T.C.
İZMİR
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2024/832 Esas
KARAR NO: 2025/405
DAVA: Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 27/09/2024
KARAR TARİHİ: 22/04/2025
Yukarıda açık kimliği yazılı taraflar arasında mahkememizde görülen davanın yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili, dava dilekçesi ile; 22.05.2024 tarihinde, müvekkili...n maliki olduğu ve sevk ve idaresindeki... Alman plakalı araç ile davalı Foça Belediye Başkanlığının maliki olduğu ve davalı...'ın sevk ve idaresinde bulunan ... plakalı aracın çarpışması sonucunda trafik kazası meydana geldiğini,... plakalı aracın sürücüsü olan...'ın, 2918 Sayılı KTK'nın 47/1-b maddesini ihlal ettiği için kazada kusurlu olup işbu kazanın meydana gelmesinde müvekkilinin hiçbir kusuru bulunmadığını, müvekkili aracında söz konusu kaza nedeniyle zarar meydana gelmiş olup, anılı zarar nedeniyle ...plakalı aracın ZMMS'si konumunda bulunan davalı ... Sigorta A.Ş.'ye uğranılan zararların tazmini amacıyla 02.08.2024 tarihinde başvuruda bulunulduğunu ancak yapılan başvuruya herhangi bir yanıt verilmediğini, akabinde tarafımızca 19.08.2024 tarihinde dava şartı zorunlu arabuluculuk yoluna başvurulduğunu, ancak herhangi bir anlaşma sağlanamadığını, dosyanın anlaşmama şeklinde 16.09.2024 tarihinde kapatılmasının ardından 25.09.2024 tarihinde davalı ... Sigorta A.Ş. tarafından 50,000,00.-TL ödeme yapıldığını, ancak yapılan ödemenin Euro karşılığının 1.306,55.-Euro olup müvekkilin zararını karşılamadığını, müvekkili şirket araçta meydana gelen hasarın tespiti için Almanya'da faaliyet gösteren hasar tespit bilirkişisine aracını muayenesi sonucu tamir masraflarını da içerir rapor alındığını, söz konusu 19.07.2024 tarihli bilirkişi raporu neticesinde; müvekkiline ait araçta 10.248,70 € hasar, 2.000,00 € değer kaybı olabileceği ve aracın tamir süresinin ortalama 6 gün olduğu ve benzer aracın günlük kiralık bedelinin ise 65,00.-Euro olduğunun tespit edildiğini ve müvekkilinin ekspertiz ücreti olarak 1.436,33 € ödeme yapığını, bu nedenlerle müvekkilinin aracında meydana gelen toplam KDV dahil 8.942,14 € tutarındaki bakiye maddi hasarın aynen ya da mümkün olmaması halinde fiili ödeme tarihindeki tcmb efektif satış kuru üzerinden belirlenecek Türk Lirası karşılığının; davalı sigorta şirketi yönünden öncelikle ZMMS poliçesi tüketilmek, mevcut olması kaydı şartı ile aşan kısım bakımında İMMS poliçesinden karşılanmak üzere, her şekilde poliçe limitleri dahilinde hasar başvurusunun davalı tarafa tebliğ tarihi olan 02.08.2024 tarihine 8 iş günü eklenmesiyle bulunacak tarihten itibaren, davalı araç maliki Foça Belediye Başkanlığı ile davalı sürücü...yönünden ise kaza tarihi olan 22.05.2024 tarihinden itibaren, 3095 s.k. 4/a uyarınca işletilecek faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline, değer kaybı yönünden 2.000,00 € değer kaybının aynen ya da mümkün olmaması halinde fiili ödeme tarihindeki TCMB EFEKTİF SATIŞ KURU üzerinden belirlenecek Türk Lirası karşılığının, davalı araç maliki Foça Belediye Başkanlığı ile davalı sürücü...'dan kaza tarihi olan 22.05.2024 tarihinden itibaren 3095 sk. 4/a uyarınca işletilecek faizi ile birlikte tahsiline, araç mahrumiyet bedeli yönünden 390,00 € değer kaybının aynen ya da mümkün olmaması halinde fiili ödeme tarihindeki EFEKTİF SATIŞ KURU üzerinden belirlenecek Türk Lirası karşılığının, davalı araç maliki Foça Belediye Başkanlığı ile davalı sürücü...'dan kaza tarihi olan 22.05.2024 tarihinden itibaren 3095 sk. 4/a uyarınca işletilecek faizi ile birlikte tahsiline, Müvekkilinin ödediği 1.436,33 € eksper ücretinin aynen ya da mümkün olmaması halinde fiili ödeme tarihindeki EFEKTİF SATIŞ KURU üzerinden belirlenecek Türk Lirası karşılığı dahil olmak üzere yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı ... sigorta A.Ş. vekili, cevap dilekçesinde; ... plakalı aracın... numaralı Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesi ile sigorta teminatı altına alındığı, davacı tarafça müvekkili sigorta şirketine hasarın oluş şeklini tespit ve maddi tazminatın hesabına ilişkin asgari ve mer’i düzenlemelere uygun belge ve inceleme fırsatı sunulmadığından, tazminat talebinin kısmen veya tamamen yerine getirilmediğini, davacının Mahkememize başvurma hakkının bulunmadığını, başvurunun usulen reddinin gerektiğini, davalı şirketin sorumluluğu kaza tarihindeki teminat limitleri ile sınırlı olduğunu, davalı şirketin ödeme yaparak tüm sorumluluğunu yerine getirdiğini, dava konusu kazaya ilişkin olarak... plakalı aracın tazminat taleplerine istinaden davacı tarafa 50,000.00 TL değer kaybı tazminat ödemesi yapıldığını, kaza nedeniyle aracında meydana gelen hasarın onarımı için feragat beyanı verdiğini ve hasar dosyasının talepsiz kapatılmasını talep ettiğini, davacının fazlaya ilişkin taleplerinin reddi, davacının gerçek zararının tespiti için dosyanın bilirkişi incelemesine gönderilmesi, bilirkişi incelemesinde dava konusu araçta meydana gelen değer kaybının tespiti bakımından mevzuata uygun şekilde hesaplama yapılması gerektiğini, davacının yabancı para bakımından fiili ödeme günündeki kur üzerinden karar verilmesi yönündeki taleplerinin reddinin gerektiğini, aksi halde ise haksız fiilin gerçekleştiği tarihte geçerli olan kur esas alınarak Türk lirası karşılığı üzerinden karar verilmesini, Trafik Sigortası Genel Şartları’ nın a.6.b maddesinde de belirtildiği üzere hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen tazminatları teminat dışında kalan hallerden olduğunu, bu sebeple öncelikle kusur oranlarının tespiti için sayın mahkemenizce dosyanın Adli Tıp Trafik İhtisas Kurumuna sevk edilmesini, ekspertiz raporu ücreti iyi niyetli ve makul gider olarak kabul edilemeyeceğinden teminat dışı olup reddi gerektiğini, ayrıca davacı tarafın ekspertiz ücreti talebinde bulunabilmesi için öncelikle ekspertiz ücretini ödediğini ispatlaması gerektiğini, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı Foça Belediye Başkanlığı Vekili, dava dilekçesinde; Davanın idare mahkemesinde görülmesi gerektiği dikkate alınarak davanın görev yönünden reddedilmesi gerektiğini, kazada... plakalı aracın sürücüsünün kusurlu olduğunu, kural ihlali yaptığı ve kazaya karışan diğer araç olan ... plakalı aracın herhangi bir kusuru olmadığı ve kural ihlali yapmadığı yönünde tespitte bulunan kaza tespit tutanağının maddi gerçeğe aykırı ve hatalı olduğunu, Bu sebeple tekrar bilirkişi incelemesi marifetiyle tekrar kusura ilişkin bir rapor hazırlanarak kusur oranlarının tekrar tespit edilmesi gerektiğini, diğer davalı ... Sigorta A.Ş elinde bulunması gereken belgeler belediyemizde bulunmadığından ve ... Sigorta A.Ş tarafından KVVK gerekçesiyle belediyemize verilmediğinden ilgili belgelerin ... Sigorta A.Ş' den istenmesi gerektiğini, açıklanan ve resen gözetilecek sebeplerle, davanın görev yönünden ve esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı...Vekili, dava dilekçesinde; Davacı iş bu taleplerini zorunlu mali mesuliyet sigorta şirketi, araç sahibi ve araç sürücüsü olarak davalıya karşı ikame ettiğini, Davaya konu kaza Türkiye'de gerçekleşmiş olup her iki taraf Türk olduğunu, karşı yanın yalnızca yurt dışında yaşıyor oluşu davaya yabancılık unsuru vermediğini, bu nedenle taleplerin yabancı para ile açılması usul ve yasaya aykırı olduğundan davacı tarafa taleplerini Türk Lirası cinsinden belirtmeleri için süre verilmesini, süresi içerisinde beyanda bulunulmaması halinde davanın usulden reddine karar verilmesini, davaya konu trafik kazasında kimin kusurlu olduğuna dair mahkemece hükme esas teşkil edecek nitelikte alanında uzman trafik bilirkişisinden rapor alınması gerektiğini, ancak ve ancak hükme esas teşkil edecek bir kusur incelemesi ve akabinde zarar tespiti ile müvekkilinin ve diğer davalıların sorumluluğundan bahsedilebileceğini, Davacının talep etmiş olduğu 8.942,14 € bakiye maddi hasar, 2.000 € değer kaybı, 390 € araç mahrumiyet bedelinin oldukça fahiş bir bedel olup toplam rakam olan 11.332,14 € bedelin Türk Lirası cinsinden 432.249,748 TL bedel aracın hasarına göre oldukça yüksek olduğunu, davacının dava dilekçesinin ekinde yer alan kaza fotoğraflarında görüleceği üzere ön tampon kısmında meydana gelen bu hasar bu nitelikte bir bedel olmadığını, zira istenen bu bedel neredeyse ülkemizde ikinci el bir araç bedeli olduğunu, bu nedenle fahiş nitelikte talep edilen bu bedelin reddine karar verilmesini, davacının kendi istek ve arzusuyla yapmış olduğu bir ekspertiz incelemesi olduğunu, davaya konu haksız fiil ile arasında uygun illiyet bağı olmadığı gibi bu bedelin müvekkilce ödenmesinin de mümkün olmadığını, bu kapsamda bu talebin de reddi, davacının hükme esas teşkil etmeyen bir ekspertiz raporu sebebiyle bu raporda geçen araç mahrumiyet bedelinin kabul edilmesi mümkün oladığını, davacının aracı tamirdeyken bir araç kiraladığını ve yapmış olduğu ödemeyi belge ile ispat etmesi gerektiğini, açıklanan ve sayın mahkemenin re'sen dikkate alacağı nedenler kapsamında Davacının yabancı para cinsinden olan taleplerinin Türk lirası cinsinden bildirilmesi için tarafına süre verilmesine, beyanda bulunulmaması halinde davanın usulden reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER: Trafik kaza tutanağı, araç ruhsatları, sigorta poliçesi, hasar dosyası, fatura suretleri, bilirkişi raporu delil olarak değerlendirilmiştir.
Bilirkişi heyetinden alınan 21/02/2025 tarihli bilirkişi raporunun sonuç kısmına göre; "... SONUÇ: Sayın Mahkemenizce Bilirkişi incelemesinde bulunulmak üzere tarafımıza tevdi edilmiş olan ...E. sayılı dosya muhtevasında bulunan tüm bilgi ve belgeler yukarıda zikredildiği şekilde ayrıntılı olarak incelenmiş olup davacı aracının yabancı plakalı araç oluşu da dikkate alınarak kaza tarihi itibariyle ileri sürdüğü zarar kalemleri ile ekspertiz ücreti hakkındaki nihai görüşümüz aşağıda sunulmuştur.
1)... plaka sayılı davalı araç sürücüsü...2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 47/b maddesini ihlal ettiğinden dolayı kazanın oluşumuna TAMAMEN HATASI İLE ETKEN OLDUĞU,
2)... yabancı plaka sayılı davacı araç sürücüsü... meydana gelen kazanın oluşumuna ETKEN FAKTÖRÜ VE HATASI OLMADIĞI,
3) ... plakalı... marka davacı aracının sağ ön çamurluk, ön tampon ve eklentileri, aksamlarında meydana gelen hasarların Bahse Konu Trafik Kazası İle Uyumlu Olduğu,
4)Dava konusu ...plakalı, 2023 Model ... marka otomobilde meydana gelen Toplam Hasar Miktarının dosya muhtevasında bulunan bilgi ve belgeler üzerinde yapılan incelemeler, yapılan piyasa-doküman araştırmalarına göre (Y. Parça bedeli + işçilik + KDV dahil) 10.248,70 Euro ve Aracın Tamirinin Ekonomik Olduğu,
5) Davacıya ait... plakalı 2023 Model ... marka araçta bahse konu trafik kazası sebebiyle yukarıda belirtilen Serbest Piyasa Şartlarına göre; Aracın kaza tarihindeki hasar görmemiş 2.el piyasa rayiç değeri ile kazadan sonra onarılmış haldeki 2. El rayiç değeri arasındaki fark nedeniyle 2.000,00 Euro Değer Kaybı meydana gelmiş olacağı,
6)Davalı ... Sigorta A.Ş. tarafından 25/09/2024 İşlem tarihli... A.Ş. banka dekontu ile 1.306,55 Euro Değer Kaybı tazminatı ödendiğinden Bakiye Değer Kaybı tazminatı olarak 693,45 Euro hesap edilmiş olduğu,
7) Dava konusu aracın onarımı için makul onarım süresi 3 İş Günü olarak kabul edilmiş ve benzer özelliklere sahip bir aracın kaza tarihi itibariyle günlük kiralama bedelinin 65,00 Euro/gün hesabı ile İkame araç gideri 195,00 Euro hesap edilmiş olduğu,
8) ... plakalı aracın Almanya’ da yaptırılmış olan “Hasar Ekspertiz Ücreti” için belirlenen ve dosyada 19.07.2024 tarih ve ... no.lu fatura ile davacı adına fatura edilmiş 1.436,33 Euro Bilirkişi Ekspertiz ücretinin o ülke koşullarına göre makul olup, kadri maruf bulunduğu." şeklinde rapor sunulduğu görülmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
1-Dava, davacıya ait ... plaka sayılı araç ile davalı...'ın sürücüsü, davalı Foça Belediyesi'nin maliki ve davalı ... Sigorta Anonim Şirketi'nin KZMMS sigorta poliçesi ile sigortalısı olan ... plaka sayılı araç arasında 22/05/2024 tarihinde meydana gelen trafik kazası neticesinde davacıya ait araçta oluşan hasar zararı ve kullanım yoksunluğu zararından kaynaklanan maddi tazminat davasıdır.
Davacı vekili dava dilekçesinde dava konusu kazanın davalı araç sürücüsünün asli kusuruyla gerçekleştiğini, davacıya ait aracın kaza nedeniyle aracın hasar gördüğü, zararın Almanya ülkesindeki rayiç değerine göre zararın belirlenmesi gerektiği, aracın onarım sonrasında aracın değer kaybına uğradığı, davacının aracın kullanılamadığı dönem içerisinde kullanım kaybı zararı oluştuğu ileri sürülerek 8.942,14-Euro hasar bedeli, 2.000,00-Euro değer kaybı zararı ve 390,00-Euro araç mahrumiyeti zararının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir.
Davalı Foça Belediyesi vekili cevap dilekçesinde; kazanın gerçekleşmesinde davalı araç sürücüsünün kusurunun bulunmadığını, kaza tespit tutanağının hatalı düzenlendiğini ve yargılama sırasında yeniden bilirkişi raporu alınması gerektiğini ileri sürerek davanın reddini talep etmiştir.
Davalı ... Sigorta Anonim Şirketi vekili cevap dilekçesinde; Dava öncesi KTK 97.maddesi uyarınca yazılı başvuru yapılmaksızın dava açılması nedeniyle davanın reddi gerektiğini, davalının azami 200.000,00-TL poliçe teminatıyla sorumlu olduğunu, dava öncesi davacıya 50.000,00-TL değer kaybı ödemesi gerçekleştirildiğini, davacının onarım kabul etmeden feragat ile dosyanın kapatılmasını talep ettiğini, bu nedenle hasarla ilgili dava açamayacağını ve sair hususları savunarak davanın reddini talep etmiştir.
Davalı...vekili cevap dilekçesinde; Davanın yabancı para cinsinden açılmasının yerinde olmadığını, kaza tespit tutanağında yer alan kusur değerlendirmesinin yerinde olmadığını, davalının kırmızı ışıkta geçtiğine dair bir delil bulunmadığını, davacının maddi zarar talebinin fahiş nitelikte olduğunu, araç mahrumiyeti oluştuğuna dair bir delil sunulmadığını ve sair hususları savunarak davanın reddini talep etmiştir.
