T.C.
İZMİR
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2017/1137 Esas
KARAR NO: 2022/698
DAVA: Alacak (Kooperatif Yönetim Ve Denetim Kurulu Üyelerinin Sorumluluğundan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 21/08/2017
KARAR TARİHİ: 27/09/2022
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Kooperatif Yönetim Ve Denetim Kurulu Üyelerinin Sorumluluğundan Kaynaklanan davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkillerinin ... Evleri Konut Yapı Kooperatifi'nin üyesi olduklarını, kooperatifin toplam 14 üyesi olduğunu, davacılar haricindeki 12 üyenin bağımsız bölüm inşaatlarının tamamlandığını ve noter huzurunda çekilen kura ile evlerini teslim alarak oturmaya başladıklarını, Sadece 12 adet bağımsız bölüm yapılarak tamamlandığından çektikleri boş oy (Kura) nedeniyle diğer üyelerle eşit yükümlülük ve eşit haklara sahip oldukları halde herhangi bir kazanımları olmadığını, Kooperatifin bitirilen ve hak sahibi üyelere teslim edilen 12 adet arsa ve üzerinde bitirilmiş 12 adet bağımsız bölüm haricinde tapunun...... Mah. -Köj/ü ..... ada üzerinde bulunan 2, 3, 4, 5, 6,7,8, 9, 1 Ö, 11 ve ... ada 9 numaralı parselleri halen boş olarak Mevcudiyetini korumakta olup, ... ada 2 ve 3 nolu parsellere Müvekkiller adına da bağımsız bölüm yapılması kararlaştırılmışken iken bu güne kadar hiçbir. şekilde inşaat faaliyetine 'başlanmadığını, temel dahi atılmadığını, ilgili kurumlardan her türlü inşaat izni ve Projeler hazır olmasına rağmen görevin savsaklandığını, görevi Savsaklamış olmalarının hiçbir yasal gerekçesinin olmadığını, Bu sürede üyelerden yaklaşık 400. 000,00TLye yakın para toplamasına rağmen davacı müvekkillerinin mağduriyetlerini giderecek, içerisine girmediklerini, toplanan paraların lüks harcamalar için harcandığını, Müvekkillerinin haklarını, hukuklarını korumadıklarını, 26.05.2017 tarih ve ..... karar ile 28.06. 2017 tarihinde birinci, çoğunluk sağlanamadığı takdirde 05.07.2017 tarihinde ikinci toplantı olmak üzere 2016 yılının olağan genel kurul toplantısının yapılmasına karar verildiği, gündemin 6.maddesinin ... ada 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11 ve ... ada 9 nolu parselin m2 satış fiyatının belirlenerek Yönetim kuruluna satış yetkisi verilmesi,7.maddesinde de bu parselin metrekare birim fiyatının belirlenmesi olarak belirlendiğini, yönetimin iyi niyetten uzak olduğunu, Davalıların mağduriyetlerinin giderilmesi amacıyla Karşıyaka 2.Noterliği'nden O7.06. 2017 tarih ve ......yev. nolu ihtamamesi ile yönetimi Uyardıklarını, ihtarnamenin12. 06.2017 tarihinde kooperatif Başkanı ......’ya tebliğ edildiğini, ancak bu güne kadar hiçbir imalat faaliyetine başlanmadığını, 05.07.2017 ftarihindeki toplantıda çoğunluk sağlandığını ve toplantının (genel kurulun) Yapıldığını, imar ruhsatı alınmış ve müvekkillere yapılması düşünülen bağımsız bölümlerin bulunacağı ... ada 2 ve 3 parseller ayrık tutularak ... ada 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11 nolu parsellerin satılarak Paraya çevrilmesi kararlaştırılmış, bu konuda yönetime yetki verildiğini, ancak yönünde imalatların yapılacağına dair bir karar alınmadığını, yetkinin kullanılıp kullanmadığı, satışın yapılıp yapılmadığı müvekkillerine bilgi verilmediğini, herhangi bir inşaat faaliyetinin de olmadığını,” Beyan ederek, Selçuk İlçesi Belevi Mah-Köyü ... ada 2,3,4,5,6,7,8,9, 1 0,11 ve ... ada 9 nolu parseller getirilmeleri niteliklerine haiz olarak inşaatların başlanıp bitirilmesi, yani nama ifa şeklinde müvekkillerin bu bağımsız bölümleri kendi çabaları ile Yapıp bitirme konusunda tam yetki verilmesine, müvekkillerinin kooperatif üyeliğinden kaynaklanan yasal haklarını kullanmasının ve hak ettikleri bağımsız bölümlere kavuşmalarını temin amacıyla 14 ada 2 ve 3 parseller üzerinde 3.kişi sıfatına sahip müteahhitlere söz konusu bağımsız bölümlerin yapılıp, teslim edilip, kullanılacak hale getirilmeleri niteliklerine haiz olarak inşaatların başlanıp bitirilmesi, yani nama ifa şeklinde müvekkillerin bu bağımsız bölümleri kendi çabaları ile yapıp bitirme konusunda tam yetki verilmesine, satış yetkisi istenen gayrimenkullerin satış bedellerinin mevcut imalatı tamamlamaya yetmemesi durumunda kooperatif tüzel kişiliğinden ve rücuen diğer üyelerden üyelik payları nispetinde ayrı ayrı tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı yana bırakılmasına karar verilmesi talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Davalı kooperatif vekili davaya cevap dilekçesinde özetle; “Davanın konusu olmamakla birlikte, talep sonuca bakıldığında kooperatif genel kurul ve yönetim kurulu yetkilerinin kendilerine verilmesini talep etmiş olduklarını, bu yetkilerin üyelere veya 3.kişilere devredilebileceğine ilişkin yasal düzenleme olmadığını, kooperatifin üyelerinden herhangi birine genel kurul ya da yönetim kurulunun tekelinde olan yetkilerin mahkeme aracılığı ile üyeye tanınmasını düzenleyen herhangi bir mevzuat sözkonusu olmadığını, taleplerin hukuki sebepten yoksun olduğunu, Davacıların kötü niyetli olduğunu, kooperatife olan yükümlülüklerini yerine getirmediklerini, Davacı ...'nun hâlihazırda denetim kurulu üyesi, ...'ün ise yedek yönetim kurulu üyesi olduğunu, ...'nun 13.05.2016 tarihinden önce yönetim kurulu başkanı olduğunu, Noter huzurunda çekilen kura sonucu boş ev çeken davacıların kooperatife ait ... ada 2 ve 3 nolu parsellerde bağımsız bölüm tamamlandıktan taraflarına teslim edileceğini, ancak bu parsellere bağımsız bölüm yapılmadan önce gerekli olan istinat duvarı (Taş duvar hafriyat) yapılmasının gerektiğini, bunun zorunlu ve maliyetli bir iş olduğunu, yüklenici firma ile sözleşme yapıldığını, banka hesap ekstrelerinde ödenen tutarların açık olduğunu, kooperatifçe bu bağımsız bölümlerin plan ve projelerinin hazırlanmış olduğunu, inşaatın tamamlanabilmesi için gereken paranın kasada olmadığını, 28.06.2017 tarihli genel kurul kararında davacı ..... ve ...'nun kooperatife olan borçlarını ödemeleri halinde evlerin yapılacağının karara bağlandığını, davacılardan kooperatife olan borçlarının ödenmesinin istendiğini, en son Selçuk Noterliği'nin.......yevmiye numaralı23.11.2017 tarihinde gönderilen ihtamame ile borçların istendiğini, ödenmesi durumunda bağımsız bölümlerin tamamlanacağının bildirildiğini, ancak davacı üyelerin ödeme yapmadıklarını, bu nedenle davacıların kötü niyetli olduğunu, Kooperatife olan yükümlülüklerini yerine getirmemekte ısrar ettikleri sürece ortaklıktan çıkarılacaklarını da ihbar ve ikaz ettiklerini, ortaklıktan çıkarıldıkları takdirde itiraz haklarımız saklı kalmak kaydıyla alacak davası açabileceklerini, Kooperatifin malvarlığının tümü üzerinde ihtiyati tedbir talebinin kötü niyet göstergesi olduğunu, kabul etmemekle birlikte, ihtiyati tedbirin ancak ... ada 2 ve 3 nolu parsellere ve ancak teminat ile uygulanmasının düşünülebileceğini, aksinin kabulünün dava ile istenen sonuca uygun düşmeyeceğini ve kooperatifi ekonomik olarak zor duruma sokacağını, ”Beyan ederek davanın reddini ve avukat tayin etmeleri durumunda vekalet ücretinin davacılara yükletilmesine karar verilmesi talep edilmiştir.
DELİLLER:
Taşınmazlara ilişkin tüm ilgili tapu kayıtları, taşınmazların resmi senet suretleri, davalı kooperatif Muhaseb, vergi ve defter kayıtları, banka hesap kayıtları, kooperatif karar defterleri, akdedilen sözleşme örnekleri, Olağan genel kurul toplantı tutanakları, davalı kooperatif ana sözleşmesi, davalı kooperatif üye listesi, hazirun cetvelleri, ticaret sicil müdürlüğü kayıtları, kooperatif üyeliği belgeleri, Karşıyaka 2.Noterliğinin 07/06/2017 tarih ve............yevmiye nolu ihtarnamesi delil olarak mahkememiz dosyasına sunulmuştur.
Davalı kooperatif tarafından , davacıların ortaklıktan 18/06/2018 tarihinde tebliğ edilen 12/06/2018 tarih ve 2018/1 sayılı yönetim kurulu kararıyla çıkarıldığını ve davacılar adına herhangi bir ödeme yapılmadığı bildirilmiştir.
Mahkememiz ara kararı gereğince kooperatif alanında uzman bilirkişi 22/12/2021 tarihli raporunda özetle; kanuni defterler (Muhasebe defterleri, ortak kayıt defteri, karar defterleri) inceleme için ibraz edilmediğinden, ibraz edilen belgelerle sınırlı olarak aşağıdaki sonuçlara ulaşıldığını, Davacılar ... ve ..., davalı kooperatifin ortağı iken 12.06.2018 tarihinde ortaklıktan ihraç edilmişler ve ihraç kesinleştiğini, Davacılardan ... 37.521,50TL, ... 38.871,50TL davalı kooperatiften alacaklı olduğunu, Davacı alacakları 2018 yılı bilançosunun 29.06.2019 tarihli genel kurulda kabul edilmesinden 1 ay sonra kesinleşmiş olup, alacaklar 30.07.2019 tarihinden itibaren istenebilir durumda olduğunu, davacıların çıkma payı alacaklarını davalı kooperatiften talep ettiklerine dair herhangi bir belgeye rastlanmadığı görüş ve kanaatini bildirmiştir.
Bilirkişi raporunun taraf vekillerine tebliğ edildiği taraf vekillerince ayrı ayrı beyan ve itiraz dilekçesinin sunulduğu anlaşılmıştır.
Mahkememiz ara kararı gereğince davalı kooperatife yazılan yazıya cevap verildiği, kooperatif ana sözleşmesi ile davacıların ortaklıktan çıkarılmasına ilişkin ihtarname ve kararların gönderildiği anlaşıldı.
