T.C.
İZMİR
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/429 Esas
KARAR NO : 2025/192
DAVA : Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 18/05/2022
KARAR TARİHİ : 05/03/2025
Mahkememizde görülmekte olan Alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı ...Besicilik Gıda Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi ile davalı ...
Arasında 22.04.2020 tarihinde satın alma sipariş sözleşmesi imzalandığını, sözleşme uyarınca ödeme planında belirtilen tarihlerde toplamda 810.000,00 TL bedel karşılığında davalı tarafından 15.000 kilogram obruk peynirinin Müvekkil'inin adresine teslim edilmesi konusunda anlaşmaya varıldığını, müvekkilinin ödeme planına uygun bir şekilde tüm ödemeleri zamanında yaptığını, müvekkilinin ödemelerini eksiksiz bir şekilde yapmış olmasına rağmen davalının teslim etmekle yükümlü olduğu peynirlerin Müvekkil'ine teslim edilmediğini, müvekkilinin sözleşme uyarınca tüm ödemeleri yerine getirdiğini, davalı tarafından yükümlülüklerin yerine getirilmediğini, teslim edilmeyen peynir miktarı dikkate alındığında anlaşma uyarınca belirlenen bedel uyarınca Müvekkilinin davalıya 265.195,08 TL fazla ödeme yaptığını, anlaşma uyarınca 265.195,08 TL değerindeki obruk peynirinin Müvekkil'ine teslim edilmediğini, sözleşme konusu peynirlerin teslim edilmemiş olmasına rağmen Müvekkili adına fatura düzenlendiğini, ancak düzenlenen faturaya süresi içerisinde itiraz edildiğini ve davalıya iade edildiğini, söz konusu teslim konusunda ispat külfeti ve sözleşmeye uygun bir şekilde edimin yerine getirildiğinin ispat külfetinin davalıya ait olduğunu, dava açmadan evvel Arabuluculuğa başvurulma zorunluluğu bulunduğundan usule uygun olarak başvuru yapıldığını, görüşme sonucu anlaşmaya varılamadığını belirterek, fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydı ile şimdilik; müvekkilinin davalıya 22.04.2020 tarihli sözleşme uyarınca fazla ödemiş olduğu bedellerin tahsili amacıyla toplam 265.195,08 TL’nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile müvekkiline ödenmesine, arabuluculuk sürecinin olumsuz sonuçlanmış olması nedeniyle AAÜT 16/2-c gereğince müvekkili lehine arabuluculuk anlaşamama vekalet ücretine hükmedilmesine, yargılama gideri ve vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; yetkili mahkemenin HMK m.6 gereğince davalının davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri olan Karaman Mahkemeleri olduğunu, öte yandan sözleşmenin ifa yerinin de Karaman olduğunu, kaldı ki İzmir ... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ...K. Sayı ve 09.03.2022 tarihli kararıyla bu davayla ilgili arabuluculukta İzmir Arabuluculuk Bürosu'nun yetkili olmadığını, yetkili arabuluculuk bürosunun Karaman Arabuluculuk Bürosu olduğuna karar verildiğini, taraflar arasında uzun yıllardır devam eden bir ticari ilişki bulunduğunu, Peynir alım satımının 2018 yılından beri devam ettiğini, davalı ile davacı şirket arasında 2021 yılı peynir sezonu için 6.724 kilogram koyun ve keçi peynirinin KDV ile birlikte toplam 472.024,80 TL bedelle satılması konusunda mutabakata varıldığını, bu mutabakata istinaden belirtilen miktarda tulum peynirlerinin davalı tarafından davacı şirket adına ... Soğuk Hava İşletmeciliği Sanayii Ticaret Limited Şirketi deposuna teslim edildiğini, davacı şirketçe davalıya banka aracılığıyla sözleşmeye istinaden bir takım ödemeler yapıldığını, davalı müvekkilinin ödemeye istinaden KDV ile birlikte toplam 265.195,08 TL bedelli, 09.11.2021 tarihli ve ... numaralı faturayı davacı şirket adresine iadeli taahhütlü olarak gönderdiğini, TTK nda belirtilen 8 günlük itiraz süresi geçtikten sonra söz konusu faturanın İzmir... Noterliğinin 23.11.2021 tarih ve... yevmiye numaralı ihtarname ekinde iade edildiğini, Karaman... Noterliğinin 29.11.2021 gün... yevmiye numaralı ihtarnamesiyle davalı müvekkili tarafından sözleşmeye konu peynirlerin ... Soğuk Hava İşletmeciliği deposunda bulunduğu, bu peynirlerin en geç 31.12.2021 tarihine kadar teslim alınması gerektiğinin bildirildiğini, iade edilen faturanın ihtarname ekinde yeniden gönderildiğini, bunun üzerine karşı tarafın Menderes İcra Müdürlüğünün ... E. Sayılı dosyasıyla müvekkili aleyhine icra takibi yaptığını, itiraz üzerine takibin durdurulduğunu, Karaman İcra Müdürlüğünün ...E. Sayılı dosyasıyla müvekkili tarafından davacı şirket aleyhine ikinci faturadan kaynaklanan maddi alacak için icra takibi yapıldığını, ancak karşı tarafın itirazı üzerine takibin durdurulduğunu, sözleşmeye konu peynirlerin soğuk hava deposunda olmasına rağmen kullanım süresi ve son tüketim tarihi dolmak üzere olduğundan Karaman Sulh Hukuk Mahkemesinin... D.İş sayılı dosyasından delil tespiti yaptırıldığını, Karaman..Noterliğinin 02.03.2022 tarihli...yevmiye numaralı ikinci ihtarnameyle delil tespitine ilişkin bilirkişi raporundan bahisle sözleşmeye konu peynirlerin en geç 01.04.2022 tarihine kadar teslim alınması gerektiği aksi takdirde son tüketim tarihlerinin geçeceği ve kullanılmaz hale geleceğinin davacı şirkete bildirildiğini, ikinci ihtara rağmen peynirlerin teslim alınmadığını, sözleşmeye konu peynirlerin Karaman Belediyesi Döküm Sahasında çukur kazılarak gömülme suretiyle bertaraf edildiğini, davacı şirketin ödediği bedeller dışında Karaman İcra Müdürlüğünün ... E. Sayılı takibe konu 206.829,72 TL bedelli 13.12.2021 tarihli faturadan dolayı müvekkili şirkete borçlu bulunduğunu, yine depo kiralarından dolayı da borcu bulunduğunu belirterek, öncelikle yetki itirazına binaen mahkemenin yetkisizliğine, dosyanın yetkili Karaman Asliye Hukuk Mahkemesi Hakimliğine gönderilmesine, aksi taktirde usul ve yasaya aykırı olan davanın tamamen reddine, müvekkilinin davacı şirketten alacaklarının şimdilik saklı tutulmasına, tüm yargılama giderleri ile avukatlık ücretinin davacı şirkete yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER:
Tarafların ticari defter kayıtları,
İzmir ... Noterliği 23.11.2021 tarih... Yevmiye numaralı ihtarnamesi,
Karaman... Noterliğinin 29.11.2021 gün ... yevmiye numaralı ihtarname
Karaman ... Noterliğinin 02.03.2022 tarihli ...yevmiye numaralı ikinci ihtarnamesi,
Karaman Sulh Hukuk Mahkemesini...D.İş sayılı dosyası,
İzmir ... Sulh Hukuk Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası,
Karaman İcra Müdürlüğünün ... E. Sayılı dosyası,
Menderes İcra Müdürlüğünü... E. Sayılı dosyası,
Konya Vergi Dairesi Başkanlığı, İzmir Gaziemir Vergi Dairesi Müdürlüğü, Karaman Vergi Dairesi Başkanlığı, Karaman Ticaret Sicil Müdürlüğü yazı cevapları,
Karaman .. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin... Talimat Sayılı dosyası aracılığıyla SMMM bilirkişisi tarafından düzenlenen 10.01.2023 tarihli rapor ve Karaman... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin... Talimat Sayılı dosyası aracılığıyla aldırılan 23.09.2024 tarihli ek rapor,
Mahkememizce Gıda Mühendisi, SMMM ve Nitelikle Hesaplama Uzmanı bilirkişilerden oluşturulan bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen 31.03.2023 tarihli rapor ve 19.12.2024 tarihli ek rapor,
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, satım sözleşmesi nedeniyle fazla ödendiği iddia edilen tutarın davalıdan tahsili istemine yönelik alacak davasıdır.
Açılan dava ile 22.04.2020 tarihli satın alma sipariş sözleşmesi kapsamında ödeme planında belirtilen tarihlerde toplam 810.000,00 TL ödenmiş olmasına rağmen davalı tarafından teslim etmekle yükümlü olduğu peynirlerin tamamının davacıya teslim edilmediği iddia edilerek, teslim edilmeyen peynir karşılığı fazla ödenen 265.195,08 TL'nin davalıdan tahsiline karar verilmesi talep edilmiştir.
TBK'nın 207. Maddesine göre; Satış sözleşmesi, satıcının, satılanın zilliyetlik ve mülkiyetini acıya devretme, alıcının ise buna karşılık bir bedel ödeme borcunu üstlendiği sözleşmedir. Sözleşme ile aksi kararlaştırılmadıkça veya aksine bir adet bulunmadıkça, satıcı ve alıcı borçlarını aynı anda ifa etmekle yükümlüdür. TBK'nın 208. Maddesi uyarınca, kanundan, durumun gereğinden veya sözleşmede ön görülen özel koşullardan doğan ayrık haller dışında satılanın yarar ve hasarı; taşınır satışlarında zilliyetliğin devri anına kadar satıcıya aittir. Taşınır satışlarında satıcının borçlarını düzenleyen TBK'nın 210. Maddesine göre satıcı, satılanın mülkiyetini geçirmek amacıyla, zilliyetliğini alıcıya devretmekle yükümlüdür. Taşınır satışına ilişkin satıcının temerrüdünü düzenleyen TBK'nın 212. Maddesi uyarınca, satıcının temerrüdü halinde, borçlunun temerrüdüne ilişkin genel hükümler uygulanır.
TBK'nın 89. Maddesine göre, "Borcun ifa yeri, tarafların açık veya örtülü iradelerine göre belirlenir."
Davalının kaşe ve imzası bulunan 22.04.2020 tarihli satın alma sipariş sözleşmesine göre belirlenen vadelerde ve belirlenen tutarlarda bedeli ödenmek üzere kilogram fiyatı 50,00 TL + KDV olarak 15.000 kilogram peynirin satımı konusunda tarafların anlaştığı ve sözleşmede sevkıyat şeklinin açıkça belirtildiği ve buna göre tedarikçi tarafından, alıcı adresine teslim edilecektir şeklinde anlaşmaya varıldığı görülmüştür.
6100 Sayılı HMK'nın 200. Maddesi uyarınca, bir hakkın doğumu, düşürülmesi, devri, değiştirilmesi, yenilenmesi, ertelenmesi, ikrarı ve itfası amacıyla yapılan hukuki işlemlerin yapıldıkları zamanki miktar veya değerleri yeniden değerleme oranına göre belirlenen tutarı geçtiği takdirde senetle ispat olunması gerekir. Bu hukuki işlemlerin miktarı veya değeri, ödeme veya borçtan kurtarma gibi bir nedenle bu tutardan aşağı düşse bile senetsiz ispat olunamaz.
Bu madde uyarınca senetle ispatı gereken hususlarda birinci fıkradaki düzenleme hatırlatılarak karşı tarafın açık muvafakati halinde tanık dinlenebilir.
HMK'nın 201. Maddesinde açıkça belirtildiği üzere, senede bağlı her çeşit iddiaya karşı ileri sürülen ve senedin hüküm ve kuvvetini ortadan kaldıracak veya azaltacak nitelikte bulunan hukuki işlemler yeniden değerleme oranındaki tanıkla ispat sınırından az bir miktara ait olsa bile tanıkla ispat olunamaz.
Davalının bilanço esasına göre defter tuttuğu anlaşılmakla taraflara ticari defterlerini incelemek üzere bulundukları yeri bildirmeleri için süre verilmiş ve davalının ticari defterleri üzerinde yapılan inceleme sonucunda SMMM bilirkişisi tarafından düzenlenen 10.01.2023 tarihli bilirkişi raporunda, 340.02 hesapta takip edilen (alınan sipariş avansları), ...A.Ş. Tabloda gösterildiği gibi 10. Sırada 265.195,08 TL alacaklı iken, davalı ... tarafından kesilen 11. Sıra numaralı fatura ile davacıya borcunu kapattığı ve 13.11.2021 tarihinde düzenlenen fatura ile ...A.Ş.'den 206.829,72 TL alacaklı hale geldiği tespit edilmiştir.
Davalının kayıtlarına göre davacı tarafından sözleşmede kararlaştırılan şekilde toplam 810.000,00 TL'nin davalıya ödenmiş olduğu anlaşılmaktadır.
Davacının ticari defterleri üzerinde inceleme yapılmak ve alacak-borç durumunun belirlenmesi bakımından düzenlenen 31.03.2023 tarihli bilirkişi raporu ve 18.12.2024 tarihli ek raporunda, davacı tarafından banka kanalıyla EFT yapılarak 23.06.2020 tarihinde 120.000,00 TL 28.07.2020 tarihinde 115.000,00 TL 25.08.2020 tarihinde 115.000,00 TL, 29.09.2020 tarihinde 115.000,00 TL, 27.10.2020, 24.10.2020 ve 29.12.2020 tarihlerinde ayrı ayrı 115.000,00 TL olmak üzere toplam 810.000,00 TL ödemenin yapıldığı, davalı tarafından bu ödemeye istinaden davacıya 20.03.2021 tarihine kadar düzenlenen 3 adet fatura karşılığı 544.804,92 TL tutarında mal tesliminin yapıldığı, davacının ticari defterlerine göre 20.03.2021 tarihi itibari ile 265.195,08 TL alacaklı olduğu, daha sonra davalı yanca düzenlenen 13.12.2021 tarihli fatura ile davacının 206.829,72 TL tutarında borçlandırıldığı, ancak bu faturanın davacının yasal defterlerinde kayıt altına alınmadığı ve bu faturanın davacıya tebliğ edildiğine yönelik davacının kayıtlarında bir tespitin bulunmadığı, yapılan ödemeye ilişkin verilen çekler ve bu çeklerin ödeme tutarlarının toplam 810.000,00 TL olduğu, davacının kayıtlarına göre davalıdan 265.195,08 TL alacaklı olduğu tespit edilmiştir.
Bu açıklamalar ve toplanan deliller ışığında, tüm dosya kapsamının değerlendirilmesinde; taraflar arasında yazılı satış sözleşmesinin imzalanmış olduğu, davacının sözleşmedeki imzaya yönelik bir itirazının bulunmadığı, sözleşmenin imzalandığı konusunda taraflar arasında bir uyuşmazlığın bulunmadığı, davacı tarafça teslim yerinin taraflar arasındaki anlaşma ile davacının dava konusu peynirleri teslim ettiği depo olduğu iddiasında bulunulduğu ve yine teslimin bu şekilde gerçekleştiğine yönelik taraflar arasında oluşan bir ticari ilişki ve teamülün olduğu iddia edilerek bu konuda davalı tarafça tanık dinletme isteminde bulunulduğu, davalının kabulünde olan ve uyuşmazlık konusu olmayan yazılı sözleşme bulunduğu hususu dikkate alındığında, sözleşmede yazılı hususun aksini tanıkla ispat edilemeyeceğinden davalının tanık dinletme talebinin reddine karar verilmiş ve yine davacının iddiasına göre sözleşme konusu peynirin bir kısmını kendisine sözleşmede yer aldığı şekilde teslim edilmediği iddiası yönünden toplanan delillere göre yapılan değerlendirmede, sözleşme konusu peynirin tedarikçi tarafından alıcı adresine teslim edileceğinin kararlaştırıldığı, bu açık anlaşmaya rağmen davacı tarafından sözleşme konusu peynirlerin davacının adresine teslim edilmeyerek cevap dilekçesinde de belirtildiği üzere ... Soğuk Hava İşletmeciliği San. Tic. Ltd. Şti. deposuna teslim edildiği, Karaman Sulh Hukuk Mahkemesi'nin...ş sayılı dosyasında yapılan delil tespiti sonucu düzenlenen bilirkişi raporunda sözleşme konusu peynirlerin son tüketim tarihinin 26.04.2022 olduğu ve davalı tarafından davacıya gönderilen 29.11.2021 tarihli ihtarname ile sözleşme konusu peynirlerin ... Soğuk Hava İşletmeciliği San. Tic. Ltd. Şti. Deposundan 31.12.2021 tarihine kadar alınması gerektiği belirtilerek davacıya ihtarname gönderildiği, tarafların kabulünde olan yazılı sözleşmede peynirlerin teslim yerinin alıcının adresi olduğunun açıkça belirtildiği, bu nedenle davacının ihtarname ile satılanı teslim alması konusunda temerrüde düşmüş olduğunun kabul edilemeyeceği, davalı tarafından sözleşmede kararlaştırıldığı şekilde sözleşme konusu peynirlerin bir kısmının davacı alıcıya davacı alıcı adresinde teslim edilmediği, bu nedenle davalının sözleşmedeki edimini tam olarak ifa etmemiş olduğu, davalının sözleşmedeki edimini tam olarak ifa etmemesi nedeniyle davacıya sözleşme gereğince adresinde teslim edilmeyen peynirlerin karşılığı olarak davacı tarafından fazladan ödenen 265.195,08 TL'nin davalıya iadesi gerektiği kanaatine varılmakla davanın kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
Her ne kadar davacı vekili tarafından AAÜT 16. maddesi gereğince arabuluculuk vekalet ücretinin davalı yana hükmedilmesine karar verilmesi talep edilmiş ise de; 6100 sayılı HMK uyarınca açılan davada dava nedeniyle yargılama gideri ve vekalet ücretine karar verilebileceği, dava dışındaki vekalet ücretinin yargılama sonucunda hüküm altına alınacağına ilişkin bir düzenleme bulunmadığı, talep edilen ve bahse konu yasal düzenlemenin vekil ile müvekkil arasındaki iç ilişki ile ilgili bir düzenleme olması nedeni ile bu talebi yerinde görülmediğinden bu yönde davacı yararına vekalet ücreti takdir edilmemiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın KABULÜ İLE; 265.195,08 TL'nin 29.12.2020 tarihiden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2-Alınması gereken 18.115,47 TL nispi ilam harcından, peşin alınan 4.528,87 TL peşin harç indirildikten sonra bakiye 13.586,60 TL harcın davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,
3-Davacının yatırmış olduğu 80,70 TL başvurma harcı ile 4.528,87 TL peşin harç toplamı 4.609,57 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacının yapmış olduğu 1.600,00 TL bilirkişi ücreti ile 162,50 TL tebligat-posta giderinden ibaret toplam 1.762,50 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davalının yapmış olduğu 1.600,00 TL bilirkişi ücreti ile 165,00 TL tebligat-posta giderinden ibaret toplam 1.765,00 TL yargılama giderinin davalı üzerinde bırakılmasına,
6-Karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ye göre takdir ve tayin edilen 42.431,21 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7-7155 sayılı yasanın 19/12/2018 tarihinde yürürlüğe giren 23.maddesiyle eklenen 6325 sayılı yasanın 18/A maddesi gereğince taraflar arasında yapılan arabuluculuk faaliyeti sonunda, ileride haksız çıkacak taraftan alınmak üzere Hazine tarafından karşılanan 1.560,00 TL arabulucu ücretinin davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,
8-Tarafların yatırdığı gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
Dair; davacı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde mahkememize yahut başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamını ödemek suretiyle İzmir Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.
05/03/2025
Katip...
E-imzalıdır.
Hakim... E-imzalıdır.