T.C.
İZMİR
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2018/401 Esas
KARAR NO : 2025/105
DAVA : Sözleşmenin İptali
DAVA TARİHİ : 30/03/2018
KARAR TARİHİ : 30/01/2025
Mahkememizde görülmekte olan Sözleşmenin İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVACININ İSTEMİNİN ÖZETİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ile davalılar arasında 04.05.2015 tarihli sözleşme ile temizlik kimyasalları alım satımına dayalı ticari faaliyette bulunma taahhütlerini içeren akit imzalandığını, müvekkili şirketin bu sözleşmenin 6.1 maddesinde belirtilen 60.000,00 TL meblağında nakit promosyonu "sözleşme karşılığı yatırım bedeli faturası" karşılığında davalı şirkete ödediğini, müvekkili şirketin sözleşmenin 6.2 maddesinde belirtilen 3 adet ... dozaj pompası, 12 adet ... sabunluk, 10 adet ... elektrikli Dispenser ve 10 adet tek çekmeceli tuvalet kağıdı aparatından oluşan 1.458,00 USD değerinde ekipmanları sözleşme süresince kullanmak amacıyla davalıya teslim ettiğini, müvekkili şirketin 5.maddede belirtilen fiyatlar üzerinden ürün satışını gerçekleştirdiğini, ayrıca müvekkili şirket tarafından sözleşmenin 6.2 maddesinde belirtilen şekilde dozaj sistemlerinin periyodik bakımları ile ilgili servis verileceğine ilişkin taahhütlerini yerine getirdiğini, buna karşılık davalı şirketlerin sözleşmede bahsi geçen vecibelerini yerine getirmediklerini ve sözleşmenin 4.maddesinde ürün alma taahhütlerine ayrı davrandıklarını, sözleşmenin süre başlıklı 4.maddesinde davalıların temizlik ürünlerinden her 3 aylık dönemde 1.670,00 kg olmak üzere yıllık 6.680 kg miktarında ürün alımı yapmak koşuluyla 33.400,00 kg ürün alımı yapılması için 5 yıllık sözleşme imzalandığını, ayrıca sözleşmenin ilgili maddesinde görüleceği üzere davalıların temizlik ihtiyaçları için kağıt grubu ürünlere ilişkin alım taahhütleri de bulunmadığını, kayıtların tetkikinde sözleşmeye konu belirtilen kimyasal nitelikli ürünlerden her yıl için 3 'er yıllık dönemler için belirlenen miktarlara da uyulmamış olduğunu ve neticede sözleşmenin 1.yılında 3.530,00 kg sözleşmenin 2.yılında ek-1 listedeki kimyasal nitelikli ürünlerden 2.239 kg, sözleşmenin 3. Yılının tamamlanan 3 'er aylık 3 dönemine ilişkin ek-1 listedeki kimyasal nitelikli ürünlerden toplam 1.135 kg miktarında ürün alımı yapıldığının tespit edildiğini, bu durumda sözleşmenin 1 .yılı ek-1 listedeki kimyasal nitelikli ürünlerden 3.147 kg, 2.yılı için kimyasal nitelikli ürünlerden 4.438 kg ve 3. yılın tamamlanan 3'er aylık 3 dönemi için EK-1 listedeki kimyasal nitelikli ürünlerden 3.875 kg eksik ürün alımı yapılmış olup sözleşmenin 4.1 maddesinde belirtilen tonaj kotası taahhüdünden sözleşmenin imza tarihinden bugüne değin alınması gereken toplam ürün miktarından 11.460 kg kimyasal nitelikli temizlik ürünlerinden eksik ürün alımı yapıldığının anlaşılacağını, aynı zamanda sözleşmenin ilgili maddesinde düzenlenmiş temizlik ihtiyaçları için kağıt grubu ürünlere ilişkin tonaj kotası taahhütlerine de ayrıca uyulmadığının kayıtların tetkikinden anlaşılacağını, davalılarca yapılan ürün alımlarının bir kısmının doğrudan müvekkili şirket ve bir kısmının da davacının sözleşmenin 2.2 maddesinde de belirtildiği şekilde yetkilendirdiği bayisi ... Dağ Paz. Tic. A.Ş. aracılığı ile tedarik edildiğinden davalıların eksik ürün alımında bulunduklarının hem davacının hem de yetkilendirilen bayinin ticari defter ve kayıtları üzerinde yapılacak incelemeler neticesinde ortaya çıkacağını, davalıların sözleşmeye aykırılıklarının giderimi için müvekkili şirket tarafından İzmir ....Noterliği 'nin 06.02.2018 tarih ve ... yevmiye no.lu ihtarnamesi keşide olunarak sözleşmenin 4. Maddesinde düzenlenen tonaj kotası taahhütlerine uygun ürün alımının gerçekleştirilmesi için ihtar çekildiğini, söz konusu ihtarnamenin davalılara adreslerinde tebliğ edilmişse de ihtarnamede belirtilen mehil müddeti içinde davalı şirketlerin akde aykırılıklarını gidermediklerini, davacı şirketin sözleşmenin kurulması anında davalı şirketlerin sözleşmeden doğan ürün alma miktarına ilişkin taahhütleri de dahil olmak üzere tüm taahhütlerine güvenerek 6.1 madde de belirtilen nakit promosyon ödenmesini gerçekleştirdiğini, 6.2 maddedeki ekipmanları sözleşme süresince kullanmak amacıyla davalı şirketlere verdiğini, bunun karşılığında davalı şirketlerin ise sözleşmenin 4.maddesindeki ürün alım miktarına ilişkin taahhütlerine aykırı davrandığını ve bu suretle davacı şirketin işbu sözleşmeden ve dolayısıyla ticari faaliyetlerinden beklentilerini boşa çıkartarak şirketi zarara uğrattıklarını, diğer davalı ...'in, davacı şirket ile davalılar arasında 04.05.2015 tarihinde kurulan sözleşmeden kaynaklanacak davalı şirketlerin 22.305,00 USD miktara kadar olan borçlarına müşterek borçlu ve müteselsil kefil olduğunu, taraflar arasındaki sözleşmenin fesih ve cezai şart başlıklı l0.maddesinde davalı şirketlerin sözleşmedeki taahhütlerine aykırı davranması halinde sözleşmenin 6.1 maddesinde belirtilen promosyon karşılığı olmak üzere 22.305 USD cezai şartı müştereken ve müteselsilen ödeyecekleri hükme bağlandığını, davalıların sözleşmenin 12.maddesinde düzenlenen şekli ile 22.305,00 USD cezai şart bedeli de dahil olmak üzere sözleşmeden kaynaklanan tüm sorumluluklannm karşılığı olarak 22.305,00 USD cezai şart miktarının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini temin için işbu davayı açmak zorunda kaldıklarını beyanla açıklanan nedenlerle sözleşmenin feshine ve 22.305 USD dava tarihinden itibaren işleyecek devlet bankalarınca bir yıl vadeli USD bazında açılmış mevduat hesaplarına uygulanan faiz oranın tatbiki suretiyle fiili ödeme günündeki döviz satış kuru üzerinden Türk parası karşılığının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılar üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
DAVALININ SAVUNMASININ ÖZETİ:
Bir kısım davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacının dava dilekçesinde ileri sürülen taleplerinin kabulünün mümkün olmadığını, her ne kadar taraflar aralarında anılan sözleşmeyi akdetmişler ise de esasen davacının sözleşme gereği edimlerini yerine getirmediğini, bu nedenle karşı taraftan edimlerini yerine getirme talebinde bulunamayacağını, fahiş miktardaki cezai şartı talep etmesinin mümkün olmadığını, söz konusu sözleşme ve 60.000 TL nakit tutarındaki promosyon ... Eğlence Gıda Turizm ve San Tic Ltd Şti ' ye muhatap olup bu sebeplerle diğer davalıların bu hususlarda bir sorumluluğu olamayacağını, Nitekim Yargıtay ....Hukuk Dairesinin ... E. ... K. Sayılı kararında da belirttiği üzere; ''Cezai şart tacirin ekonomik yıkımına neden olacak bir miktarda ise, o zaman cezai şart BK’ nun 19. (TBK m.26) ve 20. (TBK m.27) maddeleri uyarınca indirilebilir. O halde mahkemece, davalının ekonomik durumu, taahhüt olunan işin değeri ve sözleşme hükümleri de göz önünde bulundurularak uzman bilirkişiler aracılığıyla istenilen cezai şartın borçlunun ekonomik yönden yıkımına sebebiyet verecek derecede yüksek olup olmadığının, bu halin ahlak ve adaba aykırı sayılıp sayılmadığının tesbiti ile sonucuna göre bir karar verilmesi gerekmektedir.'' anılan karar da esas alınarak istenilen miktarın günümüz koşullarına göre fahiş bir rakam olduğunun açık olduğunu, müvekkiline teslim edilen malların sözleşmede taahhüt edilen mallarla aynı olmayıp defaeten müvekkili tarafından davacının şifai olarak uyarıldığını, söz konusu durumun müvekkil şirketin uğraştığı faaliyet alanı da göz önün alındığında büyük sorun ve sıkıntılara da neden olduğunu, tüm bunların yanında müvekkil şirketin davacı tarafa defaeten sipariş geçmesine rağmen bunlar da yerine getirilmediğini, davalılardan ... için ise TBK md. 583 gereği kefalet sözleşmesinin geçerli olabilmesi için kefalet sözleşmesinde yazılı olacak kefilin sorumlu olacağı azami miktarın belirli olması ayrıca kefalet tarihinin de belirtilmesi gerektiğini, ancak ...'in kefaletinde bu şartlar yerine gelmemiş olup geçerli bir kefalet sözleşmesi bulunmadığını, maddenin devamında kefilin sorumlu olduğu azami miktarı kefalet tarihi ve müteselsil kefil olması durumunda bu sıfatla veya bu anlama gelen herhangi bir ifadeyle yükümlülük altına girdiğini kefalet sözleşmesinde kendi el yazısıyla belirtmesinin şart olduğunu, müvekkilinin böyle bir belgeyi kendi el yazısı ile hazırlamadığını, kefilin, asıl borç ilişkisinin hükümsüz hale gelmesinin sebep olduğu zarardan ve ceza koşulundan sorumlu olacağına ilişkin anlaşmaların kesin olarak hükümsüz olduğunu, açık kanun hükmü karşısında kefil olduğu iddia edilen ...'in cezai şarttan da sorumlu olacağı ve bu taleple açılan işbu davanın reddi gerektiğini, TBK md.586 gereği ise kefile müracaat edilebilmesi için borçlunun ifade gecikmesi ve ihtarın sonuçsuz kalması veya açıkça ödeme güçsüzlüğü içinde olması gerekir ki işbu dava da bunların hiçbirisinin olmadığını beyanla haksız ve yersiz davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.
DELİLLER:
1-Taraflar arasında akdedilen 04/05/2015 tarihli sözleşme
2-04/05/2016 tanzim tarihli kefalet taahhüdü
3-22.305 USD bedelli senet
4-Faturalar, sevk irsaliyeleri, cari hesap dökümü
5-25/01/2016 tarihli teslim belgesi
6-İzmir ....Noterliğinin 06/02/2018 tarih ... yevmiye sayılı ihtarnamesi
7-Yatırım bedeline ilişkin yapılan ödemeyi gösterir 25/05/2015 tarihli 60.000,00-TL bedelli dekont
8-Vergi dairesi kayıtları
Mahkememizce ilgili Vergi Dairelerine müzekkere yazılarak; davalı şirketlerin 2015-2016 yıllarına ilişkin bilançoların yer aldığı Kurumlar Vergisi Beyannameleri celp edilerek dosyamız arasına alınmıştır.
9-İzmir Ticaret Sicil Müdürlüğü Kayıtları
Davacı şirketin ve davalı şirketlerin kuruluşundan itibaren tüm sicil kayıtları, temsile yetkili kişileri ile şirket ortaklarının bilgileri ve şirket ana sözleşmesi celp edilerek dosyamız arasına alınmıştır.
10-Davalı ...' e ait yazı ve imza örnekleri
Mahkememizce "Kefalet Taahhüdü" başlıklı, 04/05/2016 tanzim tarihli belge üzerinde bulunan imzanın davalı ...' e ait olup olmadığının tespiti hususunda imza örnekleri alınmak üzere davalının isticvabına karar verilmiş, Mahkememiz 25/02/2020 tarihli celsesinde hazır bulunan davalı ...; kelafet taahhüdü başlıklı belgede ismi altındaki imzanın kendisine ait olmadığını, böyle bir belge düzenlemediğini beyan etmiş olduğundan, davalının imza örnekleri imza incelemesine esas olmak üzere dosya arasına alınmıştır.
11-Davalı ...' in imza incelemesine esas olmak üzere kurum ve kuruluşlardan getirtilen imza örneklerini içerir belge asılları
12-Sosyal ve ekonomik durum tespit raporu
13-İzmir....ATM'nin ... E. ... K. Sayılı dosyası
Yargılamanın devamı esnasında davalı... ve Gıda San. Tic. Ltd.Şti.'nin sicilden terkin edildiğinin anlaşılması üzerine davacı vekiline davalı şirketin ihyası hususunda davası açmak üzere süre verilmiş olup davacı vekili tarafından İzmir ...ATM'nin ... E.sayılı dosyası üzerinden ihya davası açılmıştır. Mahkemece yapılan yargılama neticesinde 12/06/2024 tarihli karar ile, davanın kabulüne karar verilerek, İzmir Ticaret Sicil Memurluğunun Merkez-... sicil numarasına kayıtlı ...nin ticaret sicilinden terkin kaydının silinmesine, yeniden ticaret siciline kayıt ve tescili ile ihyasına, 6102 sayılı TTK m. 547/2 doğrultusunda davacının açmış olduğu İzmir ...Asliye Ticaret Mahkemesinin... Esas sayılı dosyasından dava ve bu uyuşmazlıkla sınırlı olmak üzere ek tasfiye için Ticaret Sicil kaydına tesciline, bu işlemin yerine getirilebilmesi için ek tasfiye işlemlerini yapacak olan tasfiye memuru olarak ... TC Kimlik numaralı ...’ın atanmasına karar verilmiştir. Davalı ... vekilinin istinaf inceleme talebi üzerine İzmir BAM ....H.D.' nin 08.10.2024 tarih ... E. ... K.sayılı ilamı ile istinaf başvurusunun esastan reddine dair temyiz yolu açık olmak üzere karar verildiği, kararın temyiz edilmemesi üzerine 05/11/2024 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır. Mahkememizce tasfiye memuru ...' a gerekli tebligatlar çıkarılarak davalı ... yönünden taraf teşkili tamamlanmıştır.
14-Ticari defter belge ve kayıtlar
15-Bilirkişi raporları
i) Mahkememizce, davacı şirketin ve davacı şirketin sözleşmenin 2.2 maddesi gereği yetkilendirdiği tedarikçi bayisi olan ... Dağ Paz. Tic. A.Ş. ... Dağ. Paz. Tic. A. Ş nin uyuşmazlık konusu döneme ilişkin tüm ticari defterleri üzerinde yerinde inceleme yapılmak suretiyle talimat yoluyla SMMM bilirkişiden, davacı ve davalılar arasında ticari ilişki olup olmadığı, dosyaya sunulan fatura ve irsaliyelerin defterlerde kayıtlı olup olmadığı, davalılarca davacı tarafından davaya konu sözleşme gereği mal alımı yapılıp yapılmadığı, yapılmış ise miktarı hususlarında aldırılan 17/07/2019 havale tarihli raporda özetle; tacir olan dava dışı ... Dağ. Paz. Tic A.Ş. 'nin incelenen 2015-2016-2017 ve 2018 yılı ticari defterlerinin GİB onaylı yevmiye ve defteri kebir beratlarının süresinde alınmış olduğu, TTK ve VUK hükümlerine göre usulüne uygun tutulduğu,
Davacı ... San Ve Tic A.Ş. 'nin ticari defterlerinin incelenmesi konusunda davacı vekiline e-posta gönderildiği, davacı vekilinin, davalıya malların yetkili bayi dava dışı ... dağıtım şirketi tarafından teslim edildiğini bu nedenle müvekkilinin kayıtlarında davalı şirketlerle ticari ilişkiyi gösterir kayıt bulunmadığı bildirildiğinden, davacı şirket tarafından defter sunulmadığından, davacı şirket defterlerinin incelenemediği,
Dava dilekçesi ekinde sunulan 04.05.2015 tarihli sözleşmenin davalılar tarafından inkar edilmemiş olması sebebiyle davacı ... şirketi ve ... Dağıtım şirketinin davalılarla ticari ilişkisinin bulunduğu, sözleşme gereği teslim edilmesi gereken ürünlerin yetkili bayi dava dışı ... Dağıtım şirketi tarafından teslim edildiği,
Dava dışı ... Dağıtım şirketi tarafından davalılar adına düzenlenen faturaların kendi defterlerinde kayıtlı olduğu, dava dışı ... Dağıtım Paz. Tic. A.Ş.'nin incelenen defterlerinde, davalılar ... Eğlence Gıda Tur. San. Ve Tic. Ltd. Şti.,... ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti., ... Gıda Tur. San. Ve Tic. Ltd. Şti.'ne ait hesap hareketlerinin incelenmesinde borç alacak bakiyesinin 0,00 TL olduğu,
Taraflar arasındaki ihtilafın cari hesap bakiye alacağı olmadığı, cari hesap konusunda ihtilafın bulunmadığı, ihtilafın taraflar arasında imzalanan sözleşme gereği davalının taahhüt etmiş olduğu ürün miktarları gereği yerine getirip getirmediği, davacının sözleşmeyi haklı nedenle feshedip etmediği ve sözleşme gereği belirlenen 22.305,00 USD cezai şartı talep edip edemeyeceği hususlarında olduğu,
Taraflar arasında imzalanan 04.05.2015 tarihli sözleşmenin 4,1. maddesinde: İşbu sözleşme tarihi itibariyle sözleşme konusu tesislerin tüketim ihtiyaçları dikkate alınarak EK-1 listede belirtilen kimyasal nitelikli temizlik ürün çeşitleri için aşağıda belirtilen dönemlerdeki miktarlara uymak kaydıyla birinci yıl 6.680 kg, ikinci yıl 6.680 kg, üçüncü yıl için 6.680 kg dördüncü yıl için 6.680 kg, beşinci yıl için 6.680 kg olmak üzere toplam 33.400 kg miktarında ürün alımına EK-2 listede belirtilen kağıt ürün çeşitleri için aşağıda belirtilen dönemlerdeki miktarlara uymak kaydıyla birinci yıl için 115 koli, ikinci yıl için 115 koli, üçüncüyü için 115 koli, dördüncüyü için 115 koli, beşinci yıl için 115 koli olmak üzere toplam 460 koli miktarlarında ürün alımına kadar geçen 5 yıllık süre için akdedilmiş olup, Alıcıların sözleşmedeki taahhütleri doğrultusunda toplam ürün alımlarını her sözleşme yılı için aşağıda belirtilen 3 'er aylık dönemlerde için belirlenmiş miktarlarda alınan şekilde gerçekleştirmeyi taahhüt etmiştir.
1.üç aylık dönem: 1.670 kilogram temizlik ürünleri, 115 koli kâğıt ürünleri
2.üç aylık dönem: 1.670 kilogram temizlik ürünleri, 115 koli kâğıt ürünleri
3.üç aylık dönem: 1.670 kilogram temizlik ürünleri, 115 koli kâğıt ürünleri
4.üç aylık dönem: 1.670 kilogram temizlik ürünleri, 115 koli kâğıt ürünleri
4.3: ..., Alıcılar 'ın talep ettiği yukarıda belirtilen ürün alma miktar ve sürelerine ilişkin taahhüdüne uymaması halinde Alıcılar'a konuya ilişkin bir ihtarname çeker. Alıcılar ihtarnamenin kendisine ulaşmasından itibaren yedi (7) gün içerisinde tonaj taahhüdüne ilişkin aykırılıkları gidermezse ... işbu sözleşmeyi tek taraflı olarak haklı nedenle fesih hakkına sahiptir. " kararlaştırılmış olduğu,
Davalıların 04.05.2015 ile 03.01.2019 tarihleri arası toplam 18.370 kg ürün taahhüdünde bulunmuş olmasına rağmen 6.904 kg ürün almış oldukları, aradaki 11.466 kg ürün taahhüdünü yerine getirmemiş oldukları, davalıların ticari defterleri incelendikten sonra, sözleşmenin haklı nedenle feshedilip edilmeyeceği ve cezai şart talep edilip edilmeyeceği ve davalı ... yönünden kefaletin geçerli olup olmayacağı hususunda takdirin Mahkemeye ait olduğu kanaatlerine ulaşıldığı, rapor edilmiştir.
ii)Davalı ...'in mahkememiz 25/02/2020 tarihli celsesinde alınan imza örnekleri ile İzmir ....Noterliğinden celp edilen 10/06/2015 tarih ... yevmiye nolu vekaletname aslı ve İzmir Ticaret Sicil Müdürlüğünden davalı şirketlerin yetkilisi olan ... e ait imzalarının bulunduğu belge asılları üzerinde inceleme yapılmak suretiyle dosyada mevcut bulunan kefalet taahhüdü başlıklı belge altındaki imzaların davalı ... eli ürünü olup olmadığının tespiti hususlarında Adli Grafoloji Uzmanı bilirkişiden aldırılan 12/10/2020 havale tarihli raporda özetle;
"Kefalet Taahhüdü" başlıklı, 04/05/2016 tanzim tarihli, bir sayfadan ibaret, el yazısıyla yazılmış, alt sağ bölümünde el yazısıyla yazılmış "..." yazısı ve adına atılı bir adet imza bulunan belge aslının, davalı ...'in 25/02/2020 tarihinde Mahkeme huzurunda alınan çok sayıdaki imza örnekleri ile İzmir Ticaret Sicil Müdürlüğünün 01/10/2020 tarih ve... sayılı yazısı ekinde mevcut İzmir ....Noterliğinin "... Gıda Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi" hakkında düzenlediği, iki sayfadan ibaret, her sayfasında "..." ve "..." adına atılı birer adet imza bulunan, 2.sayfasında imzaların üzerinde el yazısıyla yazılmış "..." ve "..." yazıları bulunan 26/11/2013 tarih ve ... yevmiye numaralı belge aslı, İzmir ....Noterliğinin "... Gıda Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi" temsilcisi "..." hakkında düzenlemiş olduğu ve orta bölümünde adına atılı üç adet imza bulunan 26/11/2013 tarih ve ... yevmiye numaralı "Tescil Talepnamesi" aslı ve İzmir ....Noterliğinin "..." hakkında düzenlemiş olduğu ve orta bölümünde adına atılı bir adet imza ve el yazısıyla yazılmış "..." yazıları bulunan 10/06/2015 tarih ve ... yevmiye numaralı "Vekaletname" aslı üzerinde yapılan kıyas incelemesi neticesinde;
İnceleme konusu belge olan "Kefalet Taahhüdü" başlıklı, 04/05/2016 tanzim tarihli, belge aslında "..." adına atılı bir adet imzanın ve inceleme konusu belge olan "Kefalet Taahhüdü" başlıklı belge aslında "..." adına atılı bir adet imzanın üzerinde bulunan ve el yazısıyla yazılmış "..." yazısının davalı ...'in eli ürünü olduğu görüş ve kanaatine varıldığı, rapor edilmiştir.
iii)Davalı şirketlerin ticari defter ve kayıtları üzerinde inceleme yaptırılmak suretiyle, davalılarca davacı tarafça dosyaya sunulan sözleşme gereği davacıdan mal alımı yapılıp yapılmadığı, yapılmış ise miktarı, davacı tarafça talep edilen cezai şartın davalıların ticari olarak mahfına neden olup olmayacağı hususlarında SMMM bilirkişiden aldırılan 30/11/2022 havale tarihli raporda özetle;
Davacı vekili tarafından dava dosyasına sunulan alımlara ilişkin tabloların incelenmesinde; davalıların 04/05/2015-03/01/2019 tarihleri arasında toplam 18.370 kg nitelili temizlik ürünü taahhüdünde bulunmuş olmasına rağmen 6.904 kg nitelikli temizlik ürünü aldıkları, 1265 koli kağıt ürünü taahhüdünde bulunmuş olmalarına rağmen 345 koli kağıt ürünü aldıkları, taahhütlerini yerine getirmemiş oldukları,
Sözleşme değeri hususunda, sözleşmede herhangi bir tutar belirtilmediği yalnızca taahhüt edilen ürün miktarları olması sebebiyle tek tek ürün miktarları bilinmediğinden ve uzmanlık alanı dahilinde olmadığından dolayı tespit edilemediği,
Dava dosyasında bulunan davalı şirketlere ait Kurumlar Vergisi beyannamelerinden alınan tablolar ile, sözleşmede kararlaştırılan 22.305 usd= ortalama 60.000,00 TL cezai şartın davalı şirketlerin ekonomik mahvına sebep olmayacağı,
Davalı ...'in 2015 yılı kurumlar vergisi beyannamelerinden alınan bilgilerde; davalı ... Ltd. Şti'nin %35 hisse oranına sahip ortağı olduğu işbu davalı şirketin 2015 yılı ticari karının 252.984,36 TL olduğu, .....Ltd.Şti'nin %35 hisse oranına sahip ortağı olduğu işbu davalı şirketin 2015 yılı ticari karının 9.264,12 TL olduğu, rapor edilmiştir.
iv)Davalı ...' in Sosyal ve Ekonomik durum araştırmasına yönelik Bostanlı PMA tarafından tanzim edilen Sosyal Ekonomik Durum Tespit raporu ile davalı tarafın beyan ve itirazları da gözetilmek suretiyle SMMM bilirkişiden aldırılan 26/05/2023 havale tarihli ek raporda özetle; Karşıyaka İlçe Emniyet Müdürlüğünden gelen cevabi yazıda ...’in çalışmadığı, aylık gelirinin aile yardımı ile olduğu, ailenin yanında yaşadığı, kira ödemediği bildirildiği, bu hususta kök raporda yapılan tespitlerde herhangi bir değişiklik olmadığı, davalı şirket vekilinin diğer itirazlarının hukuki değerlendirme gerektirdiğinden dolayı herhangi bir değerlendirme yapılamadığı, itirazlar yönünden takdirin Mahkemeye ait olduğu, rapor edilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Yapılan yargılama sonucunda toplanan deliller, iddia ve savunmalar ile tüm dosya kapsamı incelenip hep birlikte değerlendirildiğinde;
Dava, sözleşmenin haklı nedenle feshedildiğinin tespiti ile sözleşmenin feshi nedeniyle cezai şart alacağının tahsili istemine ilişkindir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık; davacı ile davalı şirketler arasında imzalanan 04/05/2015 tarihli sözleşme gereğince tarafların karşılıklı edimlerini yerine getirip getirmedikleri, davacının davalıların alım taahhütlerini yerine getirmedikleri iddiasının yerinde olup olmadığı, davacının sözleşmenin feshini talep edip edemeyeceği, sözleşmede belirtilen cezai şartın davacı tarafından talep edilip edilemeyeceği, davalı ...'in talep edilen cezai şarttan kefil olarak sorumluluğunun olup olmadığı noktalarında toplanmaktadır.
Taraflar arasında akdedilen 04/05/2015 tarihli sözleşmenin incelenmesinde, davacı şirket ile davalılar ..., ....,... Ve Gıda Sanayi Ticaret Ltd. Şti. arasında davalı alıcılar tarafından davacı satıcıdan kimyasal nitelikli temizlik ürünler ile kağıt ürünlerini satın alma, kullanma ve bu sözleşme kapsamında satın alınan ürünleri üçüncü kişiye satmama hususlarının taahhüt edildiği;
Süre ve alım miktarlarının sözleşmenin 4. maddesinde belirtildiği, buna göre sözleşmenin 5 yıl için geçerli olmak üzere akdedildiği, her yıl için 6.680kg olmak üzere 5 yıl için toplam 33.400kg temizlik ürünleri ile her yıl için 115 koli olmak üzere 5 yıl için toplam 460 koli kağıt ürünleri alım taahhüdüne yer verildiği; taahhütlere uyulmaması halinde satıcı davacının alıcılara konuya ilişkin bir ihtarname çekeceğinin ve alıcılar tarafından ihtarnamenin kendilerine ulaşmasından itibaren 7 gün içerisinde tonaj taahhüdüne ilişkin aykırılıkların giderilmemesi halinde satıcı davacının işbu sözleşmeyi tek taraflı olarak haklı nedenle fesih hakkına sahip olduğunun belirtildiği;
Tarafların hak ve yükümlülüklerine ilişkin sözleşmenin 6. maddesine göre, ... ve-veya yetkilendirdiği bayisi tarafından alıcılara 60.000,00-TL meblağında nakit promosyonun alıcıların düzenleyeceği fatura karşılığında vereceğinin ve ... tarafından alıcıların tesisinde kullanılan makinalara 3 adet ... Dozaj pompası, 12 adet ... Sabunluk, 10 adet ... Elektrikli Dispenser, 10 adet çekmeli tuvalet kağıdı aparatı olmak üzere dozaj sistemlerinin monte edileceğinin ve bakımlarının da ... tarafından yürütüleceğinin kararlaştırıldığı,
Sözleşme kapsamındaki siparişlerin yazılı, e-mail ya da faks yoluyla ile bildirileceğinin, satıcı onayından itibaren 5 iş günü içinde teslim edileceğinin belirtildiği (md. 7),
Sözleşmenin feshi ve cezai şarta ilişkin hüküm ve koşulların sözleşmenin 10. Maddesinde belirtildiği,
Sözleşmenin satıcı - davacı şirket ile davalılar - alıcı şirketler arasında 04.05.2016 tarihinde imzalandığı, davalı ... tarafından 04.05.2016 tarihli adi yazılı şekilde düzenlenen kefalet taahhüdü ile 04.05.2016 tarihli davalı şirketler ile davacı arasındaki sözleşmeye ilişkin ticari faaliyetten doğacak 22.305 USD miktarı ile sınırlı borca müteselsil kefil olunacağının taahhüt edildiği,
Yine keşideci olarak davalı şirketler ve kefil olarak ... tarafından lehtar davacı şirket lehine 22.305-USD bedelli senet düzenlendiği görülmektedir.
Davalı şirketlerin ticaret sicil kayıtlarının incelenmesinden, davalı ...'nin 31/05/2019 tarihinden itibaren tek ortağı ve yetkilsinin ... olduğu, davalı ....'nin tescil tarihi olan 28/11/2013 tarihinden itibaren tek ortağı ve yetkilisinin ... olduğu,... Ve Gıda Sanayi Ticaret Ltd. Şti.'nin 25/12/2017 tarihinde tasfiye aşamasına girdiği, Mahkememiz dosyasında yargılama devam ederken şirketin sicilden terkin edildiği anlaşılmıştır. Mahkememizce davacı vekiline terkin edilen şirketin ihyası hususunda dava açmak üzere süre verilmiş, davacı vekili tarafından İzmir ....ATM'nin ...Esas sayılı dosyası üzerinden açılan ihya davası kapsamında verilen karar ile şirketin Mahkememiz dosyasındaki dava ve bu uyuşmazlıkla sınırlı olmak üzere ek tasfiyesi ile tesciline karar verilmiştir. Mahkememizce tasfiye memuruna tebligatlar yapılarak taraf teşkili sağlanmıştır.
Mahkememizce, davacı tarafça sunulan ve ... yönünden davaya dayanak gösterilen kefalet sözleşmesine ilişkin davalı ...'in isticvabına karar verilmiştir. Davalıya çıkarılan isticvap davetiyesi usulüne uygun şekilde tebliğ edilmekle, davalı tarafından isticvap duruşmasında kefalet taahhüdü altındaki imzanın kendisine ait olmadığı beyan edildiğinden evrak üzerinde imza incelemesi yapılmıştır. Yapılan imza incelemesi neticesinde evrak üzerindeki imzanın davalı eli ürünü olduğu tespit edilmiştir.
Davalılar ..., .... İle ... vekili tarafından davaya dayanak gösterilen sözleşmenin akdedildiği ikrar edilmiş ise de, davacının sözleşme kapsamındaki edimleri yerine getirmediği, teslim edilen malların sözleşmede taahhüt edilen mallarla aynı olmadığı, şifahi olarak davacı yan uyarılmış olmasına rağmen oyalandıkları, davalı ... yönünden kefalet sözleşmesinin geçerli olmadığı, ayrıca sözleşme kapsamındaki cezai şartın fahiş olduğu beyan edilerek davanın reddi savunulmuştur.
Davacı şirket tarafından sözleşme kapsamındaki yükümlülüklerin yerine getirilmesi hususunda yetkili bayi olarak dava dışı ... Dağıtım Pazarlama Ticaret A.Ş.'nin görevlendirildiği, dava dışı yetkili bayi ticari defterleri üzerine yapılan inceleme neticesinde aldırılan bilirkişi raporunda, davalılar ... Eğlence Gıda Tur. San. Ve Tic. Ltd. Şti.,... ve Gıda San. Tic, Ltd. Şti., ... Gıda Tur. San. Ve Tic. Ltd. Şti.'ne ait hesap hareketlerinde borç alacak bakiyesinin 0,00-TL olduğu, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 6.1.maddesi gereği davacı tarafından davalı ... şirketine 60.000,00-TL gönderilmiş olduğu, davalılarca sözleşme gereği mal alımı yapılıp yapılmadığı yönünden yapılan incelemede davalıların 04.05.2015 ile 03.01.2019 tarihleri arası toplam 18.370 kg ürün taahhüdünde bulunmuş olmasına rağmen 6.904 kg ürün almış oldukları, yine davalıların 04.05.2015 ile 03.01.2019 tarihleri arası toplam 1265 koli ürün taahhüdünde bulunmuş olmasına rağmen 345 koli ürün almış oldukları tespit edilmiştir.
Sözleşme kapsamında davacı tarafından davalılara teslim edileceği taahhüt edilen dozaj sistemlerinden teslim edilenler 1 adet ... Dozaj pompası, 3 adet ... Sabunluk, 2 adet ... Elektrikli Dispenser, 3 adet çekmeli tuvalet kağıdı aparatı olup her ne kadar davalılarca davacının edimlerini yerine getirmediğinden karşı edimin ifasını talep edemeyeceği savunulmuş ise de, taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 10.3 maddesine göre alıcıların, davacı satıcının sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüklerini gereği gibi ya da hiç yerine getirmemesi halinde satıcıya ihtar çekmek ve yükümlülüklerini yerine getirmesine ilişkin uyarısını bildirmek zorunda olduğu kararlaştırılmış ise de, davalılar tarafından davacıya sözleşmeden kaynaklanan taahhütlerin yerine getirilmediği yönünde bir ihtarın yapıldığı ispat edilememiştir. Dolayısıyla davalıların eksik ifa iddiasında bulunamayacağı, edimi mevcut haliyle kabul etmiş sayılması gerektiği kabul edilmiştir.
Davalı ...'in müteselsil kefaletinin geçerli olup olmadığı yönünden yapılan değerlendirmede, TBK md. 589/4'e göre; "kefilin, asıl borç ilişkisinin hükümsüz hâle gelmesinin sebep olduğu zarardan ve ceza koşulundan sorumlu olacağına ilişkin anlaşmalar kesin olarak hükümsüzdür." şeklinde hükmedildiğinden davalı ... yönünden cezai şarta kefaletin kanun gereği kesin hükümsüz olduğu değerlendirilerek anılan davalı yönünden davanın reddine karar vermek gerekmiştir.
Diğer davalılar yönünden yapılan değerlendirmede Mahkememizce alınan bilirkişi raporları kapsamında davalıların sözleşme kapsamındaki alım taahhütlerini yerine getirmediklerinin tespit edildiği, sözleşmenin md 4.3 hüküm gereği; "..., Alıcıların talep ettiği yukarıda belirtien ürün alma miktar ve sürelerine ilişkn taahhüdüne uymaması halinde Alıcılara konuya ilişkin bir ihtarname çeker. Alıcılar ihtarnamenin kendisine ulaşmasından itibaren 7 gün içerisinde tona taahhüdüne ilişkin aykırılıkları gidermezse ... işbu sözleşmeyi tek taraflı olarak haklı nedenle fesih hakkına sahiptir." şeklinde taraflar arasında anlaşmaya varıldığı, davacı tarafından davalılara gönderilen İzmir .... Noterliği'nin 06.02.2018 tarih, ... yevmiye nolu ihtarnamesi kapsamında sözleşmedeki taahhütlerinin yerine getirilmesi, aksi takdirde akdin feshedilmiş sayılacağı ve sözleşmenin fesih ve cezai şart 10. maddesinde belirtilen 22.305 USD cezai şartın tahsil yolunca gidileceğinin ihtar edildiği, ihtarnamenin muhataplara 13.02.2018 tarihinde tebliğ edildiği, bu surette taahhütlerin verilen sürede yerine getirilmemesi ve sözleşmenin 10. maddesi gereği ayrıca yeniden ihtara gerek kalmaksızın ilk ihtar sonrası taahhütlerin yerine getirilmemesi halinde sözleşmenin feshedileceği kararlaştırıldığından sözleşmenin davacı tarafından haklı sebeple feshedildiği kanaatine varılmıştır.
Fesih ve sonuçlarına ilişkin sözleşmenin 10.2. Maddesi gereği sözleşmenin satıcı ... tarafından haklı nedenle feshinde 22.305 USD meblağın müteselsilen cezai şart olarak talep edileceği kararlaştırılmakla davacının haklı sebeple sözleşmeyi feshettiği kabul edildiğine göre cezai şart talep edilebileceği değerlendirilmiştir. Davalılar tarafından cezai şartın fahiş olduğu ileri sürüldüğünden Mahkememizce davalılar bakımından cezai şartın mahva sebep olacak düzeyde olup olmadığı yönünden aldırılan bilirkişi raporu kapsamında cezai şartın mahva sebep olacak düzeyde olmadığı tespit edildiğinden davacının cezai şart isteminin kabulüne karar vermek gerekmiştir.
H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın davalı ... yönünden REDDİNE,
2-Diğer davalılar yönünden davanın KABULÜNE, davacı ile davalılar arasında akdedilen 04/05/2015 tarihli sözleşmenin feshedildiğinin tespiti ile 22.305-USD cezai şartın dava tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/A maddesi uyarınca fiili ödeme tarihine kadar devlet bankalarının USD cinsi ile açılmış 1 yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranında işleyecek faiziyle fiili ödeme tarihindeki kur üzerinden TL karşılığının davalılardan müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,
3-Karar tarihi itibariyle alınması gereken 6.036,71-TL karar ve ilam harcından başlangıçta alınan 1.526,74-TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 4.509,97-TL harcın ... dışındaki davalılardan müteselsilen alınarak hazineye gelir kaydına,
4-Davacı tarafından peşin harç olarak yatırılan 1.526,74-TL ve başvurma harcı olarak yatırılan 35,90-TL olmak üzere 1.562,64-TL ile davacı tarafından iş bu dosyada yapılan toplam 4.088,23-TL(posta+tebligat+bilirkişi ücreti) yargılama gideri olmak üzere toplam 5.650,87-TL 'nin ... dışındaki davalılardan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı kendini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihindeki AAÜT gereğince hesaplanan 30.000,00-TL vekalet ücretinin ... dışındaki davalılardan müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
6-Davalı ... kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihindeki AAÜT gereğince davanın reddi yönünden hesaplanan 30.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ...'e verilmesine,
7-Karar kesinleştiğinde ayrıca karar yazmaya gerek görülmeden artan gider avansının resen ilgilisine iadesine,
Dair, davacı vekili ile bir kısım davalılar vekilinin yüzüne karşı, davalı ... Ltd. Şti. Şirketinin yokluğunda HMK'nın 345. maddesi uyarınca gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içinde İzmir Bölge Adliye Mahkemesince incelenmek üzere istinaf yolu açık olarak verilen karar açıkça okundu, ana çizgileriyle anlatıldı. 30/01/2025
Katip ...
e-imzalı
Hakim ...
e-imzalı