Davacı vekilince 05/10/2020 havale tarihli ıslah ve ıslah harcının süresinde yatırılması dilekçesi ile özetle; Söz konusu evler ....... olup kura tarihine kadar bir çok inşaatları tamamlandığını, Müvekkillere ise kura sonucu boş ev çıkması sonucunda ... ada 2 ve 3 no'lu parsel üzerinde bağımsız bölüm tamamlanıp teslim edileceğini, Ancak bu zamana kadar inşaat yapılmadığı gibi, müvekkilleri de sonrasında kooperatiften ihraç edildiklerini, Artık inşaatın yapılacağına ve evlerin teslim edileceğine ilişkin inançları kalmadığını, Kuranın yapıldığı tarihte müvekkillere kura sonucu boş ev çıkmasıydı o dönem için dublex ev sahibi olacaklarını, Müvekkillerince verilen talimat ile noter huzurunda çekilen kura tarihi dönemindeki dublex bir evin bedelini faizi de hesaplanarak istemekte olduğunu, Bu sebeple kuranın yapıldığı tarihte kooperatifte bağımsız bölüm inşaatlarından olan söz konusu tek bir dublex evin bedeli 150.000,00-TL olmasından mütevellit davamızı( fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak) şu şekilde ıslah ettiklerini, ... adına : 15.000,00-TL olarak açılan davamızı 150.000,00-TL olarak ıslah ediyoruz. Islah yoluyla arttırılan ve harca esas olan değer ise : 135.000,00-TL olduğunu, ... adına : 15.000,00-TL olarak açılan davamızı 150.000,00-TL olarak ıslah ettiklerini, Islah yoluyla arttırılan ve harca esas olan değer ise : 135.000,00-TL olarak talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda; tarafların iddia ve savunmaları, deliller ve tüm dosya kapsamına göre;
Dava; davacılar davalı kooperatifin ortağı olduklarını kooperatif üyelerine 12 adet bağımsız bölüm teslim edildiği, 14 üyeli kooperatifte iki üyeye bağımsız bölüm teslim edilmediği, bina yapılmadığı belirtilerek açılan dava konusu kooperatife ait taşınmazlar üzerine bağımsız bölüm yapılmasını temin amacıyla satış yetkisi verilmesi ve bağımsız bölümlerin yapılıp tamamlanması için yetki verilmesi ve inşaatın tamamlatılıp bitirilmesi konusunda davacılara tam yetki verilmesi satış bedelinin imalatı tamamlamaya yetmemesi durumunda kooperatif tüzel kişiliğinden ve rücuen diğer üyelerden üyelik payları nispetinde ayrı ayrı tahsili istemli dava olarak açılmıştır.
Yargılama sırasında davacıların 12/06/2018 tarihli ..... sayılı yönetim kurulu kararı ile kooperatif ortaklığından çıkarıldığı ve çıkarma kararının kesinleştiği, kooperatif genel kurulunun 18/06/2017 tarihli toplantı tutanağı ile satışı istenen ... ada 2 ve 3 nolu parsellerin satışının reddedildiği, kooperatif ortaklarından olan davacıların kooperatife olan borçlarını ödemeleri halinde bu parsellere evlerinin yapılacağı hususunda yönetim kuruluna yetki verildiği, Selçuk Noterliğince keşide edilen ......... yevmiye nolu 23/11/2017 tarihli ihtarname ile davacılardan ...'ün 48.438,00-TL ...nun 51.205,00-TL borcu olduğu belirtilerek bu borçların ödenmesi halinde inşaata başlanacağının davacılara ihtar edildiği, davacıların ihtarnamede belirtilen bedelleri ödemedikleri, davalı kooperatifin binaları bu nedenle yapmadığının savunulduğu, yargılama sırasında davacıların 24/09/2019 tarihli dilekçeleri ile kooperatiften haksız bir şekilde ihraç edildiklerinden ve bu nokta artık inşaatın biteceğine ve kooperatifi olan inançlarının kalmadığından davanın konusunun alacak davası olarak ıslah ettikleri yönünde ıslah dilekçesi sunulduğu, ancak ıslah dilekçesinde bedel belirtilmediğinden mahkememizce davacılara hangi davacı için ne miktar alacak talebinin bulunduğu ve hangi alacak kalemi yönünden alacak talebinde bulunulduğu hususunu açıklaması için süre verildiği, davacılar vekilince sunulan 30/09/2020 tarihli dilekçe ile 14 üyeli kooperatifte 2015 yılında noter huzurunda çekilen kura ile 12 üyenin evlerini teslim aldığını, davacıların ise ev teslim almadığını, kurada boş ev çıkması nedeniyle kooperatif genel kurul ve yönetim kurulu tarafından ... ada, 2 ve 3 nolu parseller üzerinde bağımsız bölümler yapılıp müvekkillerine teslim edilecekken bu zamana kadar inşaat yapılmadığı sonrasında da davacıların kooperatiften ihraç edildiği belirtilerek kuranın çekildiği tarihte davacılara kura sonucu boş ev çıkmasaydı o dönem için dupleks ev sahibi olacaklarından, noter huzurunda çekilen kura tarihindeki dupleks bir evin bedeli ve faizini talep ettiklerini, kuranın yapıldığı tarihte her bir dubleks evin bedelinin 150.000-TL olduğunu, bu nedenle davacılar adına ayrı ayrı davayı 150.000-TL alacak olarak ıslah ettikleri yönünde beyanda bulunduğu anlaşılmıştır.
Davalı kooperatiften davacıların kooperatif üyeliğinden çıkarılmalarına ilişkin karar ve belgeler istenilmiş, davacıların 12/06/2018 tarih ve ....... sayılı yönetim kurulu kararı ile ortaklık borçlarını ödemediklerinden ortaklıktan çıkarılmalarına karar verildiği ve çıkarma kararının kesinleştiği anlaşılmıştır.
Davacıların yargılama sırasında ortaklıktan çıkarıldıkları ve çıkarma kararının kesinleştiği hususunda taraflar arasında bir uyuşmazlık bulunmamaktadır. Davacıların 12/06/2018 tarihinde ortaklıktan ihraç edildikleri 2019 yılı bilançosunun 29/06/2019 tarihli genel kurulda kabul edilmesinden bir ay sonra kesinleştiği ve ortaklık alacaklarının 30/07/2019 tarihinden itibaren istenebilir durumda olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca bilirkişi tarafından kanuni defterler ibraz edilmediğinden ibraz edilen belgeler ile sınırlı olarak hesaplama yapılmış, davacılar tarafından çıkma payı alacaklarının talep edildiği yönünde kooperatifin temerrüte düşürüldüğüne ilişkin herhangi bir bilgi ve belgenin mevcut olmadığı belirtilmiştir. Bilirkişi tarafından çıkma payı hesaplanmış davacılardan ...'nun 37.521,50-TL ...'ün ise 38.871,50-TL davalı kooperatiften alacaklı olduğu belirtilmiştir.
Davacılar vekilince bilirkişi raporuna itiraz edilmiş, ve davacılar vekilinin 26/01/2022 tarihli dilekçesinde bilirkişi tarafından emsal bağımsız bölüm mahiyeti tespit edilmesi davacılara yapılıp teslim edilmesi gereken bağımsız bölümlerin inşaat maliyetleri dahil bugünkü reel ve nominal değerlerinin tespiti yapılarak emsal bir evin ne kadara mal olacağı ve günümüz itibariyle rayiç göz önünde bulundurularak satış bedelinin ne olacağının tespitinin istendiği, bu hususta herhangi bir inceleme ve değerlendirme yapılmadığı, belirtilerek talep ettiği hususlarda ıslah dilekçesi doğrultusunda bilirkişi incelemesi yapılmasını talep etmiştir.
1163 Sayılı kooperatifler Kanununun 17. Maddesine göre kooperatiften çıkan veya çıkarılan ortakların kendilerini yahut mirasçılarının kooperatif varlığı üzerinde hakları olup olmadığı ve bu hakların nelerden ibaret bulunduğu ana sözleşmede gösterilir. Bu haklar, yedek akçeler hariç olmak üzere ortağın ayrıldığı yıl bilançosuna göre hesaplanır.
Davalı Kooperatifin anasözleşmesinin 15.maddesinde devir dışında ortaklığın sona ermesi halinde ortağın alabileceği haklar gösterilmiştir. Buna göre; ayrılan ortaklar kooperatifin yedek akçeleri üzerinde bir hak iddia edemezler. Devir dışında bir nedenle ortaklığı sona eren ortağın sermaye ve diğer alacakları o yılın bilançosuna göre hesaplanır ve bilanço tarihinden itibaren bir ay içerisinde geri verilir.
