfi ve sözlü şekilde fesih edildiği ve ilk süt verme ediminin yerine getirilmediği, 03.09.2018 tarihi itibari ile sözleşmeyi haksız ve keyfi şekilde fesih ettiklerinin kabul edileceği, sözleşmeye göre süresi gelen ödemenin de zarara mahsuben yapılmayacağının beyan edildiğini, Davalı tarafından 20.09.2018 tarihli karşı ihtarnameyle ekonomik kriz sebebiyle şirketçe tasfiye kararı aldıklarını, süt üretim tesisi kurmak için müvekkiline canlı hayvan verme tekliflerine dönüş yapmasını, ödenmeyen ve vadesi gelen ödemeyi yapmasını, aksi takdirde sözleşmeye göre aylık %4 faiz talep edileceğinin bildirildiğini, bunun üzerine müvekkilinin vadesi gelen ödemeyi de gerçekleştirdiğini, davacı müvekkili tarafından tekrar 05.10.2018 tarihli yazılı cevabi ihtarnamelerinde bir adet canlı hayvan bedeli olarak bildirilen 9.500-TL’nin hayvanların yaşının ve sözleşmenin karşı tarafça fesih edilmesi nedeniyle uğranılan zararın göz önüne alınarak 8.000-TL’ye indirilmesi, hayvanların organik sertifikası olması yönündeki taleplerine dönüş yapılmadığı bildirilerek sözleşmeyi tek taraflı fesih etmeleri nedeni ile sözleşmenin 8.maddesi gereği 30 günlük süre de geçmiş olduğundan doğan cezai bedelin 3 iş günü içinde ödemelerini, eğer organik canlı hayvan verme ihtimalleri halen bulunmakta ise bu bedelin hayvan alımında mahsup edileceğini ve sözleşmeye göre alınmayan süt nedeniyle yoksun kalınan karın cezai bedel ile birlikte tahsili için hukuki yola müracat edileceğini, sözleşme nedeniyle teminat olarak verilen 30.000-TL bedelli senet ve...Bankası ... no.lu çekin iadesinin talep edildiğini, bu ihtarnamenin 08.10.2018 tarihinde karşı taraf teslim edilmekle 3 iş günü içinde hiçbir ödeme yapılmadığı, buna göre davalı taraf 12.10.2018 tarihinde temerrüde düşmüş olduğunu, Davalı taraf canlı süt hayvanlarının organikliğinin devamını sağlayacak sertifikayı alamadığından müvekkili ile aralarındaki hayvan alımında da müvekkilinin asıl şartı hayvanlarının organik olması koşulu gerçekleşmediğinden bu yönde bir alışveriş yapılmadığı, karşı tarafla telefon telefon aracılığı ile yapılan görüşmede cezai bedel olarak sadece 25.000-TL ödeme teklif edilmiş başka bir zarar karşılığı da ödeme yapılmayacağının beyan edildiğini, Müvekkili şirketin tüm organik süt alımını davalı şirketten yaptığı için işlerin durduğunu, ancak çalışanların maaşları, işyeri kirası ve her türlü giderlerinin devam ettiği, sonradan... Kooperatifinden bir kısım süt alımı yapabildiğini ancak bunun devamlılığı sözleşmeye bağlanmadığı için kesin olmadığını, müvekkilinin büyük zarara uğradığını, ayrıca müvekkilinin davalı taraftan aldığı 1 ton çiğ sütün %50’sini pastörize süt, %35’ini kefir, %15’ini yoğurt olarak değerlendirdiğini, sütte %94,4 kefirde %96,3 ve yoğurtta %96,6 kar edildiği, 03.09.2018 tarihinden itibaren alması gereken sütü alamadığını ve bu nedenle kardan yoksun kaldığını, açıklanan bu nedenlerle, davalı şirketin müvekkiline tasfiyeye gittiklerini gerek sözlü gerek cevabi ihtarlarında ve yıl sonuna kadar hesaplarını kapatacaklarını bildirdikleri mailinde açıkça beyan etmeleri ve müvekkili de hayvan satma teklifinde bulunduklarına göre şirket varlıklarını elden çıkardıkları mal kaçırma yoluna gittikleri ve sonradan müvekkilin alacaklarını tahsil edememe ihtimaline göre ivedilikle davalı şirket varlıkları üzerine “müvekkilin asıl süt sağlayıcısı olan davalıdan süt alamaması nedeniyle işlerinin durma noktasında olduğu dikkate alınarak” bedelsiz ve teminatsız olarak ihtiyati tedbir konularak Ticaret Sicil Müdürlüklerine müzekkere yazılmasına, davalı tarafın sözleşmeyi tek taraflı ve haksız olarak fesih etmesi ve cezai bedeli ödemek için 30 gün sürenin geçtiği ve karşı tarafın temerrüde düşürülmüş olduğundan 12.10.2018 temerrüt tarihinden itibaren 50.000-TL cezai bedelin davalıdan alınarak davalıya verilmesine, davalı tarafın sözleşmeyi fesih ettiği ve edimlerini yerine getirmediği 03.09.2018 tarihinden sözleşmenin bitimi tarihine kadar ki süt teslimatı yapılmaması sebebi ile sözleşmeden kaynaklanan tarafların ticari defter ve kayıtları ile fiyatlardaki artışlarda dikkate alınarak reel/gerçek zararın tespiti ile sonradan harç tamamlanmak sureti ile miktarını arttırmak üzere belirsiz alacak olarak kabulü ile şimdilik 5.000-TL’nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davalı tarafça teminat olarak alınan...Bankası ... no.lu 25.000-TL bedelli müvekkili çeki ve 11.07.2018 tanzim tarihli 30.000-TL bedelli sözleşmeye ek teminat senedinin davalıdan alınarak davacıya iadesine, olmazsa iptaline, yargılama giderleri ve karşı vekalet ücretinin davalı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesi talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafın dava dilekçesi ve delillerinde belirtilen süt satış sözleşmesi, ihtarname ve cevabi ihtarname, mail yazışmalarında tarafların arasındaki ticari ilişkinin durumu, boyutu, gelişmesi, son durumu hem davacı hem davalı müvekkili tarafından belirtildiğini, davacının ihtarnamesine karşı gönderilen 20.09.2018 tarihli cevabi ihtarname ile taraflar arasındaki sorunların durumu, davalı müvekkili şirketin durumu, sorunların giderilmesi için müvekkil şirket yetkilisinin sorunların iyi niyet çabaları, sorunların giderilmesi için neler yapılması gerektiğinin belirtildiğini ancak davacı tarafça iyiniyetli karşılık verilmediğinden çözüm sağlanamadığını, müvekkili şirket yetkilisinden bu davayla ilgili bilgi ve delillerin bildirilmesini istediği günden dilekçe yazım gününe kadar tarafına gönderilen mail ve whatsap yazışmalarıyla bu delillerin paylaşıldığını, tarafına gönderilen bu açıklamalarda cevabi ihtarname de belirtilen açıklamaların tekrar edildiğini, ekonomik kriz ve ... Bankası kredileri sebebiyle davalı şirketin perakende satıştan çekilmesi ve organik üretimin tamamen durdurulması, yıl sonu zararı, iyiniyetli çözüm çabaları, davacının...Kooperatifine yönlendirilmesi, süt satış sözleşmesinin 10.maddesindeki mücbir sebepler altında değerlendirilmesi başlıkları altında belirtildiğini, bu açıklama ekinde belirtilen delillerin incelenip değerlendirilmesiyle davacının davasının tamamen haksız, yersiz ve dayanaksız olduğunun açıklığa kavuşmuş olacağını, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Dava, alacak istemine ilişkindir.
Eldeki dava öncelikle Mahkememizin... esasına kaydedilmiş yapılan yargılamanın sonunda 03/12/2020 tarihinde "Davanın Reddine " şeklinde hüküm kurulmuştur.
Mahkememizce verilen karar davacı...vekili tarafından istinaf edilmiş olup, İzmir BAM ... HD ...Karar sayılı ilamı ile
"Davacı tarafça; davalı ile aralarında süt alımına ilişkin sözleşme olduğunu, davalının bir süre sonra edimlerini yerine getirmediğini süt vermeyi kestiğini, davalının tasfiye sürecine girdiğini bildirdiğini, sözleşmeyi haksız olarak tek taraflı feshettiğini, sözleşme nedeniyle 50.000 TL cezai şartın ödenmesini, Sözleşmenin feshi nedeniyle uğranılan zararın tazmini, sözleşmeye ek olarak verilen 30.000 TL bedelli senedin ve 25.000 TL teminat çekinin iadesini talep etmiştir.
Davalı taraf ise; süresinde cevap dilekçesi sunmamış, süresinden sonra sunduğu beyan dilekçesinde; ekonomik kriz ve... bankası kredi ödemeleri nedeni ile zor duruma düştüklerini, hayvanları satmak zorunda kaldıklarını, bunun mücbir sebep olarak kabulü gerektiğini, davacıyı... koop ne yönlendirdiklerini davacının bir zararının olmadığını, davanın reddini talep etmiştir.
İlk derece mahkemesince her ne kadar davanın reddine karar verilmiş ise de; davacının talepleri arasında olan sözleşmeye ek olarak verilen 30.000 TL bedelli senedin ve 25.000 TL teminat çeki ile ilgili hiç bir değerlendirme yapılmadığı, bu taleplerin neden red edildiğinin gerekçede yazılmadığı anlaşılmaktadır.
Ayrıca her ne kadar mahkemece sözleşmenin davalı tarafça haksız olarak feshedildiği kabul edilip, davalının hali hazırda batık durumda olduğu, borç ödeme gücünün olmadığı ve cezai şart ödemesi ekonomik olarak mahvına sebebiyet vereceğinden cezai şart talebinin de reddine karar verilmiş ise de; taraflar tacir olup bu husus ancak cezai şarttan indirim nedeni olarak kabul edilebilir. Cezai şart talebinin bu gerekçeyle tamamen reddi doğru olmamıştır.
Mahkemece yapılacak iş; sözleşmeye ek olarak verildiği belirtilen ancak sözleşmede olmayan 30.000 TL bedelli senet ile ilgili davalının isticvabına karar verilip, bu senedin teminat olarak verilip verilmediği verilmiş ise teminat koşullarının sağlanıp sağlanmadığı, davacıya iadesinin gerekip gerekmediği, 25.000 TL bedelli çekin ise sözleşmede ödemelerin teminatı olarak verildiği anlaşıldığından, davacının davalıya sözleşme kapsamında borcu kalıp kalmadığı hususunda araştırma yapılarak çek ile ilgili de davacının talebinin haklı olup olmadığı ve cezai şart talebi hususunda bir değerlendirme yapılarak sonucuna göre bir karar vermek olmalıdır. " gerekçe gösterilerek mahkememizce verilen karar kaldırılmıştır.
İzmir BAM... HD ...Karar sayılı ilamında belirtilen kaldırma sebeplerden,
-isticvap beyanın alınması için davalı şirket temsilcisine öncelikle tensip zaptı ile ihtaratlı davetiye tebliğ edilmiş ancak tebligat iade gelmiştir. İade gelen tebligat sonucu mahkememizce şirketin adresi ile birlikte temsilcisinin tespiti için ilgili ticaret sicil müdürlüklerine müzekkereler yazılmış olup, Konya Ticaret Sicil Müdürlüğünden gelen yazı cevabı doğrultusunda davalı şirket temsilcisinin isticvabı için Konya Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazıldığı, Mahkememizce yazılan talimata bila ikmal yanıt verildiği, davalı şirket temsilcisine ihtaratlı davetiye çıkartılmış olmasına rağmen şirket temsilcisinin talimat mahkemesi tarafından belirtilen duruşma günü ve saatinde hazır olmadığı anlaşılmıştır.
Mahkememizin 20/03/2025 tarihli celsesinde davalı vekili, müvekkili şirket temsilcisinin 17/01/2025 tarihinde değiştiğinden talimat mahkemesi tarafından belirlenen gün ve saatinde eski temsilciye tebligat yapıldığından yeni temsilcinin katılım sağlayamadığını beyan etmiştir.
Dosyaya ibraz edilen Ereğli ... Noterliği' nin... yevmiye numaralı 17/01/2025 tarihli imza sirküleri incelendiğinde talimat mahkemesi tarafından belirlenen duruşma gün ve saatinde (04/03/2025) davalı şirketi temsil etmeye yetkili şahsın değiştiği görüldüğünden talimat mahkemesi tarafından yapılan ihtaratlı tebligat mahkememizce geçerli sayılmamış ve 20/03/2025 tarihinde davalı şirket temsilcisinin beyanı mahkememiz huzurunda alınmıştır.
Davalı şirket temsilcisi 20/03/2025 tarihinde, " Bana belirtmiş olduğunuz 30.000-TL lik senet 01/01/2018 tarihli sözleşme kapsamında alınmamıştır. Bu sözleşme nedeniyle yalnızca çekin alındığının biliyorum. Bu senedinde neden alındığını bilemiyorum. Davacı ile 01/01/2018 tarihli sözleşme dışında başka ticari ilişkimiz bulunmamaktadır," şeklinde beyanda bulunmuştur.
-davacının davalıya sözleşme kapsamında borcu kalıp kalmadığı ve cezai şart talebi yönünden yapılan incelemede, kaldırma ilamı öncesi davalı ticari defterlerinin incelenmesi sonucu dosyaya sunulan bilirkişi raporuna göre, davacının dava tarihi itibari ile davalıya borç veya alacak bakiyesi vermediği ayrıca davalının borca batık durumda bulunduğu görüldüğünden bu hususta ayrıca bilirkişi incelemesi yapılmasına gerek görülmemiştir.
Somut olayda, taraflar arasında akdedilmiş bulunan 01/01/2018 tarihli satım sözleşmesi kapsamında davalı ticari defterlerine göre davacı/alıcının davalı/satıcıya borcunun bulunmadığı bu hali ile iş bu sözleşme ödemelerinin teminatı olarak verildiği sabit olan ...seri numaralı 25.000,00 TL bedelli çekin 3. Kişilere ciro edildiği ve bankaya ibraz edildiği iddia edilmediği gibi savunulmadığından teminat çekinin iadesi talebinin kabulüne, 30.000,00 TL bedelli bono yönünden davalı şirket temsilcisinin isticvabı ve senet birlikte değerlendirildiğinde, bonoda lehtar konumunda yer alan davalının bonodan kaynaklı alacağını keşideci ve/veya avalisten talep edebileceği ancak davacının bononun keşidecisi veya avalisti olmadığı görülmekle iş bu talebi ile zarar kalemlerinin tahsili isteminin somut delil dosyaya sunulmadığından ve bu husus kaldırma konusu yapılmadığından reddine, mahkememiz gerekçesinde belirtilen ve İzmir BAM ... HD ... Karar sayılı ilamı ile kaldırma konusu yapılmayan fesih işleminde davalı tarafın haksız olduğu bu hali sözleşmenin 8. Maddesine göre haksız feshi halinde haksız feshedenin 50.000,00 TL cezai şart ödeyeceği ve ödeme vadesinin fesih tarihinden 30 gün sonra muaccel olacağı açıkça düzenlendiğinden ceza şart talebinin davalı şirket borca batık durumunda bulunduğundan sözleşme tarihi de nazara alınarak kısmen kabulüne, kabul edilen bedele 08037 yevmiye numaralı ihtarnamenin tebliğinden 30 gün sonra başlamak üzere taraflar tacir ise de açıkça avans faiz talep edilmediğinden yasal faize hükmetmek gerekmiştir.
-TBK 182/son maddesi gereğince cezai şarttan yapılan indirim miktarı yargılama giderleri ve vekalet ücretinde dikkate alınmayacağından davalı lehine takdiri indirim yapılan bedel yönünden vekalet ücreti ile birlikte yargılama giderinden sorumlu tutulmasına karar verilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KISMEN KABULÜ ile;
-20.000,00 TL cezai şart bedelinin davalıdan 12/10/2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz ile birlikte alınarak davacı verilmesine,
-keşidecisi davacı, lehtarı davalı olan 25.000,00 TL bedelli,... seri numaralı muhatabı...Bankası olan çekin davalından alınarak davacıya verilmesine,
-davacının sair taleplerinin reddine,
2-Alınması gereken 3.073,95 TL karar ve ilam harcının yatan 939,27 TL peşin harç ve tamamlama harcından mahsubu ile eksik kalan 2.134,68 TL' nin davalıdan alınarak Hazine' ye irat kaydına,
3-Davacı tarafından yatırılan ve mahsup edilen 939,27 TL ve 35,90 TL başvurma harcının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Yargılama sırasında davacı tarafından yatırılan ve harcanan 702,35 TL posta ve diğer giderler, ile 1.200,00 TL bilirkişi masrafı olmak üzere toplam 1.902,38 TL yargılama giderinin kabul red oranı nazara alınarak 1.297,07 TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye giderin davacı üzerinde bırakılmasına,
5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirmiş olduğundan A.A.Ü.T. uyarınca kabul edilen miktar üzerinden hesap ve takdir edilen 30.000,00 TL vekâlet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
6-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirmiş olduğundan A.A.Ü.T. Uyarınca reddedilen miktar üzerinden hesap ve takdir edilen 30.000,00 TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalıya ödenmesine,
7-Yargılama sonucunda ve re’sen yapılacak gider olmadığı takdirde, gerekirse re’sen yapılacak gider de mahsup edilmek ve 6100 sayılı HMK’nın 333. maddesi gereğince yatırılan avansın kullanılmayan kısmının yatırana iadesine,
Dair, taraf vekilinin yüzüne karşı tebliğden itibaren 2 hafta içerisinde İzmir Bölge Adliye Mahkemesi ilgili hukuk dairesine hitaben mahkememize verilecek istinaf dilekçesi ile istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.24/04/2025
Katip ...
eimza
Hakim ...
E imza