T.C.
İZMİR
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/422 Esas
KARAR NO : 2025/424
DAVA : İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 09/07/2024
KARAR TARİHİ : 08/05/2025
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVACININ İSTEMİNİN ÖZETİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket nezdinde ... nolu trafik poliçesi ile sigortalı, davalının maliki olduğu... plakalı çekici sürücüsü -kaza tespit tutanağına göre sürücüsü firar olarak belirtilen- sevk ve idaresinde iken 05/11/2021 tarihinde Karayolları Genel Müdürlüğüne ait SGS Geçiş Sisteminin hasarlanmasına neden olduğunu, kazadan hemen sonra kaza yerine gelen polisler tarafından düzenlenen Trafik Kazası Tespit Tutanağında da görüleceği üzere; Karayolları Trafik Kanununun 47/1d maddesinin ihlal edilmiş olduğunun belirtildiğini, ayrıca ehliyetsiz sürücünün kazanın oluşumunda %100 ve asli kusurlu olduğunu, davalının asli ve tam kusurlu olarak, Karayolları Genel Müdürlüğüne ait SGS Geçiş Sisteminin hasara uğraması dolayısıyla düzenlenen Hasar Keşif Raporuna istinaden müvekkil şirketçe poliçe kapsamında ödenen toplam 68.729,00- TL nin tamamından sorumlu olduğunu, ödenen hasar tutarı yönünden davalı tarafça bir ödeme yapılmayınca Karayolları Trafik Kanunu’nun 95. Maddesi, trafik sigorta poliçesinin genel şartlarının B.4/b hükümlerine göre sürücünün ehliyetnamesiz olması nedeni ile ödenen tazminatın rücuen tazmini için poliçede sigortalı görünen ... aleyhine İzmir... İcra Müdürlüğünün...Esas sayılı dosyası ile takip başlatıldığını, İzmir... İcra Müdürlüğünün...Esas sayılı dosyasından gönderilen ödeme emrine istinaden davalı tarafından borca itiraz edildiğini, dava ikame edilmeden önce zorunlu arabuluculuk yoluna başvurulduğunu ancak olumsuz sonuçlandığını beyanla fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla borçlu davalının haksız ve zaman kazanma amaçlı itirazının iptaline, takibin devamına ve davalının % 20’den aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına mahkûm edilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
DAVALININ SAVUNMASININ ÖZETİ:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkil taraf ile davacı tarafın arasındaki sözleşme sigorta sözleşmesi olup tüketici hukukuna tabi olduğunu bu nedenle görevli mahkemenin Tüketici Mahkemeleri olduğunu, görevsizlik kararı verilmesi gerektiğini, davacı tarafın kusur iddiasının gerçeği yansıtmadığını, kaza yeri ile ilgili keşif taleplerinin bulunduğunu, keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda müvekkile ait aracın %100 kusurlu olmadığının ortaya çıkacağını, davacı tarafın gerçekleşen kaza sonucunda SGS geçiş sisteminin hasara uğradığını ve bu hasarın Hasar Keşif Raporuna istinaden ödendiğini ve toplam miktarın 68.729,00 Türk Lirası olduğunu iddia ettiğini, hasar keşif raporunun müvekkiline tebliğ edilmeyerek itiraz hakkı tanınmadığını, müvekkil tarafa itiraz hakkı tanınmadan yapılan ödemenin geçerliliğinin bulunmadığını beyanla öncelikle davanın usulden reddi ile görevsizlik kararı verilmesine, aksi halde haksız ve mesnetsiz açılan davanın esastan reddine, haksız şekilde talep edilen İcra İnkar Tazminatının reddine yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.
DELİLLER:
1-Trafik kazası tespit tutanağı
2-Davacı ... nezdindeki hasar dosyası
Davacı ... tarafından tanzim edilen... nolu sigorta poliçesi ve ekleri Mahkememize sunulmuş, hasar dosyası kapsamında 05/11/2021 tarihinde meydana gelen olayda zarar gören Karayolları Genel Müdürlüğüne ait SGS Geçiş Sisteminde oluşan hasar bedeline ilişkin 05.04.2022 tarihinde 68.729,00-TL ödeme yapıldığı bildirilmiş, ödemeye ilişkin dekont ibraz edilmiştir.
3- Trafik Tescil Kayıtları
...plaka sayılı araç ile... yarı römork plakalı aracın tescil bilgileri sistem üzerinden çıkartılarak dosyamız arasına alınmıştır.
4-Hasar Keşif Raporu ile Hasar Tespit Tutanağı
Dava dışı Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından 05/11/2021 tarihinde...(... Y.römork) plakalı aracın karışmış olduğu olay nedeniyle zarar gören SGS Geçiş Sisteminde ki hasarın tespitine ilişkin tanzim edilip onaylanan 10.03.2022 tarihli Hasar Keşif raporunda İzmir -Çeşme Otoyolu km.1+400 bulunan SGS Geçiş Sisteminde meydana gelen hasarın 68.729,00-TL olduğu tespitlerinin yapıldığı anlaşılmıştır.
5-Hasar bildirim ihbarı
6-Ödeme dekontu
7-İzmir... İcra Dairesinin...Esas Sayılı dosyası
UYAP sistemi üzerinden celp edilerek dosyamız arasına alınan dosyanın incelenmesinde; alacaklı... Sigorta A.Ş. tarafından borçlu ... aleyhine, sigortalı... plakalı aracın 05.11.2021 tarihinde Karayolları Genel Müdürlüğünün SGS Geçiş sistemi ekipmanlarına çarparak hasarına sebep olduğu olaya ilişkin sürücünün olay yerini terk etmesi nedeniyle hasarın rücuen tahsili talebiyle 68.729,00-TL asıl alacak, 4.804,44-TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 73.533,44-TL alacak için 13.09.2022 tarihinde genel haciz yoluyla takip başlatıldığı, borçlunun 08.11.2022 tarihli dilekçesi ile takip alacaklısının ödeme emrine konu ettiği 73.533,44 TL tutarındaki takip çıktılı alacağa, borcun aslına, fer’ilerine, işlenmiş faize, takip sonrası faizine, faiz başlangıç tarihine, faiz türüne, icra harç masraf ve giderlerine, ödeme emrine, vekalet ücretine, dayanak belgeye, takibe konu borcun sebebi gösterilen taraflar arası ilişkiye, takip talebine itirazla takibin durdurulmasının talep edildiği, itiraz üzerine İcra Müdürlüğünün 08.11.2022 tarihli kararı ile itiraz eden borçlu vasisine ödeme emrinin 02.11.2022 tarihinde tebliğ edildiği, borçlunun borca/takibe itirazını belirtilen 7 günlük itiraz süresi içerisinde yaptığı anlaşıldığından; alacaklının veya vekilinin yetkili mahkemeden takibin itiraz eden borçlu yönünden devamı hususunda bir karar getirinceye kadar itiraz eden borçlu hakkındaki takibin durdurulmasına karar verildiği anlaşılmıştır.
8-Bilirkişi raporu
Mahkememizce, dava konusu trafik kazasında tarafların kusur durumlarının belirlenmesi, davalıya ait aracın kaza sebebiyle dava dışı Karayolları Genel Müdürlüğüne ait SGS Geçiş Sistemine zarar verip vermediği, zarar verdi ise meydana gelen gerçek zarar miktarının ne kadar olduğunun tespit edilmesi, bu yönde davacı ... tarafından dava dışı Karayolları Genel Müdürlüğüne ödenen bedelin makul ve gerçeğe uygun olup olmadığının tespit edilmesi, davacı ... tarafından, davalıya ait aracın verdiği hasardan bahisle yapılan dava dışı üçüncü kişiye yapılan ödeme ve rücu talebi değerlendirilerek, davacının takipteki asıl alacak ve işlemiş faiz miktarının yerinde olup olmadığı ve talep edilebilecek asıl alacak ve işlemiş faiz bedelini ne kadar olacağının hesap edilmesi hususlarında Elektrik Mühendisi bilirkişi, Trafikçi bilirkişi ve Sigorta Hukuku Alanında Uzman Nitelikli Hesaplama uzmanı bilirkişiden oluşan heyetten aldırılan 06.04.2025 havale tarihli raporda özetle;
Tüm dava dosyası bir bütün olarak incelendiğinde fotoğraflar kaza krokisinin özet ile uyumlu olduğu, meydana gelen olayın firari... plakalı kamyon sürücüsünün Güzelbahçe istikametine sağ şeritte seyir halinde iken belirtilen noktaya geldiği esnada aracının yarı römorkunda bulunan damper olarak tabir edilen kısmın tedbirsiz şekilde açılmasıyla Güzelbahçe gişeler mevkiinde bulunan SGS geçiş sistemine çarpması ile meydana geldiğinin anlaşıldığı sürücülerin araç kullanımlarında ve seyir halindeyken karayolları trafik kanununda belirtilen kural ve kaidelere uymak ve riayet etmek zorunda oldukları, ...lakalı kamyon sürücüsünün aracının teknik özelliklerini bilerek damperi kapalı tutarak seyir etmesi gerekirken özensiz davranarak sabit cisme çarptığından dolayı 2918 sayılı KTK 128 maddesinde belirtilen Araçların Boyutları ve Ağırlıkları başlıklı; "a) Karayollarında seyreden araçların yüklü ve yüksüz olarak uyacakları boyutların ve bu araçların karayolu yapısına zarar vermeden güvenle seyredebilecekleri ağırlıkların aşağıda belirtilen şartlara uygun olması zorunludur." hükmünü ihlal ettiğinden kazanın oluşumunda etken olduğu,
Olay nedeniyle meydana gelen kamu zararının 68.729,00 TL olduğu ve iş bu bedelin piyasa şartlarına uygun olduğu,
Davacı ... şirketinin, Karayolu Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Poliçesi Genel Şartlarının f) fıkrasına göre sigortalı aracı kullanan sürücünün tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme, can güvenliği nedeniyle uzaklaşma gibi zorunlu hallerden biri olmamasına rağmen kaza mahallini terk için kendi sigortalısı yani davalı tarafa rücu etme hakkına sahip olduğu,
Dolayısı ile davacı tarafın İzmir... İcra Müdürlüğü'nün...E. Sayılı dosyasından icra takip tarihi itibariyle; 68.729,00 TL. Asıl alacak (maddi hasar), 4.871,17 TL. İşlemiş faizi (04.04.2022/13.09.2022 avans) olmak üzere 73.600,17 TL. alacaklı olduğu, davalı tarafın İzmir... İcra Müdürlüğü'nün...E. sayılı dosyasından yapmış olduğu itirazında haksız olduğu kanaatine varıldığı, rapor edilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Görev itirazı yönünden;
Asliye Ticaret Mahkemeleri, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 5. Maddesi gereğince ticari davalara bakmakla görevlidir. Ticarî davalar, TTK.nun 4/1. maddesinde sayılmış olup, buna göre, “Her iki tarafın da ticarî işletmesi ile ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ile tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın aynı maddenin a), b), c), d), e) ve f) bentlerinde sayılan davalar” ticari dava olarak adlandırılmıştır. TTK.nun 1483 ve devamı maddelerinde zorunlu mesuliyet sigortaları düzenlenmiş olup, davacı ... şirketinin, ZMMS poliçesinden kaynaklı sorumluluğu sebebiyle 3. kişiye ödediği hasar bedelinin sigortalısından rücuen tazmini talebinde bulunduğu, sigortalı aracın ticari araç vasfında olduğu anlaşıldığından eldeki dava, ticari dava niteliğinde olduğuna göre davalı vekilinin görev itirazı yerinde görülmemiştir.
Davanın esası yönünden;
Dava; ZMSS poliçesine dayalı olarak davacı ... şirketinin 3. kişiye ödediği hasar bedelinin kendi sigortalısından rücuen tahsiline ilişkin İzmir...İcra Müdürlüğünün...sayılı dosyasında başlatılan takibe davalı tarafından yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık, 05/11/2021 tarihinde meydana gelen trafik kazası sebebiyle düzenlenen kaza tespit tutanağında yapılan kusur durumuna ilişkin tespitin yerinde olup olmadığı, meydana gelen trafik kazasında davacının sigortalısı olan aracın kaza sonrasında firar eden sürücüsü tarafından dava dışı Karayolları Genel Müdürlüğüne ait SGS Geçiş Sistemine zarar verilip verilmediği, zarar verildi ise meydana gelen gerçek zarar miktarının ne kadar olduğu, davacı ... şirketinin dava dışı Karayolları Genel Müdürlüğüne ödediği hasar bedelini olay yeri terk sebebiyle davalı sigortalısından rücuen tazmini talebinin ve bu yönde başlatılan takibin yerinde olup olmadığı ve takipteki faiz talebinin yerinde olup olmadığı noktalarında toplanmaktadır.
Dosyaya ibraz edilen tutanak, kroki, fotoğraf, bilgi ve beyanlara göre olayın ,05.11.2021 günü saat 04.00 sıralarında...plakalı ve buna bağlı... yarı römork sürücüsünün Urla'dan Güzelbahçe istikametine sağ şeritte seyir halinde iken İzmir ili Güzelbehçe ilçesi Urla Güzelbahçe gişeler mevkiinde otoyol 32-03-001 +400 'de bulunan Karayolları Genel Müdürlüğüne ait SGS Geçiş Sistemine aracının yarı römorkunda bulunan damper olarak tabir edilen kısmın tedbirsiz şekilde açılarak çarpması sonucu meydana geldiği anlaşılmaktadır. Olayın oluşumunda kaza tespit tutanağı ile alınan bilirkişi raporunun aynı yönde olmakla kazanın oluşumunda...plakalı çekici ve buna bağlı... yarı römork sürücüsünün asli ve tam kusurlu olduğu kabul edilmiştir.
Açıklanan oluş şekliyle gerçekleşen olayın oluşumunda...plakalı çekici ve buna bağlı... yarı römork sürücüsünün 2918 sayılı KTK'nın araçların boyutları ve ağırlıkları başlıklı 128. maddesinin a bendinde yer alan; "Karayollarında seyreden araçların yüklü ve yüksüz olarak uyacakları boyutların ve bu araçların karayolu yapısına zarar vermeden güvenle seyredebilecekleri ağırlıkların aşağıda belirtilen şartlara uygun olması zorunludur." hükmünü ihlal ettiği kanaatine varılmıştır.
Davacı ...Ş. dava konusu kazaya asli kusuruyla sebebiyet veren...plakalı sayılı aracın zorunlu mali mesuliyet sigortacısı olup, davalı ise aracın işletenidir. Davaya konu trafik kazasına sebebiyet veren ...plakalı aracın olayda hasarlanmasına sebep olduğu Karayolları Genel Müdürlüğüne ait SGS Geçiş Sistemi ekipmanlarında oluşan hasar bedeline ilişkin davacı ... tarafından 3.kişi Karayolları Genel Müdürlüğüne 05.04.2022 tarihinde 68.729,00-TL hasar ödemesi yapıldığı, davaya dayanak olan takip dosyasında üçüncü kişiye ödenen toplam 68.729,00-TL'nin kazaya sebebiyet veren sigortalı araç sürücüsünün kaza yerini terk etmiş olduğunun anlaşılması sebebiyle davalı sigortalıdan rücuen tahsilinin talep edildiği anlaşılmaktadır.
Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının B.4 "Zarar Görenlerin Haklarının Saklı Tutulması Ve Sigortanın Sigortalıya Rücu Hakkı" başlıklı maddesinde ödemede bulunan sigortacının sigortalısına rücu sebepleri düzenlenmiştir. İlgili maddede sayılan rücu sebepleri birbirinden bağımsız sebepler olup, rücu sebeplerinden birinin bulunması halinde sigorta şirketi yapılan hasar ödemesinin rücuen tazminini sigortalısından talep edebilir.
Somut uyuşmazlıkta çözümlenmesi gereken sorun ZMMS poliçesi bulunan dava konusu araç bakımından meydana gelen trafik kazası neticesinde olay mahallinin terk edilmesinin tek başına poliçeyi teminat kapsamından çıkarıp çıkarmadığına ilişkindir.
Sigorta hukukunda asıl olan, sigorta poliçesi kapsamında kalan rizikonun gerçekleşmesi halinde zararın sigortacı tarafından karşılanmasıdır. Ancak bazı durumlara ilişkin kanuna veya poliçe genel şartlarına hükümler konularak, zarar teminat dışına çıkarılabilmektedir. ZMMS genel şartlarının B.4 maddesinde de teminat harici olan hususlar düzenlenmiş olup, bunlardan bir tanesi de kazadan sonra olay yerinin terk edilmesidir.
01.06.2015 tarihinden sonra düzenlenen zorunlu trafik sigorta poliçeleri nedeniyle bedensel hasarlı trafik kazası sonucu zarar gören hak sahiplerine ödemede bulunan zorunlu trafik sigortacısı, kendi akidi olan sigortalısına karşı Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının B.4 maddesine göre olay yerini terk nedeniyle rücu davası açabilecektir. Zira bedensel hasarlı trafik kazalarında 01.06.2015 tarihinde yürürlüğe giren Genel Şartların B.4 maddesinde ifade edilen haller ile benzer zorunlu haller dışında olay yerini terkin, içe rücu sebebi olduğu kabul edilmiştir. Olay yerini terk ile içe rücu sebebi gerçekleşmiş olup olay yerini Genel Şartların B.4. maddesinde sayılan haller ile benzer zorunlu nedenlerden biri nedeniyle terk ettiğini, dolayısıyla rücu sebebinin oluşmadığını ispat yükü ise sigortalıdadır. Sigortalı kaza yerini ancak Genel Şartların B.4. maddesinde sayılan zorunlu nedenlerden biri nedeniyle terk ettiğini ispatlar ise rücu durumundan kurtulacaktır.
Buna göre, "bedeni hasar"a neden olan trafik kazalarında sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme, can güvenliği nedeniyle uzaklaşma gibi zorunlu haller hariç olmak üzere, olay yerini terk etmesi veya kaza tutanağı, alkol raporu vb. kazanın oluş koşullarına ilişkin gereken belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranması halinde sigorta şirketinin zarar gören 3. kişilere ödediği tazminatı sigortalısına rücu hakkı bulunmaktadır.
Rücu için gerekli sebebin, sigortalı araç sürücüsünün olay yerini terk sebebinin ZMMS genel şartları B.4/f bendi kapsamında "tedavi" veya "yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme", "can güvenliği nedeniyle uzaklaşma" gibi zorunlu hallerden birine dayanması gerekmektedir. Somut olayda; sigortalı araç sürücüsü olay yerini terk sebebinin ZMMS genel şartları B.4/f bendi kapsamında "tedavi" veya "yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme", "can güvenliği nedeniyle uzaklaşma" gibi zorunlu hallerden olmadığı, olay yerinden kaçtığı anlaşılmıştır. Bu halde B.4.f maddesi gereği rücu imkanı olduğu açık olmakla davacı tarafın rücu talebinin yerinde olduğu değerlendirilmiştir.
Davacının dava dışı Karayolları Genel Müdürlüğüne ait İzmir ili Güzelbehçe ilçesi Urla Güzelbahçe gişeler mevkiinde otoyol 32-03-001 +400 'de bulunan SGS Geçiş Sistemi ekipmanlarında meydana gelen hasar sebebiyle ödenen bedele ilişkin davalı sigortalısına rücu hakkının doğduğu, bu sebeple davacı tarafından davalı aleyhinde başlatılan takibin yerinde olduğu kanaatiyle davanın kabulüne, davalının itirazının iptaline karar vermek gerekmiş, alacak belirlenebilir olduğundan davalı aleyhine icra inkar tazminatına da hükmedilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın KABULÜNE, davalının İzmir... İcra Müdürlüğünün...Esas sayılı takip dosyasındaki itirazının iptaline, takibin kaldığı yerden devamına,
2-Hükmolunan alacağın %20'si oranında (14.706,68-TL) icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
3-Karar tarihi itibariyle alınması gereken 5.023,06-TL karar ve ilam harcından peşin alınan 888,10-TL harç ile icra dosyasına yatırılan 367,67-TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 3.767,30-TL harcın davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,
4-7155 sayılı yasanın 19/12/2018 tarihinde yürürlüğe giren 23.maddesiyle eklenen 6325 sayılı yasanın 18/A maddesi gereğince İzmir Arabuluculuk Bürosunun ... başvuru nolu dosyası ile taraflar arasında yapılan arabuluculuk faaliyeti sonunda, ileride haksız çıkacak taraftan alınmak üzere Hazine tarafından karşılanan 3.600,00-TL arabuluculuk ücretinin yargılama gideri olarak davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,
5-Davacı tarafça peşin harç olarak yapılan 888,10-TL, başvurma harcı olarak yapılan 427,60-TL olmak üzere toplam 1.315,70-TL ile davacının iş bu dosyada yaptığı ve karşıladığı toplam 10.755,00-TL yargılama gideri olmak üzere toplam 12.070,70-TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Davacı kendini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihindeki AAÜT gereğince hesaplanan 30.000,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7-Kararın kesinleşmesi halinde, ayrıca karar yazmaya gerek görülmeden kalan gider avansının ilgilisine iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda HMK'nın 345. maddesi uyarınca gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içinde İzmir Bölge Adliye Mahkemesince incelenmek üzere istinaf yolu açık olarak verilen karar açıkça okundu, ana çizgileriyle anlatıldı. 08/05/2025
Katip ...
eimza
Hakim ...
eimza