T.C.
İZMİR
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/861 Esas
KARAR NO : 2025/890
DAVA : İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 29/11/2024
KARAR TARİHİ: 09/10/2025
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVACININ İSTEMİNİN ÖZETİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkil Şirket nezdinde ... nolu trafik poliçesi ile sigortalı, davalının maliki olduğu ... plakalı kamyonun dava dışı sürücü ... sevk ve idaresinde iken 15/02/2022 tarihinde... plakalı aracın hasarlanmasına neden olduğunu, kazadan hemen sonra düzenlenen Trafik Kazası Tespit Tutanağında da görüleceği üzere davalı yanın kazanın oluşumunda tam ve asli kusurlu olduğunu, ayrıca sigortalı araç sürücüsünün ehliyetsiz olarak kazaya sebebiyet verdiğini, Karayolları Trafik Kanunu 95.maddesi, trafik sigorta poliçesi genel şartlarının B.4/b hükümlerine göre, sürücünün ehliyetnamesiz olması nedeniyle poliçe şartlarının ihlal edildiğini, müvekkil şirket tarafından ... plakalı araç maliki/ sigortacısına 10.614,11-TL tazminat ödendiğini, ödenen tazminatın rücuen tazmini için davalı aleyhine İzmir ... İcra Müdürlüğünün... Esas sayılı dosyası ile icra takibi yapıldığını ancak borçlu tarafından borca itiraz edilerek takibin durdurulduğunu beyanla davalı borçlunun İzmir... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyasına vaki borca itirazının iptaline ve takibin devamına, davalı borçlunun %20’dan aşağı olmamak üzere inkâr tazminatına mahkum edilmesine, AAÜT madde 16/2c uyarınca davalı aleyhine maktu vekalet ücretine hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
DAVALININ SAVUNMASININ ÖZETİ:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkil şirkete ait ... plakalı ticari aracın kaza tarihinde müvekkil şirkette çalışan ... sevk ve idaresinde iken 15.02.2022 tarihinde ... plakalı araç ile kazaya karıştığını müvekkil şirkete ait ...plakalı ticari araç kaza tarihinde davacı ... Katılım Sigorta A.Ş. tarafından trafik sigortalı olduğunu, davacı tarafın olay tarihinde müvekkil şirkette çalışan ...'ün kaza tarihinde ehliyetsiz olduğunu ve kazaya sebebiyet verdiğini ... plakalı araç maliki/ sigortacısına haksız yere tazminat ödendiği iddialarının gerçeği yansıtmadığını, ...'ün kaza tarihi olan 15.02.2022 tarihinde ehliyetinin bulunduğunu, mahkemece ...'ün kaza tarihi olan 15.02.2022 tarihinde ehliyeti olup olmadığı hususunda ilgili kurumlara yazılacak müzekkereler ile tespit edilebileceğini, davacı sigorta şirketinin, sigorta poliçe üst limitine kadar... plakalı aracın karıştığı kazalar ile ilgili karşı tarafın tazminat ve tamir masraflarını karşılamak ile yükümlü olduğunu beyanla davanın reddine, davacı aleyhine %20’den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.
DELİLLER:
1-Trafik kazası tespit tutanağı
2-Davacı sigorta şirketi nezdindeki hasar dosyası
Davacı sigorta şirketi tarafından tanzim edilen ... nolu sigorta poliçesi ve ekleri Mahkememize sunulmuş, hasar dosyası kapsamında 15.02.2022 tarihinde meydana gelen olayda zarar gören dava dışı ... plakalı araçta meydana gelen hasar bedeline ilişkin araç malikine 21.03.2022 tarihinde 10.614,11-TL ödeme yapıldığı bildirilerek dekont ibraz edilmiştir.
3- Trafik Tescil Kayıtları
Dava konusu kazaya karışan ...plaka sayılı araç ile ...plakalı aracın tescil bilgileri sistem üzerinden çıkartılarak dosyamız arasına alınmıştır.
4-Ekspertiz raporu
Davacı sigorta şirketi tarafından ... poliçe nolu ZMMS poliçesi kapsamında açılan ...nolu hasar dosyası kapsamında aldırılan 19.03.2022 tarihli ekspertiz raporunda; ... plaka sayılı aracın arka kısımlarından hasar aldığı, aracın sol arka çamurluk, arka tampon, bagaj kapağı, arka panel ve sol stop yuva sacının onarımı ile sol stop ve bagaj kilidinin ve bagaj yazılarının değişiminin yapıldığı, araçta iskontolu yedek parça ve işçilik olmak üzere KDV dahil 10.614,11-TL hasar meydana geldiğinin tespit edildiği görülmüştür.
5-Rücu bildirim ihbarı
6-Ödeme dekontu
7-İzmir... İcra Dairesinin ... Esas Sayılı dosyası
UYAP sistemi üzerinden celp edilerek dosyamız arasına alınan dosyanın incelenmesinde; alacaklı Neova Katılım Sigorta A.Ş. tarafından borçlular ..., Yapı Beton Madencilik Petrol İnşaat ve Taahhüt Turizm ve Taşımacılık Eğitim Enerji Gıda İmalat İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi aleyhine, (Müvekkil şirket nezdinde trafik poliçesi ile sigortalı maliki ve sürücüsü olduğunuz ... plakalı aracın 15/02/2022 tarihinde sevk ve idarenizde iken.... plakalı aracın hasarlanmasına sebebiyet vermiş bulunmaktasınız. Meydana gelen olay nedeniyle müvekkil şirket tarafından ödenmek zorunda kalınan tazminatın Karayolları Trafik Kanununun 95. maddesi ve Trafik Sigorta Poliçesinin Genel Şartlarının B.4/b maddesi gereğince sürücünün ehliyetnamesiz yetersiz ehliyet olması nedeni ile tarafınızdan rücuen tahsili talebidir.) açıklamasıyla 10.614,11-TL asıl alacak, 3.496,46-TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 14.110,57-TL alacak için 27.02.2024 tarihinde genel haciz yoluyla takip başlatıldığı, borçlu ... Yapı Beton Madencilik Petrol İnşaat ve Taahhüt Turizm ve Taşımacılık Eğitim Enerji Gıda İmalat İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi vekilinin 01.03.2024 tarihli dilekçesi ile alacaklının icra takibine konu ettiği alacağa ilişkin, herhangi bir borcun bulunmadığından bahisle yetkiye, borca, işlemiş faize, faiz oranına ve borcun diğer tüm ferilerine itirazla takibin durdurulmasının talep edildiği, itiraz üzerine İcra Müdürlüğünün 01.03.2024 tarihli kararı ile itirazın süresinde olduğu anlaşıldığından borçlu aleyhinde yürütülmekte olan takibin kesin olarak durdurulmasına karar verildiği anlaşılmıştır.
8- Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü müzekkere cevabı
Mahkememizce, Ahmet Gül'ün 15/02/2022 tarihi itibariyle geçerli sürücü belgesinin bulunup bulunmadığının bildirilerek, bu tarih itibariyle geçerli sürücü belgesi sınıfının ve sürücü belgesinden bir örneğin Mahkememize gönderilmesi hususunda yazılan müzekkereye, Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü tarafından verilen 04.06.2025 tarihli cevabi yazı ile Mernis veri tabanında yapılan sorgulamada adı geçen ...' ün 02.04.1997 tarihli ve Amasya-47309 sayılı B, B1, D, D1 ve M sınıflarını içeren geçerli sürücü belgesi sahibi olduğu, 15.02.2022 tarihinde sürücü belgesi bilgilerinde herhangi bir ceza veya iptal kaydının bulunmadığı bildirilmiş, yazı ekinde Sürücü Belge Bilgileri Sorgulama Formunun ibraz edildiği anlaşılmıştır.
9-Tanık beyanları
Mahkememiz 09.10.2025 tarihli celsesinde dinlenen, davalı tanığı, ...; " ben davalı şirkette tur şoförü olarak çalışmaktayım. ... şahsi olarak tanımıyorum yüzlerce şoför ç.alışmaktadır. 15.02.2022 tarihli kazayı da bilmiyorum. Şirketin eksik evrakla şoför almadığını biliyorum bu konuda bilgim vardır." beyanında bulunmuştur.
Talimat Mahkemesince 17.09.2025 tarihli celsede dinlenen, davalı tanığı ...; " ben davalı şirkette 2020 yılından itibaren araç sorumlusu olarak çalışıyorum, halada çalışmaktayım, ben kaza yapıldığı anı görmedim, dava dışı ... bizim şirkette mikser şoförü olarak çalışıyordu,...'ün ehliyeti vardı, ehliyetsiz olarak niye tutanak tutulduğu hakkında bilgim yok, ehliyeti de şahsi sicil dosyasında vardır." beyanında bulunmuştur.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Yetki itirazı yönünden;
Davalı tarafça dava konusu icra takibinde yetkiye ve borca itiraz edildiği, yetkili icra dairesinin ikameti olan Manisa ili olduğunun belirtildiği görülmektedir.
Somut olayda; kaza yerinin Konak/İzmir, davalının ikametgahı Manisa olup, zarar sorumlularına karşı ödemede bulunan sigortacının, kendi akidi olan sigorta ettirene veya halefiyet ilkesi uyarınca üçüncü kişilere karşı açacakları rücu davalarında yetkili mahkemenin hangi yer mahkemesi olacağı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 110. maddesi kapsamında düzenlenmiş değildir. Anılan madde ile genel şartların C.7 maddesinde, zarar gören üçüncü kişilerin ve bunların haleflerinin zorunlu mali sorumluluk sigortasına karşı açacakları tazminat davaları bakımından bir yetki kuralı getirilmiştir.
Sigortacının kendi akidine ya da halefiyet ilkesi gereği üçüncü kişilere karşı açtığı davalarda uygulanacak yetki kuralları; 6100 Sayılı HMK 'nın 6/1. maddesinde düzenlenen ve genel yetki kuralı olan, davalı gerçek veya tüzel kişiliğin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesi ve/veya trafik kazası aynı zamanda haksız fiil teşkil eden bir eylem olduğundan, HMK'nın 16.maddesine göre; haksız fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yahut gelme ihtimalinin bulunduğu yer ya da zarar görenin yerleşim yeri mahkemesidir. Bu tür uyuşmazlıklarda yetki itirazının, HMK'da düzenlenen ve yukarıda açıklanan yetki kurallarına göre çözümlenmesi gerekir (Bu yönde bknz. Yargıtay (kapatılan) 17. ... K., YHGK ... E.- ... K., YHGK 26.5.1990 gün 319/464 sayılı kararı). Bu nedenlerle, haksız fiilin işlendiği yer olan İzmir İcra Dairelerinin yetkili olduğu değerlendirilerek davalının takipteki yetki itirazının reddine karar verilmiştir.
Davanın esası yönünden;
Dava; ZMSS poliçesine dayalı olarak davacı sigorta şirketinin 3. kişiye ödediği hasar bedelinin kendi sigortalısından rücuen tahsiline ilişkin İzmir...icra Müdürlüğünün 2024/2269 sayılı dosyasında başlatılan takibe davalı tarafından yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık, İzmir ...İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında başlatılan rücuen tazminat istemli takip nedeniyle davalının borçlu olup olmadığı, borçlu ise miktarı, takibin yerinde olup olmadığı ve itirazın iptali şartlarının mevcut olup olmadığı, davacının sigortalısı ve davalının işleteni olduğu ... plakalı aracın 15/02/2022 tarihinde ... plakalı araç ile karıştığı kaza sebebiyle ... plakalı araçta meydana gelen hasar sebebiyle davacı sigortacı tarafından ödenen tazminatın sigortalı araç sürücüsünün ehliyetsiz olması sebebiyle davalı sigortalıya rücu edilip edilemeyeceği, sigortalı aracın kaza esnasındaki sürücüsünün ehliyetinin bulunup bulunmadığı noktalarında toplanmaktadır.
Dosyaya ibraz edilen tutanak, kroki, fotoğraf, bilgi ve beyanlara göre olayın, 15.02.2022 günü saat 08:15 sıralarında, sürücüsü ... sevk ve idaresindeki ... plaka sayılı araç ile İzmir ili Konak ilçesi Liman Caddesi üzerinde seyir halinde iken önünde seyir halinde bulunan ve trafik lambalarında durur vaziyette bulunan ... plakalı aracın sol arka kısımlarından çarpması neticesinde meydana geldiği anlaşılmaktadır. Olayın oluşumunda kaza tespit tutanağı ile taraf beyanları doğrultusunda kazanın oluşumunda ... plakalı araç sürücüsünün asli ve tam kusurlu olduğu kabul edilmiştir.
Açıklanan oluş şekliyle gerçekleşen olayın oluşumunda, ... plakalı araç sürücüsü ...'ün 2918 sayılı KTK'nın 84. maddesinin d bendinde belirtilen arkadan çarpma kuralını ihlal ettiği kanaatine varılmıştır.
Davacı ... Katılım Sigorta A.Ş. dava konusu kazaya asli kusuruyla sebebiyet veren ... plakalı sayılı aracın zorunlu mali mesuliyet sigortacısı olup, davalı ise aracın işletenidir. Davaya konu trafik kazasına sebebiyet veren... plakalı aracın olayda hasarlanmasına sebep olduğu ... plaka sayılı araçta oluşan hasar bedeline ilişkin davacı sigorta şirketi tarafından 3.kişi araç malikine 21.03.2022 tarihinde 10.614,11-TL hasar ödemesi yapıldığı, davaya dayanak olan takip dosyasında üçüncü kişiye ödenen bedelin kazaya sebebiyet veren sigortalı araç sürücüsünün kaza anında geçerli ehliyetinin bulunmadığının anlaşılması sebebiyle davalı sigortalıdan rücuen tahsilinin talep edildiği anlaşılmaktadır.
2918 sayılı KTK'nın 95. maddesi gereğince sigorta sözleşmesinden veya sigorta sözleşmesine ilişkin kanun hükümlerinden doğan ve tazminat yükümlülüğünün kaldırılması veya miktarının azaltılması sonucunu doğuran haller zarar görene karşı ileri sürülemez. Ödemede bulunan sigortacı, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre, tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda sigorta ettirene başvurabilir. Taraflar arasındaki ZMMS poliçesinin tanzim tarihinde yürürlükte bulunan Genel Şartlarda B-4 b) maddesinde "Tazminatı gerektiren olay, aracın ilgili mevzuat hükümlerine göre gereken ehliyetnameye sahip olmayan veya geçerliliğini yitirmiş sürücü sertifikasına sahip ya da ehliyetine geçici/sürekli el konulmuş kimseler tarafından sevk edilmesi " durumunda sigortalısına rücu edebileceği düzenlediğinden, sigortalı aracın yetersiz ehliyet ile kullanılması durumunda, sigortalı araç sürücüsünün kusurlu ile verilen zararlar kapsamında zarar görene ZMMS kapsamında ödeme yapılmış ise sigorta şirketi, akidine müracaat edebilir. Sigortalı araç sürücüsünün kusuru ile meydana gelen kazada, sigorta şirketinin ayrıca kazaya yetersiz ehliyetin etkisi olup olmadığını kanıtlama yükümlülüğü yoktur. Kusurun ve ayrıca zarar ile karşı tarafa yapılan ödemenin kanıtlanmış olması yeterlidir.
01.06.2015 tarihinden sonra düzenlenen zorunlu trafik sigorta poliçeleri nedeniyle bedensel hasarlı trafik kazası sonucu zarar gören hak sahiplerine ödemede bulunan zorunlu trafik sigortacısı, kendi akidi olan sigortalısına karşı Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının B.4 maddesine göre ilgili mevzuat hükümlerine göre gereken ehliyetnameye sahip olmaması veya geçerliliğini yitirmiş sürücü sertifikasına sahip olması nedeniyle rücu davası açabilecektir. Zira bedensel hasarlı trafik kazalarında 01.06.2015 tarihinde yürürlüğe giren Genel Şartların B.4 maddesinde ifade edilen haller ile benzer zorunlu haller dışında ilgili mevzuat hükümlerine göre gereken ehliyetnameye sahip olmayan veya geçerliliğini yitirmiş sürücü sertifikasına sahip ya da ehliyetine geçici/sürekli el konulmuş kimseler tarafından sevk edilmesi veya trafik kurallarının ihlali sonucunda meydana gelmiş ise, rücu sebebi olduğu kabul edilmiştir. Geçerli ehliyetname bulunmadan sevk ve idare edilen aracın kazaya sebebiyet vermesi ile rücu sebebi gerçekleşmiş olup, rücu sebebinin oluşmadığının ispat yükü ise sigortalıdadır. Sigortalı ancak trafik kurallarının ihlali sonucunda meydana gelmiş kazada sürücünün ilgili mevzuat hükümlerine göre gereken ehliyetnameye sahip olmasını ispatlar ise rücu durumundan kurtulacaktır.
Buna göre, tazminatı gerektiren olay, aracın ilgili mevzuat hükümlerine göre gereken ehliyetnameye sahip olmayan veya geçerliliğini yitirmiş sürücü sertifikasına sahip ya da ehliyetine geçici/sürekli el konulmuş kimseler tarafından sevk edilmesi veya trafik kurallarının ihlali sonucunda meydana gelmiş olması halinde sigorta şirketinin zarar gören 3. kişilere ödediği tazminatı sigortalısına rücu hakkı bulunmaktadır.
Somut olayda, davacı sigorta şirketi tarafından trafik sigortası ile sigortalı davalının maliki olduğu ... plaka sayılı aracın sürücüsü...'ün dava konusu kaza tarihi olan 15.02.2022 tarihi itibariyle geçerli bir ehliyetinin bulunup bulunmadığı hususunda mahkememizce Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğüne yazılan müzekkereye verilen 04.06.2025 tarihli cevabi yazı ile ...ün 15/02/2022 tarihi itibariyle B, B1, D, D1 ve M sınıflarını içeren geçerli sürücü belgesi sahibi olduğu bildirilmiş, dava konusu kazaya karışan davacı sigorta şirketi tarafından sigortalı- davalı şirketin işleteni olduğu ...plaka sayılı kamyonun 7500 kilogramdan daha ağır yük taşıma kapasitesine sahip büyük ticari araçlar vasfında olduğu, iş bu ticari araçları kullanma yetkisinin C sınıfı ehliyet sahibi sürücülere verildiği, davalının işleteni olduğu araç sürücüsünün dava konusu olay anında geçerli C sınıfı ehliyetinin bulunmadığı anlaşılmakla davacı tarafın rücu talebinin yerinde olduğu değerlendirilmiştir.
Davacının, dava dışı ... plakalı araçta meydana gelen hasara ilişkin ödenen bedele ilişkin davalı sigortalısına rücu hakkının doğduğu, bu sebeple davacı tarafından davalı aleyhinde başlatılan takibin yerinde olduğu kanaatiyle davanın kabulüne, davalının itirazının iptaline karar vermek gerekmiş, alacak belirlenebilir olduğundan davalı aleyhine icra inkar tazminatına da hükmedilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
Davacı vekili tarafından AAÜT 16/2-c gereği arabuluculuk vekalet ücretine hükmedilmesi talebinin, bahse konu yasal düzenlemenin vekil ile müvekkili arasındaki iç ilişki ile ilgili bir düzenleme olması nedeni ile reddine karar verilerek açıklanan tüm bu hususlar kapsamında aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın KABULÜNE, davalının İzmir ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyasındaki itirazının iptaline, takibin devamına,
2-Hükmolunan alacağın %20'si oranında (2.822,11-TL) icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
3-Karar tarihi itibariyle alınması gereken 963,89-TL karar ve ilam harcından peşin alınan 427,60-TL harç ile icra dosyasına yatırılan 70,55-TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 465,74-TL harcın davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,
4-7155 sayılı yasanın 19/12/2018 tarihinde yürürlüğe giren 23.maddesiyle eklenen 6325 sayılı yasanın 18/A maddesi gereğince İzmir Arabuluculuk Bürosunun 2024/2092 başvuru nolu dosyası ile taraflar arasında yapılan arabuluculuk faaliyeti sonunda, ileride haksız çıkacak taraftan alınmak üzere Hazine tarafından karşılanan 3.600,00-TL arabuluculuk ücretinin yargılama gideri olarak davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,
5-Davacı tarafça peşin harç olarak yapılan 427,60-TL, başvurma harcı olarak yapılan 427,60-TL olmak üzere toplam 855,20-TL ile davacının iş bu dosyada yaptığı ve karşıladığı toplam 672,50-TL yargılama gideri olmak üzere toplam 1.527,70-TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Davalının iş bu dosyada yaptığı ve karşıladığı toplam 640,00-TL yargılama giderinin davalının kendi üzerinde bırakılmasına,
7-Davacı kendini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihindeki AAÜT gereğince dava değeri üzerinden hesaplanan 14.110,57-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
8-Davacının arabuluculuk vekalet ücreti talebinin reddine,
9-Kararın kesinleşmesi halinde, ayrıca karar yazmaya gerek görülmeden kalan gider avansının ilgilisine iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, HMK'nın 341/2 maddesi uyarınca kesin olarak verilen karar açıkça okundu, ana çizgileriyle anlatıldı. 09/10/2025
Katip ...
¸
Hakim ...
¸