T.C.
İZMİR
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/1055 Esas
KARAR NO : 2025/227
DAVA : Sigorta (Trafik Sigortası Kaynaklı)
DAVA TARİHİ: 28/12/2023
KARAR TARİHİ: 13/03/2025
Mahkememizde görülmekte olan Sigorta (Trafik Sigortası Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVACININ İSTEMİNİN ÖZETİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 16.01.2023 tarihinde müvekkiline ait olan ... plakalı araç ile davalılardan ... Asansör İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin maliki, ... 'un sürücüsü olduğu ... plakalı araç arasında maddi hasarlı trafik kazasının meydana geldiğini, ... plakalı aracın kaza tarihinde diğer davalı ... Sigorta A.Ş. tarafından hem ZMSS poliçe hem de Kasko sigortası poliçesi ile sigortalı olduğunu, kaza tespit tutanağından ve kusur tespit raporlarından görüleceği üzere tramer tarafından hazırlanan kusur tespit raporunda karşı yan %100 kusurlu tespit edilmiş olduğunu, müvekkilinin aracındaki maddi hasar sigorta şirketi tarafından (ZMSS şirket tarafından) ödenmiş olduğunu, kaza neticesinde müvekkilinin aracında değer kaybı meydana geldiğini, yaklaşık bir ay aracın onarıldığı için kullanılmadığını, müvekkili aracında meydana gelen hasar bedeli, değer kaybı ve ikame araç bedeli ile ilgili olarak davalı ... Sigorta A.Ş. 'ne sigorta poliçe limitleri ile sınırlı olmak kaydıyla başvuru yapılması üzerine ZMSS kapsamında 01.09.2023 tarihinde 6.005,00 TL ödeme yapıldığını, kasko poliçesi kapsamında 17.11.2023 tarihinde 59.922,00 TL ödeme yapıldığını, yapılan ödemelerin aracın değer kaybı ve aracın onarım süresince ikame araç bedelini karşılamaktan çok uzak meblağlar olduğunu, arabuluculuk yoluna başvurulduğunu ancak anlaşma sağlanamadığını müvekkiline ait araçta değer kaybı hesaplanırken Yargıtay kararları dikkate alınması gerektiğini beyanla fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla müvekkiline ait araçta meydana gelen bakiye değer kaybı miktarı (şimdilik 1000,00 TL) ve aracın kullanılamamasından kaynaklanan zarar (şimdilik 100,00 TL) nedeniyle, 1.100,00 TL nin kaza tarihinden itibaren işleyecek en yüksek ticari faiziyle birlikte sigorta şirketinin sigorta limitleri (hem kasko-hem ZMSS) ile sınırlı olmak kaydı ile davalılardan tahsiline, sigorta limitlerinin düşüklüğü ve davalı yanların kazaya karışan aracı 3. kişiye devir etmesi durumunda müvekkilinin zararı giderilemeyeceği nazara alınarak ... plakalı araç üzerine tedbir konulmasını, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Dava değerinin belirlenmesi; Davacı vekili 06/01/2025 havale tarihli dilekçesi ile dava dilekçesi ile 1.000,00-TL olarak talep edilen değer kaybı bedeli alacağını davalı sigorta şirketi yönünden 34.073,00-TL'ye diğer davalılar sürücü ve işleten yönünden kusur oranı göz önünde bulundurularak 25.554,75-TL'ye artırdıklarını, 100,00-TL olarak talep edilen ikame araç bedeli alacağını araç sürücü ve işleten yönünden 11.250,00-TL'ye arttırıklarını beyan etmiş, talebe ilişkin harç ikmal edilmiştir.
DAVALININ SAVUNMASININ ÖZETİ:
Davalı ... Sigorta A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın İstanbul Mahkemeleri'nde açılması gerekirken yetkisiz olan mahkemenizde açıldığını, uyuşmazlığa konu kazaya karışan ...plakalı aracın müvekkili şirket tarafından ...numaralı ve 29/08/2022-2023 vadeli Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesi ve ...numaralı 18/08/2022-2023 vadeli İhtiyari Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesi ile sigorta örtüsü altına alınmış olduğunu, kaza tarihi itibariyle ZMM poliçe limitleri maddi hasarda araç başına 120.000,00 TL olduğunu, müvekkili şirketin sorumluluğu her şekilde sigortalısının kusuru ve poliçe limitleri ile sınırlı olacağını, müvekkil şirket tarafından 6.005,00 TL değer kaybı ve 113.994,90 TL rücuen trafik poliçesinden tazminat ödemesi yapılarak trafik poliçe teminat limiti tükenmiş olduğunu, İMM poliçesinden ise 59.922,00 TL tutarında değer kaybı ödemesi yapılmış olduğunu, müvekkil şirket poliçeden kaynaklanan sorumluluğunu yerine getirdiğinden haksız davanın reddini talep ettiklerini, davaya ilişkin yapılan inceleme ve kontrollerde, 6.005,00 TL trafik poliçesinden ve 59.922,00 TL ise İMM poliçesinden ödenerek toplamda 65.927,00 TL tutarında değer kaybı ödemesinin işbu davadan önce ödenmiş olduğunu, müvekkil şirket poliçeden kaynaklanan sorumluluğunu eksiksiz olarak yerine getirdiğinden değer kaybına dair taleplerin reddini talep ettiklerini, huzurdaki davaya konu kaza sebebi ile başvuru sahibine ait aracın kaza tarihinde kasko sigortacısı olan Anadolu Anonim Türk Sigorta A.Ş.'ye 28.07.2023 tarihinde 113.994,90 TL rücuen tazminat ödemesi yapıldığını. ilgili ödemelerin tespiti için Anadolu Anonim Türk Sigorta A.Ş.'den hasar dosyasının celbini talep ettiklerini, davacının huzurdaki davayı ikame etmeden önce müvekkil şirkete usulüne uygun başvuruda bulunmadığını, bu sebeple huzurdaki başvurunun dava şartı yokluğu nedeniyle reddini talep ettiklerini, davacının araç mahrumiyeti/Gelir kaybı tazminatına ilişkin talepleri teminat kapsamında olmadığını, davacının avans faizi talebi yerinde olmayıp reddinin gerektiğini beyanla davanın usulden ve esastan reddi ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ...Asansör İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkilinin ticari faaliyet adresi Bursa İlinde bulunduğundan mahkemece yetkisizlik kararı verilerek dosyasının Bursa Asliye Ticaret Mahkemelerine gönderilmesini talep ettiklerini, KTK m.109/1-a maddesi gereği dava konusu alacağın zaman aşımına uğradığını, müvekkiline ait ... plakalı aracın ..., sevk ve idaresinde iken dava dışı ...'ın sevk ve idaresinde bulunan davacıya ait... plakalı araç ile çarpışması neticesinde 16.01.2023 tarihinde maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, her ne kadar, olayın meydan geliş şekli itibariyle tüm kusur müvekkiline atfedilmişse de, kazanın meydana gelmesindeki müvekkilinin kusurunun Mahkemece yeniden değerlendirilmesi gerektiğini, davacı yana ait ... plakalı aracın davacının ticari faaliyetine (kaza esnasında ve/veya öncesinde) ilişkin kullandığı iddiasının da soyut nitelikte olduğunu, bu hususa ilişkin hiçbir belgenin sunulmadığını, Mahkemece kazanın oluş tarihi ile emsal nitelikte bir araç temini için geçecek sürenin belirlenerek bunun üzerinde bir hesaplama yapılması gerektiğini beyanla davanın tüm talepler yönünden reddi ile yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.
Davalı ... cevap dilekçesinde özetle:16.01.2023 tarihinde kendisinin kullandığı ... plakalı şirket aracıyla, davacıya ait... plakalı şirket aracının maddi hasarlı trafik kazasına karıştığını, söz konusu kaza sonrası ... plakalı araca kayıtlı sigorta şirketi ... Sigorta A.Ş. tarafından sigorta poliçe limitleri ile sınırlı olmak kaydıyla 6.005,00-TL, Kasko poliçe limitleri ile sınırlı olmak kaydıyla 59,922,00-TL ödenmiş olduğunu, söz konusu kazada kasko ekspertiz raporuna göre aracın onarımı için gereken masraf, yedek parça toplamı işçilik toplamı da göz önünde bulundurulduğunda 96.079,57-TL olarak çıkmış olduğunu, davacı yanın dava dilekçesinde Ek olarak sunduğu faturalarında görüleceği üzere ödenecek tutarın 93.424,10-TL olarak görülmekte olduğunu, söz konusu miktarın trafik poliçesi limitleri altında kaldığı için kendisinden tazmin edilmesinin mümkün olmadığını, ... Sigorta. A.Ş.nin davacıya ödediği miktarın trafik poliçe limitlerinin altında kaldığı için sorumluluk kapsamında, sigorta şirketinin maddi hasardan sorumluluğunun devam ettiğini, davacı yan ile kendi arasında her hangi bir arabuluculuk görüşmesi olmadığını, davacı yan aracın mülkiyet sahibi olan diğer davalı ... Asansör İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve ... Sigorta A.Ş. arasında arabuluculuk görüşmesi olduğunu, dosya kapsamında bir diğer davalı kendisi olduğu için arabuluculuk görüşmelerinde kendisinin bulunma zorunluluğu olduğunu, bu yönden dava şartı gerçekleşmediğinden kendisinin yönünden davanın usulden reddi gerektiğini, kaza tespit tutanağında kendisine izafe edilen %100 kusur oranı hatalı olduğunu, keşif yapılarak kusur oranın tekrar belirlenmesi gerektiğini, davacı yanın aracın bir ay onarım için beklediğini beyan etmiş olduğunu, davacıya ait ... plakalı aracın, davacının kaza esnasında veya öncesinde ticari faaliyet amacıyla kullandığını ispat etmesi gerektiğini, davacının bu husustaki iddiaları soyut nitelikte kaldığını, dosya kapsamında alınan ekspertiz raporunda aracın bakım ve onarımı için gereken tahmini sürenin bir hafta olarak tespit edilmiş olduğunu beyanla davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER:
1-Trafik kazası tespit tutanağı, kazaya ilişkin fotoğraflar, ehliyet ve ruhsat suretleri
2-Davalı sigorta şirketi nezdindeki hasar dosyası
Davalı sigorta şirketi tarafından ZMMM sigorta poliçesi ve İMMS poliçesi ile hasar dosyası kapsamları Mahkememize sunulmuş, davacı tarafa ZMSS poliçesi kapsamında 01.09.2023 tarihinde 6.005,00-TL değer kaybı ödemesi, İMMS poliçesi kapsamında 17.11.2023 tarihinde 59.922,00 TL değer kaybı ödemesi yapıldığı, ayrıca davacıya ait aracın kasko sigorta poliçesini tanzim eden Andolu Anonim Türk Sigorta şirketine ZMMS poliçesi kapsamında 28.07.2023 tarihinde 113.994,90-TL rücuen hasar ödemesi yapıldığı bildirilmiş, ödemeye ilişkin dekontlar ibraz edilmiştir.
3- Trafik Tescil Kayıtları
Davacının, dava konusu kaza sebebiyle oluştuğunu iddia ettiği hasarlandığını ve değer kaybına uğradığını belirttiği ... plakalı aracına ve davalı şirketin maliki, diğer davalı gerçek kişinin sürücüsü olduğu, davalı sigorta şirketi tarafından ZMMS ve İMMS poliçeleri ile sigortalı olan ... plakalı araca ilişkin trafik tescil kayıtları UYAP sistemi üzerinde çıkartılarak dosyamız arasına alınmıştır.
4- Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi kayıtları
Davacıya ait olup, dava konusu 16.01.2023 tarihli trafik kazası sebebiyle hasarlandığı ve değer kaybına uğradığı belirtilen ... plaka sayılı aracın dava konusu trafik kazasından önceye ilişkin hasar kaydının bulunup bulunmadığı hususunda Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezine müzekkere yazılmış, celp edilen kayıtlardan aracın dava konusu trafik kazasından önce hasar kaydının bulunmadığı anlaşılmıştır.
5-Ekspertiz raporu
Davacıya ait aracın kasko sigortacısı Anadolu Anonim Türk Sigorta şirketi tarafından açılan ... nolu hasar dosyası kapsamında aldırılan 31/05/2023 tarihli kesin ekspertiz raporunda ... plaka sayılı araçta yedek parça ve işçilik olmak üzere iskontolu KDV hariç 113.994,93-TL hasar meydana geldiği tespitlerinin yapıldığı anlaşılmıştır.
6-Bilirkişi ve ATK raporları
i)Mahkememizce, dava konusu trafik kazasında tarafların kusur durumlarının belirlenmesi, davacıya ait aracın kaza tarihi itibariyle rayiç bedelinin ve aracın tamir bedelinin ne kadar olduğunun belirlenmesi, (değer tespitine ilişkin somut dayanakların denetime elverişli biçimde gösterilmesi), Aracın tamirinin ekonomik olup olmadığının, aracın pert-total işlemi gerektirip gerektirmediğinin değerlendirilmesi, Araç pert-total gerektiriyor ise (aracın hurdasının davacıda olduğu gözetilerek) aracın kaza tarihindeki ikinci el piyasa rayiç değerinden sovtaj bedeli mahsup edilerek gerçek zarar miktarının belirlenmesi, şayet onarımı mümkün ise onarım bedelinin belirlenmesi, davacının maliki olduğu araçta davaya konu kaza neticesinde herhangi bir değer kaybı meydana gelip gelmediğinin, geldi ise meydana gelen değer kaybı miktarının objektif değer esas alınarak, aracın kaza öncesi hasarsız ikinci el piyasa rayiç değeri ile kaza meydana geldikten ve tamir edildikten sonraki ikinci el piyasa rayiç değeri arasındaki farka göre ve KTK 90'ıncı madde 1-a uyarınca piyasa değeri, kullanılmışlık düzeyi, hasara uğrayan parçaları ile hasar tutarı ve SBGM'nden gelen yazı cevabında aracın daha önceki kazalarının da dikkate alınarak hesaplanmasına, davacının araç mahrumiyet (ikame araç) bedeli istemi yönünden, davaya konu kaza sebebiyle hasarlandığı belirtilen davacı aracında meydana gelen hasarın giderilmesi için gerekli olan makul sürenin ne olduğunun belirlenip, bu süre için araç mahrumiyet zararının hesaplanması, davacı tarafından talep konusu edilen tazminat kalemleri ile davalı tarafından düzenlenen ZMMS ve İMMS poliçe hükümleri değerlendirilerek davalıların sorumluluklarının ve miktarlarının değerlendirilmesi hususlarında Otomotiv konusunda uzman bilirkişi, Adli Trafik Bilirkişisi ve Sigorta Hukuku Alanında uzman bilirkişiden oluşan heyetten aldırılan 24/06/2024 havale tarihli raporda özetle;
Davacı adına kayıtlı ... plakalı araç sürücüsü...'ın, kazanın oluşumunda 2918 sayılı KTK.nın diğer sürücü kusurlarından 57/b-6 ile sürücü asli kusurlarından 84/H maddelerini ihlal ettiği, Davalı ...Sigorta A.Ş. nezdinde 29.08. 2022/2023 tarihleri arasında davalı ... Asansör İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. adına... sayılı ZMMS (trafik) poliçesiyle sigortalı ... plakalı 2021 model ... marka otomobil sürücüsü davalı ...'un kazanın oluşumuna katkı sağlayacak trafik kurallarına aykırı etken davranış faktörü görülmediği, Başkaca kazanın oluşumuna katkı sağlayacak etken kişi, kurum, kuruluş ve dış etmenler olmadığı,
Dava konusu ... plaka sayılı aracın olaya konu kazada ön kısımlarından araç gövdesinde ve sökülebilir / takılabilir parçalarda hasar olacak şekilde darbe aldığı ve hasarlandığı, Yargıtay içtihatlarına göre gerçek zarar ilkesi prensibiyle; Aracın kaza öncesi hasarsız ikinci el piyasa rayiç değeri ile, kaza meydana geldikten ve tamir edildikten sonraki ikinci el piyasa rayiç değeri arasındaki fark dikkate alınarak aracın marka modeli, kullanım şekli, bakım-onarım durumu, vaki kaza öncesinde kısmi veya ağır hasar kaydının olmaması, yaşı, kilometre durumu, kullanım süresi, yıpranma payı, hasar miktarı ve hasarlı kısımların özelliği hususları da dikkate alındığında yapılan hesaplama neticesinde, davacının aracının kaza öncesi ikinci el piyasa rayiç değerinin 600.000,00-TL seviyelerinde olduğu, kazadan dolayı araçta motor kaputu, sol ön çamurluk, sağ ön çamurluk, sol ön şase kolu, sağ ön şase kolunun değiştirilerek boya işlemi görmesi ve sol ön podye ile sağ ön podyenin tamir edilmesi nedeniyle araçta kazanın oluş şekline göre değer kaybı oluşacağı, aracın kaza meydana geldikten ve tamir edildikten sonraki ikinci el piyasa rayiç değerinin 500.000.00.-TL seviyelerinde olduğu dolayısıyla kazaya bağlı olarak araçta 100.00.00.-TL değer kaybı meydana gelebileceği, Yargıtay kararları doğrultusunda dava konusu aracın rayiç değeri/hasar toplamı dikkate alındığında pert - total şartlarının oluşmadığı, aracın mevcut hali ile tamirinin teknik ve ekonomik açıdan uygun olabileceği,
Davaya konu hasarlı... plaka sayılı aracın mevcut hasarı dikkate alındığında, makul tamir süresinin düzenli ve sistemli bir çalışmayla 20 iş günü olduğu, piyasa koşullarında yapılan araştırmaları neticesinde aynı donanım ve teknik özelliklere sahip bir aracın kaza tarihinde günlük kiralama bedelinin ortalama 750,00-TL seviyelerinde olduğu ve buna göre aracın onarımı süresince ikame araç bedelinin 15.000,00-TL olabileceği, rapor edilmiştir.
ii) Kaza tespit tutanağı ile mahkememizce aldırılan bilirkişi raporu arasında çelişki meydana geldiği anlaşıldığından, meydana gelen trafik kazasındaki kusur oranlarının tespitine ilişkin İzmir ATK Trafik İhtisas Dairesinden aldırılan 30/10/2024 tarihli raporda;
Dosyadaki mevcut bilirkişi raporunda, olay mahallindeki kavşağın dönel kavşak olduğu değerlendirilerek kusur dağılımının belirlendiği, her ne kadar olay mahalli kavşağın dönel kavşak olduğu belirtilse de bir kavşağın dönel kavşak olarak kabul edilebilmesi için tüm kavşak girişlerinde "ada etrafında dönünüz" levhası ile "yol ver" veya "DUR" levhasının bulunması ile birlikte kavşağın geometrik yapısının dönel kavşağa uygun olması gerektiği, kazanın meydana geldiği kavşaktaki, mevcut işaretlemeler dikkate alındığında olay mahalli kavşağın dönel kavşak niteliği taşımadığının anlaşıldığı, bu hususla birlikte kavşak kolları arasında anayol-taliyol ayrımını belirtecek herhangi bir trafik işareti de bulunmadığı dikkate alındığında kazanın meydana geldiği kavşağın, kontrolsüz kavşak olduğunun mütalaa edildiği,
Mevcut verilere göre;
Davalı sürücü ...' un idaresindeki araç ile seyir halinde iken olay mahalli kontrolsüz kavşağa geldiğinde kavşak kollarınden gelen araçların hız ve mesafelerine ilişkin gerekli-yeterli kontrolleri yapması, sağ tarafından yaklaşan dava dışı sürücüye ilk geçiş hakkını vermesi, müsaitlik durumuna göre kontrollü bir şekilde kavşağa girerek geçişini gerçekleştirmesi gerekirken bu hususlara riayet etmeyip, kontrolsüzce kavşağa girdiği ve dava dışı sürücü idaresindeki aracın hareket alanını kapattığı olayda %75 (yüzde yetmiş beş) oranında kusurlu olduğu,
Dava dışı sürücü ...' ın, her ne kadar kavşakta ilk geçiş hakkına sahip ise de olay mahalli kavşağa tedbirli bir şekilde yaklaşması, seyrine göre sol tarafındaki kavşak kolundan kavşağa girerek kavşaktan geçişini sürdüren davalı idaresindeki aracın seyir durumunu dikkate alarak kontrollü şekilde kavşağa giriş yapması gerekirken bu hususlara riayet etmediği, kontrolsüzce kavşağa girdiği ve davalı idaresindeki aracın sağ yan kısmına çarptığı anlaşılmakla meydana gelen kazada %25 (yüzde yirmi beş ) oranında kusurlu olduğu, rapor edilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Yetki itirazı yönünden:
6100 sayılı HMK'nın 16. maddesinde "Haksız fiilden doğan davalarda, haksız fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yahut gelme ihtimalinin bulunduğu yer ya da zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir." hükmü yer almaktadır. Öte yandan, 2918 sayılı KTK'nun 110. maddesinde; "Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi, kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir" ifadesine yer verilmiştir. HMK'nin haksız fiillerde yetkiyi düzenleyen anılan 16. maddesinde belirlenen yetkinin kesin yetki olmadığı açıktır. Bir dava için birden fazla yetkili mahkeme varsa, davacı, bu mahkemelerden birinde dava açmakta seçimlik hakka sahiptir. Eldeki davada, davalı sigorta şirketinin İzmir ilinde Bölge Müdürlüğünün bulunduğu, ayrıca davacının yerleşim yer Torbalı/ İzmir ve kazanın vuku bulduğu yer de Torbalı /İzmir olduğuna göre davanın mahkememizde açılmış olmasında bir isabetsizlik yoktur; bu sebeple davalılar...Sigorta A.Ş. ve ... Asansör...Ltd. Şti. vekillerinin yetki itirazının reddine karar verilmiştir.
Dava açılmadan önce başvuru şartının yerine getirilmediği iddiası yönünden:
KTK'nın 97.maddesi "Zarar görenin, zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması gerekir. Sigorta kuruluşunun başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde başvuruyu yazılı olarak cevaplamaması veya verilen cevabın talebi karşılamadığına ilişkin uyuşmazlık olması hâlinde, zarar gören dava açabilir veya 5684 sayılı Kanun çerçevesinde tahkime başvurabilir." şeklindedir. Davacının bu kapsamda dava açılmadan önce davalı sigorta şirketine başvurduğu, madde metninde başvuru sırasında hangi belgelerin sunulacağına ilişkin bir hükmün bulunmadığı sabit olduğundan davalı... Sigorta A.Ş. vekilinin gerekli belgelerle başvurulmadığı gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verilmesi gerektiğine ilişkin itirazlarına itibar edilememiştir. (Emsal olarak; Yargıtay 4. ...'nin 25/10/2021 tarih ... E.... K. Sayılı kararı )
Zamanaşımı def'i yönünden;
2918 Sayılı KTK' nun 109/2 maddesinde" Motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin, zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve herhalde, kaza gününden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar." hükmü yer almaktadır. Eldeki davada, davaya konu kazanın 16/01/2023 tarihinde meydana geldiği, dolayısıyla 28/12/2023 olan dava tarihi itibariyle zamanaşımı süresinin dolmadığı anlaşıldığından davalı ... Asansör...Ltd. Şti. vekilinin zamanaşımı def'inin reddine karar verilmiştir.
Davanın Esası Yönünden:
Mahkememizce yapılan inceleme ve tüm dosya kapsamına göre;
Dava, trafik kazası nedeniyle davacıya ait araçta oluştuğu iddia edilen bakiye değer kaybının ve ikame araç bedelinin bedelinin tazmini istemine ilişkindir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık, 16/01/2023 tarihinde meydana gelen trafik kazasında tarafların kusur durumlarının ne şekilde olduğu, davalı sigorta şirketi tarafından dava tarihinden önce yapılan ödemeler ile davacının zararının giderilip giderilmediği, davacının bakiye hasar bedelinin tazmini talebinin yerinde olup olmadığı, davacının araç mahrumiyet zararının tazminini talep edip edemeyeceği, edebilecekse miktarı noktasında toplanmaktadır.
Dava konusu trafik kazasının, 16/01/2023 günü, saat 07.20 sıralarında davalı sürücü ...'un sevk ve idaresindeki ... plakalı araç ile 3071 sokak istikametine doğru Doğan caddesi üzerindeki bölünmüş yolda seyir halindeyken, olay mahalli dört yönlü kavşağa geldiğinde aracının sağ yan kısmına, seyrine göre sağ tarafındaki kavşak kolundan Torbalı caddesi üzerindeki bölünmüş yoldan gelerek kavşağa giriş yapan dava dışı sürücü ... sevk ve idaresindeki davacıya ait... plakalı aracın ön kısımlarına çarpması neticesinde meydana geldiği;
Açıklanan oluş şekliyle gerçekleşen kazada davalı sürücü ...'un sevk ve idaresindeki ...plakalı araç ile seyir halinde iken olay mahalli kontrolsüz kavşağa geldiğinde kavşak kollarınden gelen araçların hız ve mesafelerine ilişkin gerekli-yeterli kontrolleri yaparak sağ tarafından yaklaşan dava dışı sürücüye ilk geçiş hakkını vermesi, müsaitlik durumuna göre kontrollü bir şekilde kavşağa girerek geçişini gerçekleştirmesi gerekirken bu hususlara riayet etmeyip, kontrolsüzce kavşağa girdiği ve dava dışı sürücü idaresindeki aracın hareket alanını kapattığı olayda %75 oranında kusurlu olduğu,
Dava dışı sürücü...' ın sevk ve idaresindeki... plakalı araç ile her ne kadar kavşakta ilk geçiş hakkına sahip ise de olay mahalli kavşağa tedbirli bir şekilde yaklaşması, seyrine göre sol tarafındaki kavşak kolundan kavşağa girerek kavşaktan geçişini sürdüren davalı idaresindeki aracın seyir durumunu dikkate alarak kontrollü şekilde kavşağa giriş yapması gerekirken bu hususlara riayet etmeyerek, kontrolsüzce kavşağa girmesi nedeniyle oluşan olayda %25 oranında kusurlu olduğu, kaza tespit tutanağı ile kusur raporu arasında meydana gelen çelişkileri giderir yönde alınan İzmir Adli Tıp Kurumu raporu doğrultusunda Mahkememizce değerlendirilmiştir.
Kazanın oluşumuna %75 oranında etken kusuruyla sebebiyet veren ... plakalı araç, davalı sigorta şirketi nezdinde kaza tarihini de kapsar şekilde ZMSS poliçesi ve İMMS poliçesi ile sigortalıdır. Davalılardan ... Asansör İth. İhr. San.ve Tic. Ltd. Şti. aracın işleteni, diğer davalı... ise aracın sürücüsüdür.
Yukarıdaki izah şeklinde meydana geldiği anlaşılan trafik kazasında, %25 oranında kazaya etken kusuru bulunan davacıya ait... plakalı aracın hasar gördüğü, olayda ... plakalı araç sürücüsü davalının %75 oranında etken kusurlu olduğu,...plakalı araç sürücüsünün %25 oranında etken kusurunun bulunduğu, bilirkişi raporunda hesap edilen değer kaybının Yargıtay içtihatları doğrultusunda aracın hasarsız halinin ikinci el piyasa değeri ile hasarlı halinin serbest piyasadaki ikinci el değeri arasındaki farka göre hesaplandığı ve Mahkememizce hükme esas alınan bilirkişi raporu uyarınca meydana gelen kaza neticesinde davacıya ait ... plakalı aracın olaya konu kazada ön kısımlarından araç gövdesinde ve sökülebilir / takılabilir parçalarda hasar olacak şekilde darbe alarak hasarlandığı, hasarlanan parçaların değişim ve onarım işlemlerine maruz kaldığı, aracın modeli, markası, özellikleri, kullanım amacı, kullanım süresi, yıpranma payı, hasarı, yapılan onarım işlemleri, kilometresi, olay tarihindeki yaşı, vaki kaza öncesinde kısmi veya ağır hasar kaydının olmaması, hasar miktarı ve hasarlı kısımların özelliği dikkate alındığında davacının aracının kaza öncesi ikinci el piyasa rayiç değerinin 600.000,00-TL seviyelerinde olduğu, kazadan dolayı araçta motor kaputu, sol ön çamurluk, sağ ön çamurluk, sol ön şase kolu, sağ ön şase kolunun değiştirilerek boyanması ve sol ön podye ile sağ ön podyenin tamiri nedeniyle tamir edildikten sonraki ikinci el piyasa rayiç değerinin 500.000,00-TL seviyelerinde olduğu tespit edildiğinden 16/01/2023 tarihli kazadan dolayı ikinci el piyasasında 100.000,00-TL değer kaybı meydana geldiği belirlenmiştir.
Yargıtay 4 ...'nin ... Esas ... Karar 31/05/2023 tarihli kararında, "TBK 51 ve 52. maddelere göre nihai tazminatı belirlemedeki indirimler; 1-Trafik kazasının oluşumunda zarar görenin kusuru varsa (birlikte kusur) bu oranda indirim yapılması, 2-Hatır taşıması varsa TBK 51 ve KTK 87. maddeleri uyarınca indirim yapılması, Zarar görenin olayın oluşumunda etkili olmamakla beraber zararın oluşumunda veya artmasında kusuru varsa(müterafik kusur) kalan tazminattan bu sebeple indirim yapılması biçiminde olmalıdır. (...) Somut olayda; davacıya davadan önce davalı tarafından kısmi ödeme yapılmıştır. Uyuşmazlık Hakem heyetince hesaplanan tazminattan, davadan önceki ödeme güncellenerek düşülmüş, bundan sonra da müterafik kusur indirimi ve hatır taşıması indirimi yapılarak tazminata hükmedilmiştir. Yukarıdaki açıklamalar ışığında hesaplanan tazminattan önce hatır taşıması indirimi, sonrasında müterafik kusur indirimi yapılıp, daha sonra güncellenen ödemenin düşülmesi gerektiğinden, kararın bu kısım yönünden de bozulması gerekmiştir." şeklinde belirtildiği üzere somut olayda davacının talep edebileceği tazminatın hesaplanmasında önce davacının kusuru oranında indirim yapıldıktan sonra davalı tarafında yapılan kısmi ödemenin mahsubu gereklidir.
Davacının aracında meydana gelen değer kaybı bedeli olan 100.000,00-TL üzerinden davacının kusuru olan %25 oranında indirim yapıldığında, davacının aracında meydana gelen değer kaybı sebebiyle davalıların sorumlu olacağı tutarın 75.000,00-TL olduğu tespit edilmiştir.
Motorlu Kara Taşıt Araçları İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının 1. maddesine göre sigortacı, zorunlu mali sorumluluk sigortası poliçe limitinin üstünde kalan miktardan başlayıp, ihtiyari mali sorumluluk sigortası teminat limitine kadar sorumludur. Bahse konu düzenlemelerden anlaşılacağı üzere işletenin sorumluluğunu zorunlu mali mesuliyet trafik sigortası hadlerinin üzerinde kalan kısmının poliçede yazılı hadlere kadar teminat altına alan sigorta türüdür. Zorunlu mali trafik sigortacısı ve ihtiyari mali sorumluluk sigortacısı bakımından sıralı bir sorumluluk benimsenmiştir. Bahse konu düzenlemelerden de anlaşılacağı üzere, yasa koyucu trafik sigortacısı ve ihtiyari mali sorumluluk sigortacısı bakımından müştereken ve müteselsilen bir sorumluluk değil, sıralı bir sorumluluk öngörmüştür. Bu nedenle, aracın zorunlu mali sorumluluk sigortacısı ve ihtiyari mali mesuliyet sigortacısı ... Sigorta A.Ş.'nin 120.000,00-TL teminat limiti ile zorunlu mali mesuliyet sigortası kapsamında ve bu limiti aşan kısım yönünden İMMS poliçesi teminat limiti olan 1.000.000,00-TL dahilinde sorumlu olacağı açıktır.
Dosyamız kapsamında belirlenen değer kaybının davalı sigorta şirketinin dava tarihinden önce ZMMS poliçesi kapsamında davacı tarafın kasko sigortacısı olan Anonim Türk Sigorta şirketine 28/07/2023 tarihinde 113.994,90-TL rücuen hasar ödemesi ve davacıya 01/09/2023 tarihinde yapmış olduğu 6.005,00-TL değer kaybı ödemesi ile ZMMS teminat limitinin tüketildiği; somut davada davacı talebinin İMMS poliçesi kapsamında değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Davacının eldeki davada dava konusu ettiği değer kaybı tazminatı talebi yönünden, yukarıda davacının %25 kusuru mahsup edildikten sonra davalıların sorumlu olacağı tutar olarak belirlenen 75.000,00-TL'den davalı sigorta şirketinin dava tarihinden önce ZMMS poliçesi kapsamında davacıya 01/09/2023 tarihinde yapmış olduğu 6.005,00-TL değer kaybı ödemesi ve İMMS poliçesi kapsamında 17/11/2023 tarihinde yapmış olduğu 59.922,00-TL değer kaybı ödemesi mahsubu sonrası davacının talep edebileceği bakiye değer kaybı miktarının 9.073,00-TL olacağı kabul edilmiştir. (Bu hususta bilirkişi raporunda yapılan hesaplamada davacının kusur oranı mahsup edilmeksizin bakiye değer kaybı tazminatı tespit edildiğinden, davacı vekili tarafından yapılan değer artırımda da önce davalı sigorta şirketi tarafından yapılan ödemeler mahsup edilerek ardından bakiye kısım üzerinden davacının kusuru oranında indirim yapıldığından, Mahkememizce yukarıda yapılan hesaplama doğrultusunda davanın kısmen kabulü gerekmiştir. Karar tarihinden sonra davacı vekili tarafından maddi hata tashihi talep edilmiş ise de, açıklanan hususlar kapsamında maddi hata söz konusu olmadığından davacı vekilinin talebi değerlendirmeye alınmamıştır.)
Bu surette belirlenen değer kaybının davalı sigorta şirketi tarafından yukarıda izah olunduğu üzere, zorunlu mali mesuliyet sigorta poliçesi yönünden teminat limitinin doldurulduğu anlaşıldığından aşan kısım yönünden davalı sigorta şirketinin ihtiyari mali mesuliyet sigorta poliçesi kapsamında 1.000,000,00-TL teminat limiti ile sorumlu olduğu değerlendirilerek davanın kısmen kabulü ile 9.073,00-TL bakiye değer kaybı tazminatının davalı sigorta şirketi yönünden 17/11/2023 tarihinden (İMMS poliçe kapsamında yapılan kısmi ödeme tarihi) diğer davalılar yönünden kaza tarihi olan 16/01/2023 tarihinden itibaren sigortalı aracın hususi araç vasfı da gözetilerek işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin değer kaybı tazminatı talebinin reddine karar vermek gerekmiştir.
Davacının ikame araç bedelinin tazmini talebi yönünden, mahkememizce alınan bilirkişi heyet raporunda tespit edildiği üzere, davacının maliki olduğu davaya konu ... plaka sayılı aracın hasar onarım süresinin 20 iş günü olduğu, hasar onarım işlemleri nedeniyle kullanılamayan aracın günlük araç bedelinin, kaza tarihi itibariyle mevcut mevsim şartları, aracın marka, model, tipi, kullanım şekli göz önüne alındığında günlük 750,00-TL olduğu, buna göre davacının talep edebileceği araç yoksunluk tazminatının 15.000,00-TL olacağı kabul edilmiştir. Tespit edilen bu miktar üzerinden davacının kusuru olan %25 oranında indirim yapıldığında davacının aracını onarım süresince kullanamaması sebebiyle oluşan 11.250,00-TL ikame araç bedeli zararından davalı sigorta şirketi yönünden İMMS poliçesinde ikame araç için teminat verilmediği gözetildiğinde araç maliki ve sürücüsü olarak davalılar ... Asansör İth. İhr. San.ve Tic. Ltd. Şti. Ve ...'in sorumlu olacağı değerlendirilerek 11.250,00-TL ikame araç bedelinin kaza tarihi olan 16/01/2023 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar...ile ... Asansör İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nden müteselsilen alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın KISMEN KABULÜNE,
a) 9.073,00-TL bakiye değer kaybı tazminatının davalı sigorta şirketi yönünden 17/11/2023 tarihinden diğer davalılar yönünden kaza tarihi olan 16/01/2023 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,
b) 11.250,00-TL ikame araç bedelinin kaza tarihi olan 16/01/2023 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... ile ... Asansör İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nden müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
2-Karar tarihi itibariyle alınması gereken 1.388,26-TL karar ve ilam harcından peşin harç olarak alınan 269,85-TL ile ıslah harcı yatırılan 756,00-TL harcın mahsubu ile bakiye 362,41-TL harcın davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak hazineye gelir kaydına, (davalı sigorta şirketi 161,79-TL'sinden müteselsilen sorumlu olmak kaydıyla),
3-7155 sayılı yasanın 19/12/2018 tarihinde yürürlüğe giren 23.maddesiyle eklenen 6325 sayılı yasanın 18/A maddesi gereğince İzmir Arabuluculuk Bürosunun 2023/5675 başvuru nolu dosyası ile taraflar arasında yapılan arabuluculuk faaliyeti sonunda, ileride haksız çıkacak taraftan alınmak üzere Hazine tarafından karşılanan 3.200,00-TL arabuluculuk ücretinin 1.766,99-TL'sinin davalılar ... Sigorta A.Ş. İle...Asansör İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nden alınarak (davalı sigorta şirketi 788,85-TL'sinden müteselsilen sorumlu olmak kaydıyla), 1.433,01-TL'sinin davacıdan yargılama gideri olarak alınarak Hazineye gelir kaydına,
4-Davacı tarafça peşin harç için yapılan 269,85-TL ile ıslah harcı olarak yatırılan 756,00-TL olmak üzere toplam 1.025,85-TL'nin yargılama giderlerine dahil edilmeksizin davalılardan müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, (davalı sigorta şirketi 457,98-TL'sinden müteselsilen sorumlu olmak kaydıyla),
5-Davanın red ve kabul edilen bölümleri orantılı olarak nazara alınarak işbu dosyada davacı tarafından yapılan 12.105,50-TL (tebligat+posta+bilirkişi ücreti + ATK rapor ücreti) ile 269,85-TL başvurma harcı olmak üzere toplam 12.375,35-TL yargılama giderinden davanın kabul ve red edilen miktarı üzerinden hesaplanan 6.833,47-TL yargılama giderinin davalılardan müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, bakiye kısmın davacı üzerinde bırakılmasına, (davalı sigorta şirketi 3.050,73-TL'sinden müteselsilen sorumlu olmak kaydıyla),
6-Davacı kendini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihindeki AAÜT gereğince hesaplanan 20.323,00-TL vekalet ücretinin davalılardan müteselsilen alınarak alınarak davacıya verilmesine, (davalı sigorta şirketi 9.073,00-TL'sinden müteselsilen sorumlu olmak kaydıyla),
7-Davalılar ... Sigorta A.Ş.,... ile ...Asansör İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi kendilerini vekil ile temsil ettirdiklerinden hüküm tarihindeki AAÜT gereğince (md. 13/3) bakiye değer kaybı tazminatı davasının reddedilen bölümü üzerinden hesaplanan 9.073,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak adı geçen davalılara verilmesine,
8-Davalı ... Sigorta A.Ş. kendini vekil ile temsil ettirdiklerinden hüküm tarihindeki AAÜT gereğince ikame araç bedelinin tazmini davasının bu davalı yönünden red edilen bölümü üzerinden hesaplanan 11.250,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak adı geçen davalıya verilmesine,
9-Karar kesinleştiğinde ayrıca karar yazılmaya gerek görülmeden artan gider avansının ilgilisine iadesine,
Dair, davacı vekili ile davalı Erasis Asansör vekilinin yüzüne karşı, diğer davalı tarafların yokluğunda HMK'nın 341/2. maddesi uyarınca kesin olarak verilen karar açıkça okundu, ana çizgileriyle anlatıldı. 13/03/2025
Katip...
¸
Hakim ...
¸