T.C.
İZMİR
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/77 Esas
KARAR NO : 2025/113
DAVA : Sigorta (Trafik Sigortası Kaynaklı)
DAVA TARİHİ : 25/01/2024
KARAR TARİHİ : 06/02/2025
Yukarıda açık kimliği yazılı taraflar arasında mahkememizde görülen davanın yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili, dava dilekçesi ile; Davalı ... Hafriyat İnşaat Ltd. Şti. adına tescilli ... plakalı kamyonet, 25.07.2023 günü sürücü ... ... sevk ve idaresinde iken Aydın İli, Davutlar İlçesi ... Caddesi üzerinde, Ağaçlı Köyü istikametinden Davutlar Merkezi istikametine doğru seyir halinde iken... Sokağı kavşağına geldiğinde aracın hakimiyetini kaybederek kaza anında kurallara uygun şekilde seyir halinde olan müvekkili ...'ya ait ... plakalı ...marka hususi otomobilinin arka kısımlarına çarpmak suretiyle %100 kusurlu şekilde yaralamalı ve maddi hasarlı trafik kazasına sebebiyet verdiğini, yaşanan kaza sonucunda müvekkiline ait araçta bulunan müvekkili, eşi ve çocuğu ambulans aracılığıyla ivedilikle hastaneye sevk edilerek tedavi altına alındığını, takip eden günlerde müvekkil ve eşi, davalı araç sürücüsü ... ... aleyhinde Davutlar Polis Merkezi Amirliği’ne başvurarak şikayetçi olduğunu, müvekkili, Almanya’da ikamet etmekte olup; yaşanan kaza ile sebebiyet verilen hasarın büyüklüğü nedeniyle aracını kayıtlı olduğu ülkeye geri götürememiş, kaza anında bulunduğu yerden hareket dahi ettiremediğini, kaza sonrasında müvekkil ve ailesi ivedilikle hastaneye kaldırılmalarından dolayı aracının akıbetiyle ilgilenemediğini, aracında sebep olunan hasarın ve değer kaybının tespiti amacıyla ekspertiz raporu dahi temin edemediğini, çalışır vaziyete dahi gelmeyen aracını çekici yardımı ile kayıtlı olduğu ülke olan Almanya'ya taşıması oldukça maliyetli olacağından; aracını İzmir Adnan Menderes Gümrük Müdürlüğü’ne çekici yardımı ile sevk ederek, terk etmek zorunda kaldığını, işbu terk işlemi sonucunda müvekkili herhangi bir hurda bedeli tahsil etmediğini, bu noktada araçta sebep olunan hasar nedeniyle hareket etmemesi sonucu gümrük otoparkına çekici yardımı ile sevki için ödenen çekici ücreti ödenen ücretin yargılama gideri olarak davalılara yüklenmesi gerektiğini, müvekkiline ait yabancı plakalı araç kazadan sonra tamir ettirilmeden hasarlı olarak Adnan Menderes Gümrük Müdürlüğü'ne terk edilmiş olması nedeniyle; aracın kayıtlı olduğu ülke olan Almanya'da ki rayiç değerinin, işçilikler ve yedek parçalar toplamı olmak üzere tamir masrafının ne kadar olduğunun tespitinin sağlanmasını, aracın kayıtlı olduğu ülke olan Almanya'ya çekici yardımı ile götürülerek, tamir edilmesine nazaran; aracın pertinin ekonomik olması sebebiyle, aracın kayıtlı olduğu ülke olan Almanya'da ki 2. El Piyasa Rayiç Değerinin tahsili gerektiğini, davalı sigorta şirketi tarafından maddi hasarın tazmini için müvekkiline ödeme yapılmadığını, yukarıda izah olunan sebeplerle mahkemece re’sen tayin ve takdir olunacak hususlara binaen, fazlaya ilişkin tüm talep ve dava hakları saklı kalmak üzere Belirsiz Alacak Davamızın kabulünü, davalı ... ...'ın idaresindeki aracın haksız fiil ve kusuru ile meydana gelen trafik kazası neticesinde müvekkiline ait araçta hasar oluşumunu takiben aracın gümrüğe terki neticesinde aracın kayıtlı olduğu ülke olan Almanya'da ki 2. El Piyasa Rayiç Bedeline binaen fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10,00-Euro’nun davalılardan aynen tahsilini, aynen tahsilinin mümkün olmaması halinde fiili ödeme günündeki Merkez Bankası Euro efektif satış kuru üzerinden hesaplanacak Türk Lirası karşılığı olarak tazminini, alacak tutarına kaza tarihi olan 25/07/2023 tarihinden (davalı sigorta şirketi yönünden ise hasar başvurusu tarihi olan 20/09/2023 tarihinden) itibaren 3095 sayılı yasanın 4/a maddesi uyarınca faiz işletilmesini,
oluşan hasar nedeniyle kullanılamaz hale gelen aracın İzmir Adnan Menderes Gümrük Otoparkına çekim masrafı olan 1.200-TL çekici ücretinin davalılardan tahsilini, diğer yargılama giderleri ile lehimize hükmedilecek vekalet ücretinin davalılara yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davacı vekili, 19.12.2024 Tarihli dava değer artırım dilekçesi ile; Belirsiz Alacak olarak açmış olduğu ve HMK ‘nın 107.maddesi uyarınca dava değerini arttırma hakkı saklı tuttuğu işbu dava için alınan bilirkişi raporu uyarınca belirlenen KDV dahil hasar onarım bedeli olan 126.193,52-TL ve araçta neden olunan değer kaybı tutarı olan 90.000,00-TL'nin toplamından oluşan harca esas dava değeri tarafımızca 216.193,52-TL'ye ek olarak 1.200,00-TL aracın gümrük otoparkına çekim bedeli olmak üzere toplamda 217.393,52-TL tutarına arttırıldığını, dava dilekçesinde 10,00-Euro ve 1.200,00-TL olarak belirlenen dava değerinin 217.393,52-TL'ye arttırılmasını, dava değeri olarak 217.393,52-TL üzerinden harç hesabının yapılarak eksik kalan harç bedelinin tarafına tebliğine, belirlenen harcı yatırmak için tarafına süre verilmesini, vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin davalı yana yükletilmesine dair karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP: Davalı ... Sigorta A.Ş. vekilinin, cevap dilekçesinde; Davacı taraf dava öncesinde arabuluculuk yoluna başvurmadığından, dava şartı yokluğu nedeniyle birleşen dava yönünden taleplerin reddi gerektiğini, dilekçe ekinde de sunmuş olduğu eksper raporuna istinaden başvuranın aracı herhangi bir değer kaybı ve çekici bedeli ödenmemesi gerektiği anlaşılacağını, ekli gümrük evrakından da anlaşılacağı üzere araç pert vaziyette gümrüğe terk edildiğini, pert bedeli için de tarafımızla mutabakata varılmadan dosya sonuçsuz bırakıldığını, bu nedenledir ki ağır hasara uğrayan veya perte ayrılan bir aracın maksimum zarara uğradığı kabul edilir rayiç bedeli miktarınca tazminat ödemesi yapılaca; dolayısıyla bir değer kaybından söz edilmesi mümkün olmadığı, çekici bedeli teminatı ise zaten trafik poliçesi içerisinde yer alan bir teminat kalemi olmadığını, dava konusu olayda da aynı şekilde taraflar Türk olduğunu, olay yeri Türkiye olduğu, dolayısıyla yabancı para üzerinden zararın tespit edilmesi halinde haksız fiil tarihindeki kur üzerinden Türk parası karşılığına hükmedilmesi gerektiğini, davayı kabul manasında olmamak üzere, faizin dava tarihinden itibaren yasal faiz olması gerektiği, kabul manasında olmamak üzere, müvekkili şirket söz konusu zarardan poliçe teminat limitleri dahilinde sorumlu olduğunu, belirttiği nedenlerden ötürü davacının talepleri hakkında haksız ve mesnetsiz olmakla birlikte davacının yasa, usul ve Genel Şartlara aykırı taleplerinin reddine karar verilmesini, müvekkili şirket lehine vekalet ücreti tayin edilmesini” arz ve talep etmiştir.
CEVAP: Davalı ... ... ve ... Hafriy cevap dilekçesinde özetle; Yetki ve görev yönünden itirazları olduğu, müvekkil seyir halinde olduğu kamyonetle Ağaçlı Köyü istikametinden Davutlar merkezi istikametine doğru ilerlerken yolun rampa aşağı olması neticesinde frenlerin işlevini yitirmesi sonucu istenmeyen bu trafik kazası vuku bulduğunu, davacıya ait yabancı plakalı araç kazadan sonra tamir ettirmeden hasarlı olarak gümrük dairesine terk edildiği beyan edildiğini, bilirkişi raporu alınmak suretiyle, aracın kayıtlı olduğu ülkedeki (Almanya, Fransa, İsviçre, Hollanda vs.) kaza/olay tarihindeki rayiç değeri, sovtaj (hurda) değeri, işçilikler ve yedek parçalar toplamı olmak üzere tamir masrafının ne kadar olduğunu, aracın tamirinin ekonomik olup olmadığını tespitini talep ettiğini, arz ve izah olunan nedenlerle; haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddi ile, yargılama gideri ve vekalet ücretinin de karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER: Müvekkile Ait ... Plakalı Araç Ruhsatı ve Yeminli Tercümesi, Kaza Tespit Tutanağı, Kaza Fotoğrafları, Genel Adli Muayene Raporu, Davutlar Polis Amirliği Merkezi Şikayetçi İfade Tutanakları, Gümrük Taşıt Tespit ve Teslim- Tesellüm Tutanağı, 25/07/2023 Tarihli Gümrük Otopark Çekim Faturası, 20.09.2023 Tarihli Hasar Başvurusuna Dair İhtarname, 01.12.2023 Tarihli Son Oturum (Anlaşamama) Tutanağı, ...Plaka Sayılı Kamyonete Dair Ruhsat, Davalı Yana Ait ...Plaka Sayılı Araca Dair Trafik Sigorta Poliçesi, Hasar Dosyası, Müvekkile Ait Ehliyet, Kimlik ve Yeminli Tercümeleri, Bilirkişi İncelemesi, Keşif, Tanık, Yargıtay Kararları, Yemin, İlgili yasal tüm deliller
delil olarak değerlendirilmiştir.
Bilirkişi heyetinden alınan 11/07/2024 tarihli bilirkişi raporunun sonuç kısmına göre; "...Kusur yönünden; Davalı sürücü ... ... (...) gündüz vakti görüş mesafesinin açık ve 50 km/saat azami hız sınırlamasının mevcut olduğu iki yönlü iniş eğilimli güzergahta seyrini sürdürürken, yola ve yol üzerinde bulunan hareketli araç trafiğine gereken dikkat ve özeni gösterip, aracın hızını yol, görüş, hava, trafik ve vasıtanın teknik özelliğini kale alarak, müteyakkız şekil ve tedbir alabilecek düzeyde tulması gerekirken, sürücü bu hususlara riayet etmeyerek, iniş eğilimli yolda sevk ve idaresindeki damperli kamyonu ile ilerlerken seyrini ve hızını trafik durumunun gerektirdiği şartlara uydurmayarak önünde ilerleyen araçlara ve apartman binası duvarına ve garaj kapısına çarpmasıyla karıştığı olayda, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranışından dolayı 2918 sayılı Karayolları Trafik kanununun 52/1-b (Sürücüler, Hızlarını kullandıkları aracın yük ve teknik özelliğine, görüş, yol, hava ve trafik durumunun gerektirdiği şartlara uydurmak zorundadırlar.) ve 4T/1-d (Karayollarından faydalananlar Trafik güvenliği ve düzeni ile ilgili olan ve yönetmelikte gösterilen diğer kural, yasak, zorunluluk veya yükümlülüklere, Uymak zorundadırlar.) maddelerinde belirtilen hükmünü ihlal etmekle kazanın oluşumunda etken olduğu;
Davacı... (...yabancı plakalı) trafik kurallarına ve nizamlarına uygun bir şekilde ve uygun şerit üzerinde maliki olduğu aracı sevj ve idare ederken davalı sürücüye karşı zararlı sonucu öngörmesi ve kazayı önlemek adına tedbir alması mümkün olmadığı tarafımdan kanaat edildiğinden, karışmış olduğu 5 araçlı kazada 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu ile ilgili mevzuatı ihlal eden zararlı sonuç üzerinde kazanın oluşumunda etken olmadığı;
Kazaya dahil olan diğer üç aracın (...) ve ayrıca kurum ve kuruluşlar ile dış faktörlerin olay esnasında kazanın oluşumu üzerinde etken olabilecek bir davranış şekli görülmediğinden kazanın oluşumunda etken olmadığı/olmadıkları;
Aracın hasar onarım bedeli ile ilgili olarak;
-Anılı aracın 28.07.2023 tarihinde İzmir Adnan Menderes Gümrük Müdürlüğüne hasarlı vaziyette terk edildiği anlaşıldığı,
- 4558 sayılı Gümrük Kanunu ilgili maddesi gereği bedelsiz olarak terk edileceği, terk edilen eşya kanun kapsamında satıştan arta kalan bedel düşüldükten sonra satıştan artan bir bedel olursa mal sahibine (terk edene) ödeme yapılmayacağı (döner sermayeye gelir kaydedileceği);
- Anılı aracın Temmuz 2023 tarihi itibariyle emsal özellikteki hasarsız 2.el rayiç fiyatlarının Almanya şartlarında ortalama 9.500,00 EUR olduğunun anlaşıldığı,
NETİCE OLARAK
- Anılı aracın vaki kaza tarihi itibariyle tarafımızca yapılan araştırmalar neticesinde Almanya şartlarında emsal özellikte hasarsız 2. El araçların fiyatlarının ortalama 9.500,00 EUR olduğu görüş, kanaat ve tespitine varılmıştır.
Çekici ücreti yönünden,
- ... plaka sayılı aracın kaza yerinden çekiciye bindirilmesi, kaza yeri olan Aydın /Kuşadası / Davutlar” dan İzmir Adnan Menderes Gümrük Müdürlüğüne (Gaziemir) çekilme ücretinin, yapılan piyasa araştırmasına göre vaki kaza tarihi itibariyle dosya kapsamında bulunan fatura bedeli KDV Dahil 1.200,00 TL çekme bedelinin makul ve piyasa şartlarına uygun olduğu görüş, kanaat ve tespitine varılabileceği,
- Çekici Ücretinin, yargılama gideri sayılıp sayılmayacağı hususunun hukuki bir konu olması nedeniyle, Sayın Mahkemenizin taktir ve değerlendirilmesine bırakıldığı,
Hususlarındaki görüş ve kanaat ve tespitler içeren heyet raporumuzu, takdiri ve değerlendirmesi Sayın Mahkemenize ait olmak üzere arz ederiz..." şeklinde rapor sunulduğu görülmüştür.
Bilirkişi heyetinden alınan 26/11/2024 tarihli bilirkişi ek raporunun sonuç kısmına göre; "...Hasar onarım bedeli ile ilgili olarak;
Almanya şartlarında;
* Anılı aracın 28.07.2023 tarihinde İzmir Adnan Menderes Gümrük Müdürlüğüne hasarlı vaziyette terk edildiği anlaşıldığı,
- 4558 sayılı Gümrük Kanunu ilgili maddesi gereği bedelsiz olarak terk edileceği, terk edilen eşya kanun kapsamında satıştan arta kalan bedel düşüldükten sonra satıştan artan bir bedel olursa mal sahibine (terk edene) ödeme yapılmayacağı (döner sermayeye gelir kaydedileceği);
- Anılı aracın Temmuz 2023 tarihi itibariyle emsal özellikteki hasarsız 2.el rayiç fiyatlarının Almanya şartlarında ortalama 9.500,00 EUR olduğunun anlaşıldığı,
NETİCE OLARAK;
- Anıli aracın vaki kaza tarihi itibariyle tarafımızca yapılan araştırmalar neticesinde Almanya şartlarında emsal özellikte hasarsız 2. El araçların fiyatlarının ortalama 9.500,00 EUR olduğu görüş, kanaat ve tespitine varıldığı,
Türkiye şartlarında;
Hasar bedeli ile ilgili olarak;
-Meydana gelen trafik kazasında ... plaka sayılı araçta değişmesi gereken yedek parça toplamının KDV Hariç 85.161.27 TL olacağı ve işçilik bedelinin KDV Hariç 20.000.00 TL olmak üzere araçtaki toplam hasar bedelinin olabileceği görüş, kanaat ve tespitine varıldığı,
Değer Kaybı bedeli ile ilgili olarak;
- ...plaka sayılı aracın vaki kaza sonrasında 2.el satışı esnasında değer kaybı bedelinin 90.000.007 olabileceği görüş, kanaat ve tespitine varıldığı,
Hususlarındaki görüş ve kanaat ve tespitlerimizi içeren heyet ek Taporumuzu, takdiri ve değerlendirmesi Sayın Mahkemenize ait olmak üzere arz ederiz..." şeklinde rapor sunulduğu görülmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
1-Dava, davacıya ait ...plaka sayılı araç ile davalı ... ...'ın sürücüsü, davalı ... Hafriyat İnşaat Limited Şirketi'nin işleteni olduğu, davalı ... Sigorta Anonim Şirketi'nin KZMMS sigorta poliçesi ile sigortalısı olan ... plaka sayılı araç arasında 25/07/2023 tarihinde meydana gelen trafik kazası neticesinde davacıya ait araçta oluşan hasar nedeniyle oluşan davacı zararının tazmini talepli maddi tazminat davasıdır.
Davacı vekili dava dilekçesinde dava konusu kazanın davalı araç sürücüsünün asli kusuruyla gerçekleştiğini, davacıya ait aracın kaza nedeniyle aracın perte ayrıldığı, davacının pert nedeniyle oluşan zararının Almanya ülkesindeki rayiç değerine göre belirlenmesi gerektiği ileri sürülmüştür.
Davalı ... ... ve ... Hafriyat Ltd.Şti. vekili cevap dilekçesinde, davanın yetkili mahkemede açılmadığını, davanın görevsiz mahkemede açıldığını, görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesi olduğunu, davalının kusur oranının belirlenmesi için ceza yargılaması sonucunun beklenilmesi gerektiğini, dava konusu kazanın aracın fren balatalarının tutmamasından kaynaklandığını, teknik arıza nedeniyle oluşan kazada davalıların kusurunun bulunmadığını, davacının hasar zararının Türkiye'deki onarım bedeli dikkate alınarak belirlenmesi gerektiğini savunarak davanın reddini talep etmiştir.
Davalı ... Sigorta A.Ş. Vekili cevap dilekçesinde, davanın arabuluculuk dava şartına tabi olduğunu ve arabuluculuk yoluna gidilmeksizin dava açıldığını, davalı şirkete yazılı başvuru yapılmadan dava açıldığını, davalı şirketin poliçe limitleriyle sınırlı olarak sorumlu tutulabileceğini ve sair hususları savunarak davanın reddini talep etmiştir.
2-Dava şartları ve ilk itirazlar yönünden yapılan incelemede;
Görev itirazlarının incelenmesinde, davalılar arasında zarar veren aracın KZMMS sigortacısının da bulunduğu, zarar veren aracın 16/02/2023-16/02/2024 tarihleri aralığında ... Sigorta A.Ş.'nin sigortalısı olduğu, sigorta hukukuna ilişkin düzenlemelerin Türk Ticaret Kanunu'nda yer alması nedeniyle mutlak ticari davalardan olduğu ve ihtiyari dava arkadaşlığı bulunan davalarda daha dar ve özel kapsamda görevli olan mahkemede tüm davalılar hakkındaki davanın birlikte görülmesi gerektiği gözetilerek davalılar vekilinin görev itirazı yerinde görülmemiştir.
Davacı vekilinin zararın karşılanması talebiyle yazılı başvuru evrakını davalı şirkete e-posta yoluyla 20/09/2023 tarihinde gönderildiği, ödeme süresinin sona ermesinden sonra davanın ikame edildiği ve KTK 97. Maddesinde düzenlenen özel başvuru şartının yerine getirilmiş olduğu görülmüştür.
Davalı araç işleteni ve sürücüsü vekili yetki itirazında bulunmuş ise de, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 110. maddesi ile ZMSS Genel Şartlarının C.7. Maddesi ile "Motorlu araç kazalarından dolayı hukukî sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentanın bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi, kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir." hükmü uyarınca davalılardan ... Sigorta Anonim Şirketi'nin İzmir ilinde ve mahkememiz yargı çevresi içerisinde "... Mahallesi ... Bulvarı... No: ... Bayraklı/İzmir" adresinde Ege Bölge Müdürlüğü yapılanması bulunduğu, davalılardan biri yönünden yetkili olan mahkemenin diğer davalılar yönünden de yetkili olacağı gözetilerek yetki itirazının reddine karar verilmiştir.
3-Trafik kazaları sonucu uğranan zararın tazmini hususunda temel dayanak haksız fiil sorumluluğudur.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun;
91/1. maddesinde, “İşletenlerin, bu kanunun 85/1 maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur”;
85/1. maddesinde, “Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.”;
85/son maddesinde ise, “işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.” hükümlerine yer verilmiştir.
Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları A-3. maddesinde: “Sigortacı, poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında, üçüncü şahısların ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermiş olmasından dolayı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununa göre sigortalıya düşen hukuki sorumluluk çerçevesinde bu Genel Şartlarda içeriği belirlenmiş tazminatlara ilişkin talepleri, kaza tarihi itibariyle geçerli zorunlu sigorta limitleri dahilinde karşılamakla yükümlüdür. Sigortanın kapsamı üçüncü şahısların, sigortalının Karayolları Trafik Kanunu çerçevesindeki sorumluluk riski kapsamında, sigortalıdan talep edebilecekleri tazminat talepleri ile sınırlıdır. ” düzenlemesi ile sorumluluk sınırları gösterilmiştir.
4-Yukarıda açıklanan ve alıntılanan hükümler doğrultusunda Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası'nın; motorlu bir aracın işletilmesi sırasında, bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde, o aracı işletenin zarara uğrayan 3. kişilere karşı olan sorumluluğunu belli limitler dahilinde karşılamayı amaçlayan ve yasaca yapılması zorunlu kılınan bir zarar sigortası türü olduğu anlaşılmaktadır.
5-Sigortacının sorumluluğu, yukarıda izah edilen sorumluluk esasları dahilinde işletilen aracın işleteninin veya işletenin kusurundan sorumlu olduğu sürücünün kusurlarından kaynaklanan zararlarla sınırlıdır. Bu noktada aracın işleteninin veya sürücüsünün kusur durumunun incelenmesi gerekmektedir.
6-Haksız fiil sorumluluğu, "Haksız Fiilden Doğan Borç İlişkileri" başlığı altında, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 49. ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir.
49. maddesi "Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür.
Zarar verici fiili yasaklayan bir hukuk kuralı bulunmasa bile, ahlaka aykırı bir fiille başkasına kasten zarar veren de, bu zararı gidermekle yükümlüdür."
50. maddesi, "Zarar gören, zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altındadır."
7-Haksız fiil, bir kimsenin hukuka aykırı ve kusurlu bir davranışı ile başka bir kimsenin zarara uğramasına yol açmasıdır. Yargısal içtihatlar ve doktrine göre haksız fiilin unsurları;-Fiil, davranış,
-Fiilin hukuka aykırı olması
-Zararın meydana gelmesi,
-Kusur,
-Fiil ve zarar arasında illiyet bağı bulunması, olarak sıralanmaktadır.
Yine TBK'nın 50. maddesi ile "Zarar gören, zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altındadır." hükmü düzenlemesi uyarınca zarar gören zararı ile zarar verenin kusurlu olduğunu ispatla mükellef kılınmıştır.
8-Sorumluluğun meydana gelişinde tarafların öncelikle kusur durumlarının belirlenmesi gerekmektedir. Tarafların kusur durumlarına ilişkin yapılan bilirkişi incelemesinde dosyaya sunulan 11/07/2024 tarihli bilirkişi raporunda, dava konusu kazanın davalı araç sürücüsü ... ...'ın KTK'nın 52/1-b ve 47/1-d maddelerine yönelik kural ihlali bulunduğu, davacı araç sürücüsünün kural ihlali bulunmadığı yönünde görüş bildirilmiştir.
Rapora karşı davalı taraf vekillerince itirazlar ileri sürülmüş ise de; dosya kapsamı, tarafların iddia, savunma ve itirazları ile bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde, dava konusu kazanın kaza sonrası düzenlenen kaza tespit tutanağına göre davalı araç sürücüsünün kontrolü altında bulunan kamyonun kontrolünü kaybetmesi üzerine meydana geldiği, davalı tarafça kazayla ilgili süren ceza soruşturması sonucunun bekletici mesele yapılması talep edilmiş ise de, yargılama sırasında süren soruşturma sonucu açılan kamu davasının Kuşadası...Asliye Ceza Mahkemesi'nin... Esas sayılı dava dosyası üzerinden sürdürüldüğü ve karar tarihi itibariyle yargılamanın devam edip 15/05/2025 tarihine bırakıldığı, hukuk mahkemesinin ceza mahkemesince tespit edilecek maddi vakıa tespitleri dışında kusur dağılımıyla bağlı olmadığı, dava konusu uyuşmazlıkta kazanın gelişim şekliyle ilgili bir ihtilafın bulunmadığı, davalı tarafça cevap dilekçesinde aracın balatalarının tutamaması nedeniyle kazanın meydana geldiği savunulduğu, aracın teknik bakımlarının davalıların sorumluluğunda olduğu ve fren tertibatının çalışmamasından sorumlu olacakları, davalı araç sürücüsünün aracın kamyon olması ve taşıdığı yük miktarını gözeterek seyrine devam etmesi gerektiği, gözetilerek kusura yönelik itirazları yerinde görülmemiş ve %100 oranında kusurlu olduğu kabul edilmiştir.
9-Yargıtay 4.Hukuk Dairesi'nin istikrar kazanmış uygulamasına göre (Örn:2021/26157 E. 2022/1048 K.) sürekli olarak yabancı ülkelerde ikamet eden kişilerin yine yabancı plakalı araçlarının Türkiye'de uğradığı zararların kendi ülkelerinde onarımının yapılabileceği, zarar görenin aracını Türkiye'de onarmaya zorlanamayacağı, bu hususta zararın tespitinde araç şayet onarımı mümkün ve ekonomik ise sürekli ikamet edilen ülke rayicindeki onarım bedeli, şayet aracın onarımı ekonomik değil ise sovtaj değerinin araç rayiç değerinden düşülmesi suretiyle tespit edilecek gerçek zararın baz alınması gerekmektedir. Şayet araç sürekli ikamet edilen ülkeye götürülmeksizin Türkiye'de bırakılmış ve Gümrük İdaresi'ne terk edilmiş ise zarar miktarı sürekli ikamet edilen ülkedeki aracın rayiç değeri ile Türkiye'deki onarım bedelinden hangisi daha düşük ise bu miktar baz alınarak zararın hesaplanması gerekmektedir.
Kusur durumlarının tespiti sonrasında ise haksız fiil tazminatının şartlarından olan zarar yönünden yapılan incelemede dosyaya sunulan 11/07/2024 tarihli bilirkişi raporunda davacıya ait aracın kaza tarihi itibariyle kazasız rayiç değerinin 9.500,00-Euro olduğu yönünde görüş bildirilmiştir.
Yabancı plakalı araçların hasar tazminat talepleri yönünden aracın pert değerlendirilmesi yapılsa dahi, aracın onarım bedeli, aracın satın alındığı ülke rayicindeki piyasa değeri ile karşılaştırılması bakımından önem arz etmektedir. Şöyle ki; eğer aracın satın alındığı ülke rayicindeki piyasa değeri onarım giderinden fazla ise davacı yalnız onarım giderini, onarım giderinden az ise, aracın olay gününde satın alındığı ülkedeki sürüm değerini davalıdan isteyebilir. Bu durumda aracın Türkiye'deki tamir bedelinin tespiti ile daha önce usulüne uygun olarak tespit edilen, olay tarihinde kayıtlı olduğu ülkedeki ikinci el piyasa rayiç değeri ile karşılaştırılarak hangisi az ise o miktara hükmedilmesi gerekir.
Mahkememizce bu doğrultuda bilirkişiden aracın Türkiye rayicindeki onarım bedelinin tespiti hususunda ek rapor alınmış, dosyaya sunulan 26/11/2024 tarihli bilirkişi ek raporunda davacıya ait aracın Türkiye rayiçlerindeki onarım bedelinin KDV dahil 126.193,52-TL olacağı, aracın onarımı sonrasında 90.000,00-TL değer kaybına uğrayacağı yönünde görüş bildirilmiştir.