2-Dava şartları ve ilk itirazlar yönünden yapılan incelemede;
Davacı vekilinin zararın karşılanması talebiyle yazılı başvuru evrakını davalı şirkete e-posta yoluyla 02/08/2024 tarihinde gönderildiği, ödeme süresinin sona ermesinden sonra davanın ikame edildiği ve KTK 97. Maddesinde düzenlenen özel başvuru şartının yerine getirilmiş olduğu görülmüştür.
Davalı ... Sigorta Anonim Şirketi yönünden, davalının hasar tespitine yönelik çalışmaları sırasında davacının onarımdan feragat ederek dosyanın kapatılmasını talep ettiği savunulmuş ise de, cevap dilekçesi ekinde yer alanda 25/06/2024 tarihli davacı beyan dilekçesinde davacının aracın onarım için bırakıldığı servisten alma talebinde bulunduğu, aracın onarımını Almanya ülkesinde yaptırmaya karar verdiğini beyan ettiği, dilekçenin son paragrafında açıkça "dava ve talep haklarım saklı kalmak ve hiçbir şekilde feragat anlamına gelmemek kaydıyla" ibarelerinin yer aldığı, dilekçenin mahiyeti itibariyle davacının kazadan doğan tazminat haklarından vazgeçildiğine dair bir anlam yüklenemeyeceği gözetilerek davalı tarafın bu yöndeki savunmalarının yerinde olmadığı değerlendirilmiştir.
3-Trafik kazaları sonucu uğranan zararın tazmini hususunda temel dayanak haksız fiil sorumluluğudur.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun;
91/1. maddesinde, “İşletenlerin, bu kanunun 85/1 maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur”;
85/1. maddesinde, “Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.”;
85/son maddesinde ise, “işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.” hükümlerine yer verilmiştir.
Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları A-3. maddesinde: “Sigortacı, poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında, üçüncü şahısların ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermiş olmasından dolayı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununa göre sigortalıya düşen hukuki sorumluluk çerçevesinde bu Genel Şartlarda içeriği belirlenmiş tazminatlara ilişkin talepleri, kaza tarihi itibariyle geçerli zorunlu sigorta limitleri dahilinde karşılamakla yükümlüdür. Sigortanın kapsamı üçüncü şahısların, sigortalının Karayolları Trafik Kanunu çerçevesindeki sorumluluk riski kapsamında, sigortalıdan talep edebilecekleri tazminat talepleri ile sınırlıdır. ” düzenlemesi ile sorumluluk sınırları gösterilmiştir.
4-Yukarıda açıklanan ve alıntılanan hükümler doğrultusunda Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası'nın; motorlu bir aracın işletilmesi sırasında, bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde, o aracı işletenin zarara uğrayan 3. kişilere karşı olan sorumluluğunu belli limitler dahilinde karşılamayı amaçlayan ve yasaca yapılması zorunlu kılınan bir zarar sigortası türü olduğu anlaşılmaktadır.
5-Sigortacının sorumluluğu, yukarıda izah edilen sorumluluk esasları dahilinde işletilen aracın işleteninin veya işletenin kusurundan sorumlu olduğu sürücünün kusurlarından kaynaklanan zararlarla sınırlıdır. Bu noktada aracın işleteninin veya sürücüsünün kusur durumunun incelenmesi gerekmektedir.
Somut olayda, davalı ... Sigorta Anonim Şirketi, davalıların sürücüsü ve maliki oldukları...plaka sayılı aracın 20/08/2023-20/08/2024 tarihleri aralığında KZMMS sigorta poliçesi ile sigortacısı olduğu, kaza tarihi 22/05/2024 itibariyle davalı sigorta şirketinin poliçeden kaynaklanan sorumluluk üst sınırının 200.000,00-TL olduğu görülmüştür.
6-Haksız fiil sorumluluğu, "Haksız Fiilden Doğan Borç İlişkileri" başlığı altında, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 49. ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir.
49. maddesi "Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür.
Zarar verici fiili yasaklayan bir hukuk kuralı bulunmasa bile, ahlaka aykırı bir fiille başkasına kasten zarar veren de, bu zararı gidermekle yükümlüdür."
50. maddesi, "Zarar gören, zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altındadır."
7-Haksız fiil, bir kimsenin hukuka aykırı ve kusurlu bir davranışı ile başka bir kimsenin zarara uğramasına yol açmasıdır. Yargısal içtihatlar ve doktrine göre haksız fiilin unsurları;-Fiil, davranış,
-Fiilin hukuka aykırı olması
-Zararın meydana gelmesi,
-Kusur,
-Fiil ve zarar arasında illiyet bağı bulunması, olarak sıralanmaktadır.
Yine TBK'nın 50. maddesi ile "Zarar gören, zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altındadır." hükmü düzenlemesi uyarınca zarar gören zararı ile zarar verenin kusurlu olduğunu ispatla mükellef kılınmıştır.
8-Sorumluluğun meydana gelişinde tarafların öncelikle kusur durumlarının belirlenmesi gerekmektedir.
Dava konusu kaza sonrasında trafik görevlilerince düzenlenen kaza tespit tutanağında kusur dağılımına ilişkin olarak kazanın...plaka sayılı araç sürücüsü davalı...'ın 2918 sayılı KTK'nın 47/1-b(kırmızı ışık kuralına uymamak) kuralını ihlal ettiği, davcaı araç sürücüsü...'in kural ihlali bulunmadığı yönünde tutanak tanzim edildiği görülmüştür.
Davalı taraflarca sunulan cevap dilekçesinde kusur değerlendirmesi kabul edilmemekle birlikte, kazanın kaza tespit tutanağında gösterilenden farklı bir şekilde gerçekleştiği, örneğin davalı...'ın yeşil ışıkta geçtiği ve davacının kırmızı ışıkta geçtiğine yönelik farklı bir vakıanın ileri sürülmediği, soyut olarak kaza tespit tutanağının gerçeği yansıtmadığına yönelik savunmaların soyut inkar niteliği taşıdığı, kaza oluş şekline dair trafik ekiplerince kaza sonrası sürücü beyanlarının alınması ve beyanların uyumu sonrasında kanaat bildirildiğine yönelik yerleşik uygulama uyarınca kaza sonrası her iki araç sürücüsünün aynı şekilde beyanda bulunmaması halinde trafik görevlilerinin kusur dağılımı yapmadığı, ancak kaza oluş şeklinin ihtilafsız olarak aktarılması halinde kusur dağılımı yoluna gidildiği de dikkate alındığında soyut inkara dayalı savunmaların kaza tespit tutanağında gösterilen kaza oluş şeklinin aksini ispata elverişli olmadığı, kaldı ki inkar dışında farklı bir vakıa iddiası da(örneğin davacının kırmızı ışıkta geçtiği vb.) bulunmadığı gözetilerek kaza tespit tutanağı kusur değerlendirmesine esas alınarak dosya kusur dağılımının tespiti hususunda adli trafik bilirkişiye tevdi edilmiş, dosyaya sunulan 21/02/2025 tarihli bilirkişi raporunda, dava konusu kazanın davalı araç sürücüsü ...'ın 2918 sayılı KTK'nın 47/b maddesine yönelik kural ihlali nedeniyle meydana geldiği, davacı araç sürücüsünün ise kazaya etki eden bir kural ihlali bulunmadığı yönünde görüş bildirildiği görülmüştür.
Rapora karşı davalı taraf vekillerince itirazlar ileri sürülmüş ise de; dosya kapsamı, tarafların iddia, savunma ve itirazları ile bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde, dava konusu kaza sonrasında olay yerine gelen trafik ekiplerince kaza tespit tutanağı düzenlemiş olduğu, Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 157/Son maddesinin "Kaza mahallinde yapılan incelemeler sonunda tespit edilen iz ve delillere ilave olarak kazaya karışanların olay hakkındaki ifadeleri ile varsa tanık ifadeleri de kusur durumunun tespitinde dikkate alınır." hükmünü haiz olduğu, davalı tarafça cevap dilekçesinde kazanın farklı bir şekilde meydana geldiğine dair açık bir savunmada bulunmadığı, soyut ve kusuru inkara dayalı savunmanın kaza tespit tutanağının aksini ispata elverişli olmadığı, kaza tespit tutanağı ve dosya kapsamıyla uyumlu bilirkişi raporunun hüküm kurmaya elverişli olduğu değerlendirilerek hükme esas alınmış ve kazanın davalı araç sürücüsünün KTK 47/b hükmü uyarınca kırmızı ışıkta durmaya yönelik kusurlu davranışıyla kazaya sebebiyet verdiği gözetilerek davalıların kusur sorumluluğunun %100 olduğu kabul edilmiştir.
9-Yargıtay 4.Hukuk Dairesi'nin istikrar kazanmış uygulamasına göre (Örn:2021/26157 E. 2022/1048 K.) sürekli olarak yabancı ülkelerde ikamet eden kişilerin yine yabancı plakalı araçlarının Türkiye'de uğradığı zararların kendi ülkelerinde onarımının yapılabileceği, zarar görenin aracını Türkiye'de onarmaya zorlanamayacağı, bu hususta zararın tespitinde araç şayet onarımı mümkün ve ekonomik ise sürekli ikamet edilen ülke rayicindeki onarım bedeli, şayet aracın onarımı ekonomik değil ise sovtaj değerinin araç rayiç değerinden düşülmesi suretiyle tespit edilecek gerçek zararın baz alınması gerekmektedir. Şayet araç sürekli ikamet edilen ülkeye götürülmeksizin Türkiye'de bırakılmış ve Gümrük İdaresi'ne terk edilmiş ise zarar miktarı sürekli ikamet edilen ülkedeki aracın rayiç değeri ile Türkiye'deki onarım bedelinden hangisi daha düşük ise bu miktar baz alınarak zararın hesaplanması gerekmektedir.
Kusur durumlarının tespiti sonrasında ise haksız fiil tazminatının şartlarından olan zarar yönünden yapılan incelemede dosyaya sunulan 21/02/2025 tarihli bilirkişi raporunda davacıya ait aracın kaza tarihi itibariyle kazasız rayiç değerinin 38.225,00-Euro olduğu, aracın onarımının KDV dahil 10.248,70-Euro olacağı, aracın onarım sonrasında 2.000,00-Euro değer kaybı zararına uğrayacağı, araç onarımının 3 iş günü sürebileceği ve bu sürece emsal bir aracın günlüğü 65,00-Euro bedel ile toplam 195,00-Euro karşılığında kiralanabileceği yönünde görüş bildirilmiştir.
Bilirkişi raporu taraflara tebliğ edilmiş, rapora karşı davalı taraf vekillerince itirazlar ileri sürülmüş ise de, araç üzerinde fiziki inceleme sonucu düzenlenen ekspertiz raporu, dosya kapsamı ve mahkememizce alınan bilirkişi raporu birlikte incelendiğinde, dava konusu kaza ile onarımı gerektiği belirtilen parçaların uyumlu oldukları, davacının Almanya ülkesi rayiç fiyatlarına göre aracın onarımını yaptırabileceği ve davalılardan zararını Almanya'da sarf edeceği bedel üzerinden karşılaması gerektiği, davacı tarafça araç üzerinde fiziki inceleme yapılarak düzenlenmiş ekspertiz raporunun dosyaya sunulduğu, mahkememizce alınan bilirkişi raporunun da ekspertiz raporunu doğruladığı, aracın onarılması gereken parçaları ve işçilik ücretlerinin Almanya ülkesi rayiçlerine göre belirlenmesinde bir hukuka aykırılık bulunmadığı, aracın ilk tescilinin 06/06/2023 oluşu, kullanım kilometresi ve kaza nedeniyle onarım gören parçaları ile rayiç değerine göre 2.000,00-Euro değer kaybı zararının dosya kapsamına ve Almanya ülkesi rayiçlerine uygun olduğu, keza araç mahrumiyeti yönünden davacının salt aracın kullanımından yoksun kalmasının tazminat istemine yeterli olduğu ve 3 günlük onarım süresinin ve günlük 65,00-Euro emsal araç kiralama ücretinin piyasa rayiçlerine göre uygun ve makul düzeyde olduğu anlaşıldığından davacıya ait aracın kaza nedeniyle 10.248,70-Euro hasar onarım bedeli, 2.000,00-Euro değer kaybı zararına uğradığı ve davacının aracın kullanımından yoksun kaldığı 3 gün için 195,00-Euro araç mahrumiyeti zararı talep edebileceği kabul edilmiştir.
10-Davalı sigorta şirketinin sorumluluk sınırı poliçe teminat limiti olan 200.000,00-TL olup, davalı ... Sigorta A.Ş. Vekili cevap dilekçesinde davacının değer kaybı zararına istinaden dava öncesinde 50.000,00-TL ödeme yapıldığını savunmuştur. Davacı taraf ise dava dilekçesinde davalının ödemesinin hasar bedelinden mahsup edildiğini ileri sürerek 25/09/2024 tarihli ödeme günü Euro/TL kuru üzerinden 1.306,55-Euro'nun hasar bedelinden mahsup edilmesiyle 8.942,14-Euro bakiye hasar bedeli talebinde bulunmuştur.
Taraflar arasında davalı sigorta şirketinin 50.000,00-TL tutarlı ödemesinin hangi tazminat kaleminden mahsup edilmesi gerektiği hususunda uyuşmazlık bulunduğu anlaşılmakla, 6098 sayılı TBK'nın 102. Maddesi(Kanunen geçerli bir açıklama yapılmadığı veya makbuzda bir açıklık bulunmadığı durumda ödeme, muaccel borç için yapılmış sayılır. Birden çok borç muaccel ise ödemenin, borçluya karşı ilk olarak takip edilen borç için yapılmış olduğu kabul edilir. Takip yapılmamış ise ödeme, vadesi ilk önce gelmiş olan borç için yapılmış olur.
Birden çok borcun vadesi aynı zamanda gelmişse, mahsup orantılı olarak; borçlardan hiçbirinin vadesi gelmemişse ödeme, güvencesi en az olan borç için yapılmış sayılır.) hükmü dikkate alınarak yapılan incelemede, davalı tarafça sunulan 25/09/2024 işlem tarihli 50.000,00-TL tutarlı banka EFT makbuzunda açıklama olarak "Diğer ... numaralı hasar dosyası" ibaresinin yer aldığı, ödemenin değer kaybı zararına istinaden yapıldığına dair bir kayıt yer almadığı, hasar dosya numaralarının hasar ekspertiz raporu ve değer kaybı ekspertiz raporunda aynı şekilde yer aldığı, dolayısıyla ödemenin hangi tazminat kalemi için yapıldığına dair bir açıklık bulunmadığından ilk muaccel olan borçtan mahsup edilmesi gerektiği, kazayla ilgili olarak hasar onarım bedeline istinaden davalı sigorta şirketinin atadığı ekspertiz... tarafından araç üzerinde 31/05/2024 tarihinde ekspertiz incelemesi yapıldığı, sigorta şirketinin en geç 8 iş günü sonrasında ödemede bulunmamak halinde temerrüde düşeceği, bu itibarla 13/06/2024 tarihi itibariyle davalı şirketin hasar tazminatı talebi yönünden alacağın muaccel olduğu ve davalının temerrüde düştüğü, değer kaybı zararı yönünden ise davacı vekilinin 02/08/2024 tarihli KEP başvurusu öncesinde davalıdan talepte bulunduğuna dair bir delil bulunmadığı, bu haliyle davalının açıklama bulunmaksızın gerçekleştirdiği ödemenin hasar tazminatından mahsup edilmesi gerektiği değerlendirildiğinden, 50.000,00-TL tutarlı ödemenin gerçekleştirildiği 25/09/2024 tarihli T.C.Merkez Bankası Euro efektif satış kuru(38,2687-TL) karşılığının 1.306,55-Euro olduğu gözetilerek davacının bakiye hasar tazminatı alacağının 8.942,14-Euro olduğu kabul edilmiştir.
Yukarıda ayrıntıları açıklanan nedenlerle, davalıların %100 kusur sorumluluğu ve yerleşik Yargıtay içtihatlarına uygun olarak gerçekleştirilen hesaplama neticesinde davacıya ait aracın onarım bedelinin 10.248,70-Euro olduğu ve dava öncesi kısmi ödemenin mahsubu ile bakiye zararın 8.942,14-Euro olduğu, aracın onarım sonrası 2.000,00-Euro değer kaybına uğrayacağı gözetilerek bu yönlerden davanın kabulüne, araç mahrumiyeti talebi yönünden ise davacı tarafça 390,00-Euro talep edilmiş olmakla birlikte mahkememizce alınan bilirkişi raporunda 3 iş gününde onarımın tamamlanabileceği yönünde görüş bildirildiğinden ve onarım süresi ile günlük kiralama bedeli dosya kapsamına uygun bulunmakla davanın 195,00-TL'lik kısmının kabulüne, fazlasına ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.
Davalı araç maliki belediye ve araç sürücüsünün faiz sorumluluğu kaza tarihinden itibaren başladığından bu davalılar yönünden kaza tarihi 22/05/2024 tarihinden itibaren, davalı sigorta şirketi yönünden ise hasar bedeli talebine istinaden şirketin ekspertiz raporu düzenlenmesi sonrasında 8 iş günü sonunda temerrüde düşeceği ancak dava dilekçesinde 02/08/2024 tarihli KTK 97.maddesi uyarınca yapılan yazılı başvuruya 8 iş günü ilave edilmesiyle bulunacak tarihten itibaren faiz işletilmesi talep edildiği anlaşıldığından taleple bağlı kalınarak 15/08/2024 tarihinden itibaren faize hükmedilmiştir. Dava konusu alacak yabancı para cinsi olmakla yürütülecek faiz türü olarak 3095 sayılı yasasının 4/a maddesi uyarınca hesaplanacak değişken oranlı faiz belirlenmiştir.
12-Davacı tarafça ayrıca ekspertiz ücreti talebinde bulunulmuş olup, yerleşik yargısal uygulamalar doğrultusunda dava öncesi aracın hasarının tespitine yönelik yaptırılan ekspertiz incelemelerinin yargılama giderlerinden sayılabileceği, somut olayda Almanya ülkesinde yaptırılan ekspertiz incelemesinin emsal nitelikte dosyalarda alınan ekspertiz hizmet ücretleri ile uyumlu olduğu, bu tutarın da yargılama giderleri kapsamına dahil edilebileceği gözetilerek ekspertiz ücreti harcamasının yargılama giderlerine dahil edilmesine karar verilmiştir.
Davacı tarafça ekspertiz ücretinin aynen veya fiili ödeme tarihindeki Efektif Satış Kuru karşılığı Türk Lirası üzerinden yargılama giderlerine eklenmesi talep edilmiştir.
Ekspertiz ücreti harcaması Euro olarak gerçekleştirilmiş olup, Euro alacağın Türk Lirası karşılığının hangi tarihteki kur üzerinden belirlenmesi gerektiği yönünde istikrarlı bir yargısal uygulama bulunmadığı görülmektedir. Mahkememiz yargı çevresinde yer alan İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11.Hukuk Dairesi'nin güncel uygulaması "Ekspertiz gideri yargılama giderlerinden olup yargılama giderlerine eklenerek davanın kabul ve red oranına göre karar verilmesi gerekir. (Yargıtay... HD'nın 21.10.2019 tarih ve ...K) Buna göre yabancı para cinsinden talep edilmesi halinde ekspertiz ücretinin fiili ödeme tarihindeki kura göre tahsiline karar verilmesi gerekmektedir. (aynı yönde Dairemizin 10.02.2017 tarih ve...K sayılı kararı)-İzmir Bölge Adliye Mahkemesi ...Hukuk Dairesi'nin... Karar sayılı 28/03/2025" şeklinde ise de, ilgili istinaf dairesinin atıf yaptığı Yargıtay 17.Hukuk Dairesi'nin 21/10/2019 tarih...Karar sayılı bozma ilamı sonrasında ilk derece mahkemesince gerçekleştirilen yargılama sonrasında dosyanın Yargıtay ...Hukuk Dairesi'nce incelendiği, Yargıtay...Hukuk Dairesi'nin... Karar sayılı 13/02/2024 tarih sayılı kararında, ekspertiz ücretinin ekspertiz tarihindeki Türk Lirası kuru üzerinden yargılama giderlerine dahil edilmesi gerektiği yönünde hüküm kurulduğu(Davacı tarafından faturası sunulan 2.539,00 Euro ekspertiz ücretinin yargılama giderleri içerisinde yer alması doğru ise de ekspertiz raporunun alındığı tarihteki euro kuruna göre Türk Lirasına çevrilerek kusur oranı ile dava kabul-red oranı uygulanarak hükmedilecek tutarın belirlenmesi gerekirken eksik yargılama giderine hükmedilmesi doğru olmayıp bozma sebebi ise de bu yanlışlığın düzeltilmesi yeniden yargılamayı gerektirmediğinden hükmün 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanun'un 438 inci maddesinin yedinci fıkrası hükmü uyarınca düzeltilerek onanmasına karar verilmiştir." Yargıtay ...Hukuk Dairesi'nin... Esas... Karar sayılı 13/02/2024 tarihli ilamı) dolayısıyla mahkememiz karar tarihine en yakın tarihli güncel Yargıtay ...Hukuk Dairesi uygulaması dikkate alınarak 1.436,33-Euro ekspertiz ücretinin rapor tarihi 19/07/2024 tarihli Merkez Bankası Efektif Satış Kuru Türk Lirası 36,0438-TL ile tespit edilen 51.770,79-TL ekspertiz ücreti yargılama giderlerine dahil edilmiştir.
13-Davalılar arasında ihtiyari dava arkadaşlığı bulunmaktadır. Davalı ... Sigorta Anonim Şirketi Aleyhinde poliçe limiti nedeniyle 150.000,00-TL ile sınırlı olarak hüküm kurulmuş olup, emsal nitelikteki yargılama dosyalarında davalı sigorta şirketinin yargılama giderlerinden sorumluluğunun nasıl belirlenmesi gerektiği hususundaki: "Davalı sigorta şirketinin kaza tarihi olan 2020 yılı itibariyle poliçe limiti 41.000-TL olup, mahkemece de bu husus gözetilerek hüküm tesis edilmiş, birtakım yargılama giderleri ve vekalet ücreti yönünden de poliçe limitindeki sorumluluğa orantılama yapılarak hüküm tesis edildiği anlaşılmış olup, hükmedilen tutara ve poliçe limitine göre harç ve vekalet ücreti yönünden hesapta bir hata yok ise de, yargılama giderleri (1.057,40-TL + 1.128,22-Euro) bakımından davalı sigorta şirketinin poliçe limiti ile orantılı olarak sorumlu olduğu belirtilmeksizin müteselsilen sorumlu tutulması doğru olmamış, yine davadan önce yasa gereği sigorta şirketine başvuru şartı bulunduğundan zorunlu arabuluculuk kapsamında olmadığı halde davacı tarafça arabuluculuğa başvurulmuş olması nedeniyle bu giderin davacı tarafa yüklenmesi de gerekmekle, bu yönler bakımından davalı sigorta şirketi vekilinin istinaf itirazları haklı görülmüş, peşin harç bakımından dava tarihindeki kur itibariyle hükmedilen tutarın karşılığına ve peşin harç tutarına göre davalının da sorumlu tutulmasında bir isabetsizlik görülmemiş, yukarıda belirtilen yanlışlığın giderilmesi ise yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden HMK 353/1-b-2. madde uyarınca hükmün Dairemizce bu yön itibariyle düzeltilerek yeniden hüküm tesis edilmesi gerekmiştir."(İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 20.Hukuk Dairesi'nin 2022/252 Esas 2024/1061 Karar sayılı 03/07/2024 tarihli ilamı) emsal nitelikteki istinaf ilamları dikkate alınarak davalı sigorta şirketinin yargılama giderlerinden toplam dava değeri ve poliçe limitleri dikkate alınarak belirlenmiş, arabuluculuk ücretinin ise yine istinaf ilamında gösterilen gerekçeler nedeniyle davacı üzerine yükletilmesine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KISMEN KABULÜNE,
A-Hasar Bedeli yönünden; 8.942,14-Euro hasar zararından kaynaklanan maddi tazminat ve tazminatın davalı ... Sigorta Anonim Şirketi'nin sorumluluğu 150.000,00-TL poliçe limitini aşmamak üzere, davalılar Foça Belediyesi ile...yönünden kaza tarihi 22/05/2024, davalı ... Sigorta Anonim Şirketi yönünden temerrüt tarihi 15/08/2024 tarihden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/A maddesine göre işletilecek değişken faiziyle birlikte ve fiili ödeme tarihindeki Merkez Bankası efektif satış kuru karşılığı Türk Lirası olarak davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsil edilerek davacıya verilmesine,
B-Değer Kaybı ve Araç Mahrumiyeti yönünden; 2.000,00-Euro bakiye değer kaybı ve 195,00-Euro araç mahrumiyeti tazminatının davalılar Foça Belediyesi ile...'dan kaza tarihi 22/05/2024 tarihden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/A maddesine göre işletilecek değişken faiziyle birlikte ve fiili ödeme tarihindeki Merkez Bankası efektif satış kuru karşılığı Türk Lirası olarak müştereken ve müteselsilen tahsil edilerek davacıya verilmesine, fazlasına dair 195,00-Euro Araç mahrumiyeti zararı talebinin REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 29.018,88-TL harçtan peşin olarak alınan 7.381,75-TL bakiye 21.637,13-TL karar ve ilam harcının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile hazineye gelir kaydına, davalı ... Sigorta Anonim Şirketi'nin harcın yalnızca 2.864,75-TL miktarı ile sınırlı olarak sorumlu tutulmasına,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca davacı yararına takdir edilen 67.721,76-TL vekalet ücretinin davalıdan müştereken ve müteselsilen alınıp davacıya verilmesine, davalı ... Sigorta Anonim Şirketi'nin vekalet ücretinin yalnızca 30.000,00-TL'lik kısmıyla sınırlı olarak sorumlu tutulmasına,
4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca reddedilen miktar üzerinden davalı yararına takdir edilen 7.438,02-TL vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalılar...ve Foça Belediyesi'ne verilmesine,
5-Davacı tarafından peşin olarak yatırılan 7.381,75-TL harcın davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
6-Davacı tarafça sarf edilen 427,60-TL başvuru harcı, 297,00-TL posta ve tebligat ücreti, 9.000,00-TL bilirkişi ücreti ve yargılama gideri kapsamına alınan 1.436,33Eurox36,0438-TL=51.770,79-TL ekspertiz ücreti toplamı 61.495,39-TL yargılama giderinin davanın ret yada kabul oranına göre takdiren 60.437,19-TL'sinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, davalı ... Sigorta Anonim Şirketi'nin aleyhinde hükmedilen dava değeri dikkate alınarak yalnızca 21.340,22-TL'sinden sorumlu tutulmasına, fazlasına dair kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
7-Artan gider avansının karar kesinleştiğinde ve resen ilgili taraflara iadesine,
8-Dava şartı arabuluculuk kapsamında hazine tarafından karşılandığı anlaşılan 3.600,00-TL arabuluculuk ücretinin davacıdan tahsil edilerek hazineye gelir kaydına, bu hususta harç tahsil müzekkeresi yazılmasına,
Dair, davacı vekilinin ve davalı Foça Belediyesi vekilinin yüzüne karşı, diğer tarafların yokluğunda gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize bir dilekçe verilmesi veya tutanağa geçirilmek kaydıyla mahkememiz zabıt katibine beyanda bulunmak ve bu beyanın mahkememiz Hakimi tarafından onaylanması sureti ile istinaf kanun yoluna gidilebileceği, yasal süre içinde istinaf kanun yoluna başvurulmadığı takdirde kararımızın kesinleşeceği, yasal sürede istinaf kanun yoluna gidilmesi halinde dosyanın ilgili İzmir Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesi'ne istinaf konusunda karar verilmek üzere gönderileceği açıklanmak sureti ile açık yargılama sonunda verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 22/04/2025
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim...
e-imzalıdır