Davacılar kooperatif ortaklığından çıkarılmış ve çıkarma kararı kesinleşmiştir. Kooperatifler Kanunu'nun 17. Maddesi uyarınca koooperatif üyeliğinden çıkarılan ortağın kooperatifin varlığı üzerinde hakları olup olmadığı ve bu hakların nelerden ibaret olduğu ana sözleşmede belirtilir.
Davalı kooperatifin ana sözleşmesinin 15. maddesi uyarınca üyelikten çıkarılan ortağın sermayesinin diğer alacaklarının o yılın bilançosuna göre hesaplanarak bilanço tarihinden itibaren bir ay içinde geri verileceği, davacıların ortaklıktan çıkarıldıkları ve çıkarma kararının kesinleştiği, davacılar vekilinin sunduğu 29.09.2019 tarihli dilekçe ile davanın alacak davası olarak ıslah edildiğinin beyan edildiği, talebin açıklanması için davacılar vekiline süre verildiği, davacılar vekilince talebin her bir davacı yönünden açıklandığı ve davacılara noter huzurunda çekilen kura tarihi dönemindeki dubleks bir evin bedeli karşılığı ayrı ayrı 150.000,00 TL nin davacılara verilmesinin talep edildiği, kura tarihindeki diğer üyelere verilen evin bedelinin kooperatif üyelerinin talep edebileceği, davalı kooperatifin üyelikten çıkarılan kooperatif üyesi olmayan davacılara ödediği sermaye bedellerinin iade sorumluluğu bulunduğu, ancak davacıların ıslah dilekçesi ile bu yönde bir talebinin olmadığı, diğer üyelere verilen evin rayiç değerini talep hakkının kendisine ev verilmeyen ya da teslim edilmeyen ortaklara ait olduğu, davacılar kooperatif üyesi olmadıklarının ıslah dilekçesindeki taleplerinin reddi gerektiği, davalı kooperatifin, üyelikten çıkarılanlara , diğer ortaklara verilen evlerin kura tarihindeki rayiç değerlerinin verileceğine ilişkin kooperatif ana sözleşmesinde bir hüküm bulunmadığı, davacıların ortaklık katkı payı sermaye alacağını talep etmedikleri, kaldı ki dava tarihi itibariyle kooperatif ortağı olmaları nedeniyle katkı payı sermaye talep edemeyecekleri, ıslah dilekçesi ile talep ettikleri kooperatif üyesi ortaklara verilen evin kura tarihi itibariyle rayiç değerini ise Kooperatifler Kanunun 17. maddesi gereğince ana sözleşmede bu yönde bir hakkın olduğuna ilişkin bir hüküm bulunması halinde talep edebileceği, davalı kooperatifin ana sözleşmesinin 15. Maddesinde devir dışında ortaklığı sona erenlerin neleri talep edebileceğinin açıkça belirtildiği, davalı kooperatif üyeliğinden çıkarılan davacıların, kooperatif üyesi ortağın talep edebileceği diğer ortaklara verilen evin rayiç değerini talep edemeyeceklerinden davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;
1-Davanın REDDİNE,
2-Karar tarihi itibariyle davacılar yönünden ayrı ayrı alınması gereken 161,40-TL harcın peşin alınan 31,40-TL+495,25-TL harç ve 2.305,46-TL+2.305,46-TL ıslah harcının mahsubu ile bakiye 4.976,17-TL harcın kararın kesinleşmesi halinde davacılara iadesine,
3-Yapılan harç ve masrafların davacılar üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı kooperatif kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihindeki AAÜT gereğince belirlenen davanın red edilen bölümü üzerinden hesaplanan 23.500,00-TL vekalet ücretinin davacılardan alınarak davalıya verilmesine,
5-Kararın kesinleşmesi halinde, ayrıca karar yazmaya gerek görülmeden kalan gider avansının derhal taraflara iadesine,
Dair; davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzlerine karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde mahkememize yahut başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamını ödemek suretiyle İzmir Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.27/09/2022
Katip ...
e-imzalıdır.
Hakim ...
e-imzalıdır.