Taraflarca rapora karşı sair itirazlar ileri sürülmüş ise de itiraz nedenlerinin somut bir hatalı uygulama veya eksik değerlendirmeyi işaret etmediği, bilirkişi tarafından belirlenen onarım bedelinin ve rayiç değerlerin dosya kapsamı ile aracın marka-model ve segmentine uygun olduğu gözetilerek yeniden rapor alınmasına gerek görülmemiştir.
Mahkememizce davacının zararının tespiti yönünden yapılan değerlendirmede, aracın rayiç değerinin 9.500,00-Euro olduğu, kaza tarihi itibariyle bu miktarın (1 Euro=29.8762-TL) 283.823,90-TL'ye isabet ettiği, Türkiye'deki onarım bedelinin ise 126.193,52-TL olduğu, aracın değer kaybı miktarı bilirkişi heyetince hatalı olarak Türkiye rayiçlerine göre değerlendirilmiş olup aslında Almanya rayiçlerine göre değer kaybı zararının belirlenip aracın pert-total işlemine tabi tutulup tutulmamasında Euro bazlı değer kaybının dikkate alınması gerekmekte ise de davacı tarafça aracın Menderes Gümrük Müdürlüğü'ne terkin edildiği sabit olduğundan bu hususun sonuca etkisinin olmayacağı, zira aracın onarımı ekonomik kabul edilmesi halinde Türkiye'de terkin edildiğinden onarım bedelinin de yine Türkiye rayiçlerine göre belirlenebileceği, onarım ekonomik kabul edilmez ise de yine Türkiye'deki onarım bedeline hükmedilmesinin gerekeceği, bu nedenle bilirkişi heyetinin hatalı olarak Türkiye rayiçlerinde bir değer kaybı zararı belirlemesinin sonuca etkili olmayacağı gözetilerek yeniden bu hususta rapor alınmasına gerek görülmemiş ve davacıya ait aracın Türkiye'de onarılması ekonomik ve daha az zarara yol açacağından davacının ancak 126.193,52-TL zarar talebinde bulunabileceği kabul edilmiştir.
10-Davacı vekilinin 19/12/2024 tarihli değer artırım dilekçesiyle dava değeri 217.393,52-TL'ye artırılmış olup, mahkememizce yukarıda belirlenen 126.193,52-TL hasar onarım bedeli ve yine bilirkişi raporuyla piyasa rayiçlerine uygun olduğu belirlenen çekici ücretinin davalılardan talep edilebileceği gözetilerek davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Davalı ... Sigorta Anonim Şirketi'nin dava konusu kaza nedeniyle araç başına sorumluluk limiti 120.000,00-TL ve kaza başına sorumluluk limitinin ise 240.000,00-TL olduğu, davalı sigorta şirketi tarafından kaza nedeniyle zarar gören dava dışı araç maliklerine ve sigortacılarına 26/09/2023 tarihinde 120.000,00-TL, 17/05/2024 tarihinde 40.000,00-TL ve 30/05/2024 tarihinde 40.000,00-TL olmak üzere toplam 200.000,00-TL ödemede bulunduğu, davalının poliçeden kaynaklanan bakiye sorumluluğunun 40.000,00-TL olduğu gözetilerek sigorta şirketinin yalnızca 40.000,00-TL ile sınırlı olarak sorumlu tutulmasına karar verilmiştir.
11-Davalı sigorta şirketinin faiz sorumluluğu temerrüt ile başlayacak olup, hasar dosyası içerisinde davacının 20/09/2023 tarihli yazılı başvurusunun yer aldığı, evrak üzerinde havale veya kayıt tarihi bulunmadığından dilekçe tarihinin başvuru tarihi olarak kabulünün gerektiği gözetilerek davalı şirketin 8 iş günü sonrasında 03/10/2023'te temerrüde düşeceği, davalı araç sürücüsü ve işleteni yönünden haksız fiil tarihinden itibaren sorumluluk doğduğundan haksız fiil tarihi olan 25/07/2023'ten itibaren, zarar veren aracın ticari nitelikte olduğu gözetilerek talep doğrultusunda avans faizine hükmedilmiştir.
