T.C.
İZMİR
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/724
KARAR NO : 2025/217
DAVA : Kooperatif Üyeliğinden İhraç Kararının İptali
DAVA TARİHİ: 14/09/2023
KARAR TARİHİ: 12/03/2025
Mahkememizde görülmekte olan Kooperatif Üyeliğinden İhraç Kararının İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava dilekçesinde özetle; Davalı/ ...'nin 22.04.1960 tarihli Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'ne göre, "...zırhi ilmin ve tekniğin rehberliğinde, müşterek gayret ve servetin semere ve mükafatı olarak örnek narenciyecilik ve zeytincilik esaslarını çevrede ve saniyen yurdumuzda kurmak ve geliştirmek..." gayesiyle 12.04.1960 yılında kurulmuş bir kooperatif olduğu, ... ile ..., kooperatif ortaklık sıfatını, ana sözleşme ve 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu hükümlerine göre, kooperatifin 21 nolu üyesi olan/ murisleri...'in vefatı üzerine, miras yoluyla kazandıkları işbu durumdan davalı tarafından murisin ölümünden 14 yıl sonra davacılara ihtarname göndermesi ile haberdar olduklarını, ölüm ile birlikte mirasçıların terekedeki haklara ve borçlara iştirak halinde mülkiyet esaslarına göre malik olduklarından, muris ...'in diğer mirasçısı ...'in açılan davaya muvafakatinin olup olmadığının ... T.C. Kimlik Numaralı ...'e usulüne uygun tebligat yapılmak suretiyle sorulmasını, Davalı kooperatif tarafından Ödemiş 3. Noterliği'nin 14.06.2023 tarih ve 7940 yevmiye nolu ihtarnamesi ile ana sözleşmenin 16. maddesinden doğan yükümlülüklerin yerine getirilmediği iddia edilerek müvekkillerin kooperatif ortaklığından çıkarılmasına karar verildiği ihbar edilmişse de davacıların Beşiktaş 15. Noterliği'nin 04.01.2022 tarih, 86 ve 87 yevmiye numaraları ihtarnameleri ile kooperatif ortaklığını sürdürme iradelerini açık ve kesin şekilde beyan ederek, ...'ı temsilci tayin ettiklerini bildirmiş ve bu ihtarnameler davalı/ kooperatife usulüne uygun şekilde tebliğ edildiğini, davacıların ortaklıktan çıkarılmasına dair kararın, anasözleşme ve yasal mevzuata aykırılığı dikkate alınarak, yargılama neticesinde iptaline karar verilmesi gerektiğini, davalı kooperatif anasözleşmesinin "Ölen Ortağın Durumu" ana başlıklı 16. maddesinde "Ölen ortağın kanuni mirasçıları üç ay içinde temsilci tayin ederek kooperatife bildirmeleri halinde, ortaklık hak ve yükümlülükleri kanuni mirasçıları lehine devam ettiğini, Mirasçıların temsilci tayin etmemeleri veya ortaklığa devam ermek istememeleri halinde, ölen ortağın alacak ve borçları 15. madde hükümlerine göre tasfiye edilir." düzenlemesine yer verildiğinden, davalı kooperatifin anasözleşmesinde ölen ortağın mirasçılarının ortaklığa devam edebileceğinin öngörüldüğünü, davacıları tarafından miras bırakan olarak ... belirtilmek suretiyle murisin davalı kooperatifin 21 No'lu üyesi olmakla birlikte vefatından sonra davacılar ile birlikte dava dışı ...'in mirasçı oldukları, davalının Ödemiş 3. Noterliğinin 14/06/2023 tarih ve 7940 yevmiye sayılı ihtarnamesi ile ortaklıktan çıkarılmasına karar verildiğinin ihbar edildiği, davacıların Beşiktaş 15. Noterliğinin 04/01/2022 tarih ve 86 ve 87 yevmiye sayılı ihtarnameleri ile esasen kooperatif ortaklığını sürdürme yönündeki iradesini kooperatife vefat tarihinden sonra yasal süresi içerisinde ortaklığın devam edileceği yönünde ihtar içeriği ile irade beyanında bulunduğu ve kendi aralarında davacı ...'nın temsilci olarak tayin edildiğinin kooperatife bildirildiği dolayısıyla kooperatifçe yapılan çıkarma işleminin yerinde olmadığı belirtilerek iptalinin ve yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerine bırakılmasına karar verilmesinin talep edildiği görülmüştür.
Cevap dilekçesinde özetle; Davacılara , Kooperatif Ana Sözleşmesinin 16.md.si gereği "temsilci" atamaları hususu, İzmir 2.Noterliği'nin 20923 yev. 23.12.2021 tarihli ihtarı ile bildirilmiş ise de (ek-1) ; davacı ve davaya muvaffakat veren ..., Kooperatife süresi içinde "üzerinde uzlaşılmış" bir temsilci ismi bildirilmediği, muris ...'in tüm mirasçılarının bir temsilci ismi bildirmemeleri ana sözleşmenin ihlali niteliğinde olduğundan ; Kooperatif Genel Kurulunca 31.05.2023 tarihli çıkarma kararı verildiği, Ödemiş 3.Noterliği'nin 7940 yev.14.06.2023 tarihli ihbarnamesi ile davacı taraflara bildirildiğini, davalı Kooperatif yıllar önce hayatını kaybettiği anlaşılan 21 no'lu ortağı hakkında sınırlı imkanları ile araştırma yaparak davaya muvaffakat veren mirasçı ...'e ihtarnamelerden bir süre önce telefon ile ulaşmış ise de adı geçen kendisi ile irtibat kurulmasını hoş karşılamamış, bir şey istemediğini ve rahatsız edilmek istemediğini ifade edince irtibat kesildiğini, davacının ismine ulaşılmış ise de görüşmeden bir sonuç alınamadiği ve bahsi geçen ihtarnameler keşide edildiği, Kooperatif ortaklığından haberdar olunmadığı yönünde ki iddianın gerçeği yansıtmadığını, ne davalı Kooperatif , ne de Kooperatif yöneticilerinin kötü niyetli olmayıp, aksine uzun süre 21 no'lu ortaklarına ulaşma ve tebligat yapabilme gayretinde oldukları bildirilmiştir. Bu bentte ki hususlar tanık delili ile ispat edilecek olup Serbest Mali Müşavir ...'in ( Esenlik Mh. 9054 Sk. N:2 K:3 D:2 Karabağlar İzmir) dinlenmesi talep edildiği Kooperatif ortaklığına temsilcisi atanması ve aksi halde çıkarma kararı verileceği hususu hukuka uygun şekilde davacıya ve ilgililere tebliğ edilmiş, süresi içinde gereği yerine getirilmeyince çıkarma kararı verilmiştir.2004 yılında gerçekleşen vefat üzerinden yaklaşık 17 yıl geçtikten ve gerek telefon ile ve gerekse resmi olarak da ihtarname ile haberdar edildikten sonra dahi ortaklığa temsilci atanmamasının ve neticesinde çıkarma kararı verilmesinin tüm sorumluluğunun davacının ihmali davranışları olduğunu belirterek davanın reddini ve lehlerine ücret ve yargılama gideri takdirinin talep edildiği görülmüştür.
Dilekçelerin teatisi aşaması usulüne uygun tamamlanmakla taraf teşkili sağlanmış ve yine usulüne uygun olarak tahkikat aşamasına geçilmiştir.
DELİLLER:
Davalı kooperatife, Ödemiş 3. Noterliğine, Beşiktaş 15. Noterliğine, İzmir 2. Noterliğine yazılan müzekkere cevapları ve kooperatif bilirkişisi ... tarafından hazırlanan 22/10/2024 tarihli rapor dosyamıza kazandırılmıştır.
Tevdi üzerine hazırlanan 22/10/2024 tarihli raporda özetle " Davanın davalı S. S. Örnek ...ve Bağcılık Üretim ve Pazarlama Kooperatifinin ortağı iken 05.02.2004 tarihinde vefat eden ...'den intikal eden kooperatif ortaklığı ile ilgili olup,... varislerinin, Ana Sözleşmenin 16. maddesinden kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmedikleri iddia edilmekte olduğunu, bu gerekçe ile 04.06.2023 tarihinde yapılan genel kurulda,... mirasçılarının ortaklıktan çıkarılması yönünde karar alınmış ve bu kararın davacılara tebliğ edilmiş olup, delillerin nihai takdirinin Mahkememize ait olduğu, ... in 05.02.2004 tarihinde vefat etmiş; 3 ay içinde taraflarca, ortaklığın devam ettirilmesine yönelik herhangi bir işlem yapılmamıştır. Bu sürenin (3 ay) hak düşürücü bir süre olup, olmadığının takdirinin de Mahkememize ait olduğu, davalı Kooperatif, 23.12.2021 tarihinde İzmir 2. Noterliği kanalı ile keşide ettiği 20923 yev. nolu ihtarname ile... ve ...'ndan, aralarından birisini temsilci seçip, 7 gün içinde kooperatife bildirmelerini istemiştir. Sözü edilen ihtarnamenin 24.12.2021 tarihinde tebliğ edildiğinin anlaşılmakta olduğu, davacı ... ve.., 04.01.2022 tarihinde, Beşiktaş 15. Noterliği kanalı ile keşide ettikleri... ve ... yev. nolu ihtarnamelerle, ortaklığı devam ettirmek istediklerini ve ...'ın temsilci seçildiğini bildirildiği, 07.05.2022 tarihinde yapılan genel kurulda,... adına tesis edilen ortaklığın sonlandırılması yönünde karar alınmış ise de, bu karar uygulanmamış; 04.06.2023 tarihinde yapılan genel kurulda aynı mealde yeni bir karar daha alınmış ve bu karar, 14.06.2023 tarihinde, Ödemiş 3. Noterliği kanalı ile keşide edilen 07940 yev. nolu ihtarname ile... ve...'na bildirilmiştir. Davacılar, usulsüz olduğu gerekçesiyle 04.06.2023 tarihinde yapılan genel kurul toplantısında alının çıkarma kararının iptalini istemekte olduğu, ölen ortak adına tesis edilen ortaklığın sonlandırılması ve bu ortaklıkla ilgili borç ve alacakların tasfiye edilmesi aynı madde (Ana Sözleşme, mad:16) içinde düzenlenmiş olup, birbiri ile bağlantılı olduğu, Kooperatif kayıtlarından, davacıların murisi ... adına tesis edilen ortaklık tasfiye edilmediği anlaşılmakta olduğu, ortaklıkla ilgili borç ve alacaklar tasfiye edilmeden, tek taraflı olarak ortaklığın sonlandırılmasının mümkün olup, olmadığının takdirinin Mahkememizde olduğu, ölen ortağın varislerinin, ortaklığı devam ettirebilmeleri için Ana Sözleşmenin 10. maddesindeki ortaklık şartlarına haiz olmaları gerekmektedir. Ortaklık şartlarından birisi, 6'ncı maddede belirtilen ürünlerin (narenciye ve bağ) üreticisi olup, Kooperatif ortaklarının, ortaklık şartlarına haiz olup, olmadıklarının araştırılması zorunlu olduğundan, davacılar açısından bu şartın varlığının araştırılması gerektiği, Mevcut haliyle, muris ... adına tesis edilen ortaklık tasfiye edilmediği, bu ortaklığın davacılar adına sürdürülebilmesi ise, Ana Sözleşmenin 10. maddesindeki şartların varlığına bağlı olduğunun " tespit ve değerlendirildiği görülmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda; tarafların iddia ve savunmaları, deliller ve tüm dosya kapsamına göre;
Yapılan inceleme neticesinde Mahkememiz davacılarından ...'ın miras bırakanı olduğu anlaşılan ...'in davalı kooperatifin 21 nolu üyesi olduğu, adı geçen ...'in 05/02/2004 tarihinde vefat ettiği geride mirasçısı olarak davacı ... ile birlikte dava dışı ...'in kaldığı,...tarafından iş bu davaya muvafakat verildiği, davalı kooperatif tarafından 04/06/2023 tarihli genel kurulda ...'in vefatı sebebi ile yasal mirasçılarına İzmir 2. Noterliği'nin 23/12/2021 tarihli ve 20923 yevmiye sayılı ihtarnamesi ile (...'ya tebliğ edildiği ...e tebliğ edilmediği anlaşılan) ana sözleşmenin 16. maddesinde yükümlülüklerin yerine getirilmesine yönelik ihtaratta bulunulmasına karar verilmekle birlikte bu ihtarat gereğini yerine getirmediği kanaatine varılması üzerine ... mirasçılarının kooperatif ortaklığından çıkarılmalarına ve ortak haklarının ödenmesine yönelik oy birliği ile alınan genel kurul kararının Ödemiş 3. Noterliğinin 14/06/2023 tarih ve 7940 yevmiye sayılı ihtarnamesi ile muhataplarına bildirildiği, davacı ... ve davacı ... tarafından Beşiktaş 15. Noterliğinin 04/01/2022 tarihli ve 086 ve 087 yevmiye sayılı ihtarnameleri ile İzmir 2. Noterliğinin yukarıda belirtilen ihtarnamesine yönelik kooperatife verilen cevabın kooperatife 07/01/2022 tarihinde tebliğ edildiği konularında dosya kapsamında bir uyuşmazlık olmadığı tespit edilmiştir.
Yukarıdaki tespit göz önüne alındığında uyuşmazlığın kooperatifin bahse konu genel kurul kararı ile ortaklıktan çıkarılmaya dair işlemin yerinde olup olmadığı, ana sözleşmenin 16. maddesi kapsamında ortaklıktan çıkarılmasına karar verilen ... mirasçılarına ana sözleşmenin 16/2 ve 15. maddesi kapsamında ortaklıktan kaynaklı alacak borç tasfiyesinin yapılıp yapılmadığı hususlarının tespiti ile değerlendirilmesine yönelik davalı kooperatifin ... mirasçıları yönünden 04/06/2023 tarihli genel kurul kararının iptaline yönelik dava olduğu anlaşılmıştır.
Uyuşmazlığın değerlendirmesine geçmeden evvel şu hususun belirtilmesinde fayda vardır; müteveffa ...'nin 05/02/2004 tarihinde vefat etiği, geriye oğlu ...'in kaldığı,...'in kızı ...'nın 1985 tarihinde vefat ettiği, ...'nın mirasçısının ise kızı... ve...'nın babası ...'nun kaldığı göz önüne alınmakla birlikte davanın da ... ve ... tarafından açıldığı anlaşılmakla birlikte...'ün bu davaya dahil edilmesi gerektiği göz önüne alınmakla bu hususa dair kurulan ara karara yönelik ... tarafından davaya muvaffakat edildiği yönünde yazılı beyanda bulunulduğu anlaşılmakla bu husustaki ara karar gereğinin ikmal edildiği kanaatine varılmıştır.
Her ne kadar yukarıda belirtilen davacı yanlarca bilirkişi raporuna karşı itiraz ile ek rapor alınması talep edilmiş ise de yapılan itirazların bir kısmının resen değerlendirilecek itirazlardan olduğu bir kısmının aksi iddia edilmekte ise de Mahkememizce de kabul edildiği üzere hali hazırda raporda karşılandığı ve raporun denetime elverişli ve yeterli teknik incelemeyi içerdiği anlaşılarak yeniden bir rapor alınmasının yahut ek rapor alınmasının gerekli olmadığı kanaatine varılmıştır.
Toplanan deliller ve tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde müteveffa ...'in davalı kooperatifin 21 nolu ortağı olduğu, adı geçen...'in 05/02/2004 tarihinde vefatından sonra davalı kooperatif tarafından İzmir 2. Noterliğinin 23/12/2021 tarihli ve 20923 yevmiye sayılı ihtarnamesi ile ... ve ...den sözleşmenin 16. Maddesi gereğince aralarından bir temsilcisi seçerek kooperatife bildirmelerinin istenilmesi üzerine kooperatife gönderilen Beşiktaş 15. Noterlik evrakı ile ortaklığın devam ettirilmekle istendiği ve temsilci olarak ...'nın isminin bildirildiği, davalı kooperatifin 07/05/2022 tarihli genel kurul toplantısında ... adına tesis edilen ortaklığı sonlandırılmasına yönelik karar alınmakla birlikte mirasçılara tebliğ edilemediği, 04/06/2023 tarihinde yapılan genel kurul toplantısının 9. Maddesi kapsamında... mirasçılarının kooperatif ortaklığından çıkarılmasına yönelik alınan genel kurul kararının Ödemiş 3. Noterliğinin 14/06/2023 tarihli ve 07940 yevmiye sayılı ihtarnamesi ile mirasçılara tebliğ edildiği anlaşılmakla bu kapsamda alınan 04/06/2023 tarihli genel kurul kararının yerinde olup olmadığının değerlendirmesine geçmeden evvel dosya kapsamına göre ...mirasçılarının 3 ay içinde temsilci seçip kooperatife bildirmediği anlaşılmakla birlikte bu sürenin geçmesi ile birlikte ortaklığın kendiliğinden sona ermesi gibi bir durumun olmadığı, ortaklığın sona ermesinin ana sözleşmedeki ilgili maddelerin yürütülmesi ile neticeye ulaşacağı buna göre ana sözleşmenin 16/2 maddesine göre...'in alacak ve borçlarının tasfiye edilmesi gerektiği, kooperatifin kayıtları üzerinde yapılan inceleme neticesinde ortaklığa borç hesabına göre 22.850,00 TL, sermaye hesabına göre ise 500,00 TL alacaklı olduğu göz önüne alındığında 04/06/2023 tarihli genel kurulda ana sözleşmenin 16/2 maddesi gereği tasfiye edilmeden çıkarma kararının alındığı dolayısıyla az yukarıda da belirtildiği gibi ana sözleşmenin ilgili maddesinin çıkarma kararı açısından yürütümünün yapılmadığı, mirasçılara tanınan 3 aylık sürenin de hak düşürücü bir süre olmadığı anlaşılmakla davacılar yönünden ortaklığın bu şekilde sona erdirilmesinin yerinde olmadığı gibi ana sözleşmenin 10. Maddesi kapsamanda ortaklığı devam ettirme niyetinde olan ortakların davalı ortaklık şartlarından birisi olan narenciye ve bağ üreticisi olmasına bağlanmakla birlikte bu nitelikleri taşıyıp taşımadığı yönünde davalı kooperatifçe yine çıkarma kararından evvel inceleme ve araştırma yapılması gerektiği, davalı kooperatife üyeliğin narenciye ve bağ üreticisi olması şartının miras yoluyla intikal eden kişiler yönünden de aranması gerektiği, Mahkememizce kooperatifin bu yönden bir araştırma yapıp yapmadığına incelenmesine yönelik gerek alınan bilirkişi raporundan gerekse bu hususa dair çıkarılan ihtaratlı davetiyeye verilen davalı vekil beyan dilekçesi ile davalı kooperatifin... mirasçıları yönünden bu yönde bir inceleme ve araştırma yapmadığı göz önüne alındığında kooperatifin bu kapsamda da yine üzerine düşen sorumluluğu bir başka sebeple yerine getirmediği anlaşılmakla bahse konu 04/06/2023 tarihli genel kurulun 9. Maddesi ile alınan kararın şekli incelemesi neticesi az önce belirtilen ana sözleşmenin ilgili maddelerinin yürütümünün yapılmaması neticesi alınan kararın yerinde olmadığı göz önüne alındığında bu kararın iptaline dair davacı isteminin yerinde olduğu anlaşılarak kabulü yönelik aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;
1- Davanın KABULÜ ile davalı kooperatifin 04/06/2023 tarihli genel kurul kararının 9. Maddesi ile davacıların ortaklıktan çıkarılmasına yönelik kararın iptaline,
2- Karar tarihi itibariyle alınması gerekli 615,40 TL karar ve ilam harcından evvelce alınan 269,85 TL peşin harcın mahsubu ile hazineye irad kaydına, bakiye 345,55 TL karar ve ilam harcının DAVALIDAN TAHSİLİ HAZİNEYE İRAD KAYDINA, söz konusu tutar ile ilgili 492 sayılı harçlar kanunu 28. Madde uyarınca kararın tebliğinden itibaren 1 ay içerisinde tahsil harç müzekkeresi düzenlenmesine,
3- Davacı tarafından yatırılan 539,70 TL (269,85 TL peşin harç ile 269,85 TL başvuru harcından oluşan) harç ile gider avansından kullanılan 2.662,25 TL (tebligat ücreti, posta masrafı ve bilirkişi ücretinden oluşan) yargılama giderinden oluşan toplam 3.201,95 TL'nin DAVALIDAN ALINARAK DAVACILARA VERİLMESİNE,
4- Davacı tarafından yatırılan gider avansından arta kalan kısmın 6100 sayılı HMK'nın gider avans tarifesinin 5. maddesi gereğince DAVACI TARAFLARA İADESİNE,
5- Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihindeki A.A.Ü.T. gereğince hesaplanan 30.000,00 TL vekalet ücretinin DAVALIDAN ALINARAK DAVACILARA VERİLMESİNE,
6- Dair taraf vekillerinin yüzlerine karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İzmir Bölge Adliye mahkemeleri nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı. 12/03/2025
Katip ...
¸
Hakim ...
¸