T.C.
İZMİR
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/271 Esas
KARAR NO : 2025/256
DAVA : Tazminat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 15/05/2024
KARAR TARİHİ : 20/03/2025
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVACININ İSTEMİNİN ÖZETİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkil şirketin,... marka, Compass model, 2020, ... şase no’lu aracı davalıdan 28/02/2021 tarihli fatura karşılığında toplam 398.001,50-TL ödeme yaparak satın aldığını, aracın trafikte ... plaka numarası ile 01.03.2021 tarihinde müvekkil şirket adına tescil edildiğini, Sıfır kilometre olarak alınan aracın alındığı ilk günden itibaren sürekli olarak arızalandığını, müvekkilin araçtan beklediği faydayı görmesine engel olduğunu, tüm bakımları yetkili serviste yapılan araçta belli aralıklarla 50 km hızı geçememe gibi sıkıntı yaşanmakta olduğunu, kendini bu hıza sabitleyen aracın ne yapılırsa yapılsın bu hızı geçemediğini, aynı anda motor arıza ikazı verdiğini, özellikle rampa ve yokuşlarda aracın sınırlı bir hızda gidebildiğini, hatta aracın bazen hiç gitmediğini, servis fişlerinden görüleceği üzere aracın henüz 15.000.km bakımı dahi görmeden motor arıza ikazı vermeye başladığını, bunun yanında sürekli olarak şanzumanı kontrol ettirin, vitesi kontrol ettirin ikazı da verdiğini, tüm bakımları yetkili serviste yaptırılan aracın özenle kullanıldığını ancak bu bağlamda izah olunan arızaların kullanımdan kaynaklı olmadığının ortada olduğunu, internet üzerinden yapılan araştırmada aynı marka ve model araçta aynı sorunun yaşandığının anlaşıldığını araçta bir üretim hatasının mevcut olduğunun sabit olduğunu, sorunların giderilmesi için yetkili servise başvurulduğunu ancak söz konusu kusurların kullanıcıdan kaynaklandığının, üretim hatası olmadığının, dolayısıyla 100.000,00-TL bedel ödenmesi halinde sorunların giderilebileceğinin, arızaların garanti kapsamında kalmadığının belirtildiğini, müvekkilin ek garanti paketi alma talebinin de karşı tarafça reddedildiğini, motor arıza ikazı veren ve hareket edemez konumda bulunan araç üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırıldığını, İzmir... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ... D. İş. dosyası kapsamında düzenlenen bilirkişi raporunda, araçtaki arızanın katalizör ve sensörlerinin değiştirilmesi ile giderilmesi mümkün olsa da, bu onarımdan belirli bir süre sonra katalizör ve sensörlerde yine benzer arızanın oluşabileceği ve aynı sorunun tekrar yaşanabileceği, zira araca ait servis kayıtları incelendiğinde aracın 12.12.2022 tarihinde (Motor Arızası Veriyor), 52.798 Km katalizör değişiminin yapıldığı ve buna rağmen aracın satın alındığından beri motor ışığının yandığı (katalizördeki arazıdan dolayı) bu bağlamda aracın katalizör ve sensörlerindeki arızasının gizli ayıp mahiyetinde olduğunun açıkça belirtildiğini, müvekkili tarafından, davalı şirkete keşide edilen İzmir ... Noterliği'nin 19.03.2024 tarihli v...evmiye no.lu ihtarnamesi ile ayıp hususu ihbar edilerek aracın kusursuz bir misli ile değiştirilmesi ya da araç bedelinin rayiç değeri üzerinden iadesinin ihtar edildiğini, davalı şirketin ihtar olunan talepleri yerine getirmediğini, ihtarnameye cevap dahi vermediğini beyanla fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydı ile; davanın kabulü ile dava konusu aracın ayıpsız bir benzeri ile değiştirilmesi ya da araç bedelinin rayiç değeri üzerinden iadesine, aksi kanaat halinde ayıp oranında satış bedelinden indirime karar verilmesine, iade edilecek meblağın reeskont avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak müvekkiline verilmesine, aksi kanaat halinde araçtaki ayıplı kısımların, komple yenisi ile değiştirilmek ve orijinal parça kullanılmak suretiyle bütün masrafları davalıya ait olmak üzere onarılmasına, ayıp oranında satış bedelinden indirime karar verilmesi yada araçtaki ayıplı kısımların, komple yenisi ile değiştirilmek ve orijinal parça kullanılmak suretiyle bütün masrafları davalıya ait olmak üzere onarılması talebinin kabulü halinde araçta değer kaybı mevcut olduğundan, bilirkişi raporu ile tespit edilecek değere baliğ edilmek üzere şimdilik 1.000,00-TL araç değer kaybı bedelinin de reeskont avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak müvekkile verilmesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
DAVALININ SAVUNMASININ ÖZETİ:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacının, aracın misli ile değişimini talep ettiğini, dava değerinin aracın satış fatura bedeli olduğunu, dava dilekçesinin yasanın aradığı koşulları taşımadığını, öncelikle dava şartı eksikliği sebebiyle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, dava konusu aracın müvekkil şirketten 28/02/2021 tarihinde satın alındığını, mesnetsiz tespit bilirkişi raporu dayanak gösterilerek İzmir... Noterliği'nin 19.03.2024 tarihli ... yevmiye no.lu ihtarnamesi ile müvekkil şirkete bildirimde bulunulduğunu, kabul anlamına gelmemek kaydıyla aracın satın alım tarihi ve ihtarnamenin tarihi dikkate alındığında ayıp ihbarının süresinde yapılmadığını, gizli ayıp iddiası ile derhal bildirimde bulunulması gerekirken süresi içinde yapılan bir ihbar bulunmadığından davanın usulden reddi gerektiğini, aracın garanti süresinin dolduğunu, davacının iddia ve taleplerinin zamanaşımına uğradığını, aracın ayıplı olması veya ayıplı bir hizmet verilmesinin söz konusu olmadığını, müvekkil şirketin üzerine düşen tüm edim ve yükümlülükleri eksiksiz yerine getirdiğini, davada delil olarak dayanılan tespit raporu eksik inceleme ile tanzim edildiğinden ve bilimsel ve teknik nitelikte olmadığından kabul etmediklerini, davacının dilekçesinde belirttiği katalizör arızası iddiasının gerçek olmadığının yapılacak bilirkişi incelemesi ile sabit olacağını, müvekkili şirketçe yapılan incelemede, aracın mevcut taşıt tarama raporunda katalizör arızasına işaret eden bir hata kodu bulunmadığını, arıza lambasının yanmasının sebebinin, vites koluna bağlı park halatının ayarıyla düzeltilebilecek bir durum olduğunu, davacının belirtmiş olduğu arızalarla alakalı yapılan incelemelerde verdiği hata kaydına istinaden vites kutusunun üzerinde bulunan hidrolik robot sisteminin soketleri kontrol edilip pimleri sıkıştırılıp yol testi yapıldığını, aracın garantisi mevcut iken robot revizyon yapıldığını ve araçtaki sorunun giderildiğini, sonrasında motor arıza ikazının yandığının bildirilmesi üzerine yapılan incelemede hata kaydına istinaden aracın katalizör üzerinde bulunan ısı sensörü değişimi yapıldığını, davacının iddia ettiği gibi katalizör değişimi yapılmadığını, parça değişiminden sonra araçta yapılan incelemede değişim yapılan parça ile alakalı sorun tespit edilemediğini, raporda da belirtildiği üzere, aracın bakımlarında gecikmelerin mevcut olduğu, bakımlarının süresinde ve düzenli olarak yapılmadığını, aracın tüm süreçlerinde (arıza ve müşteri isteklerinde) araca müvekkil şirketçe teknik olarak müdahale edildiğini, genel merkez olan ... distribütörü teknik ekibinden de destek istendiğini, söz konusu arızanın kullanım kaynaklı olduğunu, dava konusu olayda başka bir hak (onarım veya bedel indirimi) ile giderilebilecek bir durum söz konusu olduğundan aracın misli ile değişimine karar verilemeyeceğini, kabul anlamına gelmemek kaydıyla, terditli talepte bulunulamayacağını, davacıya hangi hakkı kullanmak istediğinin sorulmasını ve ona göre yargılamaya devam edilmesi gerektiğini, bu hususta Yargıtay kararlarının mevcut olduğunu, davacının onarım hakkını kullanarak haklarını tükettiğini, bu nedenle misli ile değişim, bedel indirimi, yeniden onarım ya da değer kaybı talebinde bulunamayacağını, dava konusu araçtaki arızalar giderildiğini, aracın halihazırda herhangi bir arıza bulunmadığını ve kullanılır halinde olduğunu, kabul anlamına gelmemek kaydıyla, davacının belirsiz alacak olarak değer kaybı talebinin de reddi gerektiğini, müvekkili şirketin ...Otomobil Fabrikası A.Ş.'nin yetkili bayii olduğunu davanın İthalatçı firmaya ihbarını talep ettiklerini, davacının faiz taleplerin yerinde olmadığını reddi gerektiğini beyanla davacı yanın tüm iddia ve talepleri ile haksız ve hukuka aykırı davasının öncelikle usulden reddine, aksi halde esastan reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.
Davalı vekilinin ihbar talebinin kabulü ile dava ... Otomobil Fabrikası A.Ş.' ye ihbar olunmuş, ihbar olunan vekili Mahkememize sunduğu 24/12/2024 havale tarihli ihbara cevap dilekçesinde özetle; davaya konu aracın ayıplı olmadığı olmak üzere davalı bayi tarafından yapılan savunmalara katılmakla birlikte Türk Ticaret Kanunu madde 23/c’ye göre alıcının, ayıplı olduğu teslim sırasında açıkça belli ise iki gün içerisinde, Ayıp açıkça belli değilse emtiayı teslim aldıktan sonra sekiz gün içinde incelemek veya inceletmek ve bu inceleme sonucunda malın ayıplı olduğu ortaya çıkarsa haklarını korumak için bu süre içinde satıcıya ihbarla yükümlü olduğunu, diğer durumlarda, Türk Borçlar Kanunu'nun 223. Maddesinin ikinci fıkrasının uygulanacağını, davacı şirketin, birçok kez yaşadığı sorunda "onarım" hakkını seçtiğini, aracı 3 yıldan fazla ve 71.000 km. kullanıp bu sürede ayrıca 1 tanesi yüksek bedelli olması sebebiyle ciddi kabul edilebilecek toplamda 3 ayrı kazada hasar işlemi gördüğünü ve sonuçta aracını periyodik bakımlara dahi süresinde getirmeyerek -arızaya etkisi bir yana- hor kullanıma maruz bıraktıktan sonra huzurdaki davayı ikame etmiş olduğunu, satımdan sonra süresinde bir ayıp ihbarı ve buna bağlı aracın misli ile değişimi veya fatura bedelinin iadesi taleplerinden birinin kullanılmadığı durum ortadayken; araca verilen garantinin de dolmasından sonra işbu dava öncesi arabuluculuğa başvurulmuş olmasının, süresinde bir ayıp ihbarı ve buna bağlı hak kullanımı olarak kabul göremeyeceğini, üretim kaynaklı ayıp varlığını kabul etmemekle birlikte her halükarda yasa çerçevesinde aracın bu haliyle kabul edilmiş sayılacağının ihtilafsız olduğunu, davaya konu otomobillerin 15.000 den fazla mekanik parçadan oluşan ve keza bunlarla entegre elektronik alt yapısıyla piyasadaki en kompleks yapıdaki sanayi mallarının başında geldiğini, araçta çıkan her sorunun, ayıp anlamına gelmeyeceğini dolayısıyla aracı ayıplı kıl(a)mayacağını, davacının davaya konu aracının neredeyse periyodik bakımlarının tamamını süresinde yaptırmadığını, periyodik bakımların süresinde yaptırılmamasının, aracın bakımla doğrudan veyahut dolaylı alakalı çıkacak sorunlarında aracın garanti kapsamı dışında kalmasını sağladığını, her halükarda motor arıza ışığı yanmasının da illa motor arızası başta olmak üzere majör bir arıza varlığını ortaya koymadığını, uyarı mahiyetindeki ikaz ışığının, entegre sistemlerin herhangi birinde bir verideki aksama durumunda önlem amaçlı yandığının da göz ardı edilmemesi gerektiğini, delil tespit raporunda aleyhe olan kısımları kabul etmediklerini, araçta mevcut halde öncesinde garanti çerçevesinde ücretsiz yapılıp da hali hazırda giderilememiş bir arıza söz konusu olmadığını, bu anlamda tespit bilirkişisinin, sensör değişimi sonrası katalizördeki sorunun ortadan kalktığı ve tekrar etmediği yerde ihtimali olarak yine bu parçada sorun çıkabileceğinden bahisle teknik yönden karşılığı olmayan ve kabul edilemeyecek "katalizör ve sensör değişimi gerektiği" sonucuna ulaşmasının katiyen denetime imkan vermeyen, son kertede keyfi (subjektif) ve kabulü mümkün olmayan bir tespit olduğunu, aracın üretim kaynaklı ayıplı olduğunu katiyen kabul etmemekle birlikte bir an için mahkemenin aksi kanaatte olacağı durumu farz edilse bile; Bk.227 ve devamı hükümlerince aracın misli ile değişimi veya fatura bedelinin iadesinin hak ve menfaatler dengesine açıkça aykırılık teşkil edeceğini davacının araç değişimi veya fatura bedeli iadesi gibi değer kaybı talebinin de haksız olduğunu, davaya konu arızanın, ürün üretim kaynaklı olduğu iddiasının, bu iddianın dayanak yapıldığı taleplerin tamamının haksız ve mesnetsiz olduğunu beyan etmiştir.
DOSYANIN SAFAHATI:
Eldeki davanın terditli olarak açılamayacağı, TBK'nun 227'nci maddesinde alıcıya tanınan haklar yenilik doğurucu yani tüketilen haklardan olup davacı yanın ayıp iddiasına dayanan eldeki davada davayı açmakla seçimlik yenilik doğurucu hakkını kullanması gerektiği değerlendirildiğinden Mahkememiz 26/12/2024 tarihli duruşma ara kararı uyarınca davacı vekiline TBK 227/1. maddesinde yer alan seçimlik haklardan, hangisi yönünde seçim hakkını kullandığına ilişkin olarak beyanda bulunmak üzere bir sonraki celseye kadar kesin süre verilerek, kesin süre içinde gereğinin yerine getirilmemesi halinde davanın talep sonucunun somutlaştırılmaması sebebiyle HMK md. 119/2 gereğince usulden reddedilebileceğinin ihtarı yapılmıştır.
Davacı vekili 02/01/2025 tarihli dilekçesi ile; anılı seçimlik haklardan "satılanın ayıpsız bir benzeri ile değiştirilmesini isteme" seçimlik haklarını kullandıklarını, öte yandan yargılama süresince ve hüküm kurarken gözden kaçırılmaması gereken bir diğer hususun ayıplı malın misliyle değiştirilmesi asıl talebinde bulunulmuş olmakla TBK md. 227'de hâkim, satılanın onarılmasına veya satış bedelinin indirilmesine karar verebilir denilmekte olup bu ifade mahkemece de asıl talebin yerine hükmedilebilecek hususlara ilişkin olmakla mahkemece işin esasına girilerek inceleme yapılması ve sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinin ortada olduğunu, yine yapılan yargılama neticesinde satılanın ayıpsız bir benzeri ile değiştirilmesini taleplerinin reddi halinde TBK md. 227'de "hâkim, satılanın onarılmasına veya satış bedelinin indirilmesine karar verebilir" denilmiş olmakla dava konusu aracın ücretsiz onarılmasına veya satış bedelinden indirim yapılmasına karar verilmesi halinde hakimin takdiri ile taleplerinin hakkaniyet gereği değiştirilmek suretiyle kabul edilmiş olması nedeniyle davacı taraf aleyhine vekalet ücretine hükmedilmemesi gerektiğini beyan etmiştir.
DELİLLER:
1-Ticaret Sicil Müdürlüğü kayıtları
2-Araç satımına ilişkin 28/02/2021 tarihli fatura sureti
3-Ruhsat Sureti
4-Teknik servis kayıtları
5-İzmir... Noterliği'nin 19.03.2024 tarihli v...sayılı ihtarnamesi
6-SBGM Kayıtları
Davaya konu...plaka sayılı aracın tüm kaza ve hasarlarına ilişkin kayıtlar celp edilerek dosya arasına alınmış, aracın 04/07/2022, 10/11/2021 ve 01/09/2021 tarihleri olmak üzere hasar kayıtlarının bulunduğu anlaşılmıştır.
7-Hasar Dosyası
Mahkememizce ... Sigorta A.Ş'ye müzekkere yazılarak, davaya konu...plaka sayılı ve ... şasi numaralı araca ilişkin olarak açılan...numaralı hasar dosyaları ile genişletilmiş kasko sigorta poliçesi celp edilerek dosyamız arasına alınmıştır.
8-Trafik Tescil Kayıtları
...plaka sayılı aracın trafik tescil kayıtları Uyap sistemi üzerinde çıkartılarak dosya arasına alınmıştır.
9- İzmir... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ...D. İş. dosyası
UYAP üzerinden celp edilerek dosyamız arasına alınan dosyanın incelemesinde; tespit isteyen davacı tarafından...plakalı araçta araç alındığından beri tekrarlanan arızaların kullanıcı hatasından kaynaklanıp kaynaklanmadığı, araçta bir üretim hatası/ayıp (gizli ayıp) bulunup bulunmadığı, araçta bir ayıp mevcut ise mevcut ayıp dolayısıyla ne kadar bedel indirimi istenebileceği, aracın mevcut ayıplı haliyle satılması halinde değerinin ne kadar düşeceği, araçtaki arızaların tamir yoluyla giderilmesinin mümkün olup olmadığı, parça değiştirmeden tamir mümkün ise yetkili serviste tamir karşılığı ödenmesi gereken bedelin ne olduğu, tamir mümkün değil ise orijinal parça bedelleri ve bu parçaların yetkili serviste değişimi için ödenmesi gereken bedelin ne olduğu hususlarının tespiti talepli açılan davada,
Mahkemece 18/01/2024 tarihinde talebe konu araç üzerinde keşfen yapılan inceleme sonucu Makine Mühendisi bilirkişi tarafından dosyaya sunulan 07/03/2024 havale tarihli raporda özetle; Yapılan inceleme sonucunda araçtaki arızanın katalizör ve sensörlerinin değiştirilesi ile giderilmesinin mümkün olduğu ve araçta meydana gelen hasarın giderilmesi için tespit tarihi 10.08.2023 itibari ile indirimsiz ve orijinal parçalara üzerinden KDV dâhil olarak yapılan hesaplamada 152.546,86-TL onarım maliyeti sonrasında araçtaki arızanın giderilebileceğinin öngörüldüğü, ancak yapılacak bu onarım sonrasında aracın belirli bir zaman sonra katalizör ve sensörlerinde yine benzer arızanın oluşabileceği ve aynı sorunların tekrar yaşanabileceği, tespite konu olan araca ait servis kayıtları incelendiğinde; aracın 12.12.2022 tarihinde (Motor Arızası Veriyor), 52.798 km katalizör sıcaklık sensörü değişimi yapıldığı ve buna rağmen aracın satın alındığından beri motor ışığının yandığı (katalizördeki arızadan dolayı) ile ilgili araç sahibi tarafından şikayetler olduğunun servis kayıtlarından anlaşıldığı, bu sebeple aracın katalizör ve sensörlerindeki arızasının gizli ayıp niteliğinde olduğu, tespitlerinin yapıldığı anlaşılmıştır.
7-Tanık Beyanları
Mahkememiz 26/12/2024 tarihli celsesinde dinlenen,
Davalı tanığı...; "ben 10 yıldan bu yanan davalı şirkette servis teknik uzmanı olarak çalışıyorum. Davacı şirketin aracını biliyorum. Aracın bakımları bizim servisimizde yapılmaktadır. Müşteri şikayetlerine baktığımız zaman motor arıza ikazı, vitesi kontrol edin şeklinde istekleri mevcuttu. 2021 den bu yana bu şikayetleri görüyoruz. Yine süreç içerisinde yapılan işlemlere dair servis tutanakları mevcuttur. 2021 yılından bu yana aracın servise gelmesine sebep olan motor ikaz uyarısının sebepleri her defasında farklı bir durumdan kaynaklanmaktadır. Buna ilişkin tespitlerimiz mevcuttur. Motorda bir buji sorunu ya da sensör hatası olsa bile motor ikaz lambası yanar. Bu lambanın yanması için çeşitli sebepler vardır. Hatırladığım kadarıyla motor arıza uyarısı sebebiyle serviste bir kez buji değişimi yapılmış, bir kez ısı sensörü değişimi yapılmış, vitesi kontrol edin uyarısı ile ilgili park sensör değişimi yapılmış, üretim hatası olmasından bahsedilmesi için aynı hatanın sürekli tekrar etmesi gerekmektedir. Yine kullanıcıdan kaynaklı sorunlardan da kaynaklı olabilir. Bu yıl içerisinde davacı aracına yapılan bir işlem olup olmadığını hatırlamıyorum servise giren çok sayıda araç bulunmaktadır. Davacı vekilinin talebi üzerine tanıktan soruldu: tanık devamla, benim bildiğim kadarıyla davacı aracında katalizör değişimi yapılmadı. Servis kayıtlarında bu mevcuttur. Davalı vekilinin talebi üzerine soruldu: tanık devamla, davacı aracının yol testini bizzat ben yaptım. Aracın 50 km hızı geçtikten çekiş düşüklüğü, hızlanmama gibi sorunlarıyla karşılaşmadı. Bu hatırladığım yok tesi aracın en son servise getirildiği zaman yapılmıştı. Bilgim görgüm bundan ibarettir", şeklinde,
Davalı tanığı...; "ben davalı şirkete ait serviste 8-9 yıldan bu yana servis danışmanı olarak araç kabul işinde çalışıyorum. Davacı aracının bakımları bizim serviste yapılmaktaydı. Davacı şirkette... bey aracın motor arıza ikazının yandığı, tekleme sorunu olduğu, vitesi kontrol ettirin ikazı aldığı gibi şikayetlerle servise gelmişti. Aracın motor arıza uyarısı almasına sebebiyet veren her seferinde farklı sorunları vardı. Bunlar buji kaynaklı sensör hatası ve katalizör kaynaklıydı. Benim hatırladığım kadarıyla araç ilk alındığında katalizör yani ısı sensörü hatası ile geldi. Bir de en son servise geldiğinde bu sorunla geldi. Sorunların sebepleri benzer değildi. biz her seferinde servise geldiğinde aracın gereken onarımlarını yapıp teslimi sağladık. Bu meydana gelen sorunlardan ısı sensörü hatası kullanılan yakıt dolayısıyla kullanıcı kaynaklı olabilir. Bir de park konum sensörü hatası kullanıcı kaynaklı olabilir. Araçtaki sorunların üretim hatasından mı kaynaklandığı kronik olup olmadığı konusunda yeterli teknik bilgiye sahip olmadığından cevap veremem. Ben teknik bir çalışan olmadığım için diğer arızaların kullanım hatası mı yada üretim hatası mı olduğunu değerlendiremem. Bilgim görgüm bundan ibarettir." şeklinde beyanda bulunmuştur.
8-Bilirkişi Raporu
Mahkememizce, davaya konu araç üzerinde Otomotiv uzmanı bilirkişi refakatinde 15/01/2025 tarihinde keşif yapılmak sureti ile; dava konusu aracın eski servis kayıtları da incelenerek ve eski arızaları ile güncel arızasının sebeplerinin ne olabileceği (üretim hatası, kullanım hatası vb gibi) yönünde ayrı ayrı irdelenerek araçta halihazırda mevcut arızanın önceki arıza ve servis girişleri ile bağlantılı olup olmadığının tespit edilmesi, araçta kronik olarak arıza ve üretim hatası olarak tespit edilebilecek bir durumun bulunup bulunmadığı,
- Araçta ayıp bulunup bulunmadığı, ayıp bulunuyorsa ayıbın imalat hatasından veya kullanıcı hatasından kaynaklanıp kaynaklanmadığının tespiti, ayıbın açık veya gizli ayıp olup olmadığı ile şayet gizli ayıp söz konusu ise kullanıcının hayatın olağan akışına göre ayıbı tespit etmesinin ne zaman mümkün olabileceğinin tespit edilmesi,
- Meydana gelen arızanın (ayıbın) davacı yanın tahsis veya kullanım amacı bakımından araçtan beklediği faydayı ortadan kaldıran veya azaltan nitelikte olup olmadığının tespit edilmesi,
- Mevcut ayıbın niteliği (gizli ayıp olup olmadığı), gizli ayıp ise ayıbın önemi ve malın ayıpsız değeri ile karşılaştırıldığında ciddi bir değer kaybı oluşup oluşmayacağı ve aracın ayıpsız misli ile değiştirilmesinin hakkaniyete uygun olup olmayacağı, uygun olmayacak ise ayıp nedeniyle satış bedelinden hangi oranda indirim uygulanmasının uygun olacağının tespit edilmesi,
- Araçtaki arızaların giderilmesi için gereken bedelin ne kadar olabileceğinin hesap edilmesi ve söz konusu işlemlerin yapılması halinde araçta değer kaybı oluşup oluşayacağının tespit edilerek, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun istikrar kazanmış ilamlarına göre "nisbi metot" yöntemiyle miktarın kullanılan veriler de belirtilerek hesaplanması, aracın misliyle değiştirilmesinin davalı aleyhine orantısız bir ekonomik kayba neden olup olmayacağının değerlendirilmesi hususlarında bilirkişiden aldırılan 25/02/2025 havale tarihli raporda özetle;
24.01.2025 tarihinde yapılan keşifte aracın 86.292 km'de olduğu ve motor ikaz uyarı ışığı yanık vaziyette olduğunun görüldüğü, dosyaya sunulan servis kayıtları ve ECU özetleri incelendiğinde aracın Katalizör Koruması ...) Saklandığı, Katalizör sıcaklık sensörü devre düşük (...) olmak üzere saklandığının tespit edildiği, dava konusu aracın... Otomobilcilik Tic. San. A.Ş. 'de 12.12.2022 tarihinde 52.798 km'de katalizör sıcaklık sensörü değişimi yapıldığının tespit edildiği,
Yerinde inceleme yetkisi ile... Otom. San. Tic. Ltd. Şti. servisinde 24.01.2025 tarihinde yapılan keşifte yapılan diagnostik testte motor ışığının yandığı ve aracın katalizör arızası verdiğinin görüldüğü,
Tespite konu olan...plakalı aracın 3 adet geçmiş hasar kaydının olduğu, bu hasarların dava konusu arızalar ile ilintili/uyumlu olmadığı, sebep sonuç ilişkisi bulunmadığının anlaşıldığı,
Dava konusu aracın eski servis kayıtlarının incelenmesinde, eski arızaları ile güncel arızasının katalizör nedeni ile yaşandığının yapılan tespit ile anlaşıldığı, arıza sebeplerinin üretim sırasına katalizörün içyapısında bir montaj hatası kaynaklı olabileceğinin değerlendirildiği, bu arızanın somut olarak tespit edilmesinin ancak üretim tesislerinde bulunan kalite kontrol laboratuvarlarında mümkün olabileceği,
Aracın arızayı ilk yapıtında kullanım düzeyinin 12.000 km civarında olduğu düşünüldüğünde, kullanım hatası olmadığının teknik olarak kanaat edildiği,
Araçta hâlihazırda mevcut arızanın önceki arıza ve servis girişleri ile (sadece katalizör yönünden) bağlantılı olduğu, kullanıcı şikâyetlerinin bu arıza ile ilgili olduğu ve katalizörün üretim hatalı olduğuna teknik olarak kanaat edildiği,
Araçtaki ayıbın, bir süre kullanılması ile ortaya çıkabilecek tarzda bir ayıp olduğu, satın alımı sırasında basit bir gözden geçirme ile ortaya konabilecek bir ayıp olmadığı, ayıbın kaynağının imalat hatasından olabileceği,
Meydana gelen arıza nedeni ile aracın kendini korumalı moda alarak 50 km/h sürati geçmediğinin (servise ulaşabilmesi için kullanıcıya tanın bir kolaylıktır) bilinmekte olduğu, bu nedenle, davacı yanın tahsis veya kullanım amacı bakımından araçtan beklediği faydayı ortadan kaldıran veya azaltan nitelikte olduğu,
Mevcut ayıbın teknik olarak gizli ayıp niteliğinde olduğu, onarım yapılması koşulu ile ayıbın ortadan kalkabileceğinin piyasa şartlarında da teknik olarak mümkün olduğu, onarım yapılması koşulu ile malın ayıpsız değeri ile karşılaştırıldığında bir değer kaybı oluşmayacağına teknik olarak kanaat edildiği, onarım sırasında araç gövdesinde herhangi bir deformasyon, boyama vb. çalışma yapılmayacak olup, cıvata/somun tarzı bağlantılar ile sökme - takma yapılacağından değer kaybı olmayacağı, bu hususta İzmir ..ulh Hukuk Mahkemesi'nin... D. İş. Dosyası kapsamında düzenlenen bilirkişi raporundaki kanaate iştirak edilmediği,
Aracın ayıpsız misli ile değiştirilmesinin hakkaniyete uygun olup olmayacağı ve ayıp nedeniyle satış bedelinden indirim uygulanması hususları hukuki kanaat gerektiğinden Mahkemenin takdirinde olduğu, ancak araçta onarım yapılması koşulu ile otomotiv piyasasında, 2. El değer kaybı oluşmayacağı kanaatine varıldığı,
Araçta tespit edilen arızanın giderilmesi için, tespit tarihi olan 25.02.2025 tarihi itibariyle onarım bedelinin (KDV dâhil) 172.623,25 TL. olarak hesaplandığı,
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun istikrar kazanmış ilamlarına göre "nispi metot" yöntemiyle miktarın kullanılan veriler de belirtilerek hesaplanması; yöntemiyle, satış tarihi itibariyle satılanın, ayıpsız ve ayıplı değerleri arasındaki oranın, satış bedeline yansıma miktarı olarak belirlenmekte olduğu,
Başka bir ifade ile satılanın, tarafların kararlaştırdıkları satış bedeli gözetilmeksizin, satış tarihi itibariyle gerçek ayıpsız rayiç değeri ile ayıplı haldeki rayiç değeri ayrı ayrı belirlenerek, bu iki değerin birbirine bölünmesi suretiyle elde edilecek oranın, gerçek satış bedeline uygulanmaktadır.
A= Aracın satış tarihi itibarıyla Ayıpsız Rayiç Değeri 398.001,50 TL
B= Aracın satış tarihi itibarıyla Ayıplı Hali ile Rayiç Değeri 363.201,50 TL
Y = Arabanın satış tarihi itibarıyla Satış Bedeli 398.001,50 TL
(B/A) x Y = (363.201,50 TL/398.001,50 TL X 398.001,50 TL) = 363.201,50 TL
398.001,50 TL - 363.201,50 TL= 34.800,00 TL
Aracın misliyle değiştirilmesinin davalı aleyhine orantısız bir ekonomik kayba neden olup olmayacağının değerlendirilmesi hukuki bir kanaat gerektiğinden Mahkemenin takdirine bırakıldığı, rapor edilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, ayıplı araç satımı iddiasından kaynaklanan aracın misli ile değiştirilmesi, bunun mümkün olmaması halinde TBK md. 227 gereği satılanın ücretsiz onarılması veya satış bedelinden indirim yapılması hususlarının Mahkemece takdir edilmesi istemine ilişkindir.
Davacı tarafça, davacının 28/02/2021 tarihinde, üretici ve ithalatçı dava dışı firma olan... Otomobil Fabrikası A.Ş.'nin yetkili bayisi olan davalı... Otomobilcilik Ticaret ve Sanayi A.Ş.'den ...3 şasi numaralı...marka 2020 Compass model siyah renk otomobili satın aldığı, ... plakalı aracın alınan ilk günden itibaren sürekli olarak arızalandığı, motor arıza ikazı ve diğer arızalara ilişkin ikaz verdiği, araçtan beklenilen faydayı göstermediğinden bahisle ayıp nedeniyle aracın ayıpsız misli ile değiştirilmesi talep edilmiş; davalı tarafından, aracın arıza lambasının yanması durumunun vites koluna bağlı park halatının ayarıyla düzeltilebilecek bir durum olduğu, aracın garantisi mevcut iken robot revizyon yapıldığı ve araçtaki sorunun giderildiği, sonrasında motor arıza ikazı hata kaydına istinaden aracın katalizör üzerinde bulunan ısı sensörü değişiminin yapıldığı, iddia edilen gibi katalizör değişimi yapılmadığı, ayıp ihbarının süresinde yapılmadığı, aracın garanti süresinin dolduğu, davacının iddia ve taleplerinin zamanaşımına uğramış olduğu savunmasında bulunulmuştur.
TTK'nın yollamasıyla somut olayda uygulanması gereken Türk Borçlar Kanunun 227'nci maddesi: "Satıcının satılanın ayıplarından sorumlu olduğu hâllerde alıcı, aşağıdaki seçimlik haklardan birini kullanabilir:
1. Satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme.
2. Satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinde indirim isteme.
3. Aşırı bir masrafı gerektirmediği takdirde, bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere satılanın ücretsiz onarılmasını isteme.
4. İmkân varsa, satılanın ayıpsız bir benzeri ile değiştirilmesini isteme.
Alıcının genel hükümlere göre tazminat isteme hakkı saklıdır.
Satıcı, alıcıya aynı malın ayıpsız bir benzerini hemen vererek ve uğradığı zararın tamamını gidererek seçimlik haklarını kullanmasını önleyebilir.
Alıcının, sözleşmeden dönme hakkını kullanması hâlinde, durum bunu haklı göstermiyorsa hâkim, satılanın onarılmasına veya satış bedelinin indirilmesine karar verebilir.
Satılanın değerindeki eksiklik satış bedeline çok yakın ise alıcı, ancak sözleşmeden dönme veya satılanın ayıpsız bir benzeriyle değiştirilmesini isteme haklarından birini kullanabilir." şeklinde düzenlenmiştir.
TBK.'nun 227'nci maddesine göre alıcı, satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme, satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinde indirim isteme, aşırı bir masrafı gerektirmediği takdirde, bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere satılanın ücretsiz onarılmasını isteme, imkân varsa, satılanın ayıpsız bir benzeri ile değiştirilmesini isteme haklarından birini kullanabilir. Davacı vekili 02/01/2025 tarihli dilekçesinde, öncelikle ayıplı malın misliyle değiştirilmesi talebinde bulunmuş olup belirtilen maddeye göre hakim satılanın onarılmasına veya satış bedelinin indirilmesine karar verebilir.
Davacı vekilinin mehil verilmesi üzerine asıl talebini belirttiği, olmadığı takdirde sözleşmeden dönme ile bedelin iadesine hükmedilmesini talep ettiği anlaşılmakla davacı vekilinin bu beyanı TBK.'nun 227'nci maddesine göre asıl talep olmadığı takdirde mahkemece de asıl talebin yerine hükmedilebilecek hususlara ilişkin olmakla mahkememizce işin esasına girilerek inceleme yapılmasına karar verilerek yargılamaya devam edilmiştir.
Mahkememizce, davacı tarafından davalıdan satın alınan dava konusu araç üzerinde keşfen yapılan inceleme sonucu aracın eski servis kayıtları da incelenerek, eski arızaları ile güncel arızasının sebeplerinin ne olabileceği, mevcut arızanın önceki arıza ve servis girişleri ile bağlantılı olup olmadığı, araçta kronik olarak arıza ve üretim hatası olarak tespit edilebilecek bir durumun bulunup bulunmadığı, araçta ayıp bulunup bulunmadığı, ayıp bulunuyorsa ayıbın imalat hatasından veya kullanıcı hatasından kaynaklanıp kaynaklanmadığının tespiti, ayıbın açık veya gizli ayıp olup olmadığı ile şayet gizli ayıp söz konusu ise kullanıcının hayatın olağan akışına göre ayıbı tespit etmesinin ne zaman mümkün olabileceği, meydana gelen arızanın (ayıbın) davacı yanın tahsis veya kullanım amacı bakımından araçtan beklediği faydayı ortadan kaldıran veya azaltan nitelikte olup olmadığı, ayıbın niteliği (gizli ayıp olup olmadığı), gizli ayıp ise ayıbın önemi ve malın ayıpsız değeri ile karşılaştırıldığında ciddi bir değer kaybı oluşup oluşmayacağı ve aracın ayıpsız misli ile değiştirilmesinin hakkaniyete uygun olup olmayacağı, uygun olmayacak ise ayıp nedeniyle satış bedelinden hangi oranda indirim uygulanmasının uygun olacağının tespit edilmesi, araçtaki arızaların giderilmesi için gereken bedelin ne kadar olabileceğinin hesap edilmesi ve söz konusu işlemlerin yapılması halinde araçta değer kaybı oluşup oluşayacağının tespit edilerek, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun istikrar kazanmış ilamlarına göre "nisbi metot" yöntemiyle miktarın kullanılan veriler de belirtilerek hesaplanması, aracın misliyle değiştirilmesinin davalı aleyhine orantısız bir ekonomik kayba neden olup olmayacağı hususlarında davaya konu ... plakalı araç üzerinde keşif incelemeleri yapılmak suretiyle otomotiv uzmanı bilirkişiden 25/02/2025 tarihli rapor aldırılmıştır.
Aldırılan bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı doğrultusunda, aracın 28/02/2021 tarihinde satın alınarak 01/03/2021 tarihinde tescil ile trafiğe çıkarıldığı, aracın ilk servis kaydının 15/03/2021 tarihinde motor arızası vermesi, 120 km'den sonra silkeleme yapması şeklindeki şikayet üzerine açıldığı, daha sonra süreç içerisinde 09/05/2022, 18/11/2022 ve 12/12/2022 tarihlerine motor arıza şikayetleri ile servi kayıtlarının bulunduğu, aracın 12/12/2022 tarihinde 52.798 km'de iken katalizör sıcaklık sensörü değişiminin yapıldığı, 15/01/2025 tarihinde Mahkememizce yapılan keşif esnasında da aracın 86.292 km'de olduğu ve motor ikaz uyarı ışığı yanık vaziyette olduğu, aracın servis kayıtları ve ECU özetlerinde "katalizör koruması" ve "katalizör sıcaklık sensörü devre düşük" şeklinde kodlanan arızaların mevcut olduğu, bilirkişiye verilen yetki üzerine serviste yapılan diagnostik testte aracın motor ışığının yandığı ve aracın katalizör arızası verdiğinin tespit edildiği görülmüştür. Dava konusu aracın eski servis kayıtları incelendiğinde eski arızaları ile güncel arızasının katalizör nedeni ile yaşandığı sabittir. Bilirkişi raporunda denetime elverişli ve açık bir şekilde tespit edildiği üzere arıza sebebinin, üretim sırasında katalizörün içyapısında bir montaj hatası kaynaklı olabileceği kanaatine varıldığı, bu arızanın somut olarak tespit edilmesinin ancak üretim tesislerinde bulunan kalite kontrol laboratuvarlarında mümkün olduğu belirtilmiştir. Aracın söz konusu arıza ile gerçekleşen ilk servis başvurusunda aracın kullanım düzeyinin 12.000 km civarında olduğu düşünüldüğünde, kullanım hatası olmadığı, araçta mevcut arızanın önceki arıza ve servis girişleri ile bağlantılı olduğu, davacı tarafından ileri sürülen şikâyetlerinin bu arıza ile ilgili olduğu ve katalizörün üretim hatalı olduğu tespit edilmekle söz konusu ayıp aracın bir süre kullanılması ile ortaya çıkabilecek tarzda bir ayıp olduğundan, dolayısıyla aracın satın alımı sırasında basit bir gözden geçirme ile ortaya konabilecek bir ayıp olmadığından aracın gizli ayıp niteliğinde olduğu kanaatine varılmıştır.
Meydana gelen arıza nedeni ile aracın kendini korumalı moda alarak 50 km/h sürati geçmediği, bu nedenle davacı yanın araçtan beklediği tahsis veya kullanım amacı düşünüldüğünde mevcut ayıbın araçtan beklediği faydayı ortadan kaldıran veya azaltan nitelikte olduğu, her ne kadar davalı tarafından 12/12/2022 tarihinde garanti kapsamında yapılan onarımda aracın katalizör sıcaklık sensörleri değiştirilmiş ise de katalizörün değiştirilmediği, bu sebeple aracın onarımında davalı servis tarafından hata yapılması sebebiyle aracın onarımının layıkıyla gerçekleştirilmediği, mevcut ayıbın giderilmesi için tespit raporunda ve Mahkememizce aldırılan teknik raporda iştirakle belirtildiği üzere katalizör dahil değişmesi gereken parçaların tespit edildiği, tespit olunan onarımın yapılması koşulu ile ayıbın ortadan kalkabileceğinin bilirkişi raporunda ve tespit raporunda da ifade olunduğu üzere piyasa şartlarında da teknik olarak mümkün olduğu, onarım yapılması koşulu ile malın ayıpsız değeri ile karşılaştırıldığında bir değer kaybı oluşmayacağı kabul edilmiştir. TBK.’nun 227. maddesine göre, alıcının sözleşmeden dönme hakkını kullanması halinde durum bunu haklı göstermiyorsa hakim satılanın onarılmasına veya satış bedelinin indirilmesine karar verebilir hükmü gereğince, aracın ayıpsız misli ile değiştirilmesinin hakkaniyete uygun olmadığı değerlendirilerek aracın davalı tarafından ücretsiz onarılmasına karar vermek gerekmiştir.
Her ne kadar davalı tarafça zamanaşımı definde bulunulmuş ise de; 6102 sayılı TTK'nun 23/1-c maddesi gereğince; malın ayıplı olduğu teslim sırasında açıkça belli ise alıcı 2 gün içerisinde durumu satıcıya ihbar etmelidir. Açıkça belli değilse alıcı malı teslim aldıktan sonra 8 gün içerisinde incelemek veya incelettirmekle ve bu inceleme sonucunda malın ayıplı olduğu ortaya çıkarsa haklarını korumak için durumu satıcıya ihbarla yükümlüdür. Diğer durumlarda 6098 sayılı TBK'nun 223/2. maddesi uygulanır. TBK’nun 223. maddesine göre; alıcı, devraldığı satılanın durumunu işlerin olağan akışına göre imkân bulunur bulunmaz gözden geçirmek ve satılanda satıcının sorumluluğunu gerektiren bir ayıp görürse, bunu uygun bir süre içinde ona bildirmek zorundadır. Alıcı gözden geçirmeyi ve bildirimde bulunmayı ihmal ederse, satılanı kabul etmiş sayılır. Ancak, satılanda olağan bir gözden geçirmeyle ortaya çıkarılamayacak bir ayıp bulunması hâlinde, bu hüküm uygulanmaz. Bu tür bir ayıbın bulunduğu sonradan anlaşılırsa, hemen satıcıya bildirilmelidir, bildirilmezse satılan bu ayıpla birlikte kabul edilmiş sayılır. Taraflar arasında 28/02/2021 tarihinde gerçekleşen satım sözleşmesinin bulunduğu, araçta ayıbın kullanımla ortaya çıkabileceği ve gizli ayıp olduğu, dolayısıyla üretim hatasına dayalı ayıbın garanti kapsamında olduğunun kabulü gerektiği, garanti süresi içinde yapılan ve garanti kapsamına giren ayıplara ilişkin ihbarın davacı tarafından süresinde yapıldığı, yukarıda belirtildiği üzere araçta halihazırda mevcut arıza gibi aynı sebeple meydana gelen ilk arızanın araç 12.000km'de iken meydana geldiği, araç 52.798 km'de iken 12/12/2022 tarihinde garanti kapsamında araç üzerinde gerekli işlemin yapıldığı davalı tarafından savunulmuş ise de, teknik olarak tespit edildiği üzere davalı tarafından aracın onarımında hata yapıldığı ve bu hata sebebiyle aracın onarımı layıkıyla gerçekleştirilemediğinden arızaların devam ettiği değerlendirilerek davalının sorumluluğun kendisine ait olmadığı ve zamanaşımının dolduğu yönündeki savunmasına itibar edilememiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Terditli açılan davada davacının aracın ayıpsız misliyle değiştirilmesi talebinin REDDİNE,
- Davaya konu 2021 model,... plakalı, ... şasi nolu,... marka, Compass model aracın TBK'nın 227. maddesi gereğince davalı tarafından ÜCRETSİZ ONARILMASINA,
2-Karar tarihi itibariyle alınması gereken 10.488,78-TL karar ve ilam harcından başlangıçta alınan 2.622,20-TL peşin harçtan mahsubu ile bakiye 7.866,58-TL harcın davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,
3-7155 sayılı yasanın 19/12/2018 tarihinde yürürlüğe giren 23.maddesiyle eklenen 6325 sayılı yasanın 18/A maddesi gereğince İzmir Arabulucuk Bürosu ...aşvuru nolu dosyası ile taraflar arasında yapılan arabuluculuk faaliyeti sonunda, ileride haksız çıkacak taraftan alınmak üzere Hazine tarafından karşılanan 3.600,00-TL arabulucu ücretinin davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,
4-Davacı tarafça 427,60-TL başvurma harcı, 2.622,20-TL peşin harç ve 4.361,50-TL keşif harcı olmak üzere toplam yapılan 7.411,30-TL yargılama gideri ile iş bu dosyada yapılan ve karşılanan toplam 4.022,00-TL yargılama gideri (tebligat+ posta masrafı+ bilirkişi rapor ücreti) ile İzmir... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin... D. İş. sayılı dosyasında yapılan toplam 4.160,30-TL olmak üzere 15.593,60-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davalı tarafça yapılan ve karşılanan toplam 500,00-TL yargılama giderinin davalının kendi üzerinde bırakılmasına,
6-Davacı kendini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihindeki AAÜT gereğince hesaplanan 30.000,00-TL vekalet ücreti ile İzmir... SHM'nin... D.iş sayılı dosyasında takdir edilen 4.700,00-TL delil tespiti vekalet ücreti olmak üzere 34.700,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7-Kararın kesinleşmesi halinde, ayrıca karar yazmaya gerek görülmeden kalan gider avansının resen taraflara iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, HMK'nın 345. maddesi uyarınca gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içinde İzmir Bölge Adliye Mahkemesince incelenmek üzere istinaf yolu açık olarak verilen karar açıkça okundu, ana çizgileriyle anlatıldı. 20/03/2025
Katip ...
E imza ¸
Hakim ...
eimza ¸