T.C.
İZMİR
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/687 Esas
KARAR NO : 2025/507
DAVA : Tazminat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 06/09/2023
KARAR TARİHİ: 23/05/2025
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili mahkememize sunduğu dava dilekçesi ile; müvekkilinin Denizli ilinde mermer ve doğaltaş alanında faaliyet gösterdiğini, davalı firma ile aralarında imzalanan 08/02/2022 tarihli satış sözleşmesi ile; 1 adet ... HALDE CİLA BESLEME SİSTEMİ ve 1 adet ...TAŞLARI ÜZERİNE POLİÜRETHAN DÖKÜM SİSTEMİ olmak üzere iki makinenin müvekkiline toplam 47.500 Euro + KDV bedel ile satışı hususunda anlaştıklarını, sözleşmeye göre satış bedelinin %50'sinin avans olarak sipariş ile birlikte, %40'ının montaj, geriye kalan %10'ununa da makinelerin devreye girmesinden sonra peşin olarak ödeneceğini, sözleşmeye göre davalıya 14/02/2022 tarihinde 200.000,00 TL, 04/03/2022 tarihinde 150.000,00 TL, 09/06/2022 tarihinde 200.000,00 TL, 07/10/2022 tarihinde 100.000,00 TL, 29/12/2022 tarihinde 150.000,00 TL, 02/02/2023 tarihinde 100.000,00 TL olmak üzere 47.500.Euro + KDV'nin karşılığı olmak üzere toplam 900.000,00 TL ödeme yapıldığını, davalıya EURO cinsinden toplam 51.350,00 Euro ödeme yapıldığını, davalı tarafından sözleşmede siparişi verilen makinelerin müvekkilinin fabrikasına kurulmuş ise de makinelerin hiçbir şekilde faal ve aktif hale getirilmediğini, davalıdan makinelerin tam ve eksiksiz olarak çalışır duruma getirilmesi talep edilmiş ise de davalı tarafın müvekkilini bu zamana kadar oyaladığını, ayrıca davalı yan makinelerin çalışır hale getirme bahanesiyle müvekkilden fazladan para aldığını, Denizli ....Noterliği'nin 07/12/2022 tarihli 24281 yevmiye nolu ihtarnamesi ile davalıya söz konusu makinelerin kurulum ve çalışır hale gelmesi için gerekli işlemlerin yapılması için 7 gün süre verilmiş ise de bu süre zarfında da davalı tarafından makinelerin kurulumu tamamlanmadığını ve makinelerin hali hazırda aktif ve faal olmadığını belirterek 51.350,00 Euro'nun ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek ticari faiziyle davalıdan tahsiline, müvekkiline, sözleşme konusu makinelerin çalışır ve tam bir şekilde teslim edilmemesi, davalının uzun süredir makinelerin düzgün çalışır hale gelmesi için sözleşmeden kaynaklı yükümlülüklerini yerine getirmediği gibi müvekkili tarafından ödenen bedeli de iade etmeyerek kendisinin kullanması, haksız çıkar elde etmiş olması nedeni ile müvekkilinin menfi ve müspet zararlarının uzman bilirkişi tarafından hesaplanarak ileride arttırılmak ve fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere şimdilik 1.000,00 TL'nin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili Mahkememize sunduğu cevap dilekçesi ile; usule ilişkin ilk itirazlarında, huzurdaki davanın her ne kadar belirsiz alacak davası olarak açılmışsa da bu davada “belirsiz alacak davası” şartlarının mevcut olmadığını, davanın öncelikle bu yönden reddi gerektiğini, esasa ilişkin itirazlarında davacı tarafın iş bu sözleşme hükmü gereği ödemesi gereken %50 avans bedelinden daha düşük bir bedel ödediğini, ancak müvekkili/davalı yanın buna rağmen sözleşmede belirtilen makinaların imalatını yapmaya devam ettiğini ve teslimini gerçekleştirdiğini, sevk irsaliyelerinde de görüldüğü üzere poliüretan üst döküm konveyörleri ve pres üstü dolum makinası parçalarının 19.04.2022 tarihinde, poliüretan üst döküm makinası ve pres üstü döküm makinasının 17.05.2022 tarihinde davacı yana teslim edildiğini, yine döner tablalı konveyörün de 21.06.2022 tarihinde davacı yana teslim edildiğini, sözleşmede belirtilen süreler içerisinde davacı yana teslim edilen ürünlerin kurulumunun ve sorunsuz bir şekilde çalıştırılmasının da müvekkili/davalı yan tarafından yapıldığını, müvekkili tarafından sözleşme gereği üzerine düşen tüm yükümlülükleri yerine getirdiğini, davacı iddialarının maddi gerçeği yansıtmadığını, davacı yanın sözleşme gereği üzerine düşen yükümlülüklerini yerine getirmemesine rağmen makinelerin müvekkil/davalı yan tarafından kurulumunun ve sorunsuz bir şekilde çalışmasının sağlandığını belirterek davacının davasının reddine karar verilmesini savunmuştur.
Taraflarca bildirilen deliller toplanmış, sözleşme incelenmiş, keşif ve bilirkişi görüşüne başvurulmuştur.
Dosyada bulunan taraflar arasında 08/02/2022 tarihinde imzalanan sözleşmenin incelenmesinde;
1...Halde ...Besleme Sistemi, 2.... Taşları Üzerine Poliüretan Döküm Sistemi Bu sistemin (makine ve ekipmanlar) toplam bedeli sözleşmede 1. Sistem için 28.000,00 € (euro), 2. Sistem için ise 26.000,00 € olarak tablodaki 1. Maddede "fiyatlandırma ve satış koşulları" başlığında belirtilmiş olup, toplam fiyat olarak da 47.000,00 €+ KDV yazılmıştır. Teslim süresinin 35-45 iş günü olduğu, mücbir sebepler dışında da 10 iş günü satıcının opsiyonu olduğu, makinelerin üretim hattına nakliye ücretinin alıcı tarafından karşılanacağı, Makinelerin montajının üretim hattına ücretsiz yapılacağı, montaj sırasında verilen eğitim bedelinin ücretsiz olacağı, sonrasında verilecek servis hizmetlerinin, garanti ve servis koşulları talimatında belirtilen şekilde karşılanacağı, Fiyatlandırma maddesinde belirtilen makineler ve aksesuarlar haricindeki;üretim hattının yapısı gereği montajda doğabilecek ihtiyaçların fiyatlara dahil olmadığını, "Ödeme" başlığında; sipariş toplam tutarının 47.500,00€+ KDV olduğu, % 50 avans siparişle birlikte peşin, % 40 montaj ve % 10 devreye alma sonrası peşin olarak ödeneceği, ..." başlıklı paragrafta satıcının işyerini incelemek suretiyle şartlar ve hususlar da dahil, sisteme ve gereklerine, işyerine ilişkin tüm koşullarına vakıf olmak suretiyle teklif verdiğini, sözleşme kapsamına giren sistemi kaliteli ve amaca uygun bir şekilde birinci sınıf olarak teslim edeceğini, sanayideki standartlara, usullere, sözleşme ve ekleri hükümlere uygun yerine getireceğini, garanti süresinin sistemin kabulünün yapılmasıyla başlanacağını ve 1 yıl (12 ay) süre ile devam edeceğini, garanti süresi içinde oluşacak imalat ve montaj hatalarından kaynaklanan kusurların satıcı tarafından bedelsiz giderileceği, alıcının kullanma hatasından kaynaklı sarf malzemelerin garanti dışında olduğu, ekipmanlara ilişkin kusurlarda üretici firma garantisinin geçerli olacağı, Satıcı sistemlerde kullanılan malzemeleri en az 5 (beş) yıl süreyle, piyasa bedellerinden sağlamayı taahhüt edeceği belirtilmektedir.
Mahkememizce mahallinde Makine Mühendisi bilirkişi marifetiyle keşif yapılmasına müteakip rapor alınması talebiyle yazılan talimat üzerine, Denizli 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2024/45 Talimat nolu dosyası ile 06/06/2024 tarihinde Makine Mühendisi bilirkişi Şenol Başkafa refakate alınarak dava konusu makinaların bulunduğu yerde keşif yapılmıştır.
Makine Mühendisi bilirkişi Şenol Başkafa tarafından düzenlenen 17/08/2024 tarihli bilirkişi raporunda, Makinelerin elektrik bağlantısını yaptırmaya gerek görülmediği, çünkü elektrik bağlantısı yapılsa dahi, makinelerin, mikserin ve pompaların reçinelerden donmuş olduğu, (+), (-) 1 gr toleransı olan makine zorlandığında özellikle yüksek dozajdan kalıbın patlayabileceği kanaatine varıldığı, bugün bir kalıbın yaklaşık 300.000,00-500.000,00 TL arasında olduğu düşünülürse böyle bir riske girilemeyeceği, denemek için bakılan reçinelerin son kullanma tarihlerinin geçmiş olduğunun tespit edildiği, poliüretan döküm yapan bu türlü makinelerde 1/4 oranında (4 gr reçine, 1 gr sertleştirici) malzemenin sistem tarafından kullanıldığı, bu makinedeki mikserlerin hatalı olması durumunda istenilen ürünün alınamayacağı, dava konusu makine ve ekipmanlardan mikserin düzgün çalışmadığı, pompaların kaçırdığı, dozajlamayı tam olarak gerçekleştiremediği ve bunun sonucunda ürünlerin hatalı çıktığı veya hiç çıkmadığı dosya içerisindeki video, fotoğraf ve yazışmalar ile yerinde yapılan inceleme sonucunda tespit edildiği, sözleşmede satıcının makineleri kaliteli ve amaca uygun bir şekilde birinci sınıf olarak teslim edileceği belirtildiği halde, makinelerin sürdürülebilir ürün çıkarmasının mümkün olmadığı, bu nedenle sözleşmeye uygun hareket edilmediği cihetle makinelerin ayıplı olduğu kanısına varıldığı, dava konusu her iki sistemdeki makine ve ekipmanların kurulduğu andan itibaren verimli çalışmadığı, kullanım amacı bakımından değerini ve alıcının ondan beklediği faydaları sağlamadığı için ayıplı mal olduğu, davaya konu makinelerin ayıbı, gözden geçirilerek belirlenebilecek bir ayıp olmadığından gizli ayıplı olduğu, dava konusu makineleri satıcı makineleri ağır kusurlu olarak devrettiğinden zaman aşımının olmadığı, ayıbın üretici/satıcıdan kaynaklı olduğu, Makinelerin sözleşmeye göre kurulumunun yapılarak tam olarak davacıya teslim edilmediği, makinelerin elektrik bağlantısının yapılmasının sistemin çalışması için yeterli olmayacağı, bağlantının yapılması halinde sadece ekranın çalıştığının görüleceği, diğer eksik ve hasarlı parçalardan dolayı makinelerin görevini yapamayacağı, istenilen ölçü ve dozajda ürün alınamayacağı görüş ve kanaatini bildirmiştir.
Davacı vekili tarafından sunulan 30/09/2024 tarihli dilekçe ile, dava dilekçesinde sözleşme konusu makinelerin çalışır ve tam bir şekilde teslim edilmemesi, davalının sözleşme kaynaklı yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeni ile müvekkilinin uğradığı menfi ve müspet zararının hesaplanarak ileride arttırılmak ve fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere şimdilik 1.000,00-TL'nin davalıdan tahsili talebinden vazgeçtiklerini bildirmiş, 23/05/2025 tarihli duruşmada da bu yönde beyanda bulunmuştur.
Her ne kadar davalı tarafça bilirkişi raporuna itirazlarda bulunularak raporun eksik incelemeye dayalı olarak tanzim edildiği belirtilmiş ise de bilirkişi tarafından yapılan teknik inceleme ve rapor içeriğinin yerinde olduğu değerlendirilerek denetime elverişli ve yeterli teknik incelemeyi içeren rapor yönünden yeniden bir rapor alınmasının yahut ek rapor alınmasının gerekli olmadığı kanaatine varılarak rapor hükme elverişli görülmüştür.
Davacı Denizli .. Noterliğinin ...yevmiye nolu 07/12/2022 tarihli ihtarnamesi ile davalıya söz konusu makinelerin kurulum ve çalışır hale gelmesi için gerekli işlemlerin yapılması için 7 gün süre verilmiş ise de bu süre zarfında da davalı tarafından makinelerin kurulumunu tamamlanmadığı anlaşılmıştır.
6098 Sayılı TBK 475/1 maddesinde "Eserdeki ayıp sebebiyle yüklenicinin sorumlu olduğu hâllerde işsahibi, aşağıdaki seçimlik haklardan birini kullanabilir.1. Eser işsahibinin kullanamayacağı veya hakkaniyet gereği kabule zorlanamayacağı ölçüde ayıplı ya da sözleşme hükümlerine aynı ölçüde aykırı olursa sözleşmeden dönme 2. Eseri alıkoyup ayıp oranında bedelden indirim isteme, 3.Aşırı bir masraf gerektirmediği taktirde bütün masrafları yükleniciye ait olmak üzere eserin ücretsiz onarılmasını isteme. İşsahibinin Genel Hükümlere göre tazminat isteme hakkı saklıdır...."hükmüne ve TBK 477/1 maddesinde "Eserin açıkça veya örtülü olarak kabulünden sonra, yüklenici her türlü sorumluluktan kurtulur; ancak, onun tarafından kasten gizlenen ve usulüne göre gözden geçirme sırasında fark edilemeyecek olan ayıplar için sorumluluğu devam eder. İşsahibi, gözden geçirmeyi ve bildirimde bulunmayı ihmal ederse, eseri kabul etmiş sayılır. Eserdeki ayıp sonradan ortaya çıkarsa işsahibi, gecikmeksizin durumu yükleniciye bildirmek zorundadır; bildirmezse eseri kabul etmiş sayılır." hükmüne yer verilmiştir.
Toplanan tüm deliller karşısında, ... ile ... arasında "... halde cila besleme ve Preslenmiş cila taşları üzerine poliürethan döküm sistemi işi" konusunda 08/02/2022 tarihinde sözleşme imzalandığı, sözleşmenin konusunun davacı firmanın işlettiği Denizli'de bulunan fabrikasında kullanılmak üzere iki makinenin toplam 47.500 Euro + KDV bedel karşılığı üretip davacıya çalışır şekilde teslim edilmesi olduğu, makinelerin üretim hattına nakliye ücretinin alıcı tarafından karşılanacağı, Makinelerin montajının üretim hattına ücretsiz yapılacağı, montaj sırasında verilen eğitim bedelinin ücretsiz olacağı, sonrasında verilecek servis hizmetlerinin, garanti ve servis koşulları talimatında belirtilen şekilde karşılanacağı, "..." başlıklı paragrafta satıcının işyerini incelemek suretiyle şartlar ve hususlar da dahil, sisteme ve gereklerine, işyerine ilişkin tüm koşullarına vakıf olmak suretiyle teklif verdiği, sözleşme kapsamına giren sistemi kaliteli ve amaca uygun bir şekilde birinci sınıf olarak teslim edeceği, sanayideki standartlara, usullere, sözleşme ve ekleri hükümlere uygun yerine getireceği, garanti süresinin sistemin kabulünün yapılmasıyla başlanacağı ve 1 yıl (12 ay) süre ile devam edeceği, garanti süresi içinde oluşacak imalat ve montaj hatalarından kaynaklanan kusurların satıcı/davalı tarafından bedelsiz giderileceği, bilirkişi raporunda tespit edilip belirtildiği üzere sözleşmede satıcının makineleri kaliteli ve amaca uygun bir şekilde birinci sınıf olarak teslim edileceği belirtildiği halde, makinelerin sürdürülebilir ürün çıkarmasının mümkün olmadığı, bu nedenle sözleşmeye uygun hareket edilmediği cihetle makinelerin ayıplı olduğu kanısına varıldığı, dava konusu her iki sistemdeki makine ve ekipmanların kurulduğu andan itibaren verimli çalışmadığı, kullanım amacı bakımından değerini ve alıcının ondan beklediği faydaları sağlamadığı için ayıplı mal olduğu, davaya konu makinelerin ayıbı, gözden geçirilerek belirlenebilecek bir ayıp olmadığından gizli ayıplı olduğu, dava konusu makineleri satıcı makineleri ağır kusurlu olarak devrettiği, ayıbın üretici/satıcıdan kaynaklı olduğu, Makinelerin sözleşmeye göre kurulumunun yapılarak tam olarak davacıya teslim edilmediği, diğer eksik ve hasarlı parçalardan dolayı makinelerin görevini yapamayacağı, istenilen ölçü ve dozajda ürün alınamayacağı ortaya konulmuştur. Sistemin verimli çalışmamasında davacının kusurlu olduğu anlaşılmakla dava dilekçesi, taraf vekillerinin beyanları, icra edilen keşif ve sunulan bilirkişi raporu ile diğer bilgi ve belgeler bir bütün olarak değerlendirildiğinde, dava konusu olayda davacı tercih hakkını satılan makineleri geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme ve bedel iadesi olarak kullanmış olup, makinenin üretimden ayıplı ve sözleşme ile belirlenen özelliği taşımadığı, esasen mahkememizce sözleşmenin taraflar arasında belirtilen niteliğine ve davalının işyerinde montajı ve kurulumu yapılacak iki adet makineye ilişkin üretim tesisleri ile ilgili olmasına göre eser sözleşmesi olarak belirlenen niteliğine yukarıda sözü edilen konuya uygulanan uygulamam maddelerine ve davacının TBK 475/1 maddesi uyarınca sözleşmeden dönme hakkını kullanmasının yasaya uygun olduğu değerlendirilerek davanın kısmen kabulüne, sözleşmeden dönme nedeniyle uğranılan Menfi-Müspet zararın tazmini taleplerinden feragat edilmiş olmakla bu kısım yönünden açılan davanın feragat nedeni ile reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KISMEN KABULÜ ile; Sözleşmeden dönme nedeniyle uğranılan Menfi-Müspet zararın tazmini taleplerinden feragat edilmiş olmakla bu kısım yönünden açılan davanın FERAGAT NEDENİ İLE REDDİNE,
2-Sözleşmeden dönme nedeniyle 08.02.2022 tarihli satış sözleşmesine konu 1 adet presslere granül halinde cila besleme sistemi ve 1 adet presslenmiş cila taşları üzerine poliürethan döküm sisteminin davalı yana iadesi koşulu ile; sözleşme bedeli olarak ödenen 51.350,00-EURO'nun 30.12.2022 temerrüt tarihinden itibaren 3095 sayılı kanunun 4/a maddesi uyarınca işleyecek faizi ile birlikte davalıdan alınıp davacıya VERİLMESİNE,
3-Karar tarihi itibarı ile alınması gereken 100.811,83-TL nispi karar ve ilam harcından peşin alınan 25.223,64-TL harç ve tamamlama yolu ile alınan 100,92-TL harç toplamı 25.324,56-TL harç ile 615,40 TL maktu red harcı düşümü ile bakiye 74.861,387-TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye İRAT KAYDINA,
4-Taraflar arasında yapılan arabuluculuk faaliyeti sonunda, ileride haksız çıkacak taraftan alınmak üzere Hazine tarafından karşılanan 3.120,00-TL arabulucu ücretinin davanın kabul ve red oranına göre takdiren tamamının davalıdan alınarak Hazineye İRAT KAYDINA,
5-Davacı, kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi uyarınca hesap ve takdir olunan 218.611,86-TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
6-Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden reddolunan tutar üzerinden hesap ve takdir olunan 1.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,
7-Davacı tarafça aşağıda dökümü yazılı toplam 35.830,21-TL yargılama giderinden kabul - red oranına göre ( %99,94 ) 35.808,72-TL yargılama harç ve giderinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
8-Taraflarca yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının hükmün kesinleşmesinden sonra 6100 Sayılı HMK'nun 333. Maddesi uyarınca yatıran taraflara İADESİNE,
Dair, davacı vekili ile davalı vekilinin yüzünde, kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde İstinaf Yargı yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.23/05/2025
Başkan ...
E-imza
Üye ...
E-imza
Üye ...
E-imza
Katip ...
E-imza
Davacı tarafından yapılan
Yargılama giderleri dökümü:
269,85-TL başvurma harcı,
25.223,64-TL peşin harç,
100,92-TL tamamlama harcı,
4.000,00-TL bilirkişi gideri,
210,00-TL posta gideri,
3.030,30-TL keşif harcı
2.750,00-TL keşif araç ücreti
245,50-TL tebligat gideri,
+
35.830,21-TL TOPLAM