T.C.
İZMİR
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/962
KARAR NO: 2024/405
DAVA: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 10/11/2022
KARAR TARİHİ: 21/05/2024
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ile davalı şirket arasında 21.03.2022 tarihinde inşaat demiri alım-satımı ile ilgili olarak görüşüldüğünü, davalı şirket yetkilisi ... ile müvekkili şirket yetkilisi arasında ... fabrikadan alınan spot malzemelerin (300.000 TL bedel karşılığında 20 ton inşaat demiri) satışı ile ilgili ... yazışmaları ile anlaşma sağlandığını, yapılan anlaşma neticesinde müvekkili şirket tarafından keşidecisi müvekkili şirket olan,... Bankası A.Ş. Toptancılar Çarşısı Şubesi’ne ait ... çek nolu 150.000 TL bedelli 25.07.2022 vade tarihli ve yine aynı banka ... çek nolu 150.000 TL bedelli 25.06.2022 tarihli iki adet çekin avans olarak davalı şirkete verildiğini, verilen çeklere rağmen davalı tarafça müvekkiline mal teslimi yapılmadığını, sözleşmeden dönülmüş ve çeklerin bedelsiz hale geldiğini, davalı tarafça... Bankası A.Ş. Toptancılar Çarşısı Şubesi’ne ait ... çek nolu 150.000 TL bedelli 25.07.2022 vade tarihli çek müvekkiline iade edilmiş olmasına rağmen müvekkilinin tüm taleplerine rağmen ... Bankası A.Ş. Toptancılar Çarşısı Şubesi’ne ait ... nolu 150.000 TL bedelli 25.06.2022 tarihli çekin iade edilmediğini, davalı şirketin edimini ifa etmemiş olması sebebiyle müvekkilince sözleşmeden dönüldüğünü, çeklerden biri davalı tarafça teslim edilmiş olmasına rağmen diğer çeki teslim etmemiş olması sebebi ile taraflarınca Karşıyaka ...Noterliği 03.06.2022 tarih ve ... yev.no.lu ihtarname ile davalı tarafa müvekkili şirketçe avans olarak verilmiş bulunan ... Bankası A.Ş. Toptancılar Çarşısı Şubesi ... çek nolu 25.06.2022 tarihli 150.000 TL bedelli çekin iadesi için ihtar gönderildiğini, ihtarın davalı tarafa 03.06.2022 tarihinde tebliğ edildiğini ancak çekin iadesinin yapılmadığını, davalı tarafa müvekkilince verilen ve iadesi gerçekleştirilmeyen ... Bankası A.Ş. Toptancılar Çarşısı Şubesi ... nolu 150.000 TL bedelli 25.06.2022 tarihli çekin bedelsiz kaldığını, haklarında herhangi bir takip açılmadan önce, işbu menfi tespit davasını açmak zorunluluğu doğduğunu, davalı şirketle olan uyuşmazlığın barışçıl yollarla çözülmesi amacıyla 16.06.2022 tarihinde arabuluculuk yoluna başvurulduğunu, telafisi imkansız maddi ve manevi zararların önlenmesi bakımından teminatsız veya mahkemenizce uygun görülecek bir teminat mukabilinde ve iş bu dosya kapsamında yapılacak yargılama neticesi verilecek mahkeme kararının kesinleşmesine kadar, dava konusu çekin ödenmesini engeller mahiyette ve muhtemel icra takiplerinin durdurulması amacıyla ihtiyat-i tedbir kararı verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalıya dava dilekçesi usulüne uygun olarak tebliğ edilmiş, davalı duruşmalara katılmadığı gibi herhangi bir cevap da vermediğinden HMK.nın 128.Maddesi uyarınca davayı inkar ettiği kabul edilerek yargılamaya devam olunmuştur.
DELİLLER VE GEREKÇE
Dava Konusu Çek: ... Bankası A.Ş. Toptancılar Çarşısı Şubesi’ne ait, keşidecisi davacı şirket, lehtarı davalı şirket olan, ... nolu, 150.000 TL bedelli 25.06.2022 keşide tarihli bir adet çek olduğu görülmüştür.
... Bankası cevabi yazısı; keşidecisi davacı şirket, lehtarı davalı şirket olan, ... nolu, 150.000 TL bedelli 25.06.2022 keşide tarihli bir adet çekin ... tarafından 27.06.2022 tarihinde takas merkezine ibraz edildiğini, karşılıksız işlemi gördüğünü, takas işlemi elektronik ortamda yapıldığından çekin fiziken ibraz edilmediğini, bu nedenle çeki tahsil için başvuran gerçek ve tüzel kişinin ve çekin örneğinin ibraz eden bankadan istenmesi gerektiği bildirilmiştir.
İcra Dosyası: Aliağa İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı dosyasının incelenmesinde; alacaklı... Tic. AŞ 'