T.C.
İZMİR
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2020/567
KARAR NO : 2025/1233
DAVA :Eser Sözleşmesine Konu Eserin Ayıplı Olması Nedeniyle Sözleşmeden Dönme ve Bedel İadesi
DAVA TARİHİ: 08/10/2020
KARAR TARİHİ: 25/12/2025
Mahkememizde görülmekte olan davanın yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesi ile özetle; müvekkili ile davalı arasında 12.04.2019 tarihli sipariş formu ... , 200.000 adet malzeme alımına dair sipariş gerçekleştiğini, müvekkilinin ilgili sipariş gereği 15.04.2019 tarihinde davalıya 2.000 EUR banka havalesi ile peşinat ödemesi yaptığını, davalının şiparişe konu malzemeyi ...Şti. Aracılığı ile 11.06.2019 tarihli...nolu ambar tesellüm fişi ile müvekkiline gönderdiğini, müvekkiline gönderilen malzemeyi kullanmaya başladığında ve incelediğinde malzemenin istenen kalitede olmadığını ve beklenen faydayı sağlayacak nitelikte olmadığını, siparişe konu nitelikleri taşımadığını tespit ettiğini ve davalı taraf ile telefon ve mail ortamında yazışmalar yapıldığını, davalının maldaki ayıbı kabul etmeyince müvekkilinin hukuken hakkını aramak adına 17.06.2019 tarihinde ...Şti isimli nakliyat firması ile ... nolu ambar tesellüm fişi ve 17.06.2019 tarihve ... nolu sevk irsaliyesi ile müvekkilinin 193.500 adet dava konusu ambalaj malzemesini ...Şti isimli nakliyat firmasına davalıya gönderilmek üzere teslim ettiğini, hemen ardından 18.06.2019 tarihinde ...şubesinden malların ayıplı olduğu teslim talebini ve ödenen bedelin iadesi talepli telgrafı davalıya çektiğini, davalının 11.06.2020 tarihli ... nolu faturasına karşı müvekkili şirket 20.06.2019 tarih ve ...nolu iade faturası düzenlediğini, ayıplı malzemenin davalıya iadesine rağmen davalının kötüniyetli olarak ...İcra Dairesinin ... esas sayılı icra takip dosyası ile dava konusu malzemenin bedelinin ödenmesi amacıyla icra takibi başlattığını, icra takibine itiraz ettiklerini ve ...İcra Hukuk Mahkemesinin ... Esas,... Karar sayılı kararı ile alacağın esası ile ilgili hüküm tesis edilmeden davanın kısmen kabul edildiğini, davalının İzmir ...İcra Dairesinin ... Esasıyla icra takibi derdest olup bu takibede taraflarınca itiraz edildiğini, 16.09.2020 tarih ... nolu arabuluculuk görüşmelerinden netice alınamadığını bildirerek, ayıplı mal için ödenen 2.000 EURO bedelin döviz cinsinden temerrüt tarihinden itibaren işleyecek ticari temmerrüt faizi ile birlikte davalıdan tahsiline mahkeme masrafları ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekilinin cevap dilekçesi ile özetle; müvekkili şirket ile davalı ile arasında 12.04.2019 tarihli sipariş formu ile bir ticari ilişki kurulduğunu, siparişlerin esvafı, nitelikleri ebat ve adedinin, malzeme yapısının ve kalınlığının sipariş formunda açıkca belirtildiğini, bu talep üzerine müvekkili şirketin kendisine verilen bu sipariş formuna ve baskı için verilen numuneye uygun üretimi gerçekleştirerek ürünleri eksiksiz ve ayıpsız bir şekilde davalı tarafa teslim ettiğini, kendisine verilen siparişi numuneye ve sipariş formunda belirtilen özelliklere uygun üreten müvekkiline davalı tarafından 15.06.2019 tarihinde telgraf yolu ile bir ihtarname gönderdiğini, bu ihtarnamede gelen malların baskı ve renk olarak davalının taleplerine uygun olduğunu ancak gramajda hata yapıldığını, bu sebep ile ürünlerin iade edileceğinin belirtildiğini, bu ihtarnameye cevap olarak 21.06.2019 Bakırköy...Noterliğinin... yevmiye numarası ile cevap ihtarname gönderildiğini ve özetle söz konusu iddiaların kabul edilmediğini, ürünlerin gönderilen numuneye uygun olarak yapıldığının söylendiğini,11.06.2019 tarih ve... seri numaralı 59.240,TL faturanın ödemesinden kalan 46.144,62 TL alacak için Bakırköy ... İcra Dairesinin ... Esas ile takip başlatıldığını, bu takibin yetki itirazı sebebi ile İzmir ...İcra Dairesinin ... Esas sayılı icra dosyası üzerinden devam ettiğini, aynı zamanda dava dilekçesinin ekinde belirtilen söz konusu ürünlerin davacıya iade edildiği iddia edildiyse de ürünlerin müvekkiline iade edilmediğini, ilgili nakliye firmasına ait dekontta bulunan imzanın ise müvekkiline ait olmadığını, tüm bunların ötesinde ilgili ürünlerin gramajında hata, ayıp olduğu bu nedenle ürünlerin iade edileceği hususunun davalı tarafından ihtar edildiğini, burada hukuki olarak ayıp tanımı ile ayıp bir ürünün iadesi süreçlerinin karşılarına çıktığını, Türk Ticaret Kanunu’nun (TTK) ...Maddesinde, teslim sırasında açıkça belli olan ayıplar yönünden ayıbın 2 gün içinde satıcıya bildirilmesi gerektiğinin düzenlendiğini, müvekkili ile davacı taraf arasında yapılan ticari ilişki sebebiyle müvekkili tarafından gerekli işlemlerin yapıldığını, bu işlemlerin ticari defterlere işlenerek, cari hesaba alacak kalemi olarak geçtiğini, ancak söz konusu alacağın ödenmediğini ve müvekkili adına buna ilişkin itirazın iptali davasına hazırlandıklarını bildirerek, davanın reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, taraflar arasındaki eser sözleşmesinden kaynaklanan edimin ayıplı ifa edilmesi nedeniyle davacı iş sahibinin sözleşmeden dönme ve eser bedelinin davalı yükleniciden iadesi istemine ilişkindir.
Taraflar arasında 12/04/2019 tarihli sipariş formuna dayanan eser sözleşmesi uyarınca, davalı yüklenici tarafından davacı iş sahibi adına ambalaj malzemesi üretimi yapılacağı kararlaştırılmıştır.
Eser sözleşmelerini, diğer iş görme sözleşmelerinden ayıran önemli hususlardan birisi sonuç sorumluluğu, yani tarafların iradeleri doğrultusunda yüklenici tarafından bir sonucun meydana getirilmesi taahhüdü, sonucun garanti edilmesidir.
Eser, yüklenicinin sanat ve beceriyi gerektiren, bir emek sarfı ile gerçekleştirilen sonuçtur. Yüklenicinin eseri iş sahibinin yararına olacak şekilde ve ona hiçbir zarar vermeden meydana getirmesi, davalı yüklenicinin hem sadakat hem de özen borcunu kapsar. Burada belli bir sonucun ortaya çıkması amaçlandığından meydana getirilen eserin iş sahibinin beklentisini karşılamaması halinde, sözleşmedeki yarar dengesi iş sahibi aleyhine bozulmuş olur. Bu bakımdan eserin fen ve sanat kurallarına uygun, iş sahibinin beklentilerini karşılar özellikleri taşıması aranır. Aksi halde eserin ayıplı olduğu kabul edilir. Ayıplı eseri meydana getiren yüklenici ise, ortaya çıkan ayıp ve eksiklerden sadakat ve özen borcu nedeniyle sorumludur. Yüklenici, hangi yöntemi kullanırsa kullansın eserin ayıpsız olarak ortaya çıkması gerekmekte olup, diğer bir deyişle eser sözleşmesinin niteliği gereği yüklenici sonucu garanti etmektedir.
İş sahibinin ayıptan doğan hakları TBK'nın ...maddesinde düzenlenmiştir. Bu haklar; sözleşmeden dönme, ayıp oranında bedelden indirim ya da ücretsiz onarım isteme hakları ile genel hükümlere göre tazminat isteme hakkıdır. Bunlardan ilk üçü, yani dönme, bedelden indirim ve ücretsiz onarım isteme hakları seçimlik haktır. Tazminat isteme hakkı ise, iş sahibinin zarar görmesi şartıyla her üç seçimlik hakla birlikte istenebilir. Bu haklar sınırlı olarak sayılmış olduğu için genişletilemez.
Ayrıca, sözleşmede garanti hükmünün bulunması halinde, gizli ayıbın ortaya çıkması durumunda, ayrıca ayıp ihbarına gerek kalmaksızın gizli ayıptan doğan zarar, garanti süresi içinde her zaman talep edilebilir.
Somut olayda, davacı iş sahibi, davalı yüklenicidir. Davalı yüklenicinin, sözleşme konusu ambalajları davacıya teslim ettiği, davacının davalıya 2000-Euro eser bedeli ödediği banka dekontu ile sabittir.
Uyuşmazlık, davalı yüklenicinin taraflar arasındaki sipariş formuna uygun olarak, iş sahibinin haklı menfaatlerini gözeterek, sadakat ve özenle, benzer alandaki işleri üstlenen basiretli bir yüklenicinin göstermesi gereken mesleki ve teknik kurallara uygun olarak yerine getirip getirmediği, davalı yüklenici tarafından yapılan eserin, eser yapımında kullanılan malzemenin ayıplı olup olmadığı, ayıp var ise ayıbın açık veya gizli ayıp olup olmadığı, ayıbın davacı iş sahibi tarafından yapılması gereken olağan bir gözden geçirme ile fark edilip edilemeyeceği, ayıbın imalat hatasından kaynaklanıp kaynaklanmadığı, ayıbın niteliğine göre iş sahibinin TBK'nun ... maddesi ve.... maddesi uyarınca yasal süre içerisinde usulüne uygun şekilde ayıbı yükleniciye bildirip bildirmediği, eserin, iş sahibinin kullanamayacağı veya hakkaniyet gereği kabule zorlanamayacağı ölçüde ayıplı ya da sözleşme hükümlerine aynı ölçüde aykırı olup olmadığı, buna göre iş sahibinin sözleşmeden dönme hakkını kullanıp kullanamayacağı, sonucuna göre iş sahibinin eserin ayıplı olması nedeniyle eser sözleşmesinden dönüp dönemeyeceği, bedel iadesi talebinde haklı olup olmadığı noktalarında toplanmaktadır.
Dava tarihinde yürürlükte bulunan... sayılı TBK'nın ... maddesi, "Eserdeki ayıp sonradan ortaya çıkarsa iş sahibi, gecikmeksizin durumu yükleniciye bildirmek zorundadır; bildirmezse eseri kabul etmiş sayılır" hükmünü içermektedir.
Yüklenicinin iş sahibine olan borçlarına aykırı olarak, imalini yüklendiği eserin ayıplı olması durumunda; iş sahibi, açık ayıplarda ...sayılı TBK'nın... gizli ayıplarda ise... sayılı TBK'nın ... maddeleri hükümlerine uygun olarak ihbarda bulunduğu takdirde,... sayılı TBK'nın ... maddesinde tanınan hakları kullanabilir. Eksik iş, sözleşme ve eklerine göre yapılması kararlaştırıldığı halde tam yapılmayan iştir. Ayıplı eser sözleşmede kararlaştırılan vasıfları veya olmasından vazgeçilmez bazı vasıfları taşımayan eserdir. Diğer anlatımla ayıp, bir malda ya da eserde sözleşme ya da yasa hükümlerine göre normal olarak bulunması gereken niteliklerin bulunmaması ya da bulunmaması gereken bozuklukların bulunmasıdır.
Ancak, kasten sakladığı bozukluklarla, usulüne uygun yapılan gözden geçirmede farkedilemeyecek ayıplar için yüklenicinin sorumluluğu devam eder. Eğer, meydana getirilen eserin, teslim alındığı sırada usulüne uygun yapılan gözden geçirme ile var olan bozukluğu görülmemişse, ortada gizli bir ayıbın olduğu kabul edilir. Açık ayıplar, eserin tesliminden sonra, işlerin olağan akışına göre imkân bulunur bulunmaz bizzat yapılan veya uzmanına yaptırılan gözden geçirme sonucu saptanınca, uygun sürede (TBK m....); gizli ayıplar da ortaya çıkar çıkmaz, gecikmeksizin yükleniciye bildirilmelidir (TBK m. ...). Ayıp bildirimi süresinde yapılmadığı takdirde iş sahibi bu ayıbı örtülü olarak kabul etmiş sayılır. Eksik işler bedeli ise ihbar koşuluna ve ihbar süresine bağlı olmaksızın teslim tarihinden itibaren kural olarak beş yıllık zamanaşımı süresinde (TBK m. .../son ) talep edilebilir. Eğer eser iş sahibinin beklediği amacı karşılamıyorsa kural olarak ayıplı yapıldığı kabul edilir. Ayıp ihbarının yazılı olarak yapılması zorunlu olmayıp süresinde ayıp ihbarının yapıldığı her türlü delille ve tanık beyanıyla dahi kanıtlanabilir. (YHGK'nın 02.02.1979 gün...E.... K. sayılı ve Yargıtay ...Hukuk Dairesinin 16.01.2013 tarih ve ... E., ...K. sayılı ilamında bu ilke ve esaslar ayrıntıları ile açıklanmıştır.)
Öte yandan, YHGK'nın 13.05.2009 tarih ve... E.,... K. sayılı ilamında da açıklandığı üzere, ayıp ihbarı kural olarak şekle tabi bulunmayıp içeriği itibariyle ayıptan karşı tarafın haberdar olmasını sağlamaya elverişli her türlü ihbarın, ayıp ihbarı olarak kabulü mümkün olup, tespit dilekçesinin ya da raporunun tebliği işleminin de ayıp ihbarı niteliğinde olduğunun kabulü gerekir.
Somut olayda, taraflar arasındaki eser sözleşmesi 12/04/2019 tarihli sipariş formu ile kurulduğundan, eldeki davada 08.10.2020 tarihinde 5 yıllık süre dolmadan mahkememize açıldığından, davalı vekilinin zaman aşımı definin reddi gerekmiş, işin esasına geçilmiştir.
... hitaben tanzim olunan 12/01/2024 tarihli raporda "bu deney beyan ve şartlar belirtilmediğinden değerlendirilmemiştir" şeklinde görüş bildirilmiştir.
Uyuşmazlığın çözümü teknik bilgiyi gerektirdiğinden, mahkememizce gıda mühendisi bilirkişiden bilirkişi raporu, yine farklı bir gıda mühendisi ve ziraat mühendisinden oluşan heyetten yeni bir bilirkişi heyeti raporu alınmıştır.
Gıda Mühendisi bilirkişi Prof.Dr. ... tarafından hazırlanan 19.11.2021 tarihli bilirkişi kök raporunda özetle; davacı tarafından sunulan ambalaj örneklerinden “eski numune” ve “ yeni numune “olarak adlandırılan örneklerin boyutlarında farklılık olmadığı, ancak ağırlıklarının farklı olduğunun tespit edildiğini, bu ise “ ...” olan ambalaj katmanlarının bir ve/veya birkaçının kalınlıklarının siparişteki değerlerden daha az( ince ) olduğu anlamına geldiği görüşünde bulunmuş, aynı bilirkişi tarafından hazırlanan 13.06.2025 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle; her iki ambalaj örneklerinin ( eski ve yeni ) boyutları 125x175 mm olarak ölçüldüğü, her iki örnek arasında boyut olarak önemli bir farklılık olmadığının saptandığı, örneklerin ağırlıkları tartıldığı zaman birbirinden farklı olduğunun saptandığı, nitekim, eski numune olarak kodlanan ambalaj örneği 5,8 gram iken, yeni olarak kodlanan örnek ise 4,8 gram olarak tartıldığı, bu verinin yeni ürün olarak adlandırılan örnekler için daha az hammadde kullanıldığı anlamına gelmekte olduğunu, her iki ambalaj örneği ( eski ve yeni Jarasında gözle dahi ayırt edilebilir farklılık mevcut olduğunu, yeni ürün olarak kodlanan örneğin rengi eski ürünün rengine göre gözle dahi fark edilebilir oranda daha yeşillik hakim olduğunun saptandığı, ... 23.01.2024 tarihli raporunda ambalaj laboratuvarlarında yapılan analizde ayıplı olduğu iddia edilen ambalaj örneklerinde su buharı geçiş hızı ( nem ) <0,005 gimetrekare/ gün olarak saptandığını, enstitü ile yaptığı görüşmede bu değerin ölçüm yönteminin hassasiyetlik sınırlarının altında olduğunun belirtildiği, bu veri ( <0,005g/ metrekare/gün ) dikkate alınırsa ambalajların kuru gıdaların ve/veya sebze tohumlarının paketlemesine uygun olabileceği görüşünde bulunmuştur.
Ziraat mühendisi bilirkişi Prof. Dr. ... ile gıda mühendisi bilirkişi ... tarafından hazırlanan 29.09.2025 tarihli bilirkişi raporunda özetle; eski üretim ile yeni üretim arasında ambalajın boyutları (uzunluğu ve genişliği) konusunda fark belirlenmemiş iki ambalajında sipariş formunda belirtilen aynı ölçülerde olduğu tespit edildiği, kurumlarında ambalajı meydana getiren katman/katmanların hammadde niteliği ve/veya kalınlığı konusunda yapılabilecek altyapı olanakları bulunmadığı için bu özelliğin değerlendirilemediği, yapılan görüşmelerde; bu özellikleri ölçüm yaparak belirleyebilecek kurum veya kuruluş tespit edilemediği, ancak katman kalınlığı konusunda referans olacak ambalaj birim ağırlıkları tartıldığında; eski üretimin (5.8 g) yeni numuneden (4.8 g) %17 oranında daha ağır olduğu belirlendiği, aynı ölçülerdeki ambalajlar arasındaki ağırlık farkı, ambalajların katman kalınlığının farklı olduğu görüşünü desteklemektedir bu durum ambalajın fiziksel dayanıklılığını ve içerisindeki ürünün niteliğini etkileyebilecek potansiyele sahip olduğu, baskı kalitesi yönünden yapılan değerlendirmede; resimlerde (şekil 1) işaretlendiği üzere, emsal numune olan eski üretim ile yeni üretim arasında dalgalı baskının bitiş noktası arasında farklılıklar görüldüğü, ayrıca emsal numune ile yeni numune arasında ambalaj üzerindeki hakim olan yeşil renk bakımından gözle görülür şekilde farklılık olduğu belirlendiği, renk ölçer vasıtasıyla yeşil alan ölçülmüş ve yeşil rengin parlaklık, yeşil rengin niteliği ve renk doygunluğu ifade eden sayısal değerler yönünden eski üretim emsal numune ile yeni üretim arasında farklar bulunduğu belirlendiği, bu durum eski üretim ile yeni üretim arasında baskı kalitesi yönünden farklılıklar olduğunu ortaya koyduğu, bununla birlikte; emsal eski üretim numunede yapıştırma kenarları pürüzsüz ve bombesiz şekilde yapıştırılmış iken yeni üretim ambalajda kenarların yapışma kenarlarında bombeler tespit edildiği, tüm bu değerlendirmeler göz önünde bulundurulduğunda; eski üretim olarak isimlendirilen emsal numune ile yeni üretim arasında yukarıda açıklanan özellikler yönünden farklılıklar bulunduğu, bu özelliklerin tohumun saklanmasını veya pazarlanmasını nasıl etkileyeceği incelenen parametreye göre değişkenlik göstereceği, nitekim yeni üretim ambalajın ağırlık değerinin eski üretimden daha hafif olması ambalaj kalınlığı ile açıklanabildiği, bu nitelikteki ambalajın içerisine konulan tohumu; fiziksel etkilerden koruyup koruyamayacağı veya ambalajın tohumun çimlenme vasfını ne kadar süre ile koruyabileceği; ambalaja konulacak tohum şeklinin ambalaja zarar verebilme potansiyeline ve ambalajın tohumu koruyabilme özelliğini ne kadar süre devam ettirebileceğine bağlı olarak değişeceği görüşünde bulunulmuş, raporun denetime elverişli, ayrıntılı ve hüküm kurmaya yeterli olduğu görülmüştür.
Yapılan yargılama, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; eser sözleşmesi kapsamında meydana getirilen eserde (ambalajda) ayıp bulunduğunun tespit edilemediği, davalı tarafça eser sözleşmesine konu üretilen son ambalajların ilk üretilen ambalajlara göre daha ince bulunmasının ve hafif biçimde bombeli olmasının ambalajın içine konulacak tohumun bozulmasına sebep olabileceğinin kesin olarak saptanmadığı gibi 12.04.2019 tarihli sipariş formunda da sözleşmeye konu ambalajın kalınlığına dair bir içerik de bulunmadığı, dolayısıyla eser sözleşmesinde sonuç taahhüdünün davalı tarafça gerçekleştirilmediğinin davacı tarafça ispat edilemediği, bu haliyle davacının eser sözleşmesinden dönme hakkının bulunmadığı gibi bedel iadesi yönündeki seçimlik hakkını da kullanmasının yerinde olmadığı anlaşıldığından, davanın reddine karar vermek gerekmiş, iş bu dava sebebiyle yapılan yargılama giderleri HMK nın ... Maddesi uyarınca davacı üzerinde bırakılmış, davalı yararına reddedilen dava değeri kadar vekalet ücreti takdir olunarak, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-Maktu ret harç tutarı olan 615,40-TL harçtan, peşin alınan 317,06-TL harcın mahsubu ile bakiye 298,34-TL harcın davacı taraftan alınarak Hazine’ye gelir kaydına,
3-Dava şartı arabuluculuk ücreti olan ve ... sy Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-13 maddesi uyarınca tarafların anlaşamamaları nedeniyle Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 1.320,00-TL'nin davada haksız çıkan davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
4-Dava tamamen reddedildiğinden davacı tarafın yaptığı tüm yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
5-Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden, hüküm tarihinde yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan; reddedilen dava değeri (dava tarihi olan 08/10/2020 tarihinde TCMB efektif satış kuru karşılığı 1 Euro= 9,3166-TL olduğundan= 2000 Euro X 9,3166= 18.633,20-TL) 18.633,20-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak, davalı tarafa verilmesine,
6-Davalı tarafça yapılan yargılama gideri olmadığından, bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
7-HMK.nun....maddesi uyarınca davacı tarafından yatırılan gider avansının sarf edilmeyen kısmının karar kesinleştiğinde ilgili taraflara iadesine,
ilişkin, taraf vekillerinin yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren ... hafta içerisinde, mahkememize veya bulunduğu yerde varsa Asliye Ticaret Mahkemesi'ne, yoksa Asliye Hukuk Mahkemesine verilecek istinaf dilekçesi ile, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi ...Hukuk Dairesi nezdinde, istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup, usulen anlatıldı. 25/12/2025
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır