T.C.
İZMİR
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/792 Esas
KARAR NO : 2025/1075
DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 08/11/2024
KARAR TARİHİ: 27/11/2025
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVACININ İSTEMİNİN ÖZETİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin, ticari faaliyetinde kullandığı çekicilerine (tır) takılmak üzere dorse (romörk) alımı konusunda davalı şirket ile anlaşma sağlandığını, davalı şirketin bu anlaşma gereği; biri 280.000-TL, biri 350.000-TL olacak şekilde toplam 630.000-TL bedelle iki adet dorse (romörk)'yi üretip müvekkili şirkete teslim etmeyi taahhüt ettiğini, anlaşma gereği ekte yer alan faturaları müvekkili şirket adına düzenlediğini ve ilettiğini, müvekkilinin sektöründeki teammüller gereği taraflar arasında yazılı bir sözleşme hazırlanmadığını ancak davalı şirketin, ürünlerin fatura tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde teslim edeceğini taahhüt ettiğini, müvekkilinin, anılan anlaşmada gereği kendi sorumluluğu olarak davalı şirkete toplam bedeli 610.000,00-TL olan çekleri keşide edip teslim ettiğini ve yine aradaki 20.000,00-TL bakiye bedel ile 9.000,00-TL sevkiyat masrafları olarak talep edilen toplamda 29.000,00-TL bedeli 09/08/2024 tarihinde davalı şirketin hesabına ödediğini, davalı şirketin, fatura tarihleri üzerinden 15 günlük teslimat süresi geçmesine rağmen faturaya konu ürünleri teslim etmediğini ve müvekkili şirketin telefonlarını cevaplamaz olduğunu, müvekkilinin, durumdan şüphelenmesi üzerine davalı şirketin adresine gittiğini, adresin kapalı olduğunun tespit ettiğini, yaptığı piyasa araştırmasında davalı şirketin faaliyetine son vererek ve adresini kapatarak piyasadan çekildiğini öğrendiğini, müvekkilce anlaşma gereği düzenlenen fatura bedellerinin ödendiğini, davalı şirketin faturalara konu dorseleri (romörk) teslim etmediğini, müvekkilden aldığı çekleri ve nakit parayı iade etmediğini, müvekkilinin anlaşmanın gereği üzerine düşen ödeme yükümlülüğünü ifa etm... olmasına rağmen davalı yanın faturalara konu dorseleri teslim etmediğinden müvekkilinin davalıya borçlu olmadığının tespiti ile, davaya konu edilmeyen, müvekkili tarafından nakit olarak ödenen bakiye 20.000,00-TL ve 9.000,00-TL sevkiyat masrafı bedeli olan toplamda 29.000,00-TL nakit ödeme ile dava öncesinde tahsil edilen Türkiye ... Bankası İzmir Bayraklı Şb. 07/10/2024 ödeme tarihli ... seri nolu ve 200.000,00-TL bedelli çek bedeliyle ilgili olarak iadeye yönelik dava, talep ve fazlaya il...kin tüm hakları saklı kalmak kaydıyla, dava konusu çekin tarihinin 16/12/2024 olduğunu, müvekkili şirketçe davalıya teslim edilen çeklerden 200.000,00-TL olanının tahsil edildiğini, vadesi gelecek çekin tahsil edilmesi durumunda müvekkilinin, telafisi güç zararlara uğrayacağını, davanın kabulüne karar verilse dahi davalının piyasadan çekilm... olması, aciz durumda olması ve sair sebeplerle alacağının tahsil edememe tehlikesi bulunduğunu beyanla telafisi imkansız zararların önüne geçmek amacıyla çek hakkında ödeme yasağı konulmasını ve karşılıksızdır ...lemi yapılmaması hususunda ihtiyati tedbir kararı verilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etm...tir.
DAVALININ SAVUNMASININ ÖZETİ:
Dava dilekçesi ve ekleri ile tensip zaptının usulüne uygun davetiye ile davalı şirkete tebliğine rağmen davalı dilekçeler aşamasında davaya cevap vermem..., duruşmalara ...tirak etmem...tir.
DOSYANIN SAFAHATI:
Mahkememiz 11.11.2024 tarihli ara kararı uyarınca, davacı tarafın kabulünde olan faturaların 02/08/2024 ve 25/08/2024 tarihli oldukları ve çekin ödeme aracı vasfı gözetildiğinde davacı tarafça mevcut dosya durumu ve ibraz edilen deliller itibariyle çekin bedelsiz olduğu, fatura düzenlenm... olmasına karşılık malın teslim edilmediği iddiasının yaklaşık olarak ispat edilemediği, mevcut dosya durumu ile HMK'nın 390/3. maddesi kapsamında ihtiyati tedbir kararı verilmesi için aranan yaklaşık ispat koşullarının sağlanamadığı, talebin yargılamayı gerektirdiği değerlendirilerek davacı vekilinin ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilm...tir.
DELİLLER:
1-Ticaret Sicil Müdürlüğü kayıtları
Davalı şirketin en son sicil kayıtları ile, şirketin tescil tarihinden itibaren ortak ve yetkililerine il...kin kayıt ve belgeler İzmir Ticaret Sicil Müdürlüğünden celp edilerek dosyamız arasına alınmıştır.
2-Vergi Dairesi kayıtları
Mahkememizce, davacının tacir araştırmasına yönelik ... Vergi Dairesine yazılan müzekkereye verilen 11.12.2024 tarihli cevabi yazıda davacının, ticari kazancının gerçek usulde vergilendirildiği, 1.sınıf tacir olduğu, 2023 yılına il...kin Gelir Vergisi Beyannamesinde beyan ettiği brüt satış tutarının 20.230.700,12-TL olduğu, 2024 yılına il...kin 3.dönem geçici vergi beyannamesinde beyan ettiği satış tutarının ise 25.977.582,59-TL olduğu bildirilerek 2023 dönemine ait Gelir Vergisi Beyannamesi ile 2024/3 dönemine ait geçici vergisi beyannamesinin yazı ekinde sunulduğu görülmüştür.
3-25.08.2024 tarih 280.000,00-TL bedelli ve 02.08.2024 tarih 350.000,00-TL bedelli e-faturalar
4-Türkiye ... Bankası Bayraklı Şubesine ait 16.12.2024 ödeme tarihli, 3216315 seri nolu 410.000,00-TL bedelli çek
5-Banka kayıtları
Mahkememizce, Türkiye ... Bankası Bayraklı Şubesine müzekkere yazılarak; 16.12.2024 ödeme tarihli, 3216315 seri nolu ve 410.000,00-TL bedelli çekin ibraz edilip edilmediği, ibraz edilm... ise kim tarafından ibraz edildiğinin ve ödeme olup olmadığı ile keşidecisinin kim olduğu hususlarında yazılan müzekkereye verilen 24.01.2025 tarihli cevabi yazı ile söz konusu davaya konu çekin ibraz edilmediğinin bildirildiği görülmüştür.
6-Davacı şirket ticari defter ve kayıtları
7-Bilirk...i raporu
Mahkememizce, taraf ticari defter ve kayıtları üzerinde inceleme yapılmak suretiyle )İddia ve savunmanın irdelenmesi, ticari defterlerin usulüne uygun olarak tutulup tutulmadığının tespit edilmesi, taraflar arasındaki ticari il...kinin değerlendirilmesi, takip konusu edilen faturaların ve varsa ödemelerin defter kayıtlarında yer alıp almadığının, faturalara konu mal/ hizmetin teslimine il...kin belgelerin nelerden ibaret olduğunun ve teslim edilip edilmediğinin taraf ticari defterlerinde kayıtlı bulunan faturalar ve varsa faturaların il...kili olduğu sevk irsaliyeleri karşılaştırmalı olarak belirtilerek açıklanması, faturalar iade edilm... ise iade faturalarının ve iade edilen miktarın taraf kayıtları itibariyle karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesi, hususlarında rapor aldırılmasına karar verilm..., taraflara 2024 yılına ait ticari defterlerini veya ticari defterlerin ilgili kısımlarının onaylı örneklerini mahkememize ibraz etmesi veya defterlerin incelenebileceği adres ve ilet...im bilgilerini bildirmesi için gerekli ihtaratlar yapılmış, davalı tarafça ticari defter ve belgelerin ibraz edilmediği ve bulunduğu yer de bildirilmediğinden, davacı ticari defter ve kayıtları üzerinde yapılan inceleme sonucu SMMM bilirk...iden aldırılan 21.04.2025 havale tarihli raporda özetle;
Davacıya ait 2024 yılı ticari defterlerin usulüne uygun tutulduğu, defterlerin e-defter uygulamasına tabi olduğu ticari defterlerin delil niteliğine haiz olduğu,
Taraflar arasında ki ticari il...kinin 2024 yılında başlamış olduğunun muavin hesap kayıtlarından anlaşıldığı, davacının defter kayıtlarında davalı şirkete düzenlenen 2 adet fatura ile keşide edilen 2 adet çeklerin usulüne uygun şekilde, fatura tutarlarının hesabına alacak, çeklerin de borç kaydedildiği, ...lem kayıtları neticesinde 320.24014 ... Grup Lojistik Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi hesabının 07/10/2024 tarihi itibariyle 20.000,00 TL tutarında alacaklı kaldığı tespitine varıldığı,
Davalı şirket tarafından ticari defter ve kayıtlar incelemeye sunulmadığından, taraflara ait defter kayıtlarının karşılaştırılmasının, kayıtların birbirini doğrulayıp doğrulamadığı yönünde tespitlerin yapılması mümkün olmadığı, davacı tarafa ait ticari defterlerde, davalı tarafça düzenlenen faturaların davalı hesabına alacak, davalıya keşide edilen çeklere ait tutarların da davalı hesabına borç kaydedilmek suretiyle neticesinde davalı şirketin 20.000,00 TL tutarında kalan alacak bakiyesinin 07/10/2024 tarihi itibariyle son kayıt olarak kaydedildiğinin görüldüğü, faturalara konu mal/ hizmetin teslim alındığı/alınmadığı hususlarına il...kin herhangi bir belgeye ve tespite varılmadığı, davacı tarafından düzenlenen herhangi bir iade faturası kayıtlarda görülmediği, davacı tarafından keşide edilen 2 adet çeklerin ödenmediğine yönelik hesaplarda bir kayıt mevcut olmadığı, rapor edilm...tir.
8-Yemin delili
Davacı tarafça dava dilekçesi ile yemin deliline dayanıldığından, Mahkememiz 18.09.2025 tarihli celsesinde davacı vekiline dava dilekçesinde belirttikleri yemin deliline dayanıp dayanmayacakları, dayanacaklar ise yemine konu maddi vakıaları sıra numarası altında bildirmek üzere 2 haftalık kesin süre verilm..., davacı vekili tarafından süresi içerisinde yemin metnini içerir dilekçenin sunulması üzerine dilekçenin davalı şirket yetkilisi ... da belirtilerek davalı şirket adresine HMK'nın 228. maddesine uygun ihtaratı içerir şerhli davetiye ile 11.10.2025 tarihinde e-tebligat yolu ile tebliğ edilm..., 27.11.2025 tarihli celsede yapılan yoklamada davalı şirket yetkilisinin yemine icabet etmediği anlaşılmıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, çekin bedelsiz kaldığı iddiasına dayalı olarak takipten önce açılan menfi tespit davasıdır.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık, taraflar arasında sözlü olarak akdedilen satış sözleşmesine ve faturalara konu dorselerin davalı tarafından davacıya teslim edilip edilmediği, davacı tarafından sözleşme sebebiyle davalıya verildiği iddia edilen muhatap bankası Türkiye ... Bankası A.Ş. Bayraklı /İzmir Şubesi olan 3216315 seri numaralı 16/12/2024 tarihli 410.000,00-TL bedelli çek sebebiyle davacının davalıya borçlu olup olmadığı, çekin bedelsiz kalıp kalmadığı noktalarında toplanmaktadır.
Davacı tarafça, davacının ticari faaliyetinde kullandığı çekicilere takılmak üzere dorse (romörk) alımı konusunda davalı şirket ile sözlü olarak 280.000,00-TL ve 350.000,00-TL bedelli iki adet dorse alımına il...kin 630.000-TL bedel mukabilinde anlaşma yapıldığı, yapılan anlaşmaya dayalı olarak davalı tarafından 25.08.2024 tarih 280.000,00-TL bedelli ve 02.08.2024 tarih 350.000,00-TL bedelli faturaların düzenlendiği, yapılan anlaşma kapsamında davalıya 200.000,00-TL bedelli ve 410.000,00-TL bedelli iki adet çek ile aradaki 20.000,00-TL bakiye bedel ile 9.000,00-TL sevkiyat masrafları olarak talep edilen toplam 29.000,00-TL ödeme yapıldığı, davalı tarafça dorselerin tesliminin yapılmadığı, davalıya keşide edilen çeklerden 200.000,00-TL bedellli çekin davalı tarafından tahsil edildiği, verilen çeklerden Türkiye ... Bankası Bayraklı Şubesine ait 16.12.2024 ödeme tarihli, ... seri nolu 410.000,00-TL bedelli çekin bedelsiz kaldığı belirtilerek bedelsiz kalan davaya konu çek ile ilgili borçlu olunmadığının tespiti talep edilmektedir.
Davalı yan, Mahkememize cevap dilekçesi sunmayarak davayı inkar çerçevesinde savunmuştur.
Mahkememizce dava konusu çekin ibraz edilip edilmediği, bedellerinin ödenip ödenmediği hususunda muhatap bankaya müzekkere yazılmış, gelen müzekkere cevabı doğrultusunda çekin ibraz edilmediği anlaşılmıştır.
6100 sayılı HMK'nın 222/1 maddesi hükmü gereği, "Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir."; HMK'nun 222/3 maddesi gereği "İkinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir" düzenlemelerine yer verilm...tir. Mahkememizce HMK'nın 222. maddesi hükümleri doğrultusunda tarafların ticari defter ve kayıtlarında inceleme yapılmasına karar verilm... olup, davacının ticari defterleri kanuna uygun tutulduğundan sahibi lehine delil niteliği taşıdığı belirlenm...; buna karşın davalı yan usulüne uygun ihtaratı içerir tebligata rağmen ticari defterlerini ibraz etmem...tir.
İncelenen davacı taraf ticari defterleri ile bu kapsamda aldırılan bilirk...i raporu, doğrultusunda;
Taraflar arasındaki ticari il...kinin 2024 yılı içerisinde başlamış olduğu, davalı tarafından davacıya 25.08.2024 tarihli ...numaralı 280.000,00-TL bedelli fatura konusu 3 dingilli teleskopik konteyner kilitli yarı römork konulu fatura ile 02.08.2024 tarihli ...numaralı 350.000,00-TL bedelli fatura konusu 3 dingilli teleskopik konteyner kilitli yarı römork konulu faturanın düzenlendiği, faturaların davalı hesabına alacak kaydının yapıldığı, dava konusu edilen Türkiye ... Bankası Bayraklı Şubesine ait 16.12.2024 vade tarihli, ... seri numaralı 410.000,00-TL bedelli çek ile 07.10.2024 vade tarihli ... seri numaralı 200.000,00-TL bedelli çekin davacı defterlerinde kayıtlı olduğu ve keşide edilen çeklere ait tutarların davalı hesabına borç kaydedilmek suretiyle 07.10.2024 son kayıt tarihi itibariyle davalının davacıdan 20.000,00-TL alacaklı olduğu anlaşılmıştır.
Davacının davaya konu vakıalarının, dava konusu çekten dolayı borçlu olunmadığının tespiti istemine il...kin olduğu, dava konusu çekin 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'na göre kambiyo senedi vasfında olduğu, kambiyo senetlerinde illetten mücerretlik ilkesinin geçerli olduğu, çekin iptali için aradaki borç il...kisine dayanılması halinde bu hususun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 200. maddesi hükmüne göre yazılı delille ispatlanması gerektiği, davacının dava konusu çeki davalıya hizmetin ifasından önce verdiğini, davalı tarafından hizmetin ifa edilmediği ve borçlu olmadığının ispat yükünün davacıya ait olduğu, davacı tarafın bu iddialarını yazılı delille ispatlaması gerektiği sonucuna varılmaktadır.
Dava konusu edilen muhatap bankası Türkiye ... Bankası Bayraklı Şubesi olan 16.12.2024 keşide tarihli, ... seri numaralı, 410.000,00-TL bedelli çekin keşidecisinin davacı, lehtarının ise davalı olduğu, çekin ibraz edilmediği anlaşılmaktadır. Çek bir ödeme aracı olup, kural olarak mevcut bir borcun tasfiyesi amacıyla verildiği, somut olayda olduğu gibi, aksinin iddia edilmesi halinde bir başka ifade ile çekin avans olarak verildiği, ancak karşılığında mal teslim edilmediğinin iddia edilmesi halinde ispat yükünün, malın teslim edilmediğini iddia eden tarafa düşmektedir. Bu durumda davacı davalıya, mal alımı için avans ödemesi yapıldığını, davalıya teslim edilen çek ve davalı tarafından düzenlenen fatura karşılığında mal teslim edilmediğini yazılı delillerle ve kesin delillerle ispat etmelidir.
Davacı yanın dava dilekçesinde yemin deliline başvurduğu anlaşılmakla, davacı tarafça sunulan yemin metni davalı şirkete HMK md. 228 uyarınca ihtarlı olarak tebliğ edilm... çıkarılmış ise de, davalının usulüne uygun olarak yapılan tebligata cevap vermediği ve yemine icabet etmediği görüldüğünden "davaya konu çekin avans olarak verildiği ve karşılığında malın teslim edilmediği" şeklindeki yemine konu vakıalarını ikrar etm... sayılmasına karar verilm...tir. Açıklanan tüm bu hususlar kapsamında, yemin davalı şirket tarafından düzenlenen faturalara konu dorselerin davacıya teslim edilmediği, dava konusu çekin avans olarak verilmekle mal teslim edilmediğinden bedelsiz kaldığı HMK md. 229/1 hükmü uyarınca ispat edildiğinden davanın kabulüne karar vermek gerekm...tir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın KABULÜNE, davacının keşidecisi olduğu, muhatap bankası Türkiye ... Bankası Bayraklı Şubesi olan 16.12.2024 keşide tarihli, ... seri numaralı, 410.000,00-TL bedelli çek sebebiyle DAVALIYA BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE,
2-Karar tarihi itibariyle alınması gereken 28.007,10-TL karar ve ilam harcından peşin alınan 7.001,78-TL harcın mahsubu ile bakiye 21.005,32-TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
3-7155 sayılı yasanın 19/12/2018 tarihinde yürürlüğe giren 23.maddesiyle eklenen 6325 sayılı yasanın 18/A maddesi gereğince İzmir Arabuluculuk Bürosunun 2024/7189 başvuru nolu dosyası ile taraflar arasında yapılan arabuluculuk faaliyeti sonunda, ileride haksız çıkacak taraftan alınmak üzere Hazine tarafından karşılanan 3.600,00-TL arabuluculuk ücretinin yargılama gideri olarak davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,
4-Peşin harç (7.001,78-TL) ve başvuru harcı (427,60-TL) için yapılan toplam 7.429,38-TL ile davacı tarafından ... bu dosyada yapılan toplam 5.295,00-TL yargılama gideri (posta+tebligat+bilirk...i ücreti) olmak üzere toplam 12.724,38-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı kendini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihindeki AAÜT gereğince hesaplanan 65.600,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Karar kesinleştiğinde ayrıca karar yazılmaya gerek görülmeden artan gider avansının resen ilgilisine iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda HMK'nın 345. maddesi uyarınca gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içinde İzmir Bölge Adliye Mahkemesince incelenmek üzere istinaf yolu açık olarak verilen karar açıkça okundu, ana çizgileriyle anlatıldı. 27/11/2025
Katip...
¸
Hakim ...
¸