12-Davalılar arasında ihtiyari dava arkadaşlığı bulunmaktadır. Davalı ... Sigorta A.Ş. Aleyhinde poliçe limiti nedeniyle 40.000,00-TL ile sınırlı olarak hüküm kurulmuş olup, emsal nitelikteki yargılama dosyalarında davalı sigorta şirketinin yargılama giderlerinden sorumluluğunun nasıl belirlenmesi gerektiği hususundaki: "Davalı sigorta şirketinin kaza tarihi olan 2020 yılı itibariyle poliçe limiti 41.000-TL olup, mahkemece de bu husus gözetilerek hüküm tesis edilmiş, birtakım yargılama giderleri ve vekalet ücreti yönünden de poliçe limitindeki sorumluluğa orantılama yapılarak hüküm tesis edildiği anlaşılmış olup, hükmedilen tutara ve poliçe limitine göre harç ve vekalet ücreti yönünden hesapta bir hata yok ise de, yargılama giderleri (1.057,40-TL + 1.128,22-Euro) bakımından davalı sigorta şirketinin poliçe limiti ile orantılı olarak sorumlu olduğu belirtilmeksizin müteselsilen sorumlu tutulması doğru olmamış, yine davadan önce yasa gereği sigorta şirketine başvuru şartı bulunduğundan zorunlu arabuluculuk kapsamında olmadığı halde davacı tarafça arabuluculuğa başvurulmuş olması nedeniyle bu giderin davacı tarafa yüklenmesi de gerekmekle, bu yönler bakımından davalı sigorta şirketi vekilinin istinaf itirazları haklı görülmüş, peşin harç bakımından dava tarihindeki kur itibariyle hükmedilen tutarın karşılığına ve peşin harç tutarına göre davalının da sorumlu tutulmasında bir isabetsizlik görülmemiş, yukarıda belirtilen yanlışlığın giderilmesi ise yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden HMK 353/1-b-2. madde uyarınca hükmün Dairemizce bu yön itibariyle düzeltilerek yeniden hüküm tesis edilmesi gerekmiştir."(İzmir Bölge Adliye Mahkemesi...Hukuk Dairesi'nin... Karar sayılı 03/07/2024 tarihli ilamı) emsal nitelikteki istinaf ilamları dikkate alınarak davalı sigorta şirketinin yargılama giderlerinden toplam dava değeri ve poliçe limitleri dikkate alınarak belirlenmiş, arabuluculuk ücretinin ise yine istinaf ilamında gösterilen gerekçeler ve dava konusu uyuşmazlığın arabuluculuk dava şartına tabi olmadığı halde arabuluculuğa başvurulması nedeniyle masraf sarfiyatına sebebiyet verilmiş olması nedeniyle davacı üzerine yükletilmesine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KISMEN KABULÜNE; 126.193,52-TL hasar onarım bedelinin ve 1.200,00-TL çekici ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, davalı ... Sigorta Anonim Şirketi'nin sorumluluğunun kaza başına poliçe limiti bakiyesi 40.000,00-TL ile sınırlı tutulmasına, tazminat miktarına davalı araç maliki ... Hafriyat İnşaat Limited Şirketi ve davalı sürücü ... ... yönünden kaza tarihi 25/07/2023'ten itibaren, davalı ... Sigorta Anonim Şirketi yönünden temerrüt tarihi 03/10/2023'ten itibaren avans faizi işletilmesine, FAZLASINA DAİR İSTEMLERİN REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 8.702,25-TL harçtan peşin olarak alınan 427,60-TL ile ıslah harcı olarak alınan 3.712,54-TL harcın mahsubu ile bakiye 4.562,11-TL karar ve ilam harcının davalılar ... Hafriyat İnşaat Limited Şirketi ve ... ...'tan müştereken ve müteselsilen tahsili ile hazineye gelir kaydına,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca davacı yararına takdir edilen 30.000,00-TL vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınıp davacıya verilmesine,
4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca reddedilen miktar üzerinden davalılar yararına takdir edilen 30.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalılara verilmesine,
5-Davacı tarafından peşin olarak yatırılan 427,60-TL ile ıslah harcı olarak yatırılan 3.712,54-TL toplamı 4.140,14-TL harcın davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, davalı ... Sigorta Anonim Şirketi'nin yalnızca 2.732,40-TL harç ile sınırlı olarak sorumlu tutulmasına,
6-Davacı tarafça sarf edilen 427,60-TL başvuru harcı, 738,00-TL posta ve tebligat ücreti, 5.600,00-TL bilirkişi ücreti toplamı 6.765,60-TL yargılama giderinin, davanın ret yada kabul oranına göre takdiren 3.964,67-TL'sinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, davalı sigorta şirketinin yargılama giderlerinden yalnızca 2.124,32-TL'sinden sorumlu tutulmasına, bakiyenin davacı üzerinde bırakılmasına,
7-Artan gider avansının karar kesinleştiğinde ve resen ilgili taraflara iadesine,
8-Dava şartı arabuluculuk kapsamında hazine tarafından karşılandığı anlaşılan 3.600,00-TL arabuluculuk ücretinin davacıdan tahsil edilerek hazineye gelir kaydına, bu hususta harç tahsil müzekkeresi yazılmasına,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalılar vekilinin e-duruşma yoluyla yüzüne karşı, diğer tarafların yokluğunda gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize bir dilekçe verilmesi veya tutanağa geçirilmek kaydıyla mahkememiz zabıt katibine beyanda bulunmak ve bu beyanın mahkememiz Hakimi tarafından onaylanması sureti ile istinaf kanun yoluna gidilebileceği, yasal süre içinde istinaf kanun yoluna başvurulmadığı takdirde kararımızın kesinleşeceği, yasal sürede istinaf kanun yoluna gidilmesi halinde dosyanın ilgili İzmir Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesi'ne istinaf konusunda karar verilmek üzere gönderileceği açıklanmak sureti ile açık yargılama sonunda verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.06/02/2025
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır