T.C.
İZMİR
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/371 Esas
KARAR NO : 2025/821
DAVA : Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 20/06/2024
KARAR TARİHİ: 25/09/2025
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVACININ İSTEMİNİN ÖZETİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkil şirkete ait... plakalı aracın 31.01.2024 tarihinde trafikte seyir halindeyken, eski unvanı... Kiralama A.Ş. Yeni unvanı ... Yönetimi A.Ş 'in maliki ... sürücüsü olduğu ... plakalı aracın, müvekkil şirket aracına çarpması neticesine maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, müvekkil şirkete ait aracın çarpmanın etkisiyle maddi hasara uğradığını, müvekkil şirkete ait ... plakalı araçta meydana gelen hasar bedeli, değer kaybı ve kazanç kaybı İzmir ... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin... D.İş. sayılı dosyası ile tespit ettirildiğini ve tespit dosyasına verilen raporda; 342.608,84-TL hasar onarım bedeli, 70.000- TL değer kaybı ve 15 gün tamir süresi olduğunun tespit edildiğini, müvekkil şirket aracının araç kira sözleşmesi ile kiralanmış olduğundan e tamir süresince kazanç kaybının oluştuğunu, müvekkil şirkete ait ... plakalı araçta oluşan hasar bedeli ve değer kaybı ödenmesi hususunda Türkiye Sigorta A.Ş 'ne sigorta limitleri ile sınırlı olmak üzere , 05.03.2024 tarihinde dava dışı sigorta şirketine başvuru yapıldığını, dava dışı sigorta şirketince ödeme yapılmaması ile sonrasında 06.05.2024 tarihinde Sigorta tahkime başvurulduğunu, 2024.E...başvuru numarasının alındığını, tahkim başvuru sonucu ve ödeme yapılması durumunda bu hususun bildirileceğini, müvekkil şirket alacağının yüksek olması, davalı aracının iyiniyetli 3.şahıslara satışı halinde alacağının tahsilin imkansız hale gelecek olması ve bu nedenle müvekkil şirketin mağduriyetine sebebiyet verilmemesi için, davalı adına kayıtlı... Plaka numaralı araç kaydına İhtiyati tedbir konulmasına karar verilmesini, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere şimdilik 100,00- TL Hasar bedeli, 100,00-TL değer kaybı, 50,00- TL kazanç kaybı alacağı olmak üzere toplam 250,00 TL alacağın, 31.01.2024 itibaren işleyecek avans faizi ile tahsiline, arabuluculuk görüşmesinin anlaşmazlık ile sonuçlanması nedeniyle Avukatlık Asgari Ücret Tarifesisinin 16/2-c maddesi gereğince Arabuluculuk Taraf Vekalet Ücretinin davalıdan tahsiline, yargılama giderleri (Hasar Tespit masraf ve vekalet ücretininden de yargılama giderlerine dahil edilerek) ve vekalet ücretinin de davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Dava değerinin belirlenmesi; Davacı vekili 14.05.2025 havale tarihli dilekçesi ile sigorta tahkim komisyonu başvurularının İtiraz Hakem Heyetinin 14.01.2025 tarih ve 2024/İHK-93757 sayılı kararı ile kesinleştiğini, sözkonusu tazminat bedellerinin sigorta şirketi tarafından ödendiğini, Sigorta Tahkim Komisyonu tarafından alınan bilirkişi raporu doğrultusunda dava dilekçesi ile 100,00-TL olarak talep edilen hasar bedeline ilişkin alacaklarını 244.619,00-TL arttırmakla 244.719,00-TL olarak talep ettiklerini beyan etmiş, talebe ilişkin harç ikmal edilmiştir.
DAVALININ SAVUNMASININ ÖZETİ:
Davalı ... Yönetimi A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkil şirketin kaza yapan aracın maliki olduğunu ancak dava konusu trafik kazasının gerçekleştiği sırada... plakalı aracı kullanan kişinin müvekkili bayi sinden aracı kiralayan diğer davalı ... isimli şahıs olduğunu, KTK.3 ve 85. maddeler uyarınca işleten kiracı olduğundan, müvekkil şirket açısından davanın husumet yokluğundan reddi gerektiğini, davayı kesinlikle kabul anlamına gelmemek kaydı ile davacının taleplerinin zamanaşımına uğradığını, zamanaşımı def-i nin dikkate alınmasını talep ettiklerini, davacı yanın uğradığını iddia ettiği zararı belirleme imkanı hatta bu tutarları açıkça belirleme imkanı olduğu halde işbu davayı belirsiz alacak davası halinde açmasının haksız ve hukuka aykırı olduğunu, davacı yanın sigorta tahkim komisyonuna başvurusunun bekletici mesele sayılması gerektiğini, müvekkil şirketin 2011 yılından itibaren portföyündeki yaklaşık 7.300 araç ile bireysel ve kurumsal müşterilere araç kiralama hizmeti sağlamakta olduğunu, müvekkil şirketin maliki olduğu ...plakalı araç kaza tarihinde; Türkiye Sigorta A.Ş. Nezdinde, 04.12.2023 - 04.12.2024 tarihleri arasında geçerli olmak üzere 593300879/0 nolu ZMSS poliçesi sigortalandığını, 23.11.2023-18.10.2024 tarihleri arasında geçerli olmak üzere... nolu Kasko Poliçesi ile sigortalandığını, sigorta şirketleri poliçe kapsamı ve limiti ile sigortalanın kusuru oranında zarardan sorumlu olduklarını, KTK'nın 92. Maddesine 6704 Yasa ile eklenen "zorunlu mali sorumluluk sigortası genel şartları dışında kalan taleplerin teminat dışı olduğuna" ilişkin (i) bendi iptal edildiğine göre, "gelir ve kazanç"kaybının teminat dışı olduğuna ilişkin genel şartların a.6.maddesi (k) bendinin bir geçerliliği kalmadığını, bu halde, davayı kabul etmemekle birlikte Mahkeme tarafından davacı yanın taleplerinde haklı görülmesi halinde, yasal mevzuat ve Anayasa Mahkemesi'nin kararı ışığında; müvekkil şirketin aracının kaza tarihinde hem zorunlu trafik sigortası (Türkiye Sigorta A.Ş.) hem de kasko poliçesi (Türkiye Sigorta A.Ş. nezdinde İMM poliçesi de dahil) mevcut olduğundan belirlenen tutarın poliçe limitleri dahilinde önce ZMSS poliçesinden, ZMSS poliçe limitleri yeterli olmadığı taktirde davanın ihbarının talep edildiğini ve müvekkil şirketin aracının kasko poliçesini yapan Türkiye Sigorta A.Ş.' den karşılanmasının gerektiğini, davanın Türkiye Sigorta A.Ş.'ye ihbarını talep ettiklerini, değer kaybı tazminatı talep edilebilmesi için aracın daha önce değer kaybına yol açacak bir kazaya karışmamış olması gerektiğini, şartları oluşmadığı halde belirsiz alacak şeklinde ileri sürülen işbu talebin reddi gerektiğini, araç mahrumiyet bedelinin ZMSS Genel Şartları'na göre sigorta teminatı dışında kaldığı iddiası da yersiz ve dayanaktan yoksun olduğunu, kazanç kaybına yönelik müvekkil şirkete yönetilecek zararın çıkması halinde, müvekkil şirketin aracına ait ZMMS ve kasko poliçesini tanzim eden Türkiye sigorta a.ş. tümüyle sorumlu olacağını, davayı kabul anlamına gelmemek kaydı ile davacı her ne kadar avans faizi talep etmiş ise de dava ticari nitelikte olmayan haksız fiilden kaynaklandığından kabulü halinde ise ancak yasal faiz uygulanabileceğini beyanla müvekkil şirket hakkında açılmış hukuki dayanaktan yoksun, haksız davanın usule ve esasa yönelik tüm beyan ve itirazların kabul edilmek suretiyle tüm talepler yönünden davanın reddine, davanın ihbarına,... plakalı aracın ZMM ve KASKO bilgilerinin SGM den öğrenilerek ilgili sigorta şirketine mevcut kaza nedeniyle bünyelerinde açılan tüm hasar dosyasının yapılan ödemelerle birlikte celbine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Dava dilekçesi ve ekleri ile tensip zaptının usulüne uygun davetiye ile davalı Yakup Yıldız'a tebliğine rağmen davalının dilekçeler aşamasında davaya cevap vermediği, duruşmalara iştirak etmediği anlaşılmıştır.
Davanın ihbarı;
Davalı ... Yönetimi ve Mobilite Çözümler A.Ş. Vekilinin davanın ihbarı talebi üzerine dava Türkiye Sigorta A.Ş.' ye ihbar olunmuş, ihbar olunan vekili ihbara cevap dilekçesinde özetle; Davaya konu talebin Zamanaşımına Uğramış olduğundan bu yönden davanın reddini talep ettiklerini, zarar görenin zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde KTK 97.maddesine göre dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna başvurması gerektiğini, davacının, müvekkil sigorta şirketine yazılı başvuruda bulunmadığını, dava şartı yokluğundan davanın usulden reddi gerektiğini, başvuru tarihi itibariyle alacak miktarının tamamen ve açık şekilde belirlenebilir nitelikte olduğunu, ikame edilen davanın usul ve yasaya aykırı olduğunu, Kabul Anlamına Gelmemekle Birlikte, Müvekkil Şirketin Sorumluluğunun Sigortalısının Kusuru ve Poliçe Limiti İle Sınırlı olduğunu, bahsi geçen ... plakalı aravın, müvekkil Şirket nezdinde... poliçe numarası ile 04.12.2023 - 04.12.2024 tarihleri arasında karayolları motorlu araçlar zorunlu mali sorumluluk (trafik sigortası) sigorta poliçesi ile sigortalı olduğunu, Kusur Durumunun Belirlenebilmesi İçin Adli Tıp Kurumu ya da kusur bilirkişisinden kusur raporu alınmasını talep ettiklerini, aracın önceki hasar kayıtlarının incelenmesi gerektiğini, tazminat Tutarının 01.06.2015 Tarihinde Yürülüğe Giren Karayolları Motorlu Araçlar Zmss Genel Şartlar Tebliğine Göre Hesaplanması Gerektiğini, değer kaybı hesabında aracın onarımının nerede ve ne şekilde yapıldığının önem arz etmekte olduğunu, aracın yetkili bir serviste orijinal parçalar kullanılarak onarılmış olması durumunda araçta değer kaybı yaşanmayacağını hatta davacıya ait araçtaki eskiyen ve yıpranan parçaların yenilenmesi nedeniyle araçta değer artışı meydana geleceğini, müvekkil şirket aleyhine bir tazminata hükmedilecekse, tazminata kıymet kazanma tenzili uygulanması gerektiğini, araç Şasesinde Veya Aracın İskeletinde Hasar Gören Herhangi Bir Parça Mevcut Olmadığından Değer Kaybı Talebinin Reddedilmesini talep ettiklerini, Sigorta Teminatının Zenginleşme Aracı Olarak Kullanılamayacağını, hesaplanacak Tutar Yönünden İskonto İndirimi Yapılması Gerektiğini, KDV'Den Müvekkil Şirketin Sorumlu olmadığını, yine Mahrumiyet Bedeline İlişkin Tazminat Miktarında da Müvekkil Sigorta Şirketinin Sorumlu olmadığını, davayı Kabul Anlamına Gelmemek Kaydıyla Ancak Dava Tarihi İtibariyle Uygulanacak Faizin yasaş faiz olduğunu, beyanlda davanın öncelikle usulden reddine aksi halde esastan reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.
DOSYANIN SAFAHATI:
Mahkememiz 27.06.2024 tarihli ara kararı ile davacı vekilinin karşı taraf ... plakalı aracın trafik kaydı üzerine ihtiyati tedbir konulması talebinin; talebe konu aracın yargılama konusu olmaması nedeniyle reddine dair karar verilmiştir.
DELİLLER:
1-Trafik kazası tespit tutanağı, kazaya ilişkin fotoğraflar, ehliyet ve ruhsat suretleri
2-Araç Kiralama Sözleşmesi
3-Trafik Tescil Kayıtları
Davacının, dava konusu kaza sebebiyle oluştuğunu iddia ettiği hasarlandığını ve değer kaybına uğradığını belirttiği ... plakalı aracına ve davalı ... sürücüsü, davalı ... Yönetimi ve Mobilite Çözümler A.Ş. nin maliki olduğu ... plakalı araca ilişkin trafik tescil kayıtları UYAP sistemi üzerinden çıkartılarak dosyamız arasına alınmıştır.
4- Dava dışı sigorta şirketi nezdindeki hasar dosyası
... plaka sayılı aracın Trafik sigortasını tanzim eden dava dışı Türkiye Sigorta A.Ş. ye müzekkere yazılarak;...nolu sigorta poliçesi ile poliçeye istinaden açılan ... nolu hasar dosyası celp edilmiş, hasar dosyası kapsamında davacıya herhangi bir ödemenin yapılmadığı bildirilmiştir.
5-İzmir ...SHM'nin... D.iş sayılı dosyası
UYAP üzerinden celp edilerek dosyamız arasına alınan dosyanın incelemesinde; tespit isteyen...İnşaat Taahhüt Enerji Turizm Ticaret ve Sanayi A.Ş. Tarafından 31.01.2024 tarihli trafik kazasından dolayı... plaka sayılı araçta meydana gelen maddi hasarın tespitine yönelik açılan dava kapsamında Oto Ekspertiz Uzmanı bilirkişiden aldırılan 01.03.2024 tarihli raporda özetle; "Araçtaki hasar onarım miktarının KDV dahil 342.608,84-TLolduğu, hasar nedeniyle oluşan değer kaybı miktarının 70.000,00-TL olduğu, hasarın onarım süresi için gerekli sürenin 15 gün olduğu" tespitlerinin yapıldığı görülmüştür.
6-Sigorta Tahkim Komisyonu ... sayılı dosyası
Mahkememizce sonucu beklenen ve UYAP üzerinden celp edilerek dosyamız arasına alınan dosyanın incelenmesinde; başvuranın ... İnşaat Taahhüt Enerji Turizm Ticaret ve Sanayi A.Ş., karşı taraf sigorta kuruluşunun Türkiye Sigorta A.Ş. Olduğu, 13.05.2024 tarihli başvurunun, sigorta şirketine ZMMS poliçesi ile sigortalı... plakalı araç ile... plakalı aracın 31.01.2024 tarihinde karıştıkları trafik kazası neticesinde... plaka sayılı araçta meydana gelen hasar bedelinin ve değer kaybının tazmini istemine ilişkin olduğu;
Dosya kapsamında, kusur oranların tespitine ve hasara ilişkin bilirkişi heyetinden aldırılan 18.09.2024 tarihli bilirkişi raporunda; Sigorta şirketine sigortalı...plakalı aracın kazanın meydana gelmesinde %100 kusurlu olduğu, başvurana ait aracın bir kusurunun olmadığı, parça alımlarında herkese uygulanan mutat iskonto oranının %15 olduğu, araçta mutat iskontolu KDV hariç 251.676,25-TL, KDV dahil 302.011,50-TL hasar tespit edildiği, İskontosuz KDV hariç 287.266,18-TL, KDV dahil 344.719,42-TL hasar tespit edildiği, araçta 31.01.2024 tarihli kaza nedeniyle 100.000,00-TL reel değer kaybı meydana geldiği, aracın hasar onarımının sistemli çalışma ile 15 gün süreceği tespitlerinin yapıldığı,
Dosya kapsamında yapılan inceleme neticesinde, taleple bağlı kalınarak başvuranın isteminin kabulü ile taleple bağlılık ve limitle sorumluluk ilkeleri gereği 100.000,00-TL hasar bedeli ve 100.000,00-TL değer kaybı tazminatı toplamı 200.000,00-TL'nin 19.03.2024 tarihinden işleyen yasal faiziyle birlikte sigorta kuruluşundan alınarak başvurana verilmesine itiraz yolu açık olmak üzere karar verildiği, sigorta şirketinin karara itirazı üzerine İtiraz Hakem Heyeti 14.01.2025 tarih 2024/İHK-93757 sayılı kararı ile Uyuşmazlık Hakem kararına itiraz eden sigorta şirketinin itirazlarının reddine dair kesin olarak karar verildiği, kararın taraflara tebliğ edildiği, taraflarca karar karşı doğrudan temyiz yoluna başvurulacağı beyanı üzerine mahkemede hakem kararına karşı saklama dosyası da oluşturulmadığı anlaşıldığından 2024E.214862 -2024/İHK-93757 sayılı karar karşı komisyon içi başvuru yollarının tükendiği anlaşılmış,
Hakem kararının İzmir 7. İcra Müdürlüğünün ...E. Sayılı dosyasında takip konusu edildiği, 31.10.2024 tarihinde başlatılan takipte 100.000,00-TL hasar bedeli, 100.000,00-TL değer kaybı, 6.135,00-TL tahkim yargılama gideri, 30.000,00-TL ilam vekalet ücreti ve toplam 23.804,68-TL olmak üzere 259.939,68-TL alacağın tahsilinin talep edildiği, dosya borçlusu Türkiye Sigorta A.Ş. tarafından dosya borcunun 19.03.2025 tarihinde ödendiği anlaşılmıştır.
7-Bilirkişi raporu
Mahkememizce, davacı şirket ticari defter ve kayıtları üzerinde SMMM bilirkişi marifetiyle inceleme yaptırılmak suretiyle, ticari defterlerin usulüne uygun olarak tutulup tutulmadığı, dava konusu edilen ... plaka sayılı aracın 31/01/2024 tarihli trafik kazasında hasarlanması sebebiyle kiralama faaliyeti sebebiyle kazanç kaybı iddiası kapsamında kaza tarihi olan 31/01/2024 tarihinden önceki döneme ilişkin (2023-2024 yılı) aracın kazancıyla alakalı ve bu dönemle sınırlı olmak kaydıyla ticari defter ve belgeleri üzerinde inceleme yapılarak, davacının kazanç kaybı oluşup oluşmayacağı, oluştu ise miktarı hususlarında aldırılan 03.03.2025 havale tarihli raporda özetle;
İncelene davacı ticari defterlerinin usulüne uygun olarak tutulduğu,
Davacı şirkete ait...plakalı araca 31.01.2024 tarihinde trafikte seyir halindeyken, davalılar ... Yönetimi A.Ş ve sahibi...sürücüsü olduğu... plakalı aracın çarptığı ve söz konusu araçta maddi hasar meydana geldiği, söz konusu aracın kaza sırasında Turan Meydan isimli şahısta 22/01/2024 tarihinde imzalanan kira sözleşmesi ile kiralık olduğu, kaza sonucu davacı şirket tarafından ...ikame araç verilmediği,
... İnşaat Taahhüt Enerji Turizm Ticaret ve Sanayi Anonim Şirketi'nin 2023 yılı ile 2024 yılı Ocak ayı itibariyle dört esas faaliyeti olduğu, esas kazancının "araç kira geliri", "araç satış geliri", "bilet gelirleri" ve "gayri menkul kira geliri"nden meydana geldiği ve en büyük kazancının araç satış gelirlerinden oluştuğu,
Davacı şirketin 2023 yılı itibariyle esas faaliyet karının 105.843.306,92 TL. olduğu, finansman giderinin dikkate alındığında şirketin 21.471.253,60 TL. zararının söz konusu olduğu, şirketin olağan ve olağandışı gelir ve karlar ile gider ve zararlarının da dikkate alınması neticesinde ...İnşaat Taahhüt Enerji Turizm Ticaret ve Sanayi Anonim Şirketi'nin 2023 yılını 8.489.057,48 TL. zararla kapattığı,
... plakalı aracın 2023 yılındaki çalışmasından dolayı brüt satış zararının 49.305,51 TL., faaliyet giderlerinin dikkate alınması halinde şirketin faaliyet zararının 58.575,32 TL., finansman gideri de dikkate alındığında ise aracın kiralama faaliyetleri dolayısıyla 154.595,67 TL. zarar ettiği,
Aracın 2024 yılındaki Ocak ayı çalışmasından dolayı brüt satış zararının 3.046,57 TL., faaliyet giderlerinin dikkate alınması halinde faaliyet zararının 4.310,64 TL., aracın 2024 yılındaki finansman gideri dikkate alınması durumunda ise aracın kiralama faaliyetleri dolayısıyla 16.313,58 TL. zarar ettiği,
... plakalı araç için 2023 yılında düzenlenen 106.397,53 TL. tutarındaki 21 adet faturanın dikkate alınması durumunda brüt satış zararının 29.518,27 TL., faaliyet zararının 38.788,38 TL., 2023 yılında araca isabet eden finansman gideri dikkate alındığında ise aracın kiralama faaliyetleri dolayısıyla şirketin 134.808,73 TL. zarar ettiği,
35 BFZ 465 plakalı aracın 6 adet Ocak 2024 ayı faturasının dikkate alınması halinde 10.971,59 TL. brüt satış karı elde ettiği, 9.707,52 TL. de faaliyet karının olduğu, ancak 2024 yılı Ocak ayı finansman gideri dikkate alındığında ise aracın kiralama faaliyetleri dolayısıyla şirketin 2.295,42 TL. zarar ettiği,
Ticari araç kazanç kaybının, bir ticari aracın trafik kazası, arıza veya diğer zararlı olaylar sonucunda kullanım dışı kalması nedeniyle meydana gelen gelir kaybını ifade ettiğinden söz konusu şirketin gelir tablosu ve mizanları ile düzenlediği faturalar da dikkate alındığında 35 BFZ 465 plakalı aracının 15 günlük onarımı süresince 2023 yılı ve 2024 yılı (Ocak ayı) dönemleri esas alındığında şirketin araç kiralama faaliyeti de dahil olmak üzere tüm faaliyetleri nedeniyle zarar ettiğinden bir kazanç kaybına uğramadığı, rapor edilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Zamanaşımı def' i yönünden;
2918 Sayılı KTK' nun 109/2 maddesinde" Motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin, zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve herhalde, kaza gününden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar." hükmü yer almaktadır. Eldeki davada, davaya konu kazanın 31.01.2024 tarihinde meydana geldiği, dolayısıyla 20.06.2024 olan dava tarihi itibariyle zamanaşımı süresinin dolmadığı anlaşıldığından davalı... Yönetimi ve Mobilite Çözümler A.Ş. vekilinin zamanaşımı def'inin reddine karar verilmiştir.
Husumet itirazı yönünden;
Davalı... Yönetimi ve Mobilite Çözümler A.Ş. vekili cevap dilekçesinde, müvekkiline ait aracın davalı Yakup Yıldız' a kiralandığı, kiracı işleten olduğundan işleten sıfatına haiz olmayan müvekkili yönünden husumet itirazında bulunmuştur.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu hükümlerine göre, trafik kaydı işleteni kesin olarak gösteren bir karine değilse de onun kim olduğunu belirleyen güçlü bir kanıt niteliğindedir. Ancak, trafik kaydına rağmen işletenliğin 3. kişi üzerinde bulunmasını engelleyen bir yasa hükmü yoktur. Aynı yasanın 3. maddesinde "İşleten: araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görünen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehin gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak, ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır." şeklinde tanımlanmıştır. Aynı kanunun 85. maddesinde ise "bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen bilet ile işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar." hükmüne yer verilmiştir.
Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, araç malikleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılması için bir başka kimseye devredilmesi halinde (kısa bir süre için kiralanmaması kaydıyla) artık üzerindeki fiili hakimiyeti kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda o aracı kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekir. Bunun sonucu olarak da, araç maliki sorumlu tutulmamalıdır. Gerek doktrinde, gerekse Yargıtay’ın uygulamalarında, kiracının işleten sıfatının belirlenmesinde, kira sözleşmesinin uzun süreli olması, araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması gerekmektedir. Somut olayda davalı ... Yönetimi ve Mobilite Çözümler A.Ş. nin maliki olduğu aracın, rent a car aracı olarak kaza tarihini de kapsayan 18.01.2024-16.02.2024 tarihleri arasında geçerli olmak üzere kısa süreli olarak davalı Yakup Yıldız'a kiralandığı, dolayısıyla davalı malikin araç üzerindeki fiili hakimiyetinin ortadan kaldığından söz edilemeyeceği anlaşıldığından, davalı vekilinin müvekkili yönünden pasif husumetin bulunmadığı yönündeki savunmalarına itibar edilmemiştir.
Davanın esası yönünden:
Dava, trafik kazası nedeniyle davacıya ait araçta oluştuğu iddia edilen hasar bedelinin, değer kaybının ve kazanç kaybının tazmini istemine ilişkindir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık, 31/01/2024 tarihinde meydana gelen trafik kazasında tarafların kusur durumlarının ne şekilde olduğu, kaza sebebiyle davacının aracında hasar ve değer kaybı meydana gelip gelmediği, davacının hasar bedelinin, değer kaybının ve kazanç kaybının tazmini taleplerinin yerinde olup olmadığı noktalarında toplanmaktadır.
Dava konusu trafik kazasının; 31.01.2024 günü saat 20:30 sıralarında, davalı sürücü Yakup Yıldız sevk ve idaresindek... plakalı aracı ile Westpark yan yoldan Cengizhan mahallesi istikametine seyri sırasında dolmuş durakları mevkinde sola dönmek için manevra yaptığı esnada aracının ön kısımları ile Cengizhan Mahallesinde... istikametine doğru yan yolda seyreden... sevk ve idaresindeki davacıya ait... plakalı aracın ön kısımlarına çarpması neticesinde meydana geldiği;
Açıklanan oluş şekliyle gerçekleşen kazada,...plaka sayılı araç sürücüsü davalı ... dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranış faktörleriyle davacı aracına çarparak sebebiyet verdiği kazada 2918 sayılı KTK.'nun diğer sürücü kusurlarından olan 53/1-b maddesinde düzenlenen -sola dönüşlerde sürücünün dönüşe başlamadan önce sağdan gelen taşıtlara ilk geçiş hakkını vermesi- kuralını ihlal ettiği anlaşıldığından kazanın oluşumunda asli ve tam kusurlu olduğu, davacıya ait... plaka sayılı araç sürücüsü ... kazanın oluşumuna katkı sağlayacak etken herhangi bir kusurunun bulunmadığı kaza tespit tutanağı ile kesinleşen Sigorta Tahkim Komisyonu ... sayılı dosyasında aldırılan bilirkişi heyet raporu doğrultusunda Mahkememizce değerlendirilmiştir.
Mahkememizce, Sigorta Tahkim Komisyonu dosyasında alınan bilirkişi raporu davalılara tebliğ edilmiştir.
Kazanın oluşumuna asli ve tam kusuruyla sebebiyet veren ...plakalı aracın maliki davalılardan ... ve Mobilite Çözümler A.Ş. olup, diğer davalı ... ise aracın kaza anındaki sürücüsüdür.
Yukarıdaki izah şeklinde meydana geldiği anlaşılan trafik kazasında, kazaya etken kusuru bulunmayan davacıya ait... plakalı aracın hasar gördüğü, olayda... plakalı araç sürücüsünün tam kusurlu olduğu, davacıya ait araç sürücüsünün kusurunun bulunmadığı, denetime ve hüküm kurmaya elverişli kesinleşen Sigorta Tahkim Komisyonu... sayılı dosyasında bilirkişi heyetinin 18.09.2024 tarihli raporu doğrultusunda, meydana gelen kaza neticesinde davacıya ait ... plakalı aracın ön kısımlarından hasarlandığı, çarpmanın etkisiyle ön sürücü ve yolcu hava yastığının açılmış olduğu, ön camın kırıldığı, araçta mutat iskontolu KDV hariç 251.676,25-TL KDV dahil hasar tespit edildiği, iskontosuz KDV hariç 287.266,18-TL, KDV dahil 344.719,42-TL hasar tespit edildiği, araçta meydana gelen reel değer kaybının 100.000,00-TL olduğu, aracın hasar onarımının sistemli çalışma ile 15 gün süreceği tespitlerinin yapıldığı,
Mahkememiz davacısı tarafından... plakalı karşı araç sigortacısı dava dışı Türkiye Sigorta A.Ş. aleyhine sigorta tahkim komisyonuna dava konusu trafik kazasından kaynaklı hasar bedeli ve değer kaybına ilişkin tazminat başvurusunda bulunulduğu, tahkim komisyonu tarafından 25.10.2024 tarih ... Esas ve ... karar sayılı karar ile davacının başvurusunun kabulü ile taleple bağlılık ve limitle sorumluluk ilkeleri gereği 100.000,00-TL hasar bedeli ve 100.000,00-TL değer kaybı tazminatının sigorta şirketi tarafından davacıya ödenmesine karar verildiği, İtiraz Hakem Heyetinin 14.01.2025 tarih 2024/İHK-93757 sayılı kararı ile kesinleşen Sigorta Tahkim komisyonu kararının icrasına ilişkin İzmir 7. İcra Müdürlüğü'nün 2024/9683 esas sayılı dosyası üzerinden başlatılan takipte dava dışı sigorta şirketi tarafından alacağın 19.03.2025 tarihinde ödendiği, dava dışı ZMMS sigorta şirketinin poliçe limitinin tamamının tüketildiği anlaşılmıştır.
Yargıtay'ın yerleşmiş kararlarında belirtildiği üzere sigorta şirketi ile anlaşmalı ya da yetkili servisleri arasında yapılan anlaşmalara göre iskonto uygulanması davacıyı bağlamayacak olup, sigorta şirketinin iskonto indirimi yapılmadan davacının gerçek zararından sorumlu olduğu, sigorta şirketi poliçeden kaynaklanan tazmin borcunu yerine getirirken gerçek zararı ödemekle yükümlü olduğundan, aracın onarımı yapılsın ya da yapılmasın onarıma ilişkin fatura olsun ya da olmasın hasar bedeli üzerinden hesaplanan KDV'yi de zarar görene ödemek zorunda olduğu değerlendirilerek, Mahkememizce hükme esas alınan hakem dosyasında alınan bilirkişi raporu uyarınca ... plaka sayılı araçta yedek parça ve işçilik olmak üzere KDV dahil toplam 344.719,42-TL hasar meydana geldiği kabul edilmiştir.
Tüm dosya kapsamı üzerinden yapılan inceleme neticesinde; dava dışı sigorta şirketi tarafından Sigorta Tahkim Komisyonu kararının icrasına ilişkin İzmir ... İcra Müdürlüğünün...esas sayılı dosyası üzerinden başlatılan ilamlı takip dosyası kapsamında davacıya aracında meydana gelen hasar bedeline yönelik olarak 19.03.2025 tarihinde yapılan 100.000,00-TL ödeme mahsup edildiğinde davalıların bakiye sorumluluk bedelinin 244.719,00-TL olacağı tespit edilmiştir.
Davacının değer kaybı tazminatı talebi yönünden, bilirkişi raporunda hesap edilen değer kaybının Yargıtay içtihatları doğrultusunda aracın hasarsız halinin ikinci el piyasa değeri ile hasarlı halinin serbest piyasadaki ikinci el değeri arasındaki farka göre hesaplandığı ve Mahkememizce hükme esas alınan hakem dosyası bilirkişi raporu uyarınca, davaya konu... plakalı davacıya ait araçta meydana gelen reel değer kaybının 100.000,00-TL olduğunun tespit edildiği, kesinleşen Sigorta Tahkim komisyonu kararının icrasına ilişkin İzmir ... İcra Müdürlüğü'nün... esas sayılı dosyası üzerinden başlatılan takipte dava dışı sigorta şirketi tarafından değer kaybına ilişkin alacağın 19.03.2025 tarihinde davacıya ödendiği, yapılan bu ödemenin esasen davacının haksız fiil tarihi itibariyle meydana gelen değer kaybı zararını karşıladığı anlaşılmakla, davacının meydana gelen gerçek zararı yapılan ödeme ile giderildiğinden, bakiye değer kaybı zararının bulunmadığı kanaatiyle sübut bulmayan talebe ilişkin davanın reddine karar vermek gerekmiştir.
Davacının kazanç kaybının tazmini talebi yönünden, mahkememizce davacı şirketin ticari defter ve kayıtları üzerinde inceleme yaptırılmak suretiyle alınan bilirkişi raporunda tespit edildiği üzere; davacının maliki olduğu davaya konu ...plaka sayılı aracın değişik tarihlerde değişik tutarlar üzerinden kiralandığı, davacı şirketin gelir tablosu ve mizanları ile düzenlediği faturalar da dikkate alındığında... plakalı aracının 15 günlük onarımı süresince 2023 yılı ve 2024 yılı Ocak ayı dönemleri esas alındığında şirketin araç kiralama faaliyeti de dahil olmak üzere tüm faaliyetleri nedeniyle zarar ettiği dolayısıyla kazanç kaybına ilişkin zararının bulunmadığı anlaşıldığından sübut bulmayan talebe ilişkin davanın reddine karar vermek gerekmiştir.
Bu surette belirlenen hasar bedeli tazminatının davalı... Yönetimi A.Ş. yönünden kaza tarihi olan 31/01/2024 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi, davalı ...yönünden kaza tarihi olan 31/01/2024 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müteselsilen alınarak davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
Davacının talep konusu ettiği delil tespit giderlerinin yargılama giderleri kısmında hüküm altına alınmasına karar verilmiştir.
Davacı vekili tarafından AAÜT 16/2-c gereği arabuluculuk vekalet ücretine hükmedilmesi talebinin, bahse konu yasal düzenlemenin vekil ile müvekkili arasındaki iç ilişki ile ilgili bir düzenleme olması nedeni ile reddine karar verilerek açıklanan tüm bu hususlar kapsamında aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın KISMEN KABULÜNE,
- 244.719,00-TL bakiye hasar bedeli tazminatının davalı...Yönetimi A.Ş. yönünden kaza tarihi olan 31/01/2024 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi, davalı ... yönünden kaza tarihi olan 31/01/2024 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
- Değer kaybı tazminatı ve kazanç kaybının tazmini talepleri yönünden davanın REDDİNE,
2-Alınması gereken 16.716,75-TL karar ve ilam harcının başlangıçta peşin harç olarak alınan 427,60-TL ile tamamlana harcı olarak yatırılan 4.220,00-TL harcından mahsubu ile bakiye 12.069,15-TL harcın davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak Hazineye gelir kaydına,
3-7155 sayılı yasanın 19/12/2018 tarihinde yürürlüğe giren 23.maddesiyle eklenen 6325 sayılı yasanın 18/A maddesi gereğince İzmir Arabuluculuk Bürosunun ... başvuru nolu dosyası ile taraflar arasında yapılan arabuluculuk faaliyeti sonunda, ileride haksız çıkacak taraftan alınmak üzere Hazine tarafından karşılanan 3.800,00-TL arabuluculuk ücretinin yargılama gideri olarak davanın kabul edilen bölümü üzerinden hesaplanan 3.397,67-TL'sinin davalı Ziraat Filo Yönetimi A.Ş.'den alınarak, 2,33-TL'sinin davacıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,
4-Davacı tarafça yapılan 427,60-TL peşin harç ile 4.220,00-TL olarak yatırılan tamamlama harcı olmak üzere toplam 4.647,60-TL'nin yargılama giderlerine dahil edilmeksizin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacının iş bu dosyada yaptığı ve karşıladığı toplam 6.898,60-TL yargılama gideri (tebligat+ posta masrafı+ bilirkişi rapor ücreti +başvurma harcı) ile İzmir ...SHM'nin... D.iş sayılı dosyasında yapılan toplam 6.080,60-TL olmak üzere 12.979,20-TL yargılama giderinden davanın kabul ve red oranına göre hesaplanan 12.971,24-TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, bakiye kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
6-Davacı kendini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihindeki AAÜT gereğince davanın kabul edilen bölümü üzerinden hesaplanan 39.155,04-TL vekalet ücreti ile İzmir ...SHM'nin... D.iş sayılı dosyasında takdir edilen 4.700,00-TL delil tespiti vekalet ücreti olmak üzere 43.855,04-TL vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
7-Davalı... Yönetimi A.Ş kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihindeki AAÜT gereğince davanın red edilen bölümü üzerinden hesaplanan 150,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak adı geçen davalıya verilmesine,
8-Davacının arabuluculuk vekalet ücreti talebinin reddine,
9-Karar kesinleştiğinde ayrıca karar yazılmaya gerek görülmeden artan gider avansının resen ilgilisine iadesine,
Dair, davacı vekili ile davalı... A.Ş. Vekilinin yüzüne karşı, diğer davalı tarafın yokluğunda HMK'nın 345. maddesi uyarınca gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içinde İzmir Bölge Adliye Mahkemesince incelenmek üzere istinaf yolu açık olarak verilen karar açıkça okundu, ana çizgileriyle anlatıldı. 25/09/2025
Katip...
¸
Hakim...
¸