T.C.
İZMİR
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/466 Esas
KARAR NO : 2025/816
DAVA : İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan Semenin Tenzili)
DAVA TARİHİ: 23/07/2024
KARAR TARİHİ: 24/09/2025
Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan Semenin Tenzili) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekilinin dava dilekçesinden özetle; davacı şirket davalılardan... Otomotiv Ticaret ve Sanayi A.Ş. ( izmir şubesinden) 30/10/2020 tarihinde... plaka sayılı 2020 model ...marka aracı 277.390,20 TL bedelle satın almıştır. Söz konusu aracın yetkili satıcısı ... Otomotiv.. A.Ş. İken ithalatçı firması ise diğer davalı... Otomotiv.. A.Ş. Olduğunu, aracın 02/02/2024 tarihinde şirket yetkilisi olan ...sevk ve idaresindeki araç Bornova İlçesi Çiçekli-Yakaköy iştikametinde seyir halindeyken meydana gelen tek taraflı trafik kazası sonucunda ağır hasar gördüğünü,aracın kullanılamaz hale geldiğini, araç sürücüsünün yaralandığını, kazadan sonra yapılan incelemede büyük çaplı bu kazaya rağmen araçta herhangi bir hava yastığının açılmadığını, sürücünün hayatını tehlikeye sokacak biçimde zayifet bulunduğunu, bu ayıbın kullanıcı hatasından olup olmadığının tespiti için İzmir ... Sulh Hukuk Mahkemesinin ... D.iş sayılı dosyası üzerinden talepte bulunulduğunu, Mahkemece resen atanan bilirkişinin makine mühendisi olduğunu, bilirkişinin tespit raporunda "...hava yastıklarının açılmamış olmasının sebebinin üretimden kaynaklanan bir ayıp olamayacağı, hava yastıklarının açılmasını gerektirecek şartların oluşmaması kaynaklı olabileceği" kaynaklı görüş bildirdiğini, tespit raporuna itiraz ettiklerini, ancak Mahkemenin bu yönde ek rapor almadığını, atanan bilirkişinin makine mühendisi olmaması gerektiğini, bilirkişinin otomotiv alanında temel ve alt uzmanlığı bulunan bir bilirkişinin atanmasının gerektiğini, bu doğrultuda yüksek yargı kararlarının bulunduğunu beyan ederek ... plaka sayılı aracın gizli ayıplı olmasından dolayı semende indirim zımnında denkleştirici adalet prensibi gereğince belirlenecek kısımdan şimdilik 10.000,00 TL belirsiz alacağın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, İzmir ... Sulh Hukuk Mahkemesinin... D.iş sayılı dosyasına ait toplam 6.781,40 TL tespit giderinin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP: Davalılar vekilinin cevap dilekçesinden özetle; Davanın zamanaşımına uğradığını, zamanaşımı yönünden ret edilmesi gerektiğini, ... Otomotiv.... A.Ş. İle davacı arasında satım akdinin bulunmadığını, bu nedenle şirketin taraf olmadığı bir sözleşmde maldaki ayıptan dolayı sorumlu tutulamayacağını, ford garanti ve servis klavuzunda, satın alınan aracın ticari veya mesleki amaçlı kullanılması halinde ticari garanti şartları uyarınca malı garanti süresi içerisinde herhangi bir ücret talep edilmeksizin tamirinin yapıldığını, şirketin yalnızca aracın ücretsiz onarımından sorumlu olduğunu, davacının tazminat talep hakkının bulunmadığını, ayrıca somut olayda dava konusu aracın üretim bandından sağlam çıktığını, tüm kontrollerinin eksiksiz yapıldığını, davacıya bu şekilde teslim edildiğini, araçta ayıp olarak nitelendirilebilecek hasar ya da eksiklik olmadığını, hava yastığı sisteminden kaynaklanan bir kusur bulunmadığını, davacının taleplerinin haksız ve hukuka aykırı olduğunu, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER:
Trafik kazasına karışan araçların araç tescil raporlarının Uyap çıktısı, ... Otomotiv Sanayi A. Ş.'ye yazılan yazı cevabı, ... Sulh Hukuk Mahkemesinin... D.İŞ sayılı dosyasının uyap çıktısı,18/12/2024 günü keşif icrasının yapıldığı, 12/02/2025 tarihli heyet raporu, davacı vekilinin 23/05/2025 tarihli değer arttırım dilekçesinin dosyamız arasındadır.
Satıma konu aracın garanti ve servis kılavuzu, aracın hasar kayıtları, temin edilerek dosya içeresine getirtilmiş, araçtaki gizli ayıbın ortaya çıktığı kazaya ilişkin kaza tespit tutanağı, alkol metre ölçümü ve kaza yerine ilişkin fotoğraflar getirtilerek dosya içerisine sunulmuş ayrıca davacının delil tespiti talebinde bulunduğu İzmir ... Sulh Hukuk Mahkemesinin ... Değişik iş sayılı dosyası ve bu dosya kapsamında alınan tespit raporu temin edilmiştir. Söz konusu delil tespiti dosyasında alınan tespit raporunda sonuç olarak hava yastıklarının açılmasını gerektirecek negatif yavaşlama ivmesinin kaza esnasında oluşmadığı, çünkü aracın ana şase kollarına direkt olarak bir darbe gelmemesi nedeniyle darbe sensörlerinin hava yastıklarının açılmasını tetikleyecek şiddette bir darbe algılayamadığı, hava yastıklarının bu nedenle açılmadığı, keşif esnasında incelenen tespite konu ... plakalı araçtaki hava yastıklarının karışmış olduğu tek taraflı kaza esnasında açılmamış olmasının sebebinin üretimden kaynaklanan bir ayıp olamayacağı, hava yastıklarının açılmasını gerektirecek şartların oluşmaması kaynaklı olabileceği yönünde görüş ve kanaat bildirilmiştir.
Mahkememizce kurulan 11/12/2024 tarihli ara karar ile dosyanın bilirkişi heyetie tevdi edildiği 10/02/2025 tarihli raporda özetle 02/02/2024 tarihinde meydana gelen trafik kazasında davaya konu ...plakalı aracın birçok yerinden hasarlandığı ancak araçta bulunan hava yastıklarının açılmadığı ve aracın aktif gergil kemerlerinin de devreye girmediği, hava yastıklarının açılmasını tetikleyecek negatif ivmeyi yaratacak çarpma etkisinin araçta meydana geldiği, hava yastıklarının açılmamasının airbag kontrol ünitesi yazılımından veya arızası airbag kontrol ünitesinden kaynaklı olarak meydana geldiği, davaya konu aracın teknik açıdan aracın üretimden kaynaklı gizli ayıplı olduğu, davaya konu aracın daha önceden herhangi bir kazaya karışmamış olmasının aracın hava yastığı sisteminin teknik açıdan üretimden kaynaklı gizli ayıplı olduğu yönündeki teknik değerlendirmeyi destekler nitelikte olduğu, davalı ithalatçı... Otomotiv San. A.ş. Dava konusu edilen talep yönünden husumetinin olup olmayacağı konusunda heyetleri tarafından bir değerlendirme yetkileri bulunmadığından konu ile ilgili herhangi bir değerlendirme yapılmadığı, araçta yapılan incelemeler sonucunda davaya konu aracın teknik açıdan üretimden kaynaklı gizli ayıplı olduğu, davacının semende indirim talebi ile ilgili yapılan hesaplama da rapor içeriğinde ayrıntılı izah edildiği üzere ayıbın kaza esnasında ortaya çıktığı ve taraflarınca hesaplanan semende indirim bedelinin 27.739,02 olduğunun tespit edildiği yönünde görüş ve kanaat bildirdikleri görülmüştür.
Davacı vekili tarafından sunulan 23/05/2025 tarihli değer arttırım dilekçesinde...plakalı aracın gizli ayıplı olmasından dolayı semende indirim bedeli olarak 27.739,02 TL.'nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, İzmir ... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin... D. İş sayılı dosyasına ait toplam 6.781,40 TL tespit giderinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline tahsiline, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesinin talep edildiği görülmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda; tarafların iddia ve savunmaları, deliller ve tüm dosya kapsamına göre;
Taraflar arası uyuşmazlık konusu hususun; bahse konu aracın hava yastıklarının açılmamasının gizli ayıp olup olmadığı, söz konusu bu ayıbın hangi tarihte ortaya çıktığı, davalı yana bildirim yapılıp yapılmadığı, ayıptan kaynaklı davacının semende indirim talebinin yerinde olup olmadığı ve talebin zaman aşımına uğrayıp uğramadığı, davalı ithalatçı ... Otomotiv .... A.ş'. nin dava konusu edilen talep yönünden husumetinin olup olmayacağının değerlendirilmesine yönelik yapılacak inceleme neticesi varılacak kanaate esas gizli ayıptan kaynaklı kısmi nitelikli açılan satım bedelinden indirim yapılmasına yönelik alacak davasıdır.
TBK m 231' e göre satıcı, daha uzun bir süre için üstlenmiş olmadıkça, satılanın ayıbından doğan sorumluluğa ilişkin her türlü dava hakkı, satılandaki ayıp daha sonra meydana çıksa bile, satılanın alıcıya devrinden itibaren 2 yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. 2 yıllık süre yalnız taşınır satışları için geçerli olup, taşınmaz satışlarında bu süre 5 yıldır. Ayrıca 2 yıllık süre hem ticari hem de ticari olmayan taşınır satışlarında uygulanır. 2 yıllık süre, ayıp ister açık ister gizli olsun, ayıbın görülmesi ile değil, satılanın alıcıya devri ile birlikte işlemeye başlar. Dolayısıyla, alıcının satılandaki bir gizli ayıbı satılan malın tesliminden iki yıl geçtikten sonra öğrenmesi halinde, ayıptan doğan hakkı sona erer; borç, eksik borç haline dönüşür, alıcı buna rağmen hakkını ileri sürerse, satıcının zamanaşımı def'iyle karşılaşır. (...- Borçlar Hukuku Özel Hükümler, Ankara 2015, s. 123)
TBK m 231' de 10 yıl yerine 2 yıl gibi kısa bir zamanaşımı süresi öngörülmesinin sebebi, satıcının tabi olduğu oldukça ağır şartlara bağlanmış ayıp sorumluluğunu biraz olsun hafifletmek amacı gütmektedir. Öyle ki, bu suretle satılanın alıcıya devrini takiben mümkün olduğu kadar kısa bir süre içinde hukuki duruma açıklık getirilip bir sorun varsa çözülmek istenmiştir. Dolayısıyla, kanun koyucunun burada 2 yıllık kısa bir zamanaşımı süresini öngörmesinin sebebi, soruna çok hızlı ve çabuk bir çözüm bulma düşüncesine dayanmaktadır, ayrıca alıcıya satıcı tarafından devredilen bir şeyin uzun zaman kullanılmasından sonra hasarın geçtiği anda mı, yoksa daha sonra mı ayıplı olduğunun tespitindeki güçlük de böyle kısa bir sürenin kabulünde etkili olmuştur.(... Hükümler s. 124)
Satıcı TBK m 231/2' ye göre satılanı ayıplı olarak devretmekte ağır kusurlu, özellikle kasıtlı veya ağır ihmalli, mesela alıcıyı aldatmış ise, 2 yıllık zamanaşımı süresinden yararlanamaz. Bu takdirde 10 yıllık zamanaşımı süresi uygulanır. Ticari satışlarda da ağır kusur, özellikle aldatma halinde 10 yıllık süre uygulanır.
Ayıptan doğan sorumluluğuna ilişkin genel esaslar bu yönde olmakla birlikte, somut olayda; uzman bilirkişi heyetinin yapmış olduğu incelemeler sonucu hazırlamış olduğu bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere, aracın satış tarihi olan 30/10/2020 tarihinden itibaren geçen 2 yıllık zaman aşımı süresinden sonra, 02/02/2024 tarihinde meydana gelen trafik kazasında davaya konu ... plakalı aracın birçok yerinden hasarlandığı, ancak araçta bulunan hava yastıklarının açılmadığı ve aracın aktif gergili kemerlerinin de devreye girmediği, hava yastıklarının açılmasını tetikleyecek negatif ivmeyi yaratacak çarpma etkisinin araçta meydana geldiği, hava yastıklarının açılmamasının airbag kontrol ünitesi yazılımından veya arızası airbag kontrol ünitesinden kaynaklı olarak meydana geldiği, davaya konu aracın teknik açıdan üretimden kaynaklı gizli ayıplı olduğu, davaya konu aracın daha önceden herhangi bir kazaya karışmamış olmasının aracın hava yastığı sisteminin teknik açıdan üretimden kaynaklı gizli ayıp olduğu yönündeki teknik değerlendirmeyi destekler nitelikte olduğu, meydana gelen kaza neticesinde araç sürücüsünün yaralandığı, bu durum karşısında davacının satın aldığı üründeki gizli ayıbın niteliği itibariyle satıcının ve üreticinin ayrıca sorumluluk üstlenmesini gerektirecek nitelikte bir ayıp olduğu, kara yollarına çıkan bu tür araçların gerekli güvenlik ekipmanlarının bulunması ve hayati bir tehlike anında bu güvenlik ekipmanlarının devreye girmesi gerektiği, devreye girmesi mümkün olmayan bir güvenlik ekipmanın, somut olayda olduğu gibi hava yastığı sisteminin arızalı olması halinde bu arızanın önceden tespit edilerek arıza ikaz ışıkları yardımıyla araç içi yolcu ve sürücülerinin haberdar olmasının gerektiği, hayati tehlike arz edecek nitelikte bir kaza anında aracın bu tür üst düzey güvenlik ekipmanlarının devreye girmemesi nedeniyle araç içi sürücü ve yolcuların kalıcı sakatlığı yahut ölümü ile sonuçlanacak derecede ağır hasara yol açabileceği, tüm bu sebeplerle olayda uygulanması gereken zamanaşımı süresinin 2 yıl değil satıcıya ve üreticiye ayrıca sorumluluk yükleyen bir hal nedeniyle TBK m.231/2'de belirtilen 10 yıllık zamanaşımı süresinin uygulanması gerektiği, somut olayda davacının aracı düzenli olarak servise götürerek bakımlarını yaptırdığı ancak aracın bakım ve kontrolleri konusunda yetkilendirilen servislerin bu konuda gerekli kontrolleri sağlaması gerektiği, davacının kendi kusuru yahut ihmali denebilecek bir nedenle olayın gerçekleşmediği, arıza ikaz uyarısı almayan davacının aracını ayrıca servise götürüp yahut bağımsız bir ekspertize götürüp aracın hava yastıklarının muhtemel bir kaza anında açılıp açılmayacağının, güvenlik donanımlarının aktif olarak çalışıp çalışmadığının kontrol ve denetimi ile yükümlü tutulamayacağı, araç içindeki yolcuların ve sürücünün hayatını veya bedensel sağlığını veya beden bütünlüğünü doğrudan etkileyecek noktada bir ayıp nedeniyle davalıların 2 yıllık zamanaşımı süresine tabi olmaksızın sorumlu tutulmaları gerektiği kanaatine varılmış, bu sebeple davacının ayıptan doğan sorumluluğa ilişkin taleplerinin zamanaşımına uğradığı yönündeki zamanaşımı defi yerinde görülmemiştir.
Sonuç olarak; benimsenen bilirkişi raporu doğrultusunda 02/02/2024 tarihinde meydana gelen trafik kazasında davaya konu...plakalı aracın birçok yerinden hasarlandığı, ancak araçta bulunan hava yastıklarının açılmadığı ve aracın aktif gergili kemerlerinin de devreye girmediği, hava yastıklarının açılmasını tetikleyecek negatif ivmeyi yaratacak çarpma etkisinin araçta meydana geldiği, hava yastıklarının açılmamasının airbag kontrol ünitesi yazılımından veya arızası airbag kontrol ünitesinden kaynaklı olarak meydana geldiği, davaya konu aracın teknik açıdan üretimden kaynaklı gizli ayıplı olduğu, bu ayıptan doğan sorumluluk yönünden satıcı ve üretici olan davalıların, ayıbın niteliği itibariyle ağır kusurlu oldukları anlaşılmakla, davacının ayıptan doğan seçimlik yetkisini kullanmak suretiyle satış bedelinden indirim talep edebileceği kanaatine varılmış olup; bilirkişiler tarafından hesaplanan semende indirim bedelinin 27.739,02 TL olduğu ve davacının belirsiz alacak niteliğinde açmış olduğu davadaki talep sonucunun sunmuş olduğu 23/05/2025 tarihli değer arttırım dilekçesi ile artırmak suretiyle bu tutara yükselmiş olup bu doğrultuda davanın bedel artırım dilekçesi doğrultusunda kabulüne karar vermek gerekmiştir.
Her ne kadar davacı İzmir ... Sulh Hukuk Mahkemesinin... Değişik İş sayılı dosyası kapasımında yapmış olduğu tespit giderlerinin yargılama giderlerinden kabul edilmesini ve davalılara yükletilmesini talep etmiş ise de; davaya konu aracın mahkememizce yapılan keşif esnasında herhangi bir değişiklik yapılmamış olması ve kazalı durumda bulunması dolayısıyla davacının tespit isteminde hukuki yararı bulunmadığı sonucuna varılmış olup, ayrıca tespit dosyası kapsamında alınan tespit raporunun da denetime elverişli olmaması ve raporda belirtilen görüş ve düşüncelerin mahkememizce benimsenmemiş olması, mahkememizce yapılan keşif sonucu keşfe katılan bilirkişilerden alınan bilimsel nitelikte, denetime elverişli rapor doğrultusunda karar verilmiş olması nedeniyle davacının yapmış olduğu tespit giderlerinin yargılama giderlerinden kabul edilmesi yönündeki talebi yerinde görülmemiştir.
HÜKÜM: Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;
1-Davanın kabulü ile 27.739,02 TL satış bedelinden indirim alacağının dava tarihi olan 23/07/2024 tarihinden itibaren işleyecek değişen oranlarda avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı tarafa verilmesine,
2-Alınması gereken 1.894,85-TL karar ve ilam harcından, davacıdan peşin olarak alınan 730,54-TL ve tamamlama harcı olarak alınan 302,94 TL'nin mahsubu ile bakiye 1.164,31-TL karar ve ilâm harcının davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak Hazineye gelir kaydına,
3-Davacı tarafça yargılama boyunca yapılan; ilk dava açma gideri 916,00-TL, posta ve tebligat masrafı 175,00-TL, keşif harcı 2.030,00- TL, keşif araç ücreti 2.500,00 TL, ıslah harcı 302,94-TL ve bilirkişi ücreti 12.000,00 TL olmak üzere toplam 17.923,94-TL yargılama giderinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı taraf kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT gereğince taktir olunan 27.739,02-TL vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
5-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-11-13. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.800,00-TL arabuluculuk ücretinin (yargılama gideri) davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
6-Davalılar tarafından yapılan yargılama giderlerinin davalılar üzerinde bırakılmasına, lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
7- Davacının İzmir ... Sulh Hukuk Mahkemesinin... Değişik İş sayılı dosyası kapasımında yapmış olduğu tespit giderlerinin ve diğer yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
8-Davacı tarafından yatırılan gider avansından yargılama sırasında yapılan masraflar ile karar tebliğ giderlerinden geriye kalan avansın karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
Dair, davacı vekili ve davalılar vekilinin (e duruşma) yüzüne karşı, miktar itibariyle yasa yolları kapalı ve KESİN olmak üzere verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 24/09/2025
Katip...
¸
Hakim ...
¸