T.C.
İZMİR
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/231 Esas
KARAR NO : 2025/253
DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 13/02/2024
KARAR TARİHİ : 20/03/2025
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVACININ İSTEMİNİN ÖZETİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin, takip alacaklısı ve dava dışı ve takibe dayanak çekin keşidecisi ...' ın birbirlerini tanıdıklarını, dava dışı...' ın, yine dava dışı olan, davalının kayınbiraderi ...’nın maliki olduğu ...plaka sayılı binek aracın satılması konusunda 400.000,00-TL bedel üzerinden anlaştıklarını, anlaşma gereği..., Bergama Şubesi, TR... hesap ve...seri numara, 30.10.2023 keşide tarih ve satış bedeli olan 400.000,00-TL meblağlı çeki keşide ettiğini, alışveriş dışı olan müvekkilinin, fiilen araç üzerinde tasarruf eden ve ruhsat maliki-dava dışı satıcı...’un yengesi olan davalının talebi üzerine, şahıs işletmesi olan ... Ticaret kaşesi altında kişisel olarak çeki ciro ettiğini ve çekin davalıya teslim edildiğini, anlatılan alışveriş ve çekin düzenlendiği ve davalıya teslim edildiği tarihin Haziran 2023 olduğunu, Türkiye’de ticari iş ve işletmelerin resmi olarak bir kişi üzerinde görünür iken, fiili olarak ise genellikle akrabalardan biri tarafından yönetilip yürütüldüğü ticari örf ve adetten bir vakıa olduğunu, davalı, müvekkili gibi şişelenmiş içecek pazarlama sektöründe faaliyet göstermekte olup işletmesi resmi olarak davalının adı üzerindeyken, işi fiilen yöneten ve yürüten eşi ... olduğunu, müvekkilinin çeki ciro etmiş olmakla kendisinden istenilen hareketi yaptığını ve üzerine aldığı risk gereği araç satış ve devir sürecini eşi ...üzerinden, davalının eşi olan ...yı devamlı aratmak suretiyle konuyu takip ettiğini, araç üzerinde satış ve devri engelleyen bir durum olmadığı beyan ve inancı ile satış bedeline kefil olan müvekkilinin, gerçekte aracın bir rehin ve bir haciz ile takyidatlı olduğunu öğrendiğini, nitekim daha satış görüşmesi ve çekin düzenlendiği gün olan 19.06.2023 günü ekte ekran görüntüsü sunulan whatsapp görüşmesinde müvekkilinin eşi, davalının eşine bu durumu sorduğunu, böylelikle müvekkilin, araç trafik kayıtları üzerinde Urla İcra Dairesinin ... E. sayılı dosyası üzerinden haciz ve İzmir... Noterliğinin 11.05.2011 tarih ve... yevmiye numaralı işlemi ile bir adet rehin olduğu bilgisini aldığını, yine ekte sundukları 3 adet whatsapp görüşme görüntüsünden de görüleceği üzere haciz ve rehnin kaldırılmasını ısrarla talep ve takip edildiğini ve cevaplarda da görüldüğü üzere müvekkilinin devamlı oyalandığını, aracın mülkiyet hakkı devir ve tescil edilmediğini, buna rağmen davalı, çeki keşide gününde bankaya ibraz ederek karşılıksız işlemi yaptırdığını, davalı bu işlemi, çeki cirolayıp verdiği cirantanın yaptırdığını, çeki iade alarak, müvekkiline teslim edeceğini söylediğini, oysa çek arkası incelendiğinde böyle bir ciro görülmediğini, Türkiye’de çoğu insanın bankalar nezdinde kara listede olmaları ya da kötü niyetli işlere tenezzül etmeleri yaygın bir durum olduğundan ticari ilişki ve olaylar karmaşık bir hal almakta, anlatma ve kavramada zorlanıldığını, yukarıda arz ve izah edilmeye çalışıldığı üzere dayanak çekin bedelsiz ve takip de haksız olduğunu, anlaşmaya konu araç alım-satımı gerçekleşmediğini, müvekkili ile davalı arasında ticari ve temel bir ilişki de olmadığını, kefalet yükümlülüğü ortadan kalktığını, müvekkili ile davalı arasında dayanak çek ile borçlanmayı ve çek tutarı kadar ödeme yapmasını gerektirecek başkaca bir alacak-borç ilişkisi de olmadığını beyanla davalıya çek ve takipten ötürü borçlu olmadığının tespitine, takibin tedbiren durdurulmasına, haksız ve kötü niyetli takip sebebi ile davalının % 20 tazminata mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DAVALININ SAVUNMASININ ÖZETİ:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Dava konusu Bergama İcra Müdürlüğü ...Esasın da kayıtlı icra takibinin kambiyo senetlerine özgü ilamsız icra takibi olduğunu, takibe dayanak belgenin kambiyo vasfına haiz çek olduğunu, davacının takibe dayanak çek üzerindeki imzaya herhangi bir itirazı olmadığını, kambiyo senedi çekin illetten mücerret olduğunu, takibe dayanak çek ile ilgili davacının herhangi bir sahtelik iddiası yada tekraren imzaya itirazı olmadığını, ilgili çekin kambiyo vasfına haizdir unsurlarının yerinde olduğunu ve zamanaşımına uğramadığını, borçlu olmadığının ispat yükünün davacıda olduğunu, davacının sunmuş olduğu tüm iddiaların kişisel defilerden ileri gelmekte olduğunu, iyi niyetli 3. Kişi hamillere karşı ileri sürülemeyeceğini, davacının tanık dinletme talebine muvafakatlerinin olmadığını, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 22/05/1987 tarih, 1986/11-455 E. ve 1987/413 K. sayılı ilamında “…İmzası borçlu tarafından ikrar edilmiş kambiyo senedi niteliğindeki bir belge alacağın varlığına kesin kanıt oluşturur. Böyle bir yazılı belgenin aksi yazılı delille kanıtlanabilir hükmünün bulunduğu, davacının dava dilekçesindeki tüm mesnetsiz iddialarını red ettiklerini beyanla davanın reddine, alacağın %20 sinden az olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.
DOSYANIN SAFAHATİ:
Eldeki davanın ilk olarak davacı tarafça Bergama ... Asliye Hukuk Mahkemesinde... Esas numarası üzerinde açıldığı, Mahkemece verilen 13/02/2024 tarih... K.sayılı görevsizlik kararı üzerine dosyanın Mahkememize tevzii olunduğu anlaşılmakla, dosya Mahkememizin... esasına kaydedilerek yargılamaya devam olunmuştur.
Mahkememiz 13/05/2024 tarihli ara kararı ile davacı vekilinin ihtiyati tedbir talebinin kısmen kabulü ile; Bergama İcra Müdürlüğünün... dosyasında takip talebindeki alacak tutarının % 15 oranındaki teminat karşılığında icra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmesinin tedbiren durdurulmasına, tedbiren takibin durdurulması yönündeki talebinin reddine karar verilmiştir.
DELİLLER:
1-Bergama İcra Dairesinin ... Esas sayılı takip dosyası
UYAP üzerinden dosyamız arasına alınan dosyanın incelenmesinde; alacaklının dosyamız davalısı ..., borçluların dosyamız davacısı ... ile dava dışı ...olduğu, takip dayanağının 30/10/2023 keşide tarih ... seri nolu 400.000,00-TL bedelli çeke ilişkin olduğu, 394.000,00-TL Asıl alacak, 18.445,14-TL işlemiş faiz ve 39.400,00-TL %10 karşılıksız çek tazminatı olmak üzere toplam 451.845,14-TL alacağın tahsilinin talep edildiği, takibin itiraz olmaksızın 04/01/2024 tarihinde kesinleştiği, haciz ihbarnamelerinin gönderildiği, dosya kapsamında çeşitli tarihlerde haciz işlemlerinin uygulandığı anlaşılmıştır.
2-Araç Takyidat Raporu
... plaka sayılı aracın tescil bilgileri ve rehin bilgileri uyap sistemi üzerinden çıkartılarak dosyamız arasına alınmış, söz konusu aracın İzmir ...Noterliğinin 11/05/2011 tarih ... yevmiye sayılı işlemi ile rehinli olduğu anlaşılmıştır.
3-Takip dayanağı çek
4-Banka cevabi yazı ve dekontu
Mahkememizce... A.Ş. Bergama Şubesine müzekkere yazılarak;... seri numaralı 30.10.2023 keşide tarihli çekin ibraz edilip edilmediği, ibraz edilmiş ise kim tarafından ibraz edildiği, çeki ibraz eden kişinin kimlik bilgileri ve çekin ibraz anındaki suretinin Mahkememize gönderilmesi istenilmiştir.
...A.Ş.'nin 27/05/2024 havale tarihli cevabi yazısı ile söz konusu çekin... adına kayıtlı Bergama Şubesine ait ... numaralı hesaba bağlı olarak görüldüğü, çekin... Bankası A.Ş. Çamdibi şubesine ... tarafından ibraz edilmiş olduğu, karşılıksız işlemi gördüğü, sonrasında bankalarına ibraz edilen çekin taahhüt bedeli olan 6.000,00-TL'nin 30.10.2023 tarihinde ...'ya ödendiğinin bildirildiği görülmüştür.
5-Yemin delili
Mahkememiz 16/01/2025 tarihli celsesi ara kararı uyarınca davacı tarafça yemin teklif metnin sunulduğu, Mahkememizce, davalı ...' ya, davacı tarafça sunulan teklif metni ekli olarak "Yemine konu ekli dilekçede yazılı maddi vakıalar hakkında yemin etmeye davet edilmektesiniz. Geçerli bir özrünüz olmaksızın yemin için belirlenen gün ve saatte duruşma salonunda hazır olmamanız veya hazır olup da yemini eda etmemeniz yahut yemin etmekten kaçınmanız halinde yemin konusu vakıayı ikrar etmiş sayılacağınız ihtar olunur." şerhli isticvap davetiyesinin tebliğ edildiği, isticvaba cevap veren ve Mahkememiz 20/03/2025 tarihli celsesinde hazır bulunan davalı ... kendisine teklif edilen yemini eda etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, İİK.'nun 72. maddesi takipten sonra açılan menfi tespiti davası olup davacı takip dayanağı çek dolayısıyla borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmektedir.
Davalı tarafça davacı aleyhine Bergama İcra Müdürlüğü'nün...Esas sayılı dosyası ile kambiyo senedine özgü haciz yolu ile takip başlatıldığı, takip dayanağı çekin yapılan şekli incelemesinde; muhatap bankasının ...rgama Şubesi, keşidecisinin... olduğu, hamiline yazılı olarak düzenlenen ... seri numaralı 30/10/2023 keşide tarihli 40.000,00-TL bedelli çekin ilk cirosunun...Ticaret -... tarafından yapıldığı, 2. cirantanın ... olduğu, çekin ... tarafından muhatap bankaya ibrazında karşılıksızdır işlemine tabi tutulduğu, banka sorumluluk miktarı olan 6.000,00-TL'nin 30/10/2023 tarihinde ...'ya ödendiği anlaşılmaktadır.
Davacı tarafça, dava dışı ... ile dava dışı olan davalının kayınbiraderi ...nın maliki olduğu... plaka sayılı binek aracın satışı hususunda anlaştıklarını, yapılan anlaşma gereği ...n takibe konu çeki keşide ettiğini, davalının talebi üzerine alışveriş dışı olan davacının şahıs işletmesi olan... Ticaret kaşesi altında kişisel olarak çeki ciro ettiğini ve çekin davalıya teslim edildiğini, ancak anlaşmaya konu araç alım-satımı gerçekleşmemiş olduğundan davalı ile arasında ticari ve temel bir ilişki de bulunmadığından kefalet yükümlülüğünün ortadan kalkmış olduğunu, davalı ile arasında dayanak çek ile borçlanmayı ve çek tutarı kadar ödeme yapmasını gerektirecek başkaca bir alacak-borç ilişkisi de olmadığını, çekin bedelsiz kaldığını, Bergama İcra Müdürlüğünün... Esas sayılı dosyasına konu edilen ... seri numaralı 30/10/2023 keşide tarihli 40.000,00-TL bedelli çekten dolayı müvekkilinin borçlu olmadığının tespiti talep edilmektedir.
Davalı tarafça, davacının takibe dayanak çek üzerindeki imzaya herhangi bir itirazı olmadığı, kambiyo senedi çekin illetten mücerret olduğu, takibe dayanak çeke dair herhangi bir sahtelik iddiasının olmadığı, ilgili çekin kambiyo vasfına haiz olup unsurlarının yerinde olduğu, ispat yükünün davacıda olduğu, davacının sunmuş olduğu tüm iddiaların kişisel defilerden ileri gelmekte olduğu, iyi niyetli 3. kişi hamillere karşı ileri sürülemeyeceği beyan edilerek davanın reddini savunulmuştur.
Bilindiği gibi, kural olarak çek bir ödeme aracı olup, mevcut bir borcun tasfiyesi amacıyla verilmektedir. Çekin ödeme dışında başka bir amaçla verildiğini iddiasının davacı tarafça (HMK’nın 200. maddesi gözetilerek) ispatlanması gerekmektedir. Somut olayda, davacı tarafça uyuşmazlığa dayanak olan hamile yazılı çekte kendisi tarafından yapılan ilk cironun güvence oluşturması amacıyla davalının isteği üzerine gerçekleştirildiği, çekteki temel ilişki karşılığında malın teslim edilmemesi sebebiyle çekin bedelsiz kaldığı iddia edilmekle davalı taraf, takibe dayanak çekin bedelsiz olduğunu kabul etmediğine göre davacı çekin bedelsiz kaldığını geçerli delillerle ispat yükü altındadır. Bunun dışında elinde kayıtsız şartsız borç ikrarını içerir çek bulunan davalı tarafın ayrıca alacağının nereden kaynaklandığını açıklama mecburiyeti bulunmadığı gibi çekte yazılı miktarda alacaklı olduğunu kanıtlama yükümlülüğü de bulunmamaktadır. O halde, davacı taraf, dava konusu çekin iddia edildiği şekilde bedelsiz kaldığını, kendisi tarafından yapılan cironun teminat amaçlı olduğunu geçerli başka yazılı delillerle ispatlayamamasına (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 21.04.2021 tarih ve 2020/5900 Esas 2021/3916 Karar sayılı İlamı), çekin ticari defterlere kaydedilmesi zorunluluğunun bulunmamasına, davacı tarafından delil listesinde yemin deliline dayanılmış olup davalı tarafından usulüne uygun şekilde yeminin eda edilmesine göre mahkememizce ispatlanamayan davanın reddine karar vermek gerekmiştir.
İİK md. 72/4 hükmü gereği "Dava alacaklı lehine neticelenirse ihtiyati tedbir kararı kalkar. Buna dair hükmün kesinleşmesi halinde alacaklı ihtiyati tedbir dolayısıyla alacağını geç almış bulunmaktan doğan zararlarını gösterilen teminattan alır. Alacaklının uğradığı zarar aynı davada takdir olunarak karara bağlanır. Bu zarar herhalde yüzde yirmiden aşağı tayin edilemez." hükmüne yer verildiğinden, davacının talebine binaen 13/05/2024 tarihinde İİK md. 72/2 kapsamında olmak üzere verilen ihtiyati tedbir kararı gözetilerek borçlu davacının tazminata mahkum edilmesine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-DAVANIN REDDİNE,
2-İİK. md. 72/4 gereği takip konusu alacağın % 20'si oranında tazminatın (82.489,02-TL) davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
3-Karar tarihi itibariyle alınması gereken 615,40-TL red harcının başlangıçta alınan 7.043,89-TL peşin harçtan mahsubu ile bakiye 6.428,49-TL harcın hüküm kesinleştiğinde ve talebi halinde davacıya iadesine,
4-7155 sayılı yasanın 19/12/2018 tarihinde yürürlüğe giren 23.maddesiyle eklenen 6325 sayılı yasanın 18/A maddesi gereğince Bergama Arabuluculuk Bürosunun ... başvuru nolu dosyası ile taraflar arasında yapılan arabuluculuk faaliyeti sonunda, ileride haksız çıkacak taraftan alınmak üzere Hazine tarafından karşılanan 3.600,00-TL arabuluculuk ücretinin yargılama gideri olarak davacıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,
5-Yapılan harç ve masrafların davacı üzerinde bırakılmasına,
6-Davalı kendini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihindeki AAÜT gereğince hesap edilen 65.866,77-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
7-Kararın kesinleşmesi halinde, ayrıca karar yazmaya gerek görülmeden kalan gider avansının resen taraflara iadesine,
Dair, taraf vekillerinin ve davalı asilin yüzüne karşı, HMK'nın 345. maddesi uyarınca gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içinde İzmir Bölge Adliye Mahkemesince incelenmek üzere istinaf yolu açık olarak verilen karar açıkça okundu, ana çizgileriyle anlatıldı. 20/03/2025
Katip ...
E imza
Hakim ...
eimza