T.C.
İZMİR
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/542 Esas
KARAR NO : 2025/538
DAVA : İtirazın İptali (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 23/06/2022
KARAR TARİHİ : 29/05/2025
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVACININ İSTEMİNİN ÖZETİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin mimar olduğunu, 2018-2019 yıllarında Harita Mühendisi ...yanında çalıştığını daha sonra 1 Temmuz 2019 da kendi mimarlık bürosunu açtığını, müvekkilinin eski çalıştığı işyerinden...' ın davalı şirketin proje çizim işi için müracaat ettiğini, davalı Şirket yetkilisi...' ın... aracılığı ile müvekkile proje çizimi için talepte bulunduğunu ve müvekkil de bunun üzerine İzmir ili, Karabağlar ilçesi ... parsel,... parsel ve ... parsel nolu toplam... yüzölçümlü 4 adet taşınmazın projelerini çizmiş olduğunu ve belediyeye teslim ettiğini, müvekkilinin kendisinden talep edilen taşınmazların projelerini çizip teslim etmesine rağmen, davalı yanın müvekkile yaptırdığı proje çizim ücretlerini ödemediğini, bunun üzerine davalı yana, İzmir...Noterliğinin ...yev.nolu, 12.04.2021 tarihli ihtarnamesi gönderildiğini, teslim edilen projelerin bedeli olan 113.076 TL'nın, teslim tarihinden işleyen yasal faizi ile birlikte ödenmesinin talep edildiğini, ihtarnameye rağmen ödeme yapmayan davalı hakkında İzmir ... İcra Dairesinin... esas sayılı dosyası ile icra takibine geçildiğini, davalı borçlunun, borca itiraz etmesi üzerine, takibin durdurulmasına karar verildiğini beyanla fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydı ile davanın kabulü ile davalı yanın, İzmir ... İcra Dairesinin ... E. Sayılı takip dosyasına yaptığı 08/09/2021 tarihli borca itirazının iptaline, takibin 118.472,67 TL takip çıkışı üzerinden devamına, davalı yanın borca itirazının haksız, alacağın likit ve belirlenebilir olması nedeniyle itiraz olunan miktarın % 20’sinden az olmamak üzere, icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
DAVALININ SAVUNMASININ ÖZETİ:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkil şirketin ağırlıklı olarak kat karşılığı inşaat ve taahhüt işleri yapan bir şirket olduğunu, bu işler kapsamında müvekkil şirketin davacı ile ... Parsel de kain arsanın inşaat ruhsatını alabilecek şekilde eksiksiz olarak mimari projenin tamamlanması konusunda anlaştıklarını, bir müddet sonra davacının bahse konu işin inşaat ruhsatını alacak şekilde mimari projeyi tamamladığını ve kendisine fatura karşılığı ödemesinin yapıldığını, daha sonra davacı ile ... ve... parsel,... parsel ve... parsel sayılı taşınmazların da inşaat ruhsatı ve projelerini eksiksiz hazırlaması hususunda anlaştıklarını, belediye kayıtları ve dosyalarından da anlaşılacağı üzere davacının işleri savsakladığını, projeleri eksik ve hatalı olarak hazırladığını, belediye birimlerinin tamamlanmasını bildirdiği eksikleri tamamlamadığını ve bu hususlarda müvekkile bilgi vermediğini, haricen öğrenilen kadarıyla Karabağlar Belediyesi personeli ile de sorun yaşayan davacının kendisine teslim edilen projeleri adeta savsakladığını ve kat karşılığı inşaat sözleşmeleri gereği sorumlu olduğu taahhütlerini yerine getirmediğini, davacı tarafından gönderilen ihtarnameye 20 Nisan 2021 tarihinde Karşıyaka... Noterliği... yevmiye nolu ihtarnamesi ile verilen cevapta tarafına teslim edilen projeleri tamamlamadığı, mimari projeleri onaylatamadığı, inşaat ruhsatlarını alamadığı gerekçesi ile ödeme yapılamayacağının bildirildiğini, ancak davacının sonrasında İzmir... İcra Müdürlüğünün...esas sayılı dosyası ile aynı konudan kaynaklı alacaklarını istediğini, davacının belirttiği rakamların fahiş olup her ne kadar m2 birim fiyatı olarak 36 TL den anlaşıldığını iddia etsede kendisi ile bu işleri için daha düşük rakamda anlaşıldığını, hem tacir hem de bir mimar olan davacının kendisine teslim edilen projeleri makul sürede ve başarıyla tamamlamadığını, müvekkilin hiç bir kusuru olmamasına rağmen projelere ait inşaat ruhsatları davacı tarafından onay alamadığını, Mimarlar Odası ve Karabağlar Belediyesinden bahse konu parsellere ait dosyalar incelendiğinde davacının neleri eksik, hatalı ve mevzuata aykırı yaptığının açıkça ortaya çıkacağını, ayrıca davacının müvekkile çekmiş olduğu ihtarname ve açtığı icra takibi ile de iş ilişkisinin fiilen bittiğini, müvekkilinin davacıya gerekli bütün yetkileri ve belgeleri tam ve eksiksiz olarak teslim ettiğini, resmi kurum ve 3. kişilere ödenmesi gereken bedelleri tam ve eksiksiz olarak ödediğini ancak davacının üzerine düşen özen ve yükümlülükleri yerine getirmeyerek projelerin onaylarını alamadığını, bu durumun banka kayıtları ile de sabit olduğunu beyanla haksız ve hukuka aykırı olarak açılan davanın reddine, kötü niyetli olarak açılan dava nedeniyle %20 den az olmamak kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.
DELİLLER:
1-Ticaret Sicil Müdürlüğü Kayıtları
2-Vergi Dairesi kayıtları
Dosya içerisine celp edilen Konak Vergi Dairesi Müdürlüğü kayıtlarından davacının tacir olduğu anlaşılmıştır.
3- İzmir ...Noterliğinin 12.04.2021 tarih ve ... yevmiye sayılı ihtarnamesi
4- Karşıyaka ...Noterliğinin 20/04/2021 tarih ve ...yevmiye sayılı cevabi ihtarnamesi
5-TMMOB Mimarlar Odası kayıtları
6-Karabağlar Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü kayıtları
7-Karabağlar Tapu Müdürlüğü kayıtları
Dava konusu ... edilerek dosyamız arasına alınmıştır.
8-Torbalı İcra Müdürlüğü'nün...esas sayılı dosyası
UYAP üzerinden celp edilerek dosyamız arasına alınan dosyanın incelenmesinde; alacaklısının dosyamız davacısı ..., borçlusunun dosyamız davalısı... Taşımacılık İnşaat İnşaat Malzemeleri Temizlik Hizmetleri Taah. San. Ve Tic. Ltd. Şti. olduğu, 03.08.2021 tarihinde başlatılan ilamsız takipte İzmir ...Noterliğinin ... yevmiye nolu 12/04/2021 tarihli ihtarnamesine konu ... ada/... parsel nolu toplam... m2 yüzölçümlü 4 adet taşınmazın birim m2 bedeli 36 TL olmak üzere proje hizmet bedelinden doğan alacağının tahsili için 113.076,00-TL asıl alacak, 5.396,67-TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 118.472,67-TL lik alacağın tahsilinin talep edildiği, ödeme emrinin borçluya tebliği üzerine borçlu vekilinin 08.09.2021 tarihli itiraz dilekçesi ile borca, işlemiş faize ve takibe ilişkin diğer tüm ferilere itirazla takibin durdurulmasının talep edildiği, itiraz üzerine İcra Müdürlüğünün 09.09.2021 tarihli kararı ile tebliğat parçasının vurutunda itirazın süresinde olduğunun anlaşılması halinde takibin itiraz eden borçlu yönünden itirazın kaldırıldığına dair karar getirilinceye kadar İ.İ.K'nun 66. maddesi gereğince takibin durdurulmasına karar verildiği görülmüştür.
9-Tanık beyanı
Mahkememizce 26.03.2024 tarihli duruşmada dinlenen;
Davacı tanığı ...; "ben Makine Mühendisiyim. Mekanik tesisat proje işlemleri yapıyorum. Davacıdan mimari projeler gelmişti. Bu mimari projelerin mekanik tesisat projelerini yapmıştık. Bu mimari projelerin ait olduğu taşınmazların ada parsel numaraları aklımda değil. Normalde Belediyeden mimari projeye ön onay gelmeden ben projeyi çizmiyorum ancak bazı durumlarda bu olayda da olduğu gibi işin aciliyeti nedeniyle çizdiğim oluyor. Projeler hakkında daha sonra onay alınıp alınmadığını ben bilmiyorum. Bir mimari proje hazırlanmadan ben zaten proje hazırlayamam. Proje bana geldiğinde bana bir mimari proje olarak geldi. Belediyeden onay aşamasını bilmiyorum. Bana davacıdan gelen 5 adet proje olması lazım. Ben mekanik projeleri hazırlandıktan sonra çıktısını alıp kaşe ve imzasını yapıp davacıya teslim ettim. Benim çizmiş olduğum mekanik tesisat projelerine ilişkin onay alınıp alınmadığını anımsayamıyorum aradan 4-5 yıl geçti. Bu projeler bir kaç kez revize için geldi diye hatırlıyorum. Normalde sistemin işleyişi şu şekildedir. Mimar tarafından mimari proje hazırlandıktan sonra bize gelir biz mekanik tesisat projelerini hazırlayıp teslim ederiz. Daha sonra Belediye de onay sürecinde mimari projede değişiklik yapılmasına karar verilirse bu değişiklikler yapıldıktan sonra tekrardan revize için bize gelir. Biz revizeyi yaptıktan sonra bu kez belediye de tesisat masasına gider. Oradan onay alınamazsa revize gerekirse tekrar bize gelir. Ben davacının hazırladığı mimari projelerin geçip geçmediğini bizzat bilemem. Ben mekanik tesisat projelerini yaptım ancak belediye onay sürecinde ne olduğunu bilmiyorum. " beyanında bulunmuştur.
10- Bilirkişi raporları
i)Mahkememizce, davacı tarafından davalıya Karabağlar ilçesi ... parsel ve ... parsel sayılı taşınmazlara mimari danışmanlık ve proje hizmeti verilip verilmediği, dosya arasında mevcut celp edilen kayıt ve belgeler incelendiğinde davacı tarafından hizmetin yerine getirilmediği yönündeki davalı savunması da değerlendirilerek hizmetin davacı tarafından yerine getirilip getirilmediğinin tespit edilmesi, bu kapsamda mimari danışmanlık ve proje hizmeti bedelinin işin yapıldığı yılın mahalli piyasa rayiçleri de dikkate alınıp değerlendirilerek eserin değeri, yüklenicinin gideri dikkate alınmak suretiyle davacının yapmış olduğu hizmet bedelinin tespit edilmesi suretiyle iddia ve savunmaları da değerlendirir mahiyette Öğretim üyesi Mimar bilirkişi ile Borçlar mevzuatından kaynaklı Nitelikli Hesap Uzmanı bilirkişiden aldırılan 12.03.2024 havale tarihli raporda özetle;
Dava dosyasında yapılan incelemede, davalı ve davacı arasında imzalanan sözleşmeye ulaşılamadığı için davacı (proje müellifi mimar) tarafından taahhüt edilen hizmetin detaylı tanımının yapılmasının mümkün olmadığı, Mimarlar Odası en az bedel hesabında belirtilen temel hizmetler esas alındığında, müclliften beklenenin hizmet ruhsat alınmasının sağlanmasını kapsamadığı, öte yandan, mesleki etik gereği mimarın ilgili yasa ve yönetmelikler çerçevesinde belirtilen standart ve normlara uygun hizmet sunma gerekliliği bulunduğu,
Dava dosyasında yer alan, Karabağlar Belediyesi İmar ve Şehircilik Müdürlüğü'ne yapılan “Proje Ön Onay ve Yapı Ruhsatı” başvuru belgeleri, müellif (davacı) tarafından mimari projenin hazırlanarak Belediyesi'ne sunulduğunu gösterdiği, bununla birlikte, dosyada yer alan mimari proje kapak sayfasında belediye tarafından işlenmiş eksikler listesinin görüldüğü, bu eksikliklerin bazılarında “tamamlanmış” ibaresi yer almakla birlikte mimari projelerde belediye onayının bulunmaması, eksikliklerin tamamlanmamış olduğunu göstertiği, ancak, dosya içerisinde ruhsat verilmemesine neden olan eksikliklere ilişkin bilgi ve belgeye rastlanamadığından, ruhsat alınmasını geciktiren eksikliklerin mimari projeden mi yoksa diğer proje hizmetleri veya gerekli belgelerden mi kaynaklandığının belirsiz olduğu,
Bir diğer belirsizliğin, ruhsatın alınmasını geciktiren eksikliklerin mimari yetkinlikten mi yoksa davalı tarafından belediyeye sunulan taahhütnameye konu olan plan değişikliğinden mi kaynaklandığı konusu olduğu, eğer projelendirme ve ön onay sürecinde plan değişikliği oldu ve yeni plan hükümleri projenin değişmesine neden oldu ise, bu değişikliklerin yeni bir hizmet sözleşmesi konusu yaratacağı, bir diğer deyişle, sonlandırılmış bir projede “imar durumu ve yapılaşma koşullarındaki değişikliklerden kaynaklanan eksikliklerin” mimari proje müellifinin kusuru sayılamayacağı ve müelliften bu değişiklikleri bedelsiz olarak yerine getirilmesinin beklenemeyeceği,
Sonuç itibariyle; davacı/müellifin imar yasası ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun şekilde “Hazırlık ve Etüt Çalışmalarını, Ön Proje Çalışmalarını, Uygulama Proje Çalışmalarını, Sistemve Montaj Detaylarını” içeren çalışma hazırlaması beklendiği,
Taraflar arasında akdedilen sözleşmede ayrıca bir düzenleme bulunmaması durumunda, Mimarlar Odası en az bedelde tanımlanan iş kalemleri ve bedelleri esasalınarak yapılan hesaplamada toplam iş bedeli 85.779 TL * KDV olarak hesaplandığı, dosya içerisinde ayrıca bir sözleşmeye rastlanamadığından, bukapsamda değerlendirme yapılamadığı,
Taraflar arasında sözleşmeye rastlanamadığından, davacı/müellif tarafından taahhütedilen işin kapsamı ve buna bağlı olarak işin taahhüde uygun biçimde yapılıp yapılmadığının da tespit edilemediği,
Dosya içerisinde söz konusu parsellerle ilgili plan değişikliğine ilişkin bir bilgi ya da belgeye rastlanmadığı, bu sebeple ruhsatın alınmasını geciktiren eksikliklerin mimari yetkinlikten mi yoksa davalı tarafından belediyeye sunulan taahhütnameye konu olan plan değişikliğinden mi kaynaklandığının tespit edilemediği, rapor edilmiştir.
ii) Mahkememizce, Karabağlar Belediyesi İmar ve Şehircilik Müdürlüğüne müzekkere yazılarak, İzmir ili Karabağlar ilçesi... parsel ve ... parsel sayılı taşınmazlara ait mimari projelerin Belediyelerince onaylanıp onaylanmadığı, Mimari projelerde Belediyece tespit edilen eksikliklerin tamamlanıp tamamlanmadığı, söz konusu parseller için Belediyece ruhsat verilmemesine neden olan eksikliklerin neler olduğu, Ruhsat alınmasını geciktiren eksikliklerin mimari projeden mi yoksa diğer proje hizmetleri veya gerekli belgelerden mi kaynaklandığı, ruhsatın alınmasını geciktiren eksikliklerin nelerden kaynaklandığı, hususlarında dayanak bilgi ve belgelerin de Mahkememize gönderilmesi suretiyle bilgi verilmesi ayrıca 14/12/2023 tarihli yazı cevabında belirtilen müracaat eki dosya ve eklerinin arşivlenerek Belediye de saklandığı hususu belirtildiğinden gerekli araştırmanın yapılarak arşivde bulunan müracaat dosya ve tüm eklerinin Mahkememize gönderilmesi hususunda yazılan müzekkereye verilen 03.04.2024 tarihli cevabi yazı ile Konu ile ilgili yapılan arşiv incelemesinde;
... parsele ait; 16/12/2019 tarih... sayılı ön onay başvurusu bulunduğu, 13/03/2020 tarih...lı yazı ile proje ve evrak eksikleri yüzünden iade edildiği, 13/03/2020 tarih... sayılı Yeni inşaat başvurusu bulunduğu, 08/05/2020 tarih ...sayılı yazı ile proje ve evrak eksikleri yüzünden iade edildiği, 21/08/2020 tarih ... sayılı Yeni inşaat başvurusu bulunduğu, 05/10/2020 tarih ...yılı yazı ile proje ve evrak eksikleri yüzünden iade edildiği, 25/03/2021 tarih ...Yeni inşaat başvurusu bulunduğu, 02/04/2021 tarih... sayılı yazı ile proje ve evrak eksikleri yüzünden iade edildiği,
... parsele ait; 21/11/2019 tarih... sayılı ön onay başvurusu bulunduğu, 06/12/2019 tarih... sayılı yazı ile proje ve evrak eksikleri yüzünden iade edildiği, 10/12/2019 tarih... sayılı ön onay başvurusu bulunduğu, 23/12/2019 tarih ... sayılı yazı ile ön onayının yapıldığı, 13/01/2020 tarih...sayılı Yeni İnşaat başvurusu bulunduğu, 02/10/2020 tarih... sayılı yazı ile proje ve evrak eksikleri yüzünden iade edildiği, 05/10/2020 tarih... sayılı Yeni İnşaat başvurusu bulunduğu, 09/11/2020 tarih ...sayılı yazı ile proje ve evrak eksikleri yüzünden iade edildiği, 25/03/2021 tarih ... sayılı Yeni İnşaat başvurusu bulunduğu, 02/04/2021 tarih ...sayılı yazı ile proje ve evrak eksikleri yüzünden iade edildiği,
... parsele ait; 14/09/2018 tarih 68560 sayılı Yeni İnşaat başvurusu bulunduğu, 08/10/2018 tarih... sayılı yazı ile proje ve evrak eksikleri yüzünden iade edildiği, 21/11/2019 tarih... sayılı ön onay başvurusu bulunduğu, 23/12/2019 tarih... sayılı yazı ile ön onayının yapıldığı, 05/03/2020 tarih... sayılı Yeni İnşaat başvurusu bulunduğu, 08/05/2020 tarih... sayılı yazı ile proje ve evrak eksikleri yüzünden iade edildiği, 21/08/2020 tarih... sayılı Yeni İnşaat başvurusu bulunduğu, 05/10/2020 tarih... sayılı yazı ile proje ve evrak eksikleri yüzünden iade edildiği, 27/10/2020 tarih...sayılı Yeni inşaat başvurusu bulunduğu, 25/12/2020 tarih ... sayılı yazı ile proje ve evrak eksikleri yüzünden iade edildiği, 25/03/2021 tarih ... sayılı Yeni İnşaat başvurusu bulunduğu, 02/04/2021 tarih... sayılı yazı ile proje ve evrak eksikleri yüzünden iade edildiği,
... parsele ait; 23/10/2019 tarih... sayılı ön onay başvurusu bulunduğu, 07/11/2019 tarih... sayılı yazı ile proje ve evrak eksikleri yüzünden iade edildiği, 13/12/2019 tarih... sayılı ön onay başvurusu bulunduğu, 12/02/2020 tarihli yazı ile proje ve evrak eksikleri yüzünden iade edildiği, 13/03/2020 tarih ...sayılı Yeni İnşaat başvurusu bulunduğu, 03/06/2021 tarih... sayılı yazı ile proje ve evrak eksikleri yüzünden iade edildiği, 02/11/2021 tarih ...sayılı Yeni İnşaat başvuruya istinaden 31/12/2021 tarihinde ... sayılı Yeni İnşaat Ruhsatı düzenlendiğinin belirlendiği bildirilmiş, müracaat eki proje ve projeye ve müracaata ilişkin belge ve kayıtların CD formatında gönderildiği anlaşılmış, ilgili belge ve evraklar dosyamız arasına alınmıştır.
Karabağlar Belediyesi İmar ve Şehircilik Müdürlüğünden celp edilen yazı içeriği bilgi, belge ve kayıtlar doğrultusunda tarafların beyan ve itirazları doğrultusunda kök raporu tanzim eden bilirkişi heyetinden aldırılan 19.11.2024 havale tarihli ek raporda özetle;
Dava dosyasına eklenen evraklarda,... parseller,... parsele ilişkin İnşaat Ruhsatı Ön onay başvuruları ve Belediyenin bu başvurulara cevaben düzenlemiş olduğu belgeler ve Belediyenin söz konusu parsellerin ön onay başvuru süreçlerine dair dökümü içeren 03.04.2024 tarihli belgelerin yer aldığı,
Ön onay başvurusuna dair belgeler esas alındığında, bu parsellere ilişkin mimari, statik, elektrik, tesisat projelerinin ve zemin etüdü projesinin Belediyesine sunulmuş olduğunun anlaşıldığı, bununla birlikte, ... parseller ve... parsel için proje ön onay sürecinin “proje ve evrak eksiklikleri” nedeniyle sonlanamamış olduğunun görüldüğü, bu durumda, ilgili parsellere ilişkin proje hizmetlerinin tamamlanmadığı ve bu hizmetlerden doğacak bedelin henüz hak edilmemiş olduğunun anlaşıldığı,
Öte yandan,... Yeni İnşaat Ruhsatının 31.12.2021 tarih... sayı ile düzenlendiği görüldüğünden, bu parsele ait proje hizmetinin tamamlandığının anlaşıldığı ve bu parsele ilişkin ruhsat belgesinde “Mimari, Statik, Elektrik, Mekanik Tesisat, Jeoloji, Jeofizik, Jeoteknik ve Harita mühendisliği” hizmetlerinin onaylanmış olduğu ve... parsele ilişkin proje hizmet bedellerinin müelliflerine ödenmesinin gerekliliğinin doğduğu ancak, proje hizmetlerine ilişkin bir sözleşme olmadığından söz konusu bedelin tamamının davacıya ödenmesinin gerekli olup olmadığının belirlenmesinin mümkün olmadığı, mimari proje dışındaki hizmetlerin bedellerinin uzmanlık alanı dışında olması nedeniyle belirlenmesinin mümkün olmadığı,
Davacı tarafından dava konusu projelerin onaylı olduğu iddia edilmekle birlikte, Karabağlar Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü'nün 03.04.2024 tarihli yazısında... ada... ada...parsele ait ruhsat başvurularının proje ve evrak eksiklikleri nedeniyle iade edildiğinin belirtildiği, dolayısıyla bu belgenin ... parseller ve...parsele ilişkin projelerin onaylanmamış olduğunu ortaya koymakta olduğu, bununla birlikte aynı belgede,...parsele ait Yeni İnşaat Ruhsatının 31.12.2021 tarih... sayı ile düzenlendiğinin belirtildiği, bu bilginin...parsele ilişkin projelerin onaylanmış olduğunu ortaya koyduğunu,
Karabağlar Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü'nün 03.04.2024 tarihli yazısının, ...parsele ait ruhsatların alınmasını geciktiren eksikliklerin proje ve evrak eksiklikleri olduğunu gösterdiği,
Öte yandan, İmar Planı revizyon süreci doğrultusunda 18.06.2021 tarihinde yeni imar durum belgesi talep edilen ...n Yeni İnşaat Ruhsatı 31.12.2021 tarih itibari ile düzenlenmiş olmakla birlikte, 13.03.2020 tarihli ruhsat başvurusunun proje ve evrak eksiklikleri nedeniyle iade edildiğinin görüldüğü,
Davalı tarafın iddialarında kök raporda vurgulanan ve belge eksikliği nedeniyle görüş bildirilemeyen hususlara ilişkin yeni bir veri sunulmadığı, bununla birlikte davalı tarafın tekrarladığı iddialar ve dosyaya eklenen belgeler ve tüm dosya kapsamı doğrultusunda,
Davacı/müellifden imar yasası ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun şekilde “Hazırlık ve Etüt Çalışmalarını, Ön Proje Çalışmalarını, Uygulama Proje Çalışmalarını, Sistem ve Montaj Detaylarını” içeren çalışma hazırlamasının beklendiği,
Karabağlar Belediyesi tarafından ibraz edilen 03.04.2024 tarihli belgede...parseller ve ...parsellere ilişkin ruhsat süreçlerinin proje ve evrak eksiklikleri nedeniyle sonlanmadığının belirtildiği, bu belgenin, anılan parsellere ait proje hizmetinin sonlanmadığını ortaya koyduğu, bu parseller için hazırlanacak olan mimari proje hizmet bedelinin (32.745 TL+KDV) olduğu ve diğer proje hizmet bedellerinin davacı tarafından talep edilemeyeceğinin düşünülmekte olduğu,
Karabağlar Belediyesi tarafından ibraz edilen 03.04.2024 tarihli belgede... parsele ilişkin ruhsat sürecinin proje ve evrak eksikliği ve ayrıca imar planı değişikliği nedeniyle uzadığı görülmekte, bununla birlikte Yeni İnşaat Ruhsatının 31.12.2021 tarih ... sayı ile düzenlendiğinin belirtildiği, bu belgenin anılan parsellere ait proje hizmetinin sonlandığını ortaya koyduğu, bu doğrultuda ... parsel için hazırlanmış olan proje hizmet bedellerinin davalı tarafından ödenmesinin gerektiği, ancak parsele dair proje hizmet sözleşmesi bulunmadığından hizmet bedellerinin ilgili müelliflere mi yoksa mimari müellife (davacıya) mi ödenmesi beklendiğinin belirlenemediği, davacı tarafından hazırlanmış olan mimari proje hizmet bedelinin 53.034 TL+KDV) davacıya ödenmesi gerektiğinin kanaat edildiği, rapor edilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, eser sözleşmesine dayalı olarak alacağın tahsili istemiyle İzmir ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında başlatılan takibe vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacının İzmir ili Karabağlar ilçesi... ada ... parsel ve... parsel nolu toplam 3141 metrekare yüzölçümlü 4 adet taşınmaza ilişkin davalı için proje çizip çizmediği, çizmiş ise proje bedeli, davalının davacıya proje çizimine ilişkin bir bedel ödeyip ödemediği, davacının, davalıdan alacaklı olup olmadığı, davacının çizdiği projelerin hatalı olup olmadığı, mevzuata uygun olup olmadığı, çizilen projelerin belediyeden onay alıp almadığı, davalının hak kaybına uğramasına neden olup olmadığı noktalarında toplanmaktadır.
Davaya dayanak sözleşme eser sözleşmesi niteliğinde olup bilindiği üzere eser sözleşmesi, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir. Eser sözleşmesiyle bir eser meydana getirmeyi üstlenen yüklenici, üstlendiği bu edimi iş sahibinin haklı menfaatlerini gözeterek sadakat ve özenle ifa etmek ve meydana getirilen eseri teslim etmek, iş sahibi de eserin teslimi ile muaccel olan iş bedelini ödemek borcu altındadır.
Eser sözleşmelerinde teslim, yüklenicinin tamamladığı eseri sözleşmeyi ifa etmek niyetiyle iş sahibinin fiili hakimiyetine geçirmesi olarak tanımlanmaktadır. (Yargıtay 15. HD 20/03/2017 tarih ve 2017/526 E- 2017/1199 K)
Eser sözleşmesinden doğan uyuşmazlıklarda eksik işlerin varlığı ve kim tarafından giderildiği konusunda yüklenici ve iş sahibinin birbiriyle çelişen beyanda bulunmaları halinde bu konularda ispat yükünün kimde olduğuna bakılmalı ve buna göre bildirilen deliller değerlendirilmelidir. İspat yükü belirlenirken kanuni ve fiili karinelerden de yararlanılmalıdır.
Kanunda aksine özel bir düzenleme olmadıkça taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlü (TMK. m. 6), diğer bir ifadeyle, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran taraf ispat yükü altında (HMK. m. 190) olup, bu temel kurallarında sonucu olarak herkes iddiasını ispat etmekle yükümlüdür.
Eser sözleşmesi imzalandıktan sonra yapılan işlerin yüklenici tarafından yapıldığı karine olarak kabul edilir. Ancak bu karinenin aksi savunulup ispat edilebilir. (Yargıtay 15. HD. 16/03/2017 tarih ve 2016/3073 E- 2017/1156 K) Bu nedenle eser sözleşmelerinde kural olarak sözleşme feshedilmediği veya işten el çektiği kanıtlanmadığı sürece imalatın yüklenici tarafından yapıldığı kabul edilmelidir. Bir başka anlatımla iş sahibi, eseri kendisinin tamamladığını, yüklenicinin işi terk ettiğini, yani sözleşmenin sona erdiğini kanıtlamakla yükümlüdür.
Tüm bu açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde; taraflar arasında sözlü eser sözleşmesi kurulduğu uyuşmazlık konusu değildir. Sözleşmenin konusu Karabağlar ilçesi ... parsel, ... parsel,... ada ... parsel sayılı taşınmazlar üzerine yapılacak binaların minmari proje hizmetleri olduğu anlaşılmaktadır. Davacı tarafça anlaşma kapsamındaki edimlerin yerine getirildiği, mimari projelerin çizilerek belediyeye teslim edildiği, buna karşın davalı tarafından bedelin ödenmediğinden bahisle ödenmeyen bedellerin tahsili istemiyle başlatılan takibe vaki itirazın iptali talep edilmektedir. Davalı tarafça, davacının mimari projeleri hatalı ve mevzuata aykırı olarak düzenlediği, bu sebeple proje onaylarının alınamadığı, hatalı işlerin tamamlanması teklif edilmiş ise de davacının kabul etmediği, işin üçüncü bir kişiye yaptırıldığı ve davacının işin gecikmesine sebebiyet verdiği, kaldı ki davacının talep ettiği m2 birim fiyat bedellerinin de fahiş olduğu savunulmaktadır.
Mimari hizmetin tanımına dair çerçeveyi belirleyen mevzuat, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Mimarlar Odası Serbest Mimarlık Hizmetlerini Uygulama, Tescil ve Mesleki Denetim Yönetmeliği'dir. Bu yönetmeliğin konuyla ilgili 5.Maddesinde mimarlık hizmet alanları 5. madde üzerinden tanımlanmaktadır. Anılan maddede "mimari tasarım hizmetleri: mimari proje hizmetleri, rölöve, restitüsyon, restorasyon hizmetleri, imalat projesi çalışmalarıdır." şeklinde, "mimari uygulama ve yönetimi hizmetleri: Mimari mesleki kontrollük, proje ve şantiye koordinasyonu ve planlaması; şantiye şefliği, saha mimarlığı; mimari fenni mesuliyet, kontrollük, geri besleme çalışmaları ve kabul teslim çalışmalarıdır." şeklinde, "mimari danışmanlık hizmetleri: Mimari danışmanlık, müşavirlik, bilirkişilik, hakemlik, eksperlik, jüri üyeliği, raportörlük; mimari proje yönetimi, yapılabilirlik, fizibilite çalışmaları, program hazırlığı, özel araştırma ve çalışmalar, dosya hazırlığı, iş ve işlem takibi gerektiren işlerin yapılması, ihale dosyası hazırlanması, karşılaştırmalı keşif ve şartname hazırlanmasıdır." şeklinde tanımlara yer verilmiştir.
Yönetmeliğin 5.maddesinde belirtilen çalışmalar mimarlık mesleğini icra eden, meslek odasına kayıtlı ve büro tescil belgesi sahibi mimarların yapmaya yetkili olduğu işleri tanımlamaktadır. Ancak, belirli bir işte bu hizmetlerin hangilerinin gerçekleştirileceği müellif ve işveren arasında imzalanacak sözleşme ile belirlenmektedir. Dolayısıyla, mücelliften beklenen hizmetlerin her bir sözleşme için içeriği farklılaşabilmektedir.
Konuya dair bir diğer belirleyici husus, TMMOB Mimarlar Odası tarafından hazırlanan ve resmi web sitesinde yayınlanan en az bedel hesabıdır. Yeni mimari proje kapsamında “Proje Hizmetleri ve Mesleki Uygulama; Mesleki Kontrollük ve Fenni Mesuliyet” başlıkları altında derlenen bu hizmet kalemlerinin hangilerinin gerçekleştirileceği ise müellif ve işveren arasında imzalanacak sözleşme ile belirlenmektedir. Bununla birlikte, Mimarlar Odası “Yeni Mimari Proje- En Az Bedel Hesabı” bir mimari proje hizmetinde bulunması gereken temel hizmetleri belirtmektedir. Bunlar, proje hizmetleri kapsamında hazırlık ve etüt çalışmalarının, ön proje çalışmalarının, uygulama proje çalışmalarının, sistem ve montaj detaylarının hazırlanmasıdır. Öte yandan, müellif ve işveren arasında imzalanacak sözleşme kapsamında sadece hazırlık, etüt, ön proje çalışmalarının yer alması da mümkündür. Bu durumda müellif mimarın avan proje hazırlaması ile hizmet sonlanmaktadır.
Taraflar arasında sözlü bir anlaşma bulunmakla, işin yapılıp yapılmadığı ve işin bedeli hususunda ihtilaf bulunduğundan Mahkememizce Karabağlar Belediyesi'nden anlaşmaya konu taşınmazların imar durumları, mimari proje başvuruları, onaylanmış mimari projeleri, mimari proje başvuruları reddedilmiş ise red sebebini ve yapılan işlemleri gösterir tüm belgeler celp edilmiştir. Ayrıca Mimarlar Odasından anlaşmaya konu taşınmazlara ilişkin kayıtlar, mimari projelerin ücretlendirilmesine ilişkin prosedür ile ücretlendirme tarifesini gösterir belgeler celp edilmiştir. Celp edilen kayıt ve belgeler ile Mahkememizce bilirkişi heyetinden anlaşma konusu parseller yönünden davacı tarafından edimin yerine getirilip getirilmediğinin tespit edilmesi, bu kapsamda mimari danışmanlık ve proje hizmeti bedelinin işin yapıldığı yılın meslek odası tarifesi uygulanarak hakettiği iş bedelinin tespit edilmesi hususlarında rapor ve taraf itirazları ile celp edilen yeni kayıt ve belgeler itibariyle ek rapor aldırılmıştır.
Alınan bilirkişi raporları ile tüm dosya kapsamından, Karabağlar Belediyesi İmar ve Şehircilik Müdürlüğünden celp edilen kayıtlara göre,... parsele ait 16.12.2019 tarihli ön onay başvurusu bulunduğu, bu başvurunun proje ve evrak eksiklikleri yüzünden iade edildiği; 13.03.2020, 21.08.2020, 25.03.2021 tarihli yeni inşaat başvurularının bulunduğu, tüm başvuruların proje ve evrak eksiklikleri yüzünden iade edildiği; ... parsele ait 21.11.2019 tarihli ön onay başvurusu bulunduğu, bu başvurunun proje ve evrak eksiklikleri yüzünden iade edildiği, 10.12.2019 tarihli ön onay başvurusunun onaylandığı; 13.01.2020, 05.10.2020, 25.03.2021 tarihli yeni inşaat başvurularının bulunduğu, tüm başvuruların proje ve evrak eksiklikleri yüzünden iade edildiği; ... parsele ait 14.09.2018 tarihli ön onay başvurusu bulunduğu, bu başvurunun proje ve evrak eksiklikleri yüzünden iade edildiği, 21.11.2019 tarihli ön onay başvurusunun onaylandığı; 21.08.2020, 27.10.2020, 25.03.2021 tarihli yeni inşaat başvurularının bulunduğu, tüm başvuruların proje ve evrak eksiklikleri yüzünden iade edildiği;... parsele ait 23.10.2019 tarihli ve 13.12.2019 tarihli ön onay başvuruları bulunduğu, bu başvuruların proje ve evrak eksiklikleri yüzünden iade edildiği;13.03.2020, tarihli yeni inşaat başvurusunun proje ve evrak eksiklikleri yüzünden iade edildiği; 02.11.2021 tarihli yeni inşaat başvurusuna istinaden 31.12.2021 tarih... sayılı Yeni İnşaat Ruhsatı düzenlendiği anlaşılmaktadır.
Taraflar arasında imzalanan yazılı sözleşme bulunmamakla dosya kapsamında taraflar arasında yapılan sözlü anlaşmanın ayrıntıları net olarak Mahkememiz nezdinde iddia ve ispat edilemediğinden davacı (proje müellifi mimar) tarafından taahhüt edilen hizmetin detaylı tanımının yapılamamakta ise de Mimarlar Odası en az bedel hesabında belirtilen temel hizmetler esas alındığında, müelliften beklenen hizmetin ruhsat alınmasının sağlanmasını kapsamadığı sonucuna varılmakla birlikte mesleki etik gereği mimarın ilgili yasa ve yönetmelikler çerçevesinde belirtilen standart ve normlara uygun hizmet sunma gerekliliği de göz ardı edilmemelidir.
