T.C.
İZMİR
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2024/752 Esas
KARAR NO: 2025/828
DAVA: Tazminat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 25/10/2024
KARAR TARİHİ: 25/09/2025
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVACININ İSTEMİNİN ÖZETİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;Müvekkilinin, davalı şirketin İzmir Şube Müdürlüğü'nden ... Plakalı ... E-TECH %100 elektrikli ICONİC EV60 220 HP markalı aracı 1.599.079,20-TL bedel ... numaralı fatura ile 22.08.2024 tarihinde -0- km araç olarak satın aldığını, müvekkilinin satışa konu aracı; şirket aracı olarak kullanılmak üzere 0 km araç vasfı ile satın aldığını ancak aracın satın alınmasının ikinci gününde arıza vermeye başladığını,aracın 28.08.2024 tarihinde ... arızası verince müvekkil şirket tarafından araç yetkili servise teslim edildiğini, davalı firma tarafından müvekkil şirket yetkilisine, aracın elektrik arızası verdiği ve aracın ... sökülmesi, bu şekilde araca bakılması, parça değişmesi gerektiğinin ifade edildiğini , müvekkil şirket tarafından bu hususa ilişkin olarak davalı firmaya seçimlik haklarından olan; aracın benzeri ile değişiminin yapılması isteminde bulunulmuş ise de davalı tarafça kabul görmediğini taraflarınca yasal süre içerisinde davalı firmaya Karşıyaka ...Noterliği'nin ...Yevmiye No'lu 25.09.2024 tarihli ihtarnamesi ile ihtarda bulunularak "aracın ayıpsız bir benzeri ile değiştirilmesi" ve "ikame araç bedeli" talepli ihtarda bulunulduğunu, ihtara süresi içerisinde bir cevap verilmediğini, davaya konu aracın, belirtilen temel özelliği olan %100 elektrik ile çalışması niceliğinin ve niteliğinin sağlanamadığını, gizli ayıp kapsamında olan...arızasının mevcut olduğunu ve müvekkilin aracı hiç kullanamadığının açıkça ortada olduğunu, müvekkilin şirket aracı olarak aldığı araçtan elde etmek istediği menfaati temin edemediğini, şirket işlerinin de bu nedenle aksadığını bu minvalde yargılama süreci boyunca da araçtan menfaat temin edilemeyeceğinden aracın servise teslim edildiği 28.08.2024 tarihinden bu yana oluşan ikame araç bedelinin de müvekkil şirkete ödenmesi, arızalı aracın ayıpsız bir benzeri ile değiştirilmesine karar verilmesini talep ettiklerini, TBK 219. Maddesi açık hükmü gereğince satıcı sıfatı ile müvekkile karşı davalı firmanın sorumluluğunun bulunduğunu, satıcının satılanın ayıplarından sorumlu olduğu halleri düzenleyen TBK’nın 227. Maddesi gereğince seçimlik haklardan aracın ayıpsız benzeri ile değişiminin talep edildiğini beyanla fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydı ile; öncelikle TBK' un 227. Maddesinde düzenlenen seçimlik haklarımızdan "Satılanın Ayıpsız Bir Benzeri ile Değiştirilmesine" karar verilmesini, aracın arızalandığı 28.08.2024 tarihinden yargılama süreci karar aşamasına kadar aracın kullanılamamasından kaynaklanan ikame araç bedelinin fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla alınacak bilirkişi raporu doğrultusunda hesaplanarak şimdilik 5.000-TL olarak taraflarına ödenmesine, araçtaki ayıpların davalıya bildirimi için 1.818,62-TL ye ihtarname gönderilerek yapılan masrafın davalıdan alınarak taraflarına ödenmesine, davalı tarafın, müvekkilden mal kaçırmak amacı ile adına kayıtlı olan malvarlıklarını devretme ihtimali olduğundan alacakların tahsil edebilmesi için davalıya ait olan taşınmazların ve araçların devrini önlemek için taşınır ve taşınmazlar üzerine ihtiyati tedbir konulmasına karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davanın ıslahı; Davacı vekili 14.04.2025 havale tarihli dilekçesi ile davalı şirket tarafından müvekkil şirkete satışı gerçekleştirilen 1.599.079,20-TL bedel ile satıla...Plakalı... E-TECH %100 elektrikli ICONİC EV60 220 HP markalı aracın gizli ayıp nedeni ile TBK'nun 227. Maddesinde düzenlenen "Satılanın ayıpsız bir benzeri ile değiştirilmesine" seçimlik haklarını kullanarak aracın ayıpsız benzeri ile değiştirilmesi taleplerinin kabulüne karar verilmesini, 5.000-TL olarak talep edilen ikame araç bedelini 319.000,00-TL arttırarak 324.000,00-TL'ye çıkardıklarını, ikame araç bedelinin aracın arızalandığı 28.08.2024 tarihinden itibaren avans faizi ile davalı yandan tahsilini talep ettiklerini beyan etmiş, talebe ilişkin harç ikmal edilmiştir.
DAVALININ SAVUNMASININ ÖZETİ:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı tarafın da kabulünde olduğu üzere müvekkil şirketin, davaya konu aracın üreticisi veya satıcısı olmadığını, ayrıca davacı ile müvekkil şirket arasında hiçbir sözleşmesel bağ bulunmadığını, davanın esasa girilmeksizin husumet yönünden davanın reddi gerektiğini, davacının ayıp ihbar yükümlülüğünü yasal süresi içerisinde yerine getirmediğini, alıcının ayıba dayanarak ileri sürdüğü taleplerinin dinlenmesinin ön şartı olan ayıp ihbarı ortada yok iken ve ayıp ihbarına ilişkin hem TTK hem de TBK’da belirtilen hak düşürücü süreler aşıldığından davacının taleplerinin sırf bu nedenle dahi reddi gerektiğini, davacının satın alma tarihinden 1 yıldan fazla bir süre sonra huzurdaki davayı açmasının iyi niyetten uzak olup, kendi üzerine düşen ihbar yükümlülüğü usulüne uygun şekilde ve süresinde yerine getirmemesi nedeniyle hukuken korunamaz nitelikte olduğunu, davaya konu araçta tespit edilemeyen, çözülemeyen, tekrarlayan bir arıza-gizli ayıp-üretim hatası söz konusu olmadığını, davacı tarafça da ikrar edildiği üzere; davacının aracı teslim alırken aracı muayene ederek teslim aldığını, davacı tarafça araçta arıza olduğundan bahisle müvekkil şirkete başvuru yapıldığını ancak şirketin bu arızanın tespitini yapmasına imkan vermediğini, kabul anlamına gelmemekle birlikte mahkemece ayıbın varlığının kabulü halinde dahi yargıtay içtihatları gereği hakkaniyet ilkesi gözetilerek nispi metod yöntemi ile değer kaybının belirlenmesi ve ayıbın mahiyeti de dikkate alınarak davacının ayıpsız misli ile değişim talebinin hakkaniyete ve iyi niyet kurallarına uygun düşmeyeceği değerlendirmesi yapılmak suretiyle aracın ayıpsız misli ile değiştirilmesi talebinin reddine karar verilmesi gerektiğini, yine araçta bir değer kaybı olup olmadığının tespit edilmesi ve varsa araç üzerindeki takyidatların giderilmesi ve değer kaybı ile kullanım bedelinin araç bedelinden mahsup edilmesi, gerektiğini, buna ilişkin örnek yargıtay içtihatlarını sunduklarını, davacı tarafın sunmuş olduğu servis kayıtlarında da görüleceği üzere davacı tarafa ikame araç verildiğini, davacı tarafın araç mahrumiyet bedeli talebinin reddi gerektiğini, davacı tarafın aracın arızasının tespit edilmesini kabul etmeyerek aracın onarımının yapılmasını reddettiğini, bu nedenle sürecin uzayarak sürüncemede kalmasına sebebiyet verdiğini, davacı tarafın ihtiyati haciz talebinin yersiz ve hukuka mantığa aykırı olduğunu beyanla fazlaya dair her türlü hakları saklı rı saklı kalmak kaydıyla; haksız, usule ve hukuka aykırı davanın öncelikle usulden reddine, aksi halde esastan küllen reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.
DOSYANIN SAFAHATI:
Uyuşmazlık konusu araçta dava dışı ... A.Ş.’nin rehin kaydının bulunduğu anlaşılmakla, dava açılırken rehin alacaklısının davaya açık ve şartsız muvafakatı gerektiğinden Mahkememiz 08/05/2025 tarihli celsesi ara kararı ile,...A.Ş.'ye müzekkere yazılarak, araç üzerindeki rehin hakkının halen devam edip etmediği, rehin hakkı var ise davacının halen borcunun olup olmadığı ve varsa miktarının ne kadar olduğu, davacının bakiye borcu varsa davacı tarafından Mahkememizdeki işbu davanın açılmasına rehin alacaklısı olarak açık ve şartsız olarak muvafakat edilip edilmediği hususlarının sorulmasına karar verilmiştir.
Mahkememiz ara kararı üzerinde yazılan müzekkereye karşı... A.Ş. vekili tarafından sunulan asli müdahale talebini de içerir 05.06.2025 tarihli dilekçesi; davanın davacısı...Enerji Klima Isıtma Soğutma Sistemleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinin, müvekkilinin 20/08/2024 ve 22/08/2024 tarihli kredi rehin sözleşmesi ile kullandırdığı krediyle, dava konusu... plakalı aracın mülkiyetini almış olduğu, müvekkili lehine araç üzerine krediye teminat teşkil etmesi için rehin şerhi işlendiği beyan edilerek asli müdahale taleplerinin kabulü ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, tazminat bedelinin tespitinden/taraflarınca dosya incelemesi yapıldıktan sonra davanın genişletilmesi ve değiştirilmesi yasağına tabi olmaksızın artırılmak üzere şimdilik 100,00 TL'nin ticari faiz ile müvekkiline ödenmesi, aynen misli ile değişimine karar verilmesi halinde değiştirilecek araç üzerinde de müvekkili lehine rehin şerhin işlenilmesine karar verilmesi talep edilmiştir.
Mahkememiz 11.06.2025 tarihli ara kararı ile, asli müdahale talep eden vekiline, HMK'nun 65.maddesi hükmünde düzenlenen asli müdahale davasının niteliği gereği, başvurma harcı ile nispi peşin harcı mahkememiz veznesine yatırması için 2 haftalık kesin süre verilmiş, verilen kesin süre içerisinde asli müdahil vekili tarafından dava harçlarının yatırıldığı anlaşıldığından asli müdahale dilekçesinin davanın taraflarına tebliğ edilerek, asli müdahil olarak ...A.Ş.' nin sisteme taraf kaydı yapılmıştır.
Davacı vekili tarafından sunulan 02/09/2025 tarihli dilekçe ekinde asli müdahil ...A.Ş.' ye davaya konu araç üzerinde ki kredi borcunun kapatıldığına ilişkin 02/09/2025 tarihli rehin kaldırma ve kredi kapatma yazısı sunularak, dava konusu araç üzerinde kredi borcu kapatılarak araç üzerindeki rehin kaldırılmış olduğundan asli müdahilin müdahalesinde herhangi bir hukuki yarar kalmadığı beyan edilmiştir.
Mahkememizce, dava konusu araç üzerindeki takyidatların Uyap sistemi üzerinden sorgulanması neticesinde araç üzerindeki...A.Ş.'nin rehin kaydının 02/09/2025 tarihi itibariyle terkin edildiği anlaşıldığından asli müdahale talebinde hukuki yararı kalmayan ... A.Ş.'nin taraf kaydının silinmesine karar verilmiştir.
DELİLLER:
1-Ticaret Sicil Müdürlüğü kayıtları
2-Araç satımına ilişkin 22.08.2024 tarihli fatura sureti
3-Ruhsat sureti
4-Teknik servis kayıtları
5-Karşıyaka ... Noterliği'nin 25.09.2024 tarihli ve 26334 sayılı ihtarnamesi
6-SBGM Kayıtları
Davaya konu... plaka sayılı aracın tüm kaza ve hasar kayıtlarının celbi hususunda yazılan müzekkereye verilen cevabi yazı ile ... şasi no ile yapılan arama sonucu araca ait hasar kaydının bulunmadığı bildirilmiştir.
7-Trafik Tescil Kayıtları
... ve ... plaka sayılı araçların trafik tescil kayıtları Uyap sistemi üzerinde çıkartılarak dosya arasına alınmıştır.
8-Bilirkişi Raporu
Mahkememizce, davaya konu araç üzerinde Elektrikli Otomobiller konusunda uzman teknik bilirkişi refakatinde 12.02.2025 tarihinde keşif yapılmak sureti ile;
Dava konusu aracın eski servis kayıtları da incelenerek arızasının sebeplerinin ne olabileceği (üretim hatası, kullanım hatası vb gibi) yönünde ayrı ayrı irdelenerek araçta kronik olarak arıza ve üretim hatası olarak tespit edilebilecek bir durumun bulunup bulunmadığı,
- Araçta ayıp bulunup bulunmadığı, ayıp bulunuyorsa ayıbın imalat hatasından veya kullanıcı hatasından kaynaklanıp kaynaklanmadığının tespiti, ayıbın açık veya gizli ayıp olup olmadığı ile şayet gizli ayıp söz konusu ise kullanıcının hayatın olağan akışına göre ayıbı tespit etmesinin ne zaman mümkün olabileceğinin tespit edilmesi,
- Meydana gelen arızanın (ayıbın) davacı yanın tahsis veya kullanım amacı bakımından araçtan beklediği faydayı ortadan kaldıran veya azaltan nitelikte olup olmadığının tespit edilmesi,
- Mevcut ayıbın niteliği (gizli ayıp olup olmadığı), gizli ayıp ise ayıbın önemi ve malın ayıpsız değeri ile karşılaştırıldığında ciddi bir değer kaybı oluşup oluşmayacağı ve aracın ayıpsız misli ile değiştirilmesinin hakkaniyete uygun olup olmayacağı, uygun olmayacak ise ayıp nedeniyle satış bedelinden hangi oranda indirim uygulanmasının uygun olacağının tespit edilmesi,
- Araçtaki arızaların giderilmesi için gereken bedelin ne kadar olabileceğinin hesap edilmesi ve söz konusu işlemlerin yapılması halinde araçta değer kaybı oluşup oluşayacağının tespit edilerek, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun istikrar kazanmış ilamlarına göre "nisbi metot" yöntemiyle miktarın kullanılan veriler de belirtilerek hesaplanması, aracın misliyle değiştirilmesinin davalı aleyhine orantısız bir ekonomik kayba neden olup olmayacağının değerlendirilmesi,
- Davacının ikame araç bedelinin tazmini istemine ilişkin olarak, davacı aracında meydana gelen arızanın (ayıbın) giderilmesi için gerekli olan makul sürenin ve davacının aracın ayıpsız misli ile değiştirilmesi talebi gözetilerek aracın ayıpsız misli ile değiştirilmesi için gerekli olan makul sürenin ne olduğunun belirlenip, bu süreler için araç mahrumiyet zararının hesaplanması hususlarında aldırılan 23.03.2025 havale tarihli raporda özetle;
Davaya konu aracın ...Plakalı ... E-TECH %100 elektrikli ICONİC EV60 220 HP markalı araç olduğu, 12.02.2025 keşif tarihinde... Mais İzmir Şubesinde yapılan tespitte aracın 358 km de olduğunun görüldüğü, keşif sırasında aracın arıza ikazları verdiği, şarjlı durumda olmadığı, hareket özellikleri bulunmadığı tespit edilerek elektronik arıza kayıtlarının incelendiği,
Yapılan diagnostik test sonuçlarında, araç kontrol ünitesi (beyin) üzerine kayıtlı birden fazla arıza kaydı bulunduğunun görüldüğü, servis teknisyenlerinden alınan bilgiler doğrultusunda, tespit konusu aracın elektrikli motor ünitesinde arıza bulunduğu ve motor sökülmeden arıza niteliğinin ortaya koyulma olanağı bulunmadığının mütalaa edildiği, birden fazla değerde geçersiz sinyal algılandığı, ECU (Elektronik Kontrol Ünitesi-Beyin) modülünde sistem geriliminin düşük olduğu arızası tanımlandığı,
28.08.2024 tarihinde aracın arıza ikazı şikâyeti ile yetkili servise bırakıldığında 211 km değeri ile iş emri formu açıldığı, 12.02.2025 tarihli keşifte ise aracın 358 km de olduğu görülerek 147 km yol testi yapıldığının anlaşıldığı,
İzmir... Yetkili Servisi teknik biriminin, davaya konu aracın arıza niteliği üzerinde araştırma ve yol testi yaptığı, arızanın güç kaynağı olan elektrik motorunda olduğu kanaati ve tespiti üzerine davacı olan araç sahibi bilgilendirerek, onarım için onay almak istediği, davacının, aracın garanti sürecinde bu ölçüde büyük çaplı bir onarımı kabul etmediğinin dosya içeriğinden anlaşıldığı,
Yapılan tespit ve incelemeler doğrultusunda; arıza nedeninin, üretim kaynaklı olacağının değerlendirildiği, 211 km (ilk şarjda yapılabilecek ortalama yoldan daha az) kullanılan bir araçta kullanıcı hatası ile arızanın olamayacağının teknik olarak kanaat edildiği,
Dava konusu aracın, yeni bir teknoloji üretimi olması ve piyasada bakım ve onarımlarının henüz yapılamıyor olması nedenleri ile kronik bir arıza bilgisine ulaşılamadığı, araçta kullanılamaz durumda ve arızalı olması bakımından ayıbın imalat hatasından kaynaklandığı, alıcının, aracı satın alımı sırasında basit bir kontrolü ile tespit edemeyeceği, kullanım sırasında ortaya çıkacak nitelikte bir arıza olduğu, bu nedenlerle ayıbın teknik olarak gizli ayıp niteliğinde olduğu kanaatine varıldığı,
Kullanıcının (veya teknik personelin) ayıbı tespit edebilmesinin, ancak kullanım sırasında arıza ikazı vermesi ile mümkün olacağını, meydana gelen arızanın (ayıbın) tüketicinin araçtan beklediği faydayı ortadan kaldıran, kullanımına engel, hatta yüksek voltaj ile çalışan elektrikli bir araç olması nedeni ile güvenlik sorunu da oluşturabilecek nitelikte olduğu,
Mevcut ayıbın niteliği bakımından ayıp, piyasa şartlarında ciddi bir değer kaybına neden olacak durumda olduğu, dava konusu aracın, yeni bir teknoloji üretimi olması ve piyasada henüz ihtiyatla yaklaşılan, çalışma teknolojisinin ve üretim tekniğinin, yağın olarak bilinmemesi nedeni ile sınırlı alıcı adayının bulunduğu, yapılacak onarım ile elektrikli motoru veya bataryalarının değiştirilmesi durumunda, 2. El piyasasında alıcı refleksinin oldukça olumsuz etkileneceği,
Dava konusu aracın ayıpsız misli ile değiştirilmesinin hakkaniyete uygun olup olmayacağının hukuki bir takdir olduğu, ancak mevcut ayıp nedeniyle satış bedelinden hangi oranda indirim uygulanmasının uygun olacağının tespitinin ancak tamiratın yapılması sonucu somut olarak belirlenebileceği, elektrikli motor ve batarya değişimi gerekecek bir sonucu varılır ise zaten aracın sıfır kilometre satış fiyatının üzerine çıkacak bir onarım bedeli söz konusu olacağı ve ekonomik olmayacak bir tamirat bedeli çıkacağının da bilinmekte olduğu, söz konusu işlemlerin yapılması halinde araçta da ciddi miktarda değer kaybı oluşacağı ancak yeni teknoloji bir araç olması, henüz 2. El piyasasında oturmuş bir Pazar payı bulunmaması nedenleri ile değer kaybı miktarı yönünden değerlendirme yapılamayacağı,
Davacının ikame araç bedelinin tazmini istemine ilişkin olarak, davacı aracında meydana gelen arızanın (ayıbın) giderilmesi için gerekli olan makul sürenin ve davacının aracın ayıpsız misli ile değiştirilmesi talebi gözetilerek aracın ayıpsız misli ile değiştirilmesi için gerekli olan makul sürenin ne olduğunun belirlenmesinin mümkün olmayıp, üretim aşamaları, ithalat süreci, gümrüklendirme, vergilendirme süreleri bakımından davalı yanın yürüttüğü ticari faaliyet konusu olması nedeni ile ancak davalının yanıtlayabileceği bir bilgi olacağı, uzun dönem kiralama olarak belirlenen ve en az 6 ay 180 gün kiralama yapılabilecek eş değer bir araç için; 180x1800= 324.000,00 TL sonucuna ulaşıldığı,
Davalı tarafından ikame araç sağlanmış olabileceği ile ilgili bilginin, dava dosyasında bulunmadığı, günümüzde kiralama yolu ile ikame edilebilecek eş değer bir araç için Uzun dönemde günlük 1.800,00 TL ödenmesi gerektiği bilgisine ulaşıldığı, dava konusu aracın 2024 model olarak (eşdeğer) satışının yapıldığı, davalının stoklarında bulunduğu bilgisine ulaşıldığı, rapor edilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, TTK' nun 227.madesi uyarınca davacı tarafından davalıdan satın alınan aracın ayıplı olması sebebiyle aracın ayıpsız misli ile değiştirilmesi ve aracın kullanılamaması sebebiyle ikame araç bedelinin tazmini istemine ilişkindir.
Davacı tarafça, 22/08/2024 tarihinde, davalı şirketin İzmir Şube Müdürlüğünden ... motor ve ...şasi numaralı ...marka Megane E-TECH %100 elektrikli ICONİC EV60 220 HP model Gri(mineral) renk otomobili 1.599.079,20-TL bedel karşılığı -0-km olarak satın aldığı,... plakalı aracın alınan ikinci günden itibaren sürekli olarak arızalandığı, motor arıza ikazı ve elektrik arızasına ilişkin ikaz verdiği, araçtan beklenilen faydayı göstermediğinden bahisle ayıp nedeniyle aracın ayıpsız misli ile değiştirilmesi ve aracın servise teslim edildiği 28/08/2024 tarihinden bu yana oluşan ikame araç bedelinin tazmini talep edilmektedir.
Davalı tarafından, davaya konu araçta tespit edilemeyen, çözülemeyen, tekrarlayan bir arıza-gizli ayıp-üretim hatası söz konusu olmadığı, davacının aracı teslim alırken aracı muayene ederek teslim aldığının davacı tarafça da ikrar edildiği, davacı tarafça araçta arıza olduğundan bahisle müvekkil şirkete başvuru yapıldığı ancak şirketin bu arızanın tespitini yapmasına imkan vermediği, ayıp ihbarının süresinde yapılmadığı, servis kayıtlarında da davacı tarafa ikame araç verildiğinin tespit edileceği, davacı tarafın araç mahrumiyet zararının oluşmadığı, davacının iddia ve taleplerinin zamanaşımına uğramış olduğu savunmasında bulunulmuştur.
TTK'nın yollamasıyla somut olayda uygulanması gereken Türk Borçlar Kanunun 227'nci maddesi: "Satıcının satılanın ayıplarından sorumlu olduğu hâllerde alıcı, aşağıdaki seçimlik haklardan birini kullanabilir:
1. Satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme.
2. Satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinde indirim isteme.
3. Aşırı bir masrafı gerektirmediği takdirde, bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere satılanın ücretsiz onarılmasını isteme.
4. İmkân varsa, satılanın ayıpsız bir benzeri ile değiştirilmesini isteme.
Alıcının genel hükümlere göre tazminat isteme hakkı saklıdır.
Satıcı, alıcıya aynı malın ayıpsız bir benzerini hemen vererek ve uğradığı zararın tamamını gidererek seçimlik haklarını kullanmasını önleyebilir.
Alıcının, sözleşmeden dönme hakkını kullanması hâlinde, durum bunu haklı göstermiyorsa hâkim, satılanın onarılmasına veya satış bedelinin indirilmesine karar verebilir.
Satılanın değerindeki eksiklik satış bedeline çok yakın ise alıcı, ancak sözleşmeden dönme veya satılanın ayıpsız bir benzeriyle değiştirilmesini isteme haklarından birini kullanabilir." şeklinde düzenlenmiştir.
TBK.'nun 227'nci maddesine göre alıcı, satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme, satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinde indirim isteme, aşırı bir masrafı gerektirmediği takdirde, bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere satılanın ücretsiz onarılmasını isteme, imkân varsa, satılanın ayıpsız bir benzeri ile değiştirilmesini isteme haklarından birini kullanabilir. Davacı vekili dava dilekçesinde, seçimlik haklarından ayıplı malın misliyle değiştirilmesi talebinde bulunmuş olup belirtilen maddeye göre hakim satılanın onarılmasına veya satış bedelinin indirilmesine karar verebilir.
Mahkememizce, davacı tarafından davalıdan satın alınan dava konusu araç üzerinde keşfen yapılan inceleme sonucu aracın eski servis kayıtları da incelenerek, eski arızaları ile güncel arızasının sebeplerinin ne olabileceği, mevcut arızanın önceki arıza ve servis girişleri ile bağlantılı olup olmadığı, ikame araç bedelinin tazmini istemine ilişkin olarak, davacı aracında meydana gelen arızanın (ayıbın) giderilmesi için gerekli olan makul sürenin ve davacının aracın ayıpsız misli ile değiştirilmesi talebi gözetilerek aracın ayıpsız misli ile değiştirilmesi için gerekli olan makul sürenin ne olduğunun belirlenip, bu süreler için araç mahrumiyet zararının hesaplanması hususlarında davaya konu... plakalı araç üzerinde keşif incelemeleri yapılmak suretiyle otomotiv uzmanı bilirkişiden 23/03/2025 tarihli rapor aldırılmıştır.
Aldırılan bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı doğrultusunda, aracın 22/08/2024 tarihinde satın alınarak 23/08/2024 tarihinde tescil ile trafiğe çıkarıldığı, aracın ilk servis kaydının 28/08/2024 tarihinde arıza ikazı vermesi sonucu şikayet üzerine açıldığı, teknik serviste arıza niteliği üzerinde araştırma ve yol testi yapıldığı, arızanın, güç kaynağı olan elektrik motorunda olduğunun tespit edilerek onarım için davacıdan onay alınmak istendiği ancak davacının garanti süreci içerisinde olan araçta büyük çaplı bir onarımı kabul etmediği, daha sonraki süreç içerisinde 05.09.2024 ve 21.11.2024 tarihlerinde elektrik arızası şikayeti ile servis kayıtlarının bulunduğu, 12.02.2025 tarihinde Mahkememizce yapılan keşif esnasında da aracın 358 km'de olduğu, aracın arıza ikazları verdiği, şarjlı durumda olmadığı ve hareket özelliğinin bulunmadığının tespit edildiği, aracın 28.08.2024 tarihinde arıza şikayeti ile yetkili servise bırakıldığında iş emrinin 211 km değeri üzerinden açıldığı, keşif tarihine kadar geçen sürede araçta yetkili servis tarafından 147 km yol testi yapıldığının anlaşıldığı, bilirkişiye verilen yetki üzerine serviste yapılan diagnostik testte araç kontrol ünitesi (beyni) üzerinde kayıtlı birden fazla arıza kaydı bulunduğu ve motorun sökülmeden arıza niteliğinin ortaya konulma olanağının bulunmadığının tespit edildiği görülmüştür. Dava konusu aracın eski servis kayıtları incelendiğinde eski arızaları ile güncel arızasının araç kontrol ünitesi (beyni) nedeni ile yaşandığı sabittir. Bilirkişi raporunda denetime elverişli ve açık bir şekilde tespit edildiği üzere arıza sebebinin, üretim kaynaklı olabileceği kanaatine varıldığı, bu arızanın somut olarak tespit edilmesinin ancak kullanım sırasında arıza ikazı vermesi ile mümkün olacağı, alıcının aracı satın alımı sırasında basit bir kontrol ile tespit edemeyeceği ayrıca kullanıma engel, yüksek voltaj ile çalışan elektrikli bir araç olması nedeni ile güvenlik sorunu da oluşturabileceği belirtilmiştir. Aracın söz konusu arıza ile gerçekleşen ilk servis başvurusunda aracın kullanım düzeyinin 211 km civarında olduğu düşünüldüğünde, söz konusu arızanın sebebinin kullanım hatası olmadığı, araçta mevcut arızanın önceki arıza ve servis girişleri ile bağlantılı olduğu, davacı tarafından ileri sürülen şikâyetlerinin bu arıza ile ilgili olduğu ve araç kontrol ünitesinin (beyni) üretim hatalı olduğu tespit edilmekle söz konusu ayıp aracın bir süre kullanılması ile ortaya çıkabilecek tarzda bir ayıp olduğundan, dolayısıyla aracın satın alımı sırasında basit bir gözden geçirme ile ortaya konabilecek bir ayıp olmadığından aracın gizli ayıp niteliğinde olduğu kanaatine varılmıştır.
Aracın oldukça yeni bir teknolojiye sahip elektrikli araç olduğu, araçtaki arızanın güç kaynağı olan elektrik motorunda olduğu, aracın yeni bir teknoloji üretimi olması ve piyasada henüz ihtiyatla yaklaşılan, çalışma teknolojisinin ve üretim tekniğinin yaygın olarak bilinmemesi nedeni ile sınırlı alıcı adayının bulunduğu, yapılacak onarım ile elektrikli motoru veya bataryalarının değiştirilmesi durumunda, 2. el piyasasında alıcı refleksinin oldukça olumsuz etkileneceği, bu durumda araçtaki ayıbın ücretsiz onarım veya bedel indirimi ile telafi edilmesinin mümkün ve davacı tarafından kabul edilebilecek mahiyette olmadığı, davacı tarafından 0 km yeni bir araç alınmasındaki amaç ve beklentilerin karşılanmadığı, aracın ekonomik değerini azaltan böyle bir ayıba davacının katlanmasının beklenemeyeceği, davacının seçimlik hakkını ayıpsız misli ile değişim yönünde kullanmasının iyiniyet kurallarına aykırı olmadığı, tarafların hak ve menfaatleri değerlendirildiğinde aşırı bir dengesizliğe neden olmadığı, davacının 0 km olarak aldığı aracı ücretsiz onarıma veya bedel indirimine zorlanamayacağı, davacının seçimlik haklarından ayıpsız misli ile değişim talebinin yasal koşullarının oluştuğu anlaşıldığından davacı tarafından açılan "ayıp nedeniyle aracın misli ile değiştirilmesi" davasının kabulü ile ayıplı aracın aynı özelliklere sahip ayıpsız misli ile değiştirilerek davacıya verilmesine karar vermek gerekmiştir.
Davacının ikame araç bedelinin tazmini talebi yönünden yapılan değerlendirmede, ayıplı aracın misli ile değişimi talebinin yanında araç mahrumiyet bedeli talep edildiğinde, davacıyı onarım seçimlik hakkına zorlamak mümkün olmadığından ve seçimlik hak olarak aracın misli ile değişimini talep etme hakkı olduğundan, aracın ayıplı olup olmadığının tespiti bir yargılama aşaması gerektirdiğinden, davacının yargılama aşamasında ve aracın ayıplı olduğunun anlaşılması halinde kararın infazına kadar, aracı kullanamadığı bir gerçektir. Bu durumda aracın ayıplı olması ve davalı satıcının misli ile değişim hakkını yerine getirmemesinde kusurunun bulunması, davacının da aracı kullanamaması nedeniyle hakkaniyete uygun bir araç mahrumiyet bedelini talep etme hakkı bulunmaktadır. Aracın 28/08/2024 tarihinde yetkili servise bırakıldığı, her ne kadar davalı tarafça ikame araç teslim edildiği savunulmuş ise ikame aracın geri alındığı, davacının aracın servise bırakıldığı tarihten dava tarihine kadar olan 59 gün için araç mahrumiyet bedeli talep edebileceği, bilirkişi tarafından aracın günlük kira bedelinin 1.800,00-TL olduğunun rapor edildiği, 59 günlük mahrumiyet bedelinin, (59x1.800=106.200), 106.200,00-TL olduğu, dava tarihi itibariyle hakkaniyet gereğince davacının 106.200,00-TL araç mahrumiyet bedelini talep etme hakkı olduğu kabul edilerek talebin bu miktar üzerinden kısmen kabulüne, bu suretle belirlenen ikame araç bedelinin 28/08/2024 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.
Her ne kadar davalı tarafça zamanaşımı definde bulunulmuş ise de; 6102 sayılı TTK'nun 23/1-c maddesi gereğince; malın ayıplı olduğu teslim sırasında açıkça belli ise alıcı 2 gün içerisinde durumu satıcıya ihbar etmelidir. Açıkça belli değilse alıcı malı teslim aldıktan sonra 8 gün içerisinde incelemek veya incelettirmekle ve bu inceleme sonucunda malın ayıplı olduğu ortaya çıkarsa haklarını korumak için durumu satıcıya ihbarla yükümlüdür. Diğer durumlarda 6098 sayılı TBK'nun 223/2. maddesi uygulanır. TBK’nun 223. maddesine göre; alıcı, devraldığı satılanın durumunu işlerin olağan akışına göre imkân bulunur bulunmaz gözden geçirmek ve satılanda satıcının sorumluluğunu gerektiren bir ayıp görürse, bunu uygun bir süre içinde ona bildirmek zorundadır. Alıcı gözden geçirmeyi ve bildirimde bulunmayı ihmal ederse, satılanı kabul etmiş sayılır. Ancak, satılanda olağan bir gözden geçirmeyle ortaya çıkarılamayacak bir ayıp bulunması hâlinde, bu hüküm uygulanmaz. Bu tür bir ayıbın bulunduğu sonradan anlaşılırsa, hemen satıcıya bildirilmelidir, bildirilmezse satılan bu ayıpla birlikte kabul edilmiş sayılır. Taraflar arasında 22/08/2024 tarihinde gerçekleşen satım sözleşmesinin bulunduğu, araçta ayıbın kullanımla ortaya çıkabileceği ve gizli ayıp olduğu, dolayısıyla üretim hatasına dayalı ayıbın garanti kapsamında olduğunun kabulü gerektiği, garanti süresi içinde yapılan ve garanti kapsamına giren ayıplara ilişkin ihbarın davacı tarafından süresinde yapıldığı, yukarıda belirtildiği üzere araçta halihazırda mevcut arıza gibi aynı sebeple meydana gelen ilk arızanın araç 211 km'de iken meydana geldiği, aracın 211 km'de iken 28/08/2024 tarihinde servise getirildiği anlaşıldığından zamanaşımının dolduğu yönündeki savunmaya itibar edilememiştir.
Davacının talep konusu ettiği, aracın ayıpsız misli ile değiştirilmesi hususunun davalıya ihtar edilmesine ilişkin olarak davalıya gönderilen ihtarname için yapılan 1.818,62-TL giderin yargılama giderleri kısmında hüküm altına alınmasına karar verilerek açıklanan tüm bu hususlar kapsamında aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
Hükmün tamamlanması; Dava aşamasında araç üzerindeki rehin hakkı sahibi olan...A.Ş. Tarafından davaya asli müdahale talebinde bulunulmuş ise de, Mahkememizce verilen 25/09/2025 tarihli kararda asli müdahilin davası hususunda sehven bir karar verilmediği anlaşıldığından HMK md. 305/A hükmü gereği, yargılamada ileri sürülmesine veya kendiliğinden hükme geçirilmesi gerekli olmasına rağmen hakkında tamamen veya kısmen karar verilmeyen hususlarda, ek karar verilebileceğinden Mahkememizce bu hususta gerekçeli kararda değerlendirme yapılarak hükümde bu hususta değerlendirme yapılmıştır. Her ne kadar asli müdahale talep eden vekili tarafından sunulan dilekçe tarihi olan 05/06/2025 tarihinde ve harcın ikmal edildiği 12/06/2025 tarihinde araç üzerinde asli müdahilin rehin hakkı mevcut ise de davacı tarafça asli müdahilin rehin tesisine konu borcunun ödenerek rehin kaydının 02/09/2025 tarihinde terkin edildiği anlaşıldığından asli müdahilin aktif husumeti kalmadığından asli müdahilin davasının aktif husumet ehliyeti yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın KISMEN KABULÜNE,
a)Davacının misli ile değişim talebinin KABULÜNE, dava konusu...plakalı, ...2024 model ... şasi numaralı...motor numaralı aracın, aynı marka, model ve özelliklere haiz ayıpsız misli ile değiştirilmesine,
- Ayıplı aracın takyidatlardan ari olarak davalıya teslimine,
- Aracın ayıpsız misliyle değişiminin mümkün olmaması halinde; İİK'nın 24. maddesi çerçevesinde işlem yapılmasına,
-Edimlerin birlikte ifasına,
b) Davacının ikame araç bedelinin tazmini talebinin KISMEN KABULÜNE, 106.200,00-TL ikame araç bedelinin 28/08/2024 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin REDDİNE,
2- Asli müdahilin davasının aktif husumet ehliyeti yokluğu nedeniyle reddine,
3-Alınması gereken maktu 116.487,62-TL karar ve ilam harcından başlangıçta peşin harç olarak alınan 427,60-TL ile ıslah harcı olarak yatırılan 32.724,95-TL harcın mahsubu ile bakiye 83.335,07-TL harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,
4-7155 sayılı yasanın 19/12/2018 tarihinde yürürlüğe giren 23.maddesiyle eklenen 6325 sayılı yasanın 18/A maddesi gereğince İzmir Arabuluculuk Bürosunun 2024/7139 başvuru nolu dosyası ile taraflar arasında yapılan arabuluculuk faaliyeti sonunda, ileride haksız çıkacak taraftan alınmak üzere Hazine tarafından karşılanan 3.600,00-TL arabuluculuk ücretinin yargılama gideri olarak davanın kabul edilen bölümü üzerinden hesaplanan 3.192,28-TL'sinin davalıdan alınarak, 407,72-TL'sinin davacıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,
5-Davacı tarafça peşin harç olarak yapılan 33.152,55-TL(peşin harç+ıslah harcı)'nin yargılama giderlerine dahil edilmeksizin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Davacının yaptığı ve karşıladığı toplam 11.234,10-TL (tebligat+posta+bilirkişi ücret+keşif harcı+427,60-TL başvurma harcı) yargılama gideri ile 1.818,62-TL ihtarname gideri olmak üzere 13.052,72-TL den kabul ve red oranına göre hesaplanan 11.574,42-TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
7-Davacı kendini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihindeki AAÜT gereğince davanın kabul edilen bölümü üzerinden hesaplanan 247.580,71-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
8-Davalı kendini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihindeki AAÜT gereğince ikame araç bedeline ilişkin davanın red edilen bölümü yönünden md. 13/3 gereğince hesaplanan 30.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
9-Asli müdahilden alınması gereken maktu 615,40-TL harcın başlangıçta peşin harç olarak alınan 1.013,90-TL harçtan mahsubu ile bakiye 398,50-TL harcın hüküm kesinleştiğinde ve talep halinde asli müdahil... A.Ş.' ye iadesine,
10-Karar kesinleştiğinde ayrıca karar yazılmaya gerek görülmeden artan gider avansının derhal ilgilisine iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, HMK'nın 345. maddesi uyarınca gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içinde İzmir Bölge Adliye Mahkemesince incelenmek üzere istinaf yolu açık olarak verilen karar açıkça okundu, ana çizgileriyle anlatıldı. 25/09/2025
Katip...
¸
Hakim...
¸