T.C.
İZMİR
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/331 Esas
KARAR NO : 2025/919
DAVA : İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı)
DAVA TARİHİ: 04/06/2024
KARAR TARİHİ: 16/10/2025
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVACININ İSTEMİNİN ÖZETİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili sigortalı... Plastik Film San. ve Tic. A. Ş.'nin mal mukabili esasıyla Polonya'ya ihraç ettiği "...Film" cinsi eşyaları... sayılı poliçe ile nakliyat rizikolarına karşı sigortalanmış olduğunu, İhracat konusu eşyaların Polonya'ya taşınmak üzere İzmir'den ... Plaka sayılı TIR aracına 22.12.2022 tarihli CMR senedi kapsamında sağlam ve brüt 22.400 kgs. olarak yüklendiğini, taşıma aracının, 01.01.2023 tarihinde (yılbaşı gecesi) Polonya'nın ... şehrinde, çevrede yılbaşı kutlamalarının yapıldığı bir mahallede ve park halinde ve şoförü de araç içinde uyumakta iken ... plakalı dorse üzerine havai fişeklerin düşmesi sonucu yanmaya başlaması sonucu eşyanın bir kısmının yanarak zayi olduğunu bir kısmının kullanılamaz halde hasarlandığını, yanan aracın itfaiye tarafından söndürülmesi ve dorsede yapılan onarım sonrası hasarlı ürünlerin aynı araç ile İzmir - Kemalpaşa/Türkiye'ye geri getirildiğini ve yapılan Sigorta Ekspertizi sonucu sevkiyata konu ürünün gıda ambalaj üretiminde kullanılan polipropilen ambalaj filmi olduğu, toplam 58 bobin ürünün, 12 bobininin yüksek ısıya maruz kalarak yanmak ve erimek suretiyle ağır hasarlandığı, kalan 46 bobin ürünün ise, yanan üründen kaynaklı oluşan duman/is ve itfaiye ekiplerinin yangını söndürmek amacıyla kullanmış olduğu su/köpükten kaynaklı ıslandığı/kontamine olduğu, ürünün mevcut hale gıda ambalajı olarak kullanma imkan kalmadığı, eşyada oluşan zararın 43.756,50 EUR, eşyanın Türkiye'ye geri getirilmesi masraflarının: 2.854,39 EUR toplam hasar bedelinin 46.610.89 EUR olduğu, hasarlı eşyaların sovtaj değerinin 9.324,32 EUR, sovtaj düştükten sonra sigortalı zararının 37.286,57 EUR olduğunun tespit edildiğini, müvekkili sigorta şirketi tarafından sigortalıya 37.286,57 EUR sigorta tazminatı ödendiğini, müvekkilinin, sigortalısının haklarına TTK md 1472 gereğince kanuni halef ve sigortalıdan aldığı temlikname ile de akdi halef olduğunu, davalı... Uluslararası Nakliyat ve Tic. A.Ş. Nin müvekkilinin selefi... Plastik Film San. Ve Tic. A.Ş.'ne karşı akdi taşıyan olup, "gönderen, alıcı, taşınacak eşya detaylarını , navlunu, masrafları, taşımaya tahsis edilen aracın plakası, "tir karnesi" bilgilerini içeren navlun faturasını düzenlemiş olduğunu, davalı T...,' nin CMR Senedini düzenleyen fiili taşıyan, diğer davalı ...nun ise eşyanın yüklendiği ... Plaka sayılı aracın maliki ve işleticisi olduğunu, her üç davalının oluşan zarardan sıfatlarına binaen ve TTK. Md. 879. md. 888 gereğince davacı selefine karşı müteselsilen sorumlu olduklarını beyanla davalıların İzmir ...icra Dairesi... E. Sayılı icra dosyasına vaki itirazlarımın iptaline, takibin takipteki koşullarla devamına, davalıların alacağının %20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatı ödemelerine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
DAVALININ SAVUNMASININ ÖZETİ:
Davalılar vekili cevap dilekçelerinde özetle; Davacı tarafın delillerinin tamamını ve türkçe tercümelerini taraflarına tebliğ etmediğini, cevap ve karşı delil sunmak haklarını saklı tuttuklarını, davacının aktif dava ehliyetinin bulunduğunu ispatlaması gerektiğini, davanın zamanaşımı süresi geçtikten sonra açıldığını, davanın zamanaşımı yönünden reddini talep ettiklerini, müvekkili ...şirketi yönünden yetki itirazlarının bulunduğunu, yetkili mahkemelerin İstanbul Anadolu Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunu, göndericisi ... Plastik Film San.ve Tic.A.Ş ( Türkiye ) ve alıcısı ...(Polonya) olan 58 palet 22.400 kg brüt polipropilen film emtiasının Türkiye'den Polonya'ya taşınmasının organizasyonu için ... ın müvekkil şirket ... Ulus.Nak.ve Dış Tic.A.Ş'ni görevlendirdiğini,... tarafından da taşıma işini yapması için CMR taşıma belgesinden de görüleceği üzere ... şirketini görevlendirildiğini,... ise fiili taşımayı yapmak için ...isimli şirketi görevlendirmiş-taşıma anlaşması yaptığını, müvekkili ......şirketinin taşıma zincirinde taşıma işleri komisyoncusu olarak yer aldığını, taşıyıcı sıfatının bulunmadığını, emtianın hiç bir zaman müvekkili... zilyetliğinde bulunmadığını, taşıma unsurlarını oluşturan taşıma belgelerinde yer almadığını, bu nedenle müvekkili şirketin hasardan sorumluluğunun bulunmadığını, emtiaların satıcı şirketin personeli tarafından ambalajlanarak satıcı şirketten (Türkiye' den), ... plakalı araca 22.12.2022 tarihinde yüklenerek yola çıktığını, dava konusu taşımanın uluslararası karayolu ile yapılan bir taşıma olduğundan CMR Konvansiyonu hükümleri uygulanması gerektiğini, emtia faturası ve eksper raporları incelendiğinde hasarı, kusuru ve sorumluluğu kabul anlamına gelmemekle birlikte fahiş taleplerin tamamına itiraz etiklerini, ... Sigorta A.Ş'nin ekspertiz raporunda yapılan talep incelemesinde davacı yanın sigortalısının taleplerinin fahiş veya mükerrer olduğunun tespit edildiğini, hasarın oluşumunda taşıyıcıların ve araç şöförünün olayın oluşumunda hiçbir kusuru bulunmadığını, dosyada mübrez itfaiye tutanakları, ekspertiz raporları, resimler, şoför beyanının bu durumu ispatlamakta olduğunu, taşımayı yapan araç şoförünün Türkiye'den Polonya'ya kadar seferini güvenli tamamladığını, emtiaları teslim edeceği şehire ve alıcıya varmadan ...20 adresinde ki güvenli otoparkta konakladığını, Uluslararası tır şoförlerinin sürüş süreleri belirli olup takograf kayıtları, polis tarafından sıkı denetime tabii olduğundan araç şoförünün günlük sürüş süresini doldurarak güvenli bir otoparkta istirahate çekildiğini, davacının bu husustaki iddialarını kabul etmediklerini, tırların kullanacağı yolların, park yerlerinbin belirli olduğunu, davacının kendi yaptırdığı eksper raporunda da aracın otoparkta olduğunun tespit edildiğini, şoförün güvenli bir otoparkta istirahatte iken yılbaşı kutlamaları nedeniyle kim tarafından atıldığı belli olmayan bir havai fişeğin tırın dorsesine isabet ettiğini ve yangının başladığını, haksız ve mesnetsiz kusur veya kötüniyet iddialarının tamamına itiraz ettiklerini, şoförün olayı fark eder fark etmez dorse ile çekiciyi ayırarak, polise ve itfaiyeye haber verdiğini, üzerine düşen tüm sorumluluğu yerine getirdiğini, TTK madde 876- ve CMR Konvansiyonu 17.2 md uyarınca hasar taşıyıcının önlemesine imkan bulunmayan bir durumdan ileri geliyorsa taşıyıcının sorumluluktan kurtulacağının düzenlendiğini, müvekkillerinin hasardan sorumlu olmadıklarını, Yargıtayın yerleşik içtihatlarının da bu yönde olduğunu, hasarı ve kusuru kabul anlamına gelmemekle birlikte davacı tarafından talep edilen tazminatın SDR hesabı yapılarak azami ödenecek tazminatın tespit edilmesi gerektiğini, ancak bu aşamadan sonra müvekkil şirketin hasarın oluşumunda kusuru ve sorumluluğu olduğu tespit edilirse CMR Konvansiyonunda ki sorumluluk sınırları gözetilerek bir hüküm tesis edilmesi gerektiğini fazlaya dair taleplerinin reddi gerektiğini, Yargıtayın yerleşik içtihatlarının da bu yönde olduğunu, sovtaj bedelinin hasar bedelinden düşülmesi gerektiğini, davacının kesinleşmiş, likit ve belirli bir alacağı bulunmadığını, dava konusu tazminat talebinin yargılamaya muhtaç olduğunu, icra inkar tazminatı talebinin reddi gerektiğini, fahiş faiz talebine, oranına, talep başlangıç tarihine itiraz etiklerini beyanla davanın öncelikle usulden reddine, aksi halde esastan reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.
DELİLLER :
1- Davacı sigorta şirketi nezdindeki hasar dosyası
Davacı sigorta şirketi tarafından ... no.lu... Blok Abonman Poliçesi, ekspertiz raporu ile hasar dosyası kapsamı Mahkememize sunulmuş, hasar dosyası kapsamında dava dışı sigortalısı ... Plastik Film San. ve Tic. A. Ş. ye 26.04.2023 tarihinde 37.286,57-Euro ödeme yapıldığı bildirilmiş, ödeme dekontu ibraz edilmiştir.
2-Ekspertiz Raporu
Davacı sigorta şirketi tarafından ...nolu hasar dosyası kapsamında eksperden aldırılan 21.02.2023 tarihli nakliyat hasar ekspertiz raporunda; " İzmir / Türkiye'de yerleşik sigortalı tedarikçi firma, ...Plastık Fılm Sanayı ve Tıcaret A.Ş. tarafından sevkiyata hazırlanan toplam 58 palet / 19,005.20 kg. ...Film, Zlotow / Polonyada yerleşik alıcı firma...ya gönderilmek uzere, f... Uluslararası Nakliyat ve Ticaret A.Ş. organizasyonunda, alt naklıyeci / fiili taşıyllı ..., plaka sayılı tıra yüklendiği,
Aracın 01.01.2023 tarihinde (yılbaşı) Polonya'nın, ... şehrinde park halinde bulunduğu süreçte, yılbaşı kutlamaları esnasında... plaka sayılı dorse üzerine havai fişek düşmesi sonucu yangın meydana geldiği, dorse ve dorse içerisindeki ürünün yanmak ve itfaiye ekiplerinin müdahalesi esnasında ıslanmak /kontamine olmak suretiyle hasarlandığı,
Hasara konu 58 bobin/palet ürünün 12 bobininin yüksek ısıya maruz kalarak yanmak ve erimek suretiyle ağır hasarlandığı, kalan 46 bobinin yanan üründen kaynaklı oluşan duman/is ve itfaiye ekiplerinin yangını söndürmek amacıyla kullanmış olduğu su/köpükten kaynaklı ıslandığı/kontamine olduğu, ürünün mevcut halde gıda ambalajı olarak kullanma imkanı kalmadığı,
Eşyada oluşan toplam zararın 43.756,50 Euro olduğu, eşyanın Türkiye'ye geri getirilmesi ithalat masraflarının: 2.854,39 Euro olduğu, toplam hasar bedelinin 46.610.89 Euro olduğu, hasarlı ürünlerin sovtaj değerlerinin 9.324,32 Euro olduğu, sovtaj düştükten sonra hasarın 37.286,57 Euro bedel ile giderilebileceği, mevcut hasarın teminat dahilinde gerçekleştiği kanaatine varıldığı", tespitleri yapılmıştır.
3-Dava dışı sigorta şirketi ekspertiz raporu
Davalı tarafça delil mahiyetinde dosyaya sunulu, davaya konu taşımaya ilişkin davalı ... Uluslararası Nakliyat ve Ticaret A.Ş., ile nakliye sigortacısı dava dışı... Sigorta A.Ş. arasında akdedilen CMR sigorta poliçesi kapsamında hasara ilişkin dava dışı sigorta şirketi tarafından eksperden aldırılan 25.05.2023 tarihli ekspertiz kesin raporunun incelenmesinde;" ibraz edilen taşıma evraklarına göre fiili taşıyıcının sigortalının alt taşıyıcısı ... firması olduğu, hasarın Türkiye den Polonya ya gerçekleştirilen sevkiyat esnasında... plakalı araç sürücüsünün ...şehrinde bulunan spor salonu önünde yer alan otoparkta aracı park ederek dinlendiği sırada dorse çatısı üzerine düşün havai fişek nedeniyle araçta çıkan yangın sonucu meydana gelmiş olduğu, tespit edilen hasar miktarının 43.756,50-Euro olduğu, 4.352,00-Euro navlun bedeli ve 9.516,49-Euro sovtaj bedelinin düşümü sonrası ve hasarlı emtianın Polonya dan Türkiye ye geri çektirilmesine ilişkin ithalat masrafları olan 2.861,42-Euro nun eklenmesi sonrası meydana gelen hasarın 32.749,43-Euro olarak hesaplandığı,
CMR konvansiyonu m.17/2 de ziya, hasar ve gecikmenin taşıyıcının kaçınamayacağı ve sonuçlarına engel olamayacağı bir olaydan doğması hali, taşıyıcı için sorumluluktan kurtulma sebebi olup, değerlendirmenin sigorta şirketinin takdiri olduğu, bahse konu emtianın İncoterms 2020 teslim şekli ... teslim olup, ...teslim şekline göre hasar anında riskin satıcı üzerinde olduğu görüşünde bulunulduğu, anlaşılmıştır.
4-Ürün faturası, navlun faturası, CMR belgesi
5-Hasara ilişkin fotoğraflar
6-03.01.2023 tarihli yangın raporu
7-Ödeme dekontu
8-İzmir...İcra Dairesinin... E.sayılı takip dosyası
UYAP sistemi üzerinden celp edilerek dosyamız arasına alınan dosyanın incelenmesinde; alacaklı ... Sigorta A.Ş. tarafından, borçlular... Uluslararası Nakliyat ve Ticaret A.Ş., ...ve ... aleyhine ( ... plaka sayılı araç ile İzmir/Türkiye den,...plonya'ya taşınan...Film cinsi eşyanın taşınması sırasında hasarlanması sonucu alacaklı, sigortalı ...Plastik Film Sanayi ve Ticaret A.Ş. ye 26.04.2023 tarihinde 37.286,57 Euro sigorta tazminatı ödeyerek TTK m. 1472 uyarınca sigortalının haklarına kanuni halef, temlikname alarak TBK m. 183 yarınca akdi halef olmuştur. Alacaklı sigortalıya ödediği tazminatın, akdi taşıyıcı sıfatıyla ... ULUSLARARASI NAKLİYAT VE TİCARET ANONİM ŞİRKETİ nden, fiili taşıyıcı sıfatıyla ...den ve ... s.r.o şirketlerinden müteselsilen ve tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla rücuen tahsilini talep etmektedir.) şeklinde açıklanan istem ile 07.09.2023 tarihinde 37.286,57-Euro asıl alacak ve 643,00-Euro işlemiş %5 CMR faizi olmak üzere toplam 37.929,57-Euro üzerinden başlatılan ilamsız takip olduğu, davalı borçlular vekillerinin 25.09.2023 tarihli dilekçeleri ile yetkiye, borca, faize ve borcun fer’ilerine itirazla takibin durdurulmasının talep edildiği, itirazlar üzerine İcra Müdürlüğünün 25.09.2023 tarihli kararlar ile borçlular yönünden takibin durdurulmasına karar verildiği anlaşılmıştır.
9-Bilirkişi raporu
Mahkememizce, davacının rücuen tazminat talebinin irdelenmesi bakımından İstanbul Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesinden istinabe talep edilerek, dosyamız kapsamı ile hasar dosyaları (davacı nezdinde açılan hasar dosyası ile davalı ...Ulus. Nak. Ve Tic. A.Ş. Sigortacısı dava dışı...Sigorta A. Ş nezdinde açılan hasar dosyası) kapsamı değerlendirilerek, davacının sigortalısı olan dava dışı ...Plastik Film San. Ve Tic. A.Ş. ile taşıma işini yapan davalılar arasındaki ilişki de değerlendirilerek, 01/01/2023 tarihinde emtianın taşınmakta olduğu araçta meydana gelen yangın sebebiyle hasarlanan emtiada tespit edilerek davacı tarafından ödenen tazminat bedelinin meydana gelen hasar ve taşıma konusu emtiaya ilişkin düzenlenen CMR, ürün ve navlun faturaları ve gümrük bildirim ve tutanakları ile uyumlu olup olmadığının ayrıntılı ve detaylı olarak irdelenmesinin, sigorta poliçesi hükümleri ile meydana gelen yangın sebebiyle emtianın hasarlanmasında davalıların kusur durumları birlikte değerlendirilerek davacı tarafından ödenen tazminat bedelinin ve bu bedelin rücusu talebinin yerinde olup olmadığının değerlendirilmesi hususlarında Karayolu taşımacılık uzmanı, Nakliyat sigortaları alanında uzman bilirkişi ile Ambalaj alanında uzman sektör bilirkişisinden oluşan heyetten aldırılan 28.07.2025 havale tarihli raporda özetle;
Dava dosyasına sunulu 01/05/2012 tanzim tarihli ve... numaralı bir sene müddetle Emtia Blok Abonman Sigorta Poliçesi uyarınca; dava dışı... Plastik Film San. ve Tic. A.Ş. tarafından Polonya'da .... isimli alıcıya satılan 58 kap-brüt 22. 400 kilogram poliprapilen film emtiasının ... Sigortası genel şartları ile ...) özel klozları hükümlerine göre Türkiye /İzmir'den Polonya'ya ... plakalı tır aracı ile taşımasının araç başına 300.000 Euro limit ile teminat altına alınmış olduğunun anlaşıldığı,
İşbu sigorta abonman poliçesi şartları uyarınca, dava konusu yangın hadisesi sonucu taşınan sigortalı eşyaya gelecek hasar, zarar ve ziyanın teminat altına alındığı, nitekim 22/12/2022 tarihinde tanzim edilen ... uyarınca İzmir'den yüklenmiş eşyaların bulunduğu...plakalı dorse 01/01/2023 tarihinde Polonya/... şehrinde park halinde iken üzerine düşen havai fişek sebebi ile içindeki yükleri ile birlikte yangın rizikosuna uğraması neticesinde eşyalarda zarar ve ziyan meydana geldiği, meydana gelen yangın rizikosu ve bunun sonucu olarak eşyada oluşan hasarın sigorta poliçesi şartları dahilinde olduğu,
Bu surette, davacı sigorta şirketi tarafından yapılan tespitlere uygun olarak dava dışı sigortalısı ... Plastik Film San. ve Tic. A.Ş' ne yapmış olduğu 37.286,57€ tutarındaki tazminat ödemesi sigorta poliçesi teminatı dahilinde olarak yorumlanmakta olduğu,
15/12/2022 tarihli Mal Faturası'na göre ödeme şekli Mal Mukabili olarak kararlaştırılmış ve eşyaların, meydana gelen yangın hadisesi sebebi ile alıcısına tam ve sağlam olarak ulaşmamış olduğu dikkate alınarak sigorta hasar tazminatının, 26/04/2023 tarihinde dava dışı sigortalı... Plastik Film San. ve Tic. A.Ş'ye ödenmek suretiyle doğru halefiyet hakkının elde edilmiş olduğu ve ayrıca imza edilen ibraname ve temlikname uyarınca da davacı... Sigorta A.Ş.'nin dava dışı sigortalı şirketin haklarını temlik yolu ile de devralmış bulunduğu, hasarın meydana geliş şekline göre, teknik yönden verilen görüşlere tabi olmak üzere davacı tarafın yapmış olduğu sigorta hasar tazminatı ödemesi ile aktif husumete haiz olduğu sonucuna varılabilmekte olduğu,
Hasara konu...ambalaj filminin, polipropilen ...) adı verilen bir tür termoplastik polimerden üretilen, şeffaf, hafif ve dayanıklı bir ambalaj malzemesidir. Özellikle gıda ve endüstriyel ürünlerin ambalajlanmasında yaygın olarak kullanıldığı,
Davalıların dava konusu taşımayı yaptıkları konusunda bir ihtilaf olmadığı, Gümrük ve taşıma evraklarına bakıldığında dava konusu taşıma ile ilgili bir uyumsuzluk görülmediği,
Dava konusu olayda eldeki belge ve bilgilerden anlaşıldığına göre aracın Polonya'da bu uygun bir otoparka park edildiği, park edilen yerin yasak bir yer olmadığı gerek beyanlardan ve gerekse raporlarda bu konuda farklı bir açıklama yer almamasından anlaşılmakta olduğu,
Dava dosyası içeriği belge ve bilgilerden aracın park edildiği yer ve saati ile park edildiği zaman içinde yakınında yeni yıl kutlamaları için bir hazırlıkların olup olmadığı ya da halihazırda kutlamaların başlamış ve araç ile eşyalar için tehlike oluşturabilecek şekilde havai fişeklerin patlatılmakta olup olmadığı dolayısıyla taşıyıcının bu konuda herhangi bir önlem alıp almaması yönünde dikkat sarfetmiş olup olmadığını tespit etmenin mümkün olmadığı, bu sebeple, incelemede aracın park edilmesinden sonra herhangi bir taraftan kutlama için fırlatılan havai fişeklerin araca önlenmesi ve öngörülmesi mümkün olmayacak şekilde tesadüfen isabet ettiğinin kabul edildiği,
Dolayısı ile yeni yıl kutlaması yapılan otopark dışındaki bir mahalde atılan havai fişeğin, takiben taşıyan araç dorsesi üstüne düşerek yangına sebebiyet vermesi taşıyıcının kaçınamayacağı ve sonuçlarını önleyemeyeceği hallerden olduğu kanaati oluştuğu, söz konusu havai fişek kullanımı konusunda taşıyıcının adamı olan şoföre herhangi bir durumu yangın gibi öngermesi ve tedbir almasının beklenmesinin mümkün olamayacağı, bu durumda davalı taşıyıcının sorumluluğu olmayacağı,
Ancak Mahkeme aksi kanaatte ise; taşıyıcının sorumluluğunun CMR 23. maddesine göre değerlendirilmesi gerekeceği, buna göre değerlendirme yapılacak olursa, brüt ürün ağırlığı; 22.400 kg olduğu ve 8,33 SDR birim değer üzerinden yapılacak hesaplama ile elde edilen sorumluluk tutarı davacı tarafından yapılan sigorta hasar tazminatı olan toplam hasar bedelinin üzerinde olduğundan detaylı hesap yapılmamış olup, davacı tarafından yapılan ve takip tutarı olan 37.386,57 Euro'nun makul ve kadri marufunda olduğu kanaatine ulaşıldığı, rapor edilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Yetki itirazı yönünden;
CMR’nin kapsamını belirleyen 1. maddesi uyarınca bu sözleşme, yükleme ve teslim için belirlenen yerin en az birisi akit ülke olan iki ayrı ülkede olması halinde, tarafların ikametgah ve milliyetine bakılmaksızın ücret karşılığında yüklerin taşıt ile karadan taşınmasına ait her mukaveleye uygulanacaktır. Anılan sözleşme, Anayasamızın 90. maddesi uyarınca milli hukukumuzun bir parçası haline gelmiş durumdadır. Bu sözleşmede taşıyıcı sıfatı, tarafların hak ve sorumlulukları farklı hükümlere tabi tutulmuştur. Ayrıca, uyuşmazlık çıkması halinde açılacak davalarda yetkili mahkemeye ilişkin hükümler de içermektedir. Nitekim, CMR’nin 31/1-b maddesinde uyuşmazlık halinde taşıyıcının yükü teslim aldığı yer mahkemesinde de dava açılabileceği hükme bağlanmıştır. Somut olayda, sigortalı emtianın taşınmak üzere İzmir'den yüklendiği sabittir. Bu durum karşısında, davalılar vekilinin takipteki yetki itirazı ile Mahkememiz yetkisine itirazlarının reddine karar verilmiştir.
Davanın esası yönünden;
Dava, davacı sigorta şirketi tarafından zarar gören sigortalısına ödenen maddi tazminatın TTK 1472.maddesi gereğince davalılardan rücuen tahsili istemiyle İzmir ...cra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında başlatılan takibe vaki itirazın iptali davasıdır.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık; İzmir ... İcra Müdürlüğünün... Esas sayılı dosyasında başlatılan taşıyıcının sorumluluğuna dayalı rücuen tazminat istemli takip nedeniyle davalıların borçlu olup olmadığı, borçlu ise miktarı, davalı tarafların taşıma esnasında emtiada meydana gelen hasardan sorumlu olup olmadıkları, davacı tarafça emtiada meydana gelen hasar sebebiyle sigortalısına yapılan ödemenin rücuen davalılardan talep edilip edilemeyeceği konusunda noktalarında toplanmaktadır.
Davacı sigorta şirketi tarafından...Blok ... Poliçesi ile sigortalı dava dışı sigortalı ... Plastik Film Sanayi ve Ticaret A.Ş.'ye ait 58 kap-brüt 22. 400 kilogram poliprapilen film cinsi emtianın, ... plakalı tır aracı ile İzmir/Türkiye'den istiflenerek, Polonya'da yerleşik alıcı firma adresine sevki sırasında emtia yüklü tırın 01.01.2023 tarihinde yılbaşı gecesi Polonya'nın, ... şehrinde park halinde bulunduğu esnada yılbaşı kutlamaları esnasında ... plaka sayılı dorsesi üzerine havai fişek düşmesi sonucu yangın meydana geldiği, araca yüklü 58 bobin/palet üründen12 bobinin yüksek ısıya maruz kalarak yanmak ve erimek suretiyle ağır hasarlandığı, kalan 46 bobinin yanan üründen kaynaklı oluşan duman/is ve itfaiye ekiplerinin yangını söndürmek amacıyla kullanmış olduğu su/köpükten kaynaklı ıslandığı/kontamine olduğu, ürünün mevcut halde gıda ambalajı olarak kullanma imkanı kalmadığı dosyada mevcut nakliye belgesi, hasar fotoğrafları ve sigorta şirketi ekspertiz raporu kapsamından anlaşılmaktadır.
6102 Sayılı Türk Ticaret Kanununun Sigorta Hukuku Kısmı- Mal Sigortalarında halefiyet hususunu düzenleyen 1472. maddesi hükmüne göre ;
"(1) Sigortacı, sigorta tazminatını ödediğinde, hukuken sigortalının yerine geçer. Sigortalının, gerçekleşen zarardan dolayı sorumlulara karşı dava hakkı varsa bu hak, tazmin ettiği bedel kadar, sigortacıya intikal eder. Sorumlulara karşı bir dava veya takip başlatılmışsa, sigortacı, mahkemenin veya diğer tarafın onayı gerekmeksizin, halefiyet kuralı uyarınca, sigortalısına yaptığı ödemeyi ispat ederek, dava veya takibi kaldığı yerden devam ettirebilir."
Yangın Sigortası Genel Şartları Hasar ve Tazminatın Sonuçlarını düzenleyen B-8.2 maddesine göre; "Sigortacı, ödediği tazminat tutarınca hukuken sigorta ettiren/sigortalı yerine geçer."
Genel kural olarak davacı sigorta şirketi, tazminatı dava dışı sigortalıya ödemekle hukuken sigortalının yerine geçerek, hasardan sorumlu olanlara karşı kusurları nispetinde ve ödediği bedel kadar rücu hakkı elde edecektir....plakalı tır ile taşınan poliprapilen film emtiasının taşıma esnasında yanarak zarar görmesi şeklinde gerçekleşmiştir. Davalılardan ... Uluslararası Nakliyat ve Ticaret A.Ş. davacının sigortalısı ile taşıma sözleşmesini yapan, davalı ... senedini düzenleyen fiili taşıyan ve davalı ... fiili taşıyıcı ... plakalı aracın malikidir.
Emtiayı taşıtan dava dışı sigortalı...Plastik Film San. Ve Tic. A.Ş. İle davacı sigortacı arasında düzenlenen ... numaralı ... Blok Abonman Poliçesi ile 01/05/2022- 2023 tarihleri arasında, sigortalının iştigal konusuna gören emtiaların ihracatında karayolu- havayolu ve denizyolu ve demiryolu taşımalarının teminat altına alınmış olduğu anlaşılmaktadır. Poliçede yazılı özel şartlar çerçevesinde, sigortalının uğrayacağı yangın kaynaklı maddi zararlar da teminat dahilindedir.
CMR (Karayolu ile Uluslararası Eşya Taşıma Sözleşmesi Dair Andlaşma) hükümleri eşyanın teslim alma yeri ile teslim etme yerinin farklı ülkelerde bulunmasına dair şart asıl taşıma akdi dikkate alınarak tespit edilir. Bu cümleden olmak üzere, farklı taşımaları tek bir bütün altında toplayarak Konvansiyonun uygulama alanına dahil etmektedir. Dava konusu poliprapilen film emtiası eşya Türkiye'den Polonya'ya ihraç edilmiş olup, zararın Polonya hudutlarında meydana geldiği gözetilerek 6102 sayılı TTK hükümlerinden ziyade bu haliyle taşımanın başlangıcı esas alınarak bir bütün olarak değerlendirilmesi ve CMR hükümlerinin uygulanması gerekmektedir.
Milletlerarası karayolu taşıyıcısının CMR kapsamında sorumluluğu madde 17’de düzenlenmiştir: "Taşımacı, yükü teslim aldığı andan, teslim edinceye kadar, bunların kısmen veya tamamen kaybından ve doğacak hasardan sorumludur." Bu hüküm, taşıyıcının sorumluluğuna ilişkin CMR’deki temel dayanak maddedir. Taşıma sözleşmesinde taşıyıcı; eşyayı bir yerden başka bir yere nakletmeyi aslî edim olarak üstlenmekte, eşyanın hâkimiyeti altında bulunduğu dönemde ise bir yan edim borcu olarak eşyayı gözetip koruma yükümlülüğü altına girmektedir. Taşıyıcı kayıp ve hasardan özen yükümlülüğünü ihlal etmesi dolayısıyla sorumlu tutulmaktadır. Taşıyıcı, kayıp ve hasara yol açılması halinde bunlardan sorumlu olup sorumluluktan kurtulmasına ancak CMR m. 17/2,4’te belirtilen sebepler çerçevesinde mümkün kılınmıştır. Yani taşıyıcı zarara sebep olan olayın meydana gelmesinde kusur bulunmadığı ispat etse dahi kurtulamayacak; ancak CMR’de sınırlı sayıdaki kurtuluş hükümleri çerçevesinde sorumluluktan kurtulabilecektir.
CMR'nin m. 17/2 hükmüne göre şayet ziya veya hasar yahut gecikme taşıyıcının kaçınamayacağı ve sonuçlarını önleyemeyeceği bir olay veya halden meydana gelirse taşıyıcı sorumlu tutulmayacaktır. Yargıtay 11 HD, CMR m. 17/2'nin uygulanmasında "basiretli (ve tedbirli) taşıyıcının özeni"ni (TTK m. 18/2) objektif özen derecesi olarak dikkate almış ve birçok kararında buna yer vermiştir. (Örneğin, Yargıtay 11. HD'nin 01.02.2008 tarih, E..., K. ...ve Yargıtay 11 HD'nin 22.01.2007 tarih, E. ... K. 2007/564 sayılı kararları) Yargıtay 11 HD'nin 02.05.2013, E....K. ...sayılı kararında, "CMR Konvansiyonu’nun 17/2'nci maddesinde, kayıp, hasar ve gecikme taşıyıcının kaçınamayacağı ve sonuçlarına engel olamayacağı bir olaydan doğmuş ise taşıyıcının sorumluluktan kurtulacağı öngörülmüştür. Deneyimli ve basiretli bir taşımacının göstermesi gereken özen ve tedbire rağmen bu sonuç ortaya çıkacak ise taşıyıcının sorumlu olmadığı kabul edilebilecektir. Doktrinde bir görüşe göre basiretli bir tacirin göstereceği özenin üzerinde, hatta basiretli bir taşımacıdan beklenen dikkat ve özenin ötesinde en üst düzeyde özenin gösterilmesine ihtiyaç duyulur. (Arıkan Sabih, Karada Yapılan Eşya Taşımalarında Taşıyıcının Sorumluluğu, Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü Yayın No:40, Ankara, 1982, Sh 44)" şeklinde bu husus açıklanmıştır.
Yargıtay 11. HD, esas aldığı objektif özen derecesini basiretli ve tedbirli taşıyıcının özeni olarak ifade etse de, somut olaylarda taşıyıcıdan beklediği tedbirler bu ölçünün üzerine çıkmakta, bazen de en yüksek özene ulaşabilmektedir. (Bu yönde detaylı açıklamalar ve somut içtihat örnekleri için bkz. Dr. Doğuş ...Taşıyıcının En Yüksek Özeni Üzerine Bir İnceleme, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: 22, Sayı: 1, 2020, s. 255-320)
Somut olayda, 01/01/2023 tarihinde emtianın taşınmakta olduğu araçta meydana gelen yangın hasarının, yılbaşı kutlamaları sebebiyle atılan havai fişeklerin kutlama alanına yakın park eden yarı römorkun brandasının çatısı üzerine düşmesi neticesinde meydana geldiği ihtilafsızdır. Taşıyıcı aracının sürücüsünün beyanından, yılbaşı gecesinden dolayı havai fişek kutlamalarının olduğundan haberdar olunduğu, yangın saatinden yaklaşık 1 saat önce olay yerine aracın park edildiğini belirttiği anlaşılmaktadır. Etrafta havai fişek kutlamalarının olduğunu gören / duyan taşıyıcı aracının sürücüsünün yarı römorkun brandasının, yan tahtalarının ve taşıma konusu emtianın kolayca yanıcı nitelikte olduğunu, havai fişeklerin patlamayı oluşturan parçalarının etrafa saçılabileceğini gözetmesi gerekirken gerekli tedbirleri almadığı dolayısıyla CMR m. 17/2 kapsamında kaçınılmazlık olgusunun somut olayda gerçekleşmediği değerlendirilmiştir.
Açıklanan tüm bu hususlar gözetildiğinde, meydana gelen hasardan taşıyıcının sorumluluğunun bulunduğu ve taşıyıcının sorumluluğunu sınırlayan ya da taşıyıcı sorumluluktan kurtaracak bir olgunun mevcut olmadığı değerlendirilerek, davalıların hasarlanan ve zayi olan emtialardan dolayı sorumluluğunun CMR 23. maddesine göre değerlendirilmesi gerektiği, brüt ürün ağırlığı olan 22.400 kg olduğu ve 8,33 SDR birim değer üzerinden yapılacak hesaplama ile elde edilen sorumluluk tutarı davacı tarafından yapılan sigorta hasar tazminatı olan toplam hasar bedelinin üzerinde olduğundan davacı tarafından yapılan ve takip tutarı olan 37.386,57 Euro'nun makul ve kadri marufunda olduğu kanaatiyle, davacı sigorta şirketi tarafından, poliçe teminat tarihi içerisinde meydana gelen hasar sebebiyle sigortalısına ait zararın tazmini için sigortalısına 26.04.2023 tarihinde 37.286,57-Euro ödeme yapıldığı da sabit olduğundan yukarıda izah olunduğu üzere olayda sorumluluğu bulunun davalıdan ödenen bedelin TTK m.1472 gereği halefiyete dayalı olarak rücunun talep edilebileceği anlaşıldığından davanın kabulüne karar verilmiş, alacak likit olduğundan davalılar aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilmiştir.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın KABULÜNE, davalıların İzmir ...İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı takip dosyasındaki itirazlarının iptaline, takibin bu miktar ve bu miktara takip tarihinden itibaren takip talebinde belirtilen oranda işletilecek faiz üzerinden devamına,
2-Hükmolunan alacağın %20'si oranında (265.324,16-TL) icra inkar tazminatının davalılardan alınarak davacıya verilmesine,
3-Karar tarihi itibariyle alınması gereken 90.621,47-TL karar ve ilam harcından peşin alınan 17.187,48-TL harcın mahsubu ile bakiye 73.433,99-TL harcın davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak Hazineye gelir kaydına,
4-7155 sayılı yasanın 19/12/2018 tarihinde yürürlüğe giren 23.maddesiyle eklenen 6325 sayılı yasanın 18/A maddesi gereğince İstanbul Arabuluculuk Bürosunun 2024/5357 başvuru nolu dosyası ile tarafından taraflar arasında yapılan arabuluculuk faaliyeti sonunda, ileride haksız çıkacak taraftan alınmak üzere Hazine tarafından karşılanan 3.800,00-TL arabuluculuk ücretinin yargılama gideri olarak davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak Hazineye gelir kaydına,
5-Davacı tarafça peşin harç olarak yapılan 17.187,48-TL, başvurma harcı olarak yapılan 427,60-TL olmak üzere toplam 17.615,08-TL ile davacının iş bu dosyada yaptığı ve karşıladığı toplam 13.076,00-TL yargılama gideri olmak üzere toplam 30.691,08-TL yargılama giderinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
6-Davacı kendini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihindeki AAÜT gereğince hesaplanan 203.726,91 TL vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
7-Karar kesinleştiğinde ayrıca karar yazılmaya gerek görülmeden artan gider avansının resen ilgilisine iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, HMK'nın 345. maddesi uyarınca gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içinde İzmir Bölge Adliye Mahkemesince incelenmek üzere istinaf yolu açık olarak verilen karar açıkça okundu, ana çizgileriyle anlatıldı. 16/10/2025
Katip ...
¸
Hakim ...
¸