Dosyamıza celp edilen Karabağlar Belediyesi İmar ve Şehircilik Müdürlüğü'ne yapılan proje ön onay ve yapı ruhsatı başvuru belgeleri, müellif (davalı) tarafından mimari projenin hazırlanarak Belediyeye sunulduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, dosyada yer alan mimari proje kapak sayfasında Belediye tarafından işlenmiş eksikler listesi görülmektedir. Bu eksikliklerin bazılarında tamamlanmış ibaresi yer almakla birlikte mimari projelerde belediye onayının bulunmaması, eksikliklerin tamamlanmamış olduğunu göstermektedir.
Mahkememizce ruhsatın alınmasını geciktiren eksikliklerin mimari yetkinlikten mi yoksa davalı tarafından Belediyeye sunulan taahhütnameye konu olan plan değişikliğinden mi kaynaklandığının tespiti hususunda, Belediyeden ruhsat verilmemesine neden olan eksikliklere ilişkin bilgi ve belgelerin sunulması talep edildiğinde Belediye tarafından sunulan... parsel ve... parsele ilişkin inşaat ruhsatı ön onay başvurularına dair belgeler incelendiğinde, bu parsellere ilişkin mimari, statik, elektrik, tesisat projelerinin ve zemin etüdü projesinin Belediyeye sunulmuş olduğu, bununla birlikte,...parsel için proje ön onay sürecinin “proje ve evrak eksiklikleri” nedeniyle sonlanamamış olduğu görüldüğünden söz konusu parsellere ilişkin proje hizmetlerinin tamamlanmadığı ve bu hizmetlerden doğacak bedelin henüz hak edilmemiş olduğu kanaatine varılmıştır.
... parsele ilişkin ruhsat sürecinin proje ve evrak eksikliği ve ayrıca imar planı değişikliği nedeniyle uzadığı görülmekte, bununla birlikte yeni inşaat ruhsatının 31.12.2021 tarihinde düzenlendiği görüldüğünden, bu parsele ait proje hizmetinin tamamlandığı ve bu parsele ilişkin ruhsat belgesinde “Mimari, Statik, Elektrik, Mekanik Tesisat, Jeoloji, Jeofizik, Jeoteknik ve Harita mühendisliği” hizmetlerinin onaylanmış olduğu ve ... parsele ilişkin proje hizmet bedellerinin müelliflerine ödenmesinin gerekliliğinin doğduğu kanaatine varılmaktadır. Bu doğrultuda...parsel için hazırlanmış olan proje hizmet bedeli olarak Mimarlar Odası verilerine göre hesap edilen 53.034 TL+ %18KDV= 62.580,12-TL'nin davacıya ödenmesi gerektiği kabul edilerek davanın bu miktar üzerinden kabulüne karar vermek gerekmiştir. Taraflar arasında yapılan anlaşma kapsamında iş bedelinin hangi birim fiyat üzerinden kararlaştırıldığı ispat edilemediğinden ve Mahkememizce Mimarlar Odası verileri esas alınarak bedel tespit edildiğinden davacının işlemiş faiz taleplerinin reddine ve aynı gerekçe ile alacağın yargılamayı gerektirmesi gözetilerek icra inkar tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın KISMEN KABULÜNE, davalının İzmir.... İcra Müdürlüğünün... Esas sayılı takip dosyasındaki itirazının 62.580,12-TL'lik asıl alacak kısmı yönünden iptaline, takibin bu miktar ve bu miktara takip tarihinden itibaren takip talebinde belirtilen oranda işletilecek faiz üzerinden devamına, fazlaya ilişkin istemin REDDİNE,
2-Alacağın yargılamayı gerektirmesi göz önüne alınarak yasal şartları bulunmadığından icra inkar tazminatına hükmedilmesine yer olmadığına,
3-Koşulları oluşmadığından kötüniyet tazminatı talebinin reddine,
4-Karar tarihi itibariyle alınması gereken 4,274,85-TL karar ve ilam harcının peşin alınan 1,430,86-TL harç ile icra dosyasına yatırılan 592,36-TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 2,251,63-TL harcın davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,
5-7155 sayılı yasanın 19/12/2018 tarihinde yürürlüğe giren 23.maddesiyle eklenen 6325 sayılı yasanın 18/A maddesi gereğince İzmir Arabuluculuk Bürosunun... başvuru nolu dosyası ile taraflar arasında yapılan arabuluculuk faaliyeti sonunda, ileride haksız çıkacak taraftan alınmak üzere Hazine tarafından karşılanan 1.560,00-TL arabuluculuk ücretinin 824,03-TL'sinin davalıdan, bakiye 735,97-TL'sinin davacıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,
6-Davacı tarafından yatırılan 1.430,86-TL peşin harcın yargılama giderlerine dahil edilmeksizin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7-Davacının iş bu dosyada yaptığı ve karşıladığı toplam 4.427,45-TL (4.346,75-TL posta+tebligat+bilirkişi ücreti ile 80,70-TL başvurma harcı) yargılama giderinden kabul ve red oranına göre hesaplanan 2.338,69-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
8-Davacı kendini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT gereğince davanın kabul edilen bölümü üzerinden hesap edilen 30.000,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
9-Davalı kendini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT gereğince davanın red edilen bölümü üzerinden hesap edilen 30.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
10-Kararın kesinleşmesi halinde ayrıca karar yazılmaya gerek kalmadan artan gider avansının taraflara resen iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, HMK'nın 345. maddesi uyarınca gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içinde İzmir Bölge Adliye Mahkemesince incelenmek üzere istinaf yolu açık olarak verilen karar açıkça okundu, ana çizgileriyle anlatıldı. 29/05/2025
Katip ...
eimza¸
Hakim ...
¸eimza