T.C.
İZMİR 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/153 Esas
KARAR NO : 2025/17
DAVA : Alacak (Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 24/11/2023
KARAR TARİHİ: 09/01/2025
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVACININ İSTEMİNİN ÖZETİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkil ile davalının, 289.473,00 Avro (Euro) bedelli, davalının ihtiyaç duyduğu ve kendisine düzenlenmiş ... numaralı proforma faturalarda yazılı miktar, tip, özellik ve sair detayları belirtilmiş olan ürünlerin, müvekkili tarafından sağlanması, teslim edilmesi için 01.08.2019 tarihli yazılı sözleşme ile anlaştıklarını, bu sözleşmeye göre, ürünlerin dava ve akid tarafı olmayan ancak sözleşmede zikredilen için, ihraç kaydıyla "davalı şirkete" teslim edildiğini sistemlerin teslim alınarak, davalı tarafından gümrüklerden yurtdışına çıkarıldığını müvekkili şirketin sözleşme gereğince edimlerini yerine getirdiğini, davalının borcun çok büyük kısmını ifa ettiğini ancak keyfen bir bakiye bıraktığını, davalı şirketin, bu sözleşmede yer alan alacak içinden 28.946,74 Avro (Euro) miktarı ödemediğini akdi borç, ödenen ve bakiyenin son derece açık olduğunu, davalı şirketin borç tamamından, bakiyesinden, sözleşme gereğince tartışmasız sorumlu olduğunu, görüşmelerden sonuç alınamadığını beyanla fazlaya dair hakları saklı olmak üzere şimdilik 100,00 Avro (Euro) alacağın tahsiline, alacağa ödeme gününe kadar en yüksek ticari/yasal Avro/Euro faizi uygulanmasına, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin davalı yan üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davanın ıslahı; Davacı vekili 15/11/2024 havale tarihli ıslah dilekçesi ile dava dilekçesi ile 100,00 Euro olan taleplerini 28.846,74-Euro artırarak 28.946,74-Euro olarak talep ettiklerini beyan etmiş, talebe ilişkin harç ikmal edilmiştir.
DAVALININ SAVUNMASININ ÖZETİ:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Taraflar arasında akdedilen ve davacı tarafından da dosyaya sunulan Malzeme Tedarik ve Kurulum Sözleşmesi'nin 8.1. maddesine göre, sözleşmeden doğabilecek her türlü anlaşmazlığın çözümünde İzmir Mahkemeleri yetkili kılındığını Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 17. Maddesi “Tacirler veya kamu tüzel kişileri, aralarında doğmuş veya doğabilecek bir uyuşmazlık hakkında, bir veya birden fazla mahkemeyi sözleşmeyle yetkili kılabilirler. Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça dava sadece sözleşmeyle belirlenen bu mahkemelerde açılır.” hükmünü havi olduğunu, dolayısıyla, davanın yetkisiz mahkemede açılmış olduğunu, davanın yetkisizlik nedeniyle usulden reddedilmesi gerektiğini, davacının edimlerini eksiksiz yerine getirdiği iddiasının gerçeği yansıtmadığını, sözleşmenin 3. maddesine göre, davacının ödenmediğini iddia ettiği ve satış bedelinin % 10'una tekabül eden tutar, kurulum, devreye alma ve eğitim prosedürlerinin tamamlanmasını müteakip ödeneceğinin belirlendiğini, müvekkil şirket, sözleşme şartları gereği satış bedelinin %90'ını karşı yana ödediğini, ancak bakiye % 10'luk tutarın, sözleşmede öngörülen şartın yerine getirilmemesi ve ürünlerin ayıplı olmasından ötürü kurulum ve devreye alma prosedürlerinin tamamlanmaması nedeniyle ödenmediğini, davacı yanın söz konusu prosedürleri tamamladığını ispat edemediği gibi, bakiye tutar ile ilgili olarak müvekkil şirkete bir fatura da keşide etmediğini, nitekim sözleşme konusu ürünlerin ihraç edildiği ve sözleşmede de son kullanıcı olduğu açıkça belirtilmiş olan ... mukim ... unvanlı şirket tarafından, dava konusu ürünlerde sorun bulunduğu ve ürünlerin düzgün çalışmadığının müvekkil şirkete bildirildiğini, söz konusu ürünlerin ayıplı olduğu, tanık delili ve ...'nin ticari defter ve kayıtları ile ayrıca ispatlanacağını, davada yalnızca müvekkil şirket ve ...'nin ticari defter ve kayıtları incelenerek hüküm verilmesi gerektiğini, taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 8.2. maddesinde, taraflar arasındaki ihtilafların hallinde müvekkil şirket ve...'nin kayıt ve belgelerinin kesin delil teşkil edeceğinin belirlendiğini, dava halinde ise yalnızca müvekkil şirketin kayıtlarının ve belgelerinin kesin ve münhasır delil teşkil edeceğinin düzenlendiğini, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 193. maddesi,“Taraflar yazılı olarak veya mahkeme önünde tutanağa geçirilecek imzalı beyanlarıyla kanunda belirli delillerle ispatı öngörülen vakıaların başka delil veya delillerle ispatını kararlaştırabilecekleri gibi; belirli delillerle ispatı öngörülmeyen vakıaların da sadece belirli delil veya delillerle ispatını kabul edebilirler hükmüne havi olup bu itibarla, uyuşmazlığın çözümünde yalnızca müvekkil şirketin defter ve kayıtlarının delil olarak kabul edilmesini , mahkeme aksi kanaatte ise müvekkil şirket kayıtlarına ek olarak yalnızca,... 73... Özbekistan adresinde mukim son kullanıcı ...'nin defter ve kayıtlarının dikkate alınması gerektiğini, müvekkili şirketin veya son kullanıcı ...'nin defter ve kayıtları dışında karşı yanın ticari defter ve kayıtlarının işbu davada delil olarak ibraz edilmesine muvafakatlerinin olmadığını beyanla davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.
DOSYANIN SAFAHATI:
Dosyanın davacı tarafça ilk açıldığı Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesinin 29/12/2023 tarih ... Esas ...Karar sayılı yetkisizlik kararı üzerine dosya Mahkememize tevzi edilerek Mahkememizin işbu ... Esasına kaydedilmiş ve yargılamaya kaldığı yerden devam olunmuştur.
DELİLLER:
1- Ticaret Sicil Kayıtları
Taraf şirketlerin sicil kayıtları ilgili Ticaret Sicil Müdürlüklerinden celp edilerek dosya arasına alınmıştır.
2-01/08/2019 tarihli Malzeme Tedarik ve Kurulum Sözleşmesi
3-Gümrük kayıtları
Mahkememizce davaya konu ürünün davacı tedarikçi tarafından davalı müşteri aracılığı ile ...bulunan ... firmasına ihracına ilişkin bilgi ve dökümanlar ile mali/gümrük kayıtlarının celbi hususunda İzmir Gümrük Müdürlüğüne yazılan müzekkereye verilen 27/02/2024 havale tarihli cevabi yazı ile Resmi Gazetenin 04.01.2022 tarih 10487 sayılı yayınında ... Makine Yedek Parça Teknoloji San. Ve Tic. AŞ. ve ... Makina San. Ve Tic. AŞ. firmasının birleştiğinin görüldüğü bildirilerek Özbekistan'da ... firmasına yapılan ihracatlara ilişkin beyannameler ve eki faturalar ile ticaret sicil gazetesi örneği ile beyanname listesinin yazı ekinde gönderildiği görülmüştür.
4-Proforma fatura, fatura, ödeme dekontları
UYUŞMAZLIK:
Dava, taraflar arasında akdedilen malzeme tedarik ve kurulum sözleşmesi kapsamında gerçekleştirilen ürün satımına ilişkin bakiye bedelin tahsili istemine ilişkindir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık, taraflar arasında düzenlenen malzeme tedarik ve kurulum sözleşmesi kapsamında, davacı tedarikçi tarafından davalı müşteri aracılığıyla Özbekistan'da bulunan ... firmasına ihraç edilecek olan, 30/07/2019 tarihli... numaralı proforma fatura konusu makineye ilişkin olarak, sözleşmede kararlaştırılan bedelden 28.946,74-Euroluk bakiye kısmın davacıya ödenip ödenmediği, makinenin ayıplı olup olmadığı, makinenin kurulum ve devreye alma prosedürünün davacı tarafından tamamlanıp tamamlanmadığı, davalının talep konusu edilen bakiye bedelden sorumluluğunun bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Yapılan yargılama sonucunda toplanan deliller, iddia ve savunmalar ile tüm dosya kapsamı incelenip hep birlikte değerlendirildiğinde;
Davacı tarafça, taraflar arasında düzenlenen malzeme tedarik ve kurulum sözleşmesi kapsamında, tedarikçi olarak davalı tarafça düzenlenen 30/07/2019 tarihli ... numaralı proforma faturada yazılı miktar, tip, özelliklerde belirtilen makinenin davalı aracılığıyla Özbekistan'da bulunan ...firmasına ihraç edilmek üzere davalıya teslim edildiği ve davalı tarafından gümrükten yurtdışına çıkarıldığı, sözleşmede kararlaştırılan makine bedelinden 28.946,74-Euroluk bakiye kısmın ödemesi yapılmadığından işbu bakiye bedelin tahsili talep edilmiştir.
Davalı tarafça, davacının sözleşme konusu edimlerini eksiksiz olarak yerine getirmediğini, sözleşmenin 3. maddesine göre, davacının ödenmediğini iddia ettiği ve satış bedelinin % 10'una tekabül eden tutarın, kurulum, devreye alma ve eğitim prosedürlerinin tamamlanmasını müteakip ödeneceğinin belirlendiğini, sözleşme şartları gereği satış bedelinin %90'ının karşı yana ödediğini, ancak bakiye % 10'luk tutarın sözleşmede öngörülen şartın yerine getirilmemesi ve ürünlerin ayıplı olmasından ötürü kurulum ve devreye alma prosedürlerinin tamamlanmaması nedeniyle ödenmediğini, davacı yanın söz konusu prosedürleri tamamladığını ispat edemediğini, bakiye tutar ile ilgili olarak davacı tarafça bir fatura da keşide etmediğini, sözleşme konusu ürünlerin ihraç edildiği ve sözleşmede son kullanıcı olduğu açıkça belirtilmiş olan Özbekistan'da mukim ... unvanlı şirket tarafından, dava konusu ürünlerde sorun bulunduğu ve ürünlerin düzgün çalışmadığının kendilerine bildirildiğini, söz konusu ürünlerin ayıplı olduğunu savunmuştur.
Taraflar arasında akdedilen 01/08/2019 tarihli sözleşmenin incelenmesinde;
Davacının tedarikçi, davalının müşteri olarak ifade edildiği, sözleşmenin konusunun müşterinin ihtiyacı olan ve sözleşme ekinde yer alan ... numaralı proformalardaki miktar, tip, özellik ve sair detayları bulunan ürünlerin tedarikçi tarafından sözleşme ve eklerine uygun şekilde sağlanması, testim edilmesi, montajı ve garantisi işi olduğu (m.1),
Sözleşme bedelinin 289.473 Euro olarak kararlaştırıldığı ve bedelin ödemesinin sözleşmenin imzalanmasına müteakip %15 peşin, ürünlerin konteynerlere yüklenip son kullanıcı olan... Özbekistan'a varmasına müteakip, ... firmasının akreditifi serbest bırakması ile %75 nakit, kurulum, devreye alma ve eğitim prosedürlerinin tamamlanmasına müteakip %10 şeklinde olacağının belirtildiği (m. 3),
Ürünün teslimine ilişkin 4. Madde kapsamında, tedarikçinin ürünlerin hepsini sözleşme ve eklerine uygun şekilde hasarsız, kusursuz olarak 20 Ekim 2019 tarihinde müşteriye teslim edeceğinin, ürünlerin müşteri tarafından tedarikçinin fabrikasından teslim alınacağının, ürünlerin sorunsuz ve hasarsız bir şekilde konteynerlere yüklenmesinin tedarikçinin sorumluluğunda olduğunun, her bir sevkiyata ilişkin olarak ürünlerin ithalat/ihracat prosedürlerinin tamamlanması için gerekli olan belgelerin tedarikçi tarafından hazırlanarak müşteriye yükleme tarihinden 10 gün önce teslim edileceğinin, ürünlerin belirtilen sürede yüklenmemesi halinde son kullanıcı olan ... tarafından müşteriye iletilecek her türlü gecikme cezasının ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın tedarikçiye yansıtılacağının belirtildiği,
Ürünlerin montajına ilişkin sözleşmenin 5. maddesine göre, ürünlerin montajının tedarikçi sorumluluğunda olduğu, montaj masraflarının tedarikçiye ait olduğu, montaj bedelinin sözleşme bedeline dahil olduğu, ek ücret istenemeyeceği, montajın ürünlerin müşterinin Özbekistan şantiyesine ulaştığına ilişkin tutanağın imzalanmasından itibaren ... firmasının belirlediği tarihlerde yapılacağı, montaj ekibinin uçak ve konaklama işlemlerinin tedarikçiye ait olduğu, ürünlerin kullanımına ilişkin eğitimin tedarikçi tarafından ... firmasına firmanın şantiye bölgesinde montajdan sonra verileceği,
Sözleşmenin süresi ve feshe ilişkin hükümler içeren 7. Maddesine göre, sözleşmenin imzalandığı tarihte yürürlüğe gireceği ve tedarikçinin sözleşme kapsamında son kullanıcı olan... firmasında makinaların kurulumu ve çalıştırılmasına ilişkin edimlerin sözleşme koşullarına uygun olarak yerine getirmesiyle hiçbir bildirime gerek kalmaksızın kendiliğinden sona ereceği, sözleşmenin tedarikçi tarafından ihlali durumunda müşterinin tedarikçiye bu ihlali sona erdirmesi için yazılı bir ihtamame ile 7 gün mühlet vereceği, bu süre sonunda ihlal sona erdirilmez ise müşterinin son kullanıcı ...nın talebi ile sözleşmeyi derhal haklı nedenle feshedebileceği hükümlerine yer verildiği görülmektedir.
Taraflar arasında sözleşmenin akdedildiği konusunda herhangi bir ihtilaf bulunmamaktadır. Davalı tarafça sözleşme kapsamında davacıya 07/08/2019 tarihinde 43.421-Euro, 25/02/2020 tarihinde 217.105,26-Euro olmak üzere toplam 260.526,26-Euro ödeme yapıldığı; davacı tarafından davalıya 29/11/2018 tarihli 1.672.256,57-TL (fatura tarihindeki kur karşılığı 264.179-Euro) fatura düzenlendiği hususu da tarafların kabulündedir. Taraflar arasında ihtilaf konusu olan kısım sözleşmenin %10'luk bedeline karşılık gelen son ödemeye ilişkindir. Davalı tarafından davacının sözleşme kapsamında satımı ve teslimini gerçekleştirmiş olduğu makinenin ayıplı olduğu savunulmakta ve ayıp sebebiyle bedelden indirim yapılması talep edilmektedir.
Her ne kadar davalı tarafça makinenin ayıplı olduğu ve ayıp sebebiyle bedel indirimi yapılması gerektiği savunulmakta ise de davalı tarafından ayıp iddiasının ispatına elverişli herhangi bir delil sunulmuş değildir. Davalı tarafından sözleşme 8.2 maddesi gereği kendilerinin ve dava dışı ... firmasının ticari defterleri üzerinde inceleme yapılması talep edilmiş ise de, sözleşme konusu makinede mevcut olduğu ileri sürülen ayıp vakıasının ticari defter incelemesi ile tespit edilemeyeceği tabidir. Kaldı ki davalının davacıya yaptığı herhangi bir ayıp ihbarını ispat edemediği de dosya kapsamı ile sabittir.
Davalı yan beyanları esasen sözleşmedeki %10'luk bakiye bedelin, ayıp sebebiyle satış bedelinden resen indirim yapılarak eksik ödendiği ve makinenin kurulum ve devreye alma prosedürlerinin gerçekleştirilmediğine ilişkindir. Sözleşme konusu makinenin davacı tarafından teslim edilmediği konusunda herhangi bir ihtilaf yoktur; dosya arasına getirtilen 27/11/2019 tarihli gümrük beyannamesi ile davalı tarafından makinenin ihraç edildiği sabittir. Yine davalı yan beyanlarından makinenin son kullanıcı olarak sözleşmede belirtilen ... firmasına teslim olduğu ve kullanıldığı anlaşılmaktadır. Yukarıda yer verilen kurulum prosedürünün gerçekleştirilmesi hakkında sözleşmenin 5. maddesi hükmü gereği kurulum gerçekleştirilmesi davacı sorumluluğunda ise de, davalı yan beyanlarından makinenin montaj aşamasının tamamlandığı sonucuna varılmaktadır ki davalı yan makinenin düzgün çalışmadığını savunmaktadır. Davalı tarafından yukarıda izah edildiği üzere makineden mevcut ayıp var ise davacıya ayıp ihbarında bulunulup bulunulmadığı ispat edilemediği gibi, taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 6.1 maddesine göre davacı satıcının satım konusu makinede oluşabilecek kusurları sözleşme hükümlerine uygun olarak gidermeyi taahhüt ettiği, 6.2. Maddesine göre davacı tarafından garanti verildiği, buna göre garanti süresince tespit edilecek hata, ayıp ve eksikliklerin giderilmesi hususlarının ... firması ile davacı arasında olacağı, tedarikçinin bu kusurların giderilmesini sağlamakla yükümlü olduğu, davalının bu konularda sorumluluğunun bulunmadığı kararlaştırıldığına göre, sözleşme kapsamında garanti tesis eden davacıya dava dışı ...K firması tarafından ayıp ya da kusur durumunda başvurulabilme imkanı olduğu, davalının söz konusu hususta husumetinin bulunmadığı anlaşıldığından davacının sübut bulan davasının kabulüne karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın KABULÜNE, 28.946,74-Euro'nun 3095 sayılı Kanunun 4/a maddesi gereğince Devlet Bankalarının Euro için açılmış bir yıl vadeli mevduat hesaplarına uygulanan en yüksek faizi ile birlikte davalıdan alınrak davacıya verilmesine,
2-Karar tarihi itibariyle alınması gereken 62.355,78-TL karar ve ilam harcından başlangıçta alınan 269,85-TL peşin harç ile 17.856,00-TL olarak yatırılan ıslah harcının mahsubu ile bakiye 44.229,93-TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
3-7155 sayılı yasanın 19/12/2018 tarihinde yürürlüğe giren 23.maddesiyle eklenen 6325 sayılı yasanın 18/A maddesi gereğince Karşıyaka Arabuluculuk Bürosunun 2023/557 başvuru nolu dosyası ile taraflar arasında yapılan arabuluculuk faaliyeti sonunda, ileride haksız çıkacak taraftan alınmak üzere Hazine tarafından karşılanan 3.120,00-TL arabuluculuk ücretinin yargılama gideri olarak davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,
4-Davacı tarafından peşin harç olarak yatırılan 269,85-TL, başvurma harcı olarak yatırılan 269,85-TL ve ıslah harcı olarak yatırılan 17.856,00-TL olmak üzere toplam 18.395,70-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafın işbu dosyada yaptığı ve karşıladığı toplam 1.561,00-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Davalı tarafın işbu dosyada yaptığı ve karşıladığı toplam 300,00-TL yargılama giderinin davalının kendi üzerinde bırakılmasına,
7-Davacı kendini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihindeki AAÜT gereğince hesaplanan 139.796,96-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
8-Karar kesinleştiğinde ayrıca karar yazmaya gerek görülmeden artan gider avansının resen ilgilisine iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, HMK'nın 345. maddesi uyarınca gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içinde İzmir Bölge Adliye Mahkemesince incelenmek üzere istinaf yolu açık olarak verilen karar açıkça okundu, ana çizgileriyle anlatıldı. 09/01/2025
Katip ...
¸
Hakim ...
¸