T.C.
İZMİR
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/980
KARAR NO : 2025/177
DAVA : Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 30/11/2022
KARAR TARİHİ: 26/02/2025
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava dilekçesinde özetle; davalı şirketin İzmir ili, Ildır Körfezi içerisindeki 9.600 m2 deniz alanını 4347 1 yıl kapasiteli... Kafes Yatırım Projesi kapsamında Tarım ve Köy İşler Bakanlığı Tarımsal Üretim ve Geliştirme Genel Müdürlüğü'nden 2010 — 2025 yılları arasında kiraladığı, şirket iç yapılanmasının ve ekonomik yapısının ... Kafes Yatırım Projesi'nin hayata geçirilmesi için yeterli olmadığından bahisle davacı şirket ile anlaşma sağladığı, davacı şirket'in yatırımları sayesinde davalının yetiştiricilik belgesi ile işletim hakkında hak kazandığı, davacının söz konusu 9.600 m2lik deniz alanını taraflar arasındaki protokol gereği kullanmaya başladığı ve bahse konu protokol gereği bu deniz alanının işletme hakkının davacıya devredileceğinin kararlaştırıldığı, kullanım süreci içerisinde devir bedellerinin tamamının davalıya ödendiği ayrıca da davalının ödemesi gereken bedellerin de dava dışı idareye ödendiği, davalı tarafça Çeşme. Noterliği” nin 02.11.2021 Tarih ve yevmiye numaralı ihtarnamesi ile taraflar arasındaki ilişkinin feshedildiği ve davacının buradan çıkartıldığı, bu ihtarnameye davacı şirket tarafından İzmir .Noterliğinin 12.11.2021 Tarih ve yevmiye numaralı cevabı ihtarnamenin sunulduğu, Tarım ve Orman Bakanlığı'nın cevabi yazısı ile taraflar arasındaki sözleşmeye konu deniz yüzeyinin dava dışı İlknak Su Ürünleri Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'ne devredildiğinin anlaşıldığı, davacı şirket'in taraflar arasında akdedilen sözleşmenin yerine getirileceğine olan güvenin boşa çıkması sebebi ile davalının sözleşmeye aykırı hareket ederek devir protokolünü fesh etmesinden kaynaklanan menfi nitelikteki zararlara ilişkin olarak şimdilik 10.000-TL maddi, 100.000-TL manevi tazminatın ticari kredilere uygulanan en yüksek işletme kredisi faizi ile davalıdan tahsiline, ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerine bırakılmasına karar verilmesinin talep edilmiştir.
Cevap dilekçesinde özetle; davalı şirket ile İl Özel İdaresi arasında yapılan 25 02.2010 başlangıç tarihli “Su Ürünü Üretim Yeri Kira Sözleşmesi” uyarınca davalı Şirketin sahibi olduğu 300 ton/yıl kapasiteli kafes yatırım projesi ve yetiştiricilik belgesi ile İzmir İli, Çeşme İlçesi, Ildır Körfezi,... Adası Mevkii'ndeki 9600 metrekarelik deniz alanı davalı Şirket tarafından ...'nden kiralandığını, kafes yatırım projesi kapsamında idareye başvuru yapıldığı ve kira sözleşmesi imzalanmış ise de 2008 yılı ekonomik krizinin devam eden etkileri sebebiyle, kiralanan alan için yetiştiricilik belgesinin alınabilmesi için gerekli tesis kurulumu Müvekkil Şirketçe gerçekleştirilemediği, bu sırada İzmir İli, Çeşme İlçesi, Ildır Körfezi,...Adası Mevkii'ndeki 9600 metrekarelik deniz alanına ilişkin faaliyette bulunmak isteyen pek çok şirket ile görüşme yapıldığı, davacı Şirketin de bu şirketlerden birisi olarak davalı şirket ile iletişime geçtiği, davacı Şirket ile yapılan görüşmeler neticesinde, Davacı Şirketin, Müvekkil Şirkete tesisin kullanılması ve belli bir miktar kira bedeli karşılığında proje, deniz yüzeyi ve yetiştiricilik belgesini kiralamak istediğini ifade ettiğini, görüşmeler neticesinde kira bedeli üzerinde anlaşma sağlanması üzerine, taraflar arasında idarenin bilgisi ve mevzuat dışında adi nitelikte bir kira sözleşmesi akdedildiği, bunun haricinde bir de resmi anlamda geçersiz olduğu her iki tarafça da bilinen protokol imzalandığı, davacıya gönderilen fesih ihtarname tarihine kadar davacının işletmenin devir alınması yönünde hiçbir girişiminin bulunmadığı, kira sözleşmesi ve protokollerin davacıya öncelik hakkı vermediği gibi devir zorunluluğunu da getirmediği, bu kapsamda projenin devir için ciddi tekliflerin değerlendirmeye alındığı, bu kapsamda dava dışı İlknak ... AŞ ile yapılan görüşmelerden olumlu sonuç alındığı ve su ürünleri yetiştiriciliği yönetmeliğinin 14. Maddesi çerçevesinde devir konusunda İl Tarım Müdürlüğüne yapılan başvuru neticesi 9600 m2'lik alanın dava dışı İlknak .. AŞ'ne devir edilmekle birlikte il müdürlüğü ile adı geçen dava dışı şirket arasında deniz yüzeyi alanı kira sözleşmesi imzalandığı, davacının bu aşamadan sonra eldeki davayı ikame ettiği, davacının başlangıçtan itibaren deniz yüzeyi alanından ticari kâr elde ettiği bu nedenle gerekli ekipman ve organizasyon bedellerine yönelik talebinin yerinde olmayacağı, devir protokolünün ifa olunacağına dair güven kapsamında dava dışı idareye ödenen deniz yüzeyi kullanma bedellerinin de kendisinden tahsil edilmesinin kira sözleşmesinin 3. maddesi kapsamında yerinde olmadığı, davacı tarafça talep olunan devir bedeli adı altındaki talebin devir bedeli olmadığı bunun davalı tarafça kesilen faturalara mahsuben itirazsız olarak ödenen kira bedeline ilişkin olduğu ayrıca davanın kendi kusurlu eylemi ile ödenen idari para cezalarının davalıdan tahsili talebi bakımından da talebin yerinde olmadığı, manevi tazminatın ise dayanaklandırmadığı belirtilerek hem maddi hem de manevi tazminatın reddine karar verilmesi ile tüm giderler ve vekalet ücretinin başvuru sahiplerine yükletilmesine karar verilmesinin talep edilmiştir.
Dilekçelerin teatisi aşaması usulüne uygun tamamlanmakla taraf teşkili sağlanmış ve yine usulüne uygun olarak tahkikat aşamasına geçilmiştir.
DELİLLER:
Çeşme . Noterliğine, İzmir . Noterliğine, Cumhuriyet Başsavcılığına, Ankara . İdare Mahkemesi'nin ... E. sayılı dosyasına, İzmir . İdare Mahkemesi'nin ... E. sayılı dosyasına, İzmir . İdare Mahkemesi'nin ... E. sayılı dosyasına , İzmir 2. İdare Mahkemesi'nin ...E. Sayılı dosyasına, İzmir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığına yazılan müzekkerelere cevap verildiği, dosyanın tevdisi üzerine su ürünleri yetiştiriciliği konusunda uzman bilirkişi... tarafından hazırlanan 04/03/2024 tarihli rapor, mali müşavir tarafından hazırlanan 04/02/2024 tarihli bilirkişi 04/05/2024 tarihli rapor ve 08/08/2024 havale tarihli ek raporun dosyaya kazandırıldığı anlaşılmıştır.
Mahkememizce yapılan uyuşmazlık tespiti kapsamında ilişkinin kayıtlara yansıma şeklinin tespiti ile taraflar arasında nasıl bir ticari ilişki kurulduğunun tespiti ile davacı tarafça sebepsiz zenginleşme temelinde ileri sürülen maddi tazminat ile kaçırılan ticari fırsatlar kaynaklı maddi tazminatın varlığı ile manevi tazminatın sebebine ilişkin talebin somut ilişki bakımından tespiti ile değerlendirmesine yönelik tevdisi üzerine mali müşavir bilirkişi tarafından sunulan 04/02/2024 tarihli raporda özetle ticari defter ve kayıtlar incelenmekle birlikte bunların tamamının inceleme için tarafına sunulması gerektiği, bu konuda mail yazışması yapılmış ise de kayıtların tam sunulamadığı yönünde ön rapor mahiyetinde Mahkememize rapor tanzim edilerek gönderildiği, su ürünleri mühendisi bilirkişi tarafından sunulan 04/03/2024 tarihli raporda özetle taraflar arasında yapılan protokole göre üretim çalışması mümkün olmakla birlikte delil için yeterli olmadığı, belirlenen alan ve projenin dava dışı İlknak.... A.Ş'ye devredildiği ve bunun resmi kayıtlara yansıdığı, su ürünlerini üretim yerlerinin kiralanmasına dair yönetmelik kapsamında taraflar arası ilişkinin proje devrinden ziyade projede belirtilen alanın kira sözleşmesinin devrine ilişkin olduğu, taraflar arası somut ilişki bakımından projede yıllık 300 ton levrek ve çupra üretim projesine göre sisteme ne kadar balık konulduğu, ne kadar balık satıldığı, işletme gelir ve giderine göre bu bilgilerin mevcut dava dosyasında olmadığı, ne kadar kar ya da zarar edildiğinin belirtilmediği bu nedenle beklenen kayıp yada tahmin edilen kayıpların bilirkişiliğince belirlenmesinin mümkün olmadığı yönünde görüş ve kanaat bildirildiği görülmekle birlikte Mahkemece tevdi yönündeki verilen ara kararın gereğinin su ürünleri bilirkişi yanında mali müşavir bilirkişi vasıtası ile yapılacak kontrol neticesi rapor tanzimi istenilmesine rağmen sadece su ürünleri bilirkişisi tarafından rapor sunulduğu anlaşılmakla bu anlamda ara karar gereğinin ikmali için kurulan 15/03/2024 tarihli ayrı bir ara kararla dosyanın mali müşavir bilirkişiye tevdisi üzerine sunulan 04/05/2024 tarihli raporun sunulduğu incelenmesinde taraflar arasında ticari bir münasebet bulunduğu, davacı yan lehine delil teşkil ettiği, davalı kayıtlarından bir takım ticari defterlerin sunulmadığı, bazı yılların sene sonu kapanış onaylarının yapılmadığı, davacı kayıtlarına göre ilişkinin 26/12/2008 tarihinde başladığı, 20/12/2021 tarihinde sonlandığı, dava tarihi itibariyle davacının davalıdan alacaklı olmadığı, davalı kayıtlarına göre ilişkinin 2013 yılından önce başlamakla birlikte 20/12/2021 tarihinde sonlandığı, dava tarihi itibariyle davalının davacıdan 647,75 TL alacaklı olduğu, taraflar arası 01/01/2009 tarihinde kurulan ilişkinin kira ilişkisi olduğu, davacının dava dilekçesindeki taleplerine istinaden davalıdan alacağının olmadığı yönünde görüş ve kanaat bildirilmekle birlikte Mahkememizce kurulan 10/07/2024 tarihli duruşma ara kararı neticesi yeniden tevdi üzerine bilirkişi heyeti tarafından hazırlanan 07/08/2024 tarihli raporda ise mali yönden görüş ve kanaatleri değiştirecek bir husus olmadığı, diğer teknik yönden ise davacı tarafından harcanan 398.057,98 TL'lik tutardaki malzeme ve ekipmanın davacı tarafından üretim sahasından çıkarken sökülüp götürüldüğü, 2015-2022 yılları arasında davacı tarafından hasat yapıldığı, dosya kapsamında taraflar arası uyuşmazlığa ilişkin taleplerin su ürünleri işletmesi yönünden bir sorun oluşturmadığı, ilişkinin kiralama ilişkisi olduğu ve bunun belirtilen prtokole bağlı olarak oluştuğu anlaşılmakla birlikte alacak bedelinin olup olmadığı yönünde daha ileri bir tespite gidilemediği yönünde kanaat belirtildiği anlaşılmıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda; tarafların iddia ve savunmaları, deliller ve tüm dosya kapsamına göre;
Yapılan inceleme neticesinde Mahkememiz davalısı ile ... arasında 25/01/2010 - 24/01/2025 tarihleri arasında geçerli olacak şekilde İzmir İli Çeşme İlçesi Ildır Körfezi adası mevkindeki 9600 m2'lik deniz alanının kullanım hakkının kiralanmasına dair "Su ürünü üretim yeri kira sözleşmesi" başlıklı sözleşmenin imzalandığı, dosya tarafları arasında ise gerek tarihsiz "Protokol" başlıklı sözleşme gerekse de 2009 tarihli "Kira Sözleşmesi" başlıklı sözleşmelerin imzalandığı ve davacı tarafça bahse konu kiralanan yerin kullanımına başlanıldığı, davalı tarafça davacı aleyhine Çeşme Noterliğinin 02/11/2021 tarih ve yevmiye nolu ihtarnamesi gönderilerek davacı yanın kullanım hakkının feshedildiği ile 01/03/2021 tarihine kadar kullanım yeri deniz alanının komple tahliye edilmesi gerektiğinin ihtar edildiği, bu ihtara davacı yanca cevabi ihtarnamenin verildiği, daha sonraki bir süreçte davalı ile dava dışı İlknak ... AŞ arasında idareden alınan kira konusu yere ilişkin projenin devrine yönelik anlaşma sağlanılmakla birlikte idareye yapılan başvuru ile dava dışı şirketin söz konusu yere ilişkin deniz yüzey alanını idareden yazılı kira sözleşmesi ile kiralanarak kullanıma başladığı konuların dosya kapsamında bir uyuşmazlık olmadığı tespit edilmiştir.
Yukarıdaki tespit göz önüne alındığında taraflar arasındaki uyuşmazlığın taraflar arasında kira sözleşmesi başlıklı belge temelinde mi yoksa protokol başlıklı belge temelinde mi ticari ilişkinin kurularak davacının söz konusu yeri kullandığı, bu kapsamda tarafların sözleşmesel edim yükümlülüklerinin tespiti ile edim yükümlülüğüne aykırı tutum ve davranışlarının olup olmadığı, taraflar arasındaki imzalanan protokol gereği davacının işletme hakkını alması bakımından davalının edim yükümlülüğü olup olmadığı, davacının işletmeyi devir almak konusunda davalı yana beyanda bulunulmadığı iddiasının sözleşmeye aykırılık teşkil edip etmeyeceği, davalı yan tarafından noterlik aracılığı ile yapılan feshin bu kapsamda haklı bir fesih olup olmayacağı, fesihten kaynaklı olarak davacının zararının olup olmayacağı, davacının sözleşme gereği fiili kullanımının sona ermesine kadar kullanılan yere ilişkin kâr ve gelir elde edip etmediği, etmiş ise bedelinin belirlenmesi, davacı tarafından davalıya yapılan ödemelerin devir bedel ödemesi mi yoksa kira bedel ödemesi mi olduğu, bu kapsamda davacının davalıdan kira bedeli kaynaklı alacağının bulunup bulunmadığı,
- Fiili kullanımın sona ermesi sebebiyle kullanım yerine davacı tarafından yapılan sabit ve hareketli yapılar olup olmadığı, var ise bunun davacı tarafından alınıp alınmadığı ve davalı yararına olacak şekilde kullanımın terk edilip edilmediği ile davalının bundan kaynaklı sebepsiz zenginleşip zenginleşmediği, davacı zararının oluşup oluşmadığı var ise bedelinin belirlenmesi ile davalıdan tahsiline yönelik kısmi nitelikte ileri sürülen maddi tazminat,
- Taraflar arasındaki protokol gereği işletmenin davacı yana devir edileceği inancı ile davalının yaptığı fesihten kaynaklı davacı zararının olup olmadığı, davacının davalı adına idareye deniz yüzeyi kullanım bedeli ödeyip ödemediği, ödemiş ise bedelinin tespiti ile bunun davalıdan talep edilip edilmeyeceğine yönelik kısmi nitelikte ileri sürülen maddi tazminat,
- Davacının devir protokolünün ifasına yönelik davalıya devir bedeli ödemesi yapıp yapmadığı, yapmış ise fesih sebebiyle davalıdan bunları tahsili talebi bakımından haklı olup olmadığı, var ise bedelinin belirlenmesi ile davalıdan tahsiline yönelik ileri sürülen kısmi nitelikte maddi tazminat,
- Davalının devir edimini yerine getirmediği iddiası ile davacının Tarım İl Müdürlüğüne idari para cezası ödeyip ödemediği, ödemiş ise bunun davalıdan tahsili talebinde haklı olup olmayacağı, haklı ise bedelinin belirlenmesi ile bu kapsamda tahsile yönelik ileri sürülen kısmi nitelikte maddi tazminat,
- Sözleşmenin faaliyetin sona erdiği tarih ile 24/01/2025 tarihi arası dönemine ilişkin davacının kaçırdığı ticari fırsatın olup olmadığı var ise bunun davalıdan tahsili yönündeki talepte bulunmasında davacının haklı olup olmayacağı hususlarına yönelik sözleşmenin yerine getirileceği inancı ile TBK 125 ve devamı maddelerine göre sebepsiz zenginleşme temelinde ileri sürülen kısmi nitelikte maddi tazminat ve kaçırılan ticari fırsatlara ilişkin belirsiz alacak niteliğinde maddi tazminat ve manevi tazminat davası olduğu anlaşılmıştır.
Her ne kadar dosyaya kazandırılan 2. Ek rapora itiraz ile ek rapor/ yeni bir rapor alınması talep edilmiş ise de yapılan itirazların bir kısmının resen değerlendirilecek itirazlardan olduğu bir kısmının aksi iddia edilmekte ise de Mahkememizce de kabul edildiği üzere hali hazırda raporda karşılandığı, taraflar arası ilişkinin mahiyetinin değerlendirilmesi ile buna dair kazandırılan rapor ve delillere göre mahkememizce değerlendirilme yapılması gerektiği kabul edilmekle ve raporun denetime elverişli ve yeterli teknik incelemeyi içerdiği anlaşılarak yeniden bir rapor alınmasının yahut ek rapor alınmasının gerekli olmadığı kanaatine varılmıştır.
Toplanan deliller ve tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde her ne kadar aksi iddia edilmekte ise de sözleşme maddelerinin yorumlanması ile birlikte gerek ilişkinin kayıtlara yansıma şekline ilişkin mali müşavir bilirkişi görüş ve kanaati, gerekse su ürünleri yetiştiriciliği bilirkişisi görüş ve kanaati göz önüne alındığında taraflar arasında kurulan ilişkinin esasen projede belirtilen proje devrinden ziyade proje alanının kira sözleşmesi ile devrine ilişkin olduğu, her ne kadar taraflar arısında kiralanan alanın devrine yönelik hususlar kararlaştırılmış ise de resmi olarak sözleşme ile belirtilen şekilde devrin yasal mevzuat gereği yerinde olmadığından davacıya ait olmayan devir talebinin resmi makamlarca uygun görülmesinin mümkün olmadığı neticesinde söz konusu yerin dava dışı İlknak.... A.Ş,'ye devredildiği, davacının proje alınından çıkışı sırasında aksi belirtilmekle birlikte malzeme ve ekipmanların davacı tarafından alındığı, mali kayıtlara göre davacının davalıdan alacaklı olmadığı anlaşılmakla her ne kadar yukarıda belirtilen şekilde taraflar arası protokol kapsamında kararlaştırılan biçimde projenin davacıya belirtilen şekilde devir edilmemesi dayanağı ile maddi ve manevi talebinde bulunulmuş ise projenin taraflar arası kurulan ilişkiye mahsuben devrinin başlangıçtan itibaren yasal mevzuata uygun olmamakla birlikte işletmenin davacı tarafından kullanıldığı ve kullanım süresi boyunca proje alanından yıllara sari olacak şekilde hasat yapıldığı, sözleşmenin fesih sebebiyle davacının davalıdan maddi zararlara ilişkinin tazminat talebinde bulunulmuş ise de kar zarar durumunun ne olduğunun belli olmadığı gibi yapılan hasatlar sebebiyle yoksun kaldığı belirtilen kar zarar hesabı açısından başlangıçtan itibaren davacıya projenin devri mümkün olmadığından fesih sebebiyle davacının bu yönlerden talep ettiği maddi tazminat talebi yerinde olmadığı gibi davacının yararlandığı proje alanından kendisine ati olan malzeme ve ekipmanların sökülerek çıkıldığı göz önüne alındığında sebepsiz zenginleşme temelinde ileri sürüldüğü anlaşılan bu yönden de bir maddi tazminat talebinin yerinde olmadığı, bunun yanında davacının yapılan fesih sebebiyle manevi zarara uğradığı yönünde bir kanaatte edinilemediğinden manevi tazminat talebinin de yerinde olmadığı anlaşılmakla davacı tarafça ileri sürülen maddi ve manevi tazminat taleplerine ilişkin davasının reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;
1- Davanın REDDİNE,
2- Karar tarihi itibariyle alınması gerekli 615,40 TL harcın evvelce alınan 1.878,53 TL peşin harçtan mahsubu ile hazineye irat kaydına, fazladan alınan 1.263,13 TL harcın talep halinde ve kararın kesinleşmesinden sonra DAVACIYA İADESİNE,
3- Davacı tarafından yatırılan başvuru harcı, yukarıda mahsubuna karar verilen peşin harcın ilgili kısmı ile gider avansından kullanılan yargılama giderlerinin DAVACI ÜZERİNDE BIRAKILMASINA,
- Davacı tarafından yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmının 6100 sayılı HMK'nın Gider Avans Tarifesinin 5. maddesi gereğince DAVACI TARAFA İADESİNE,
4- Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihindeki A.A.Ü.T. gereğince hesaplanan;
- 10.000,00 TL maddi tazminat vekalet ücretinin DAVACIDAN ALINARAK DAVALIYA VERİLMESİNE,
- 30.000,00 TL manevi tazminat vekalet ücretinin DAVACIDAN ALINARAK DAVALIYA VERİLMESİNE,
5- Dava açmadan evvel dava şartı kapsamında başvurunun yapıldığı sabit olduğundan 3.120,00 TL arabuluculuk ücretinin Hazine tarafından ilgili arabulucu Hilal Yılmaz Bellek'e ödenmesi halinde, bu ücretin 6183 sayılı Kanun kapsamında DAVALIDAN TAHSİLİ İLE HAZİNEYE İRAT KAYDINA, bu hususta Hazineye müzekkere yazılmasına,
6- Dair taraf vekillerinin yüzlerine karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İzmir Bölge Adliye mahkemeleri nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı. 26/02/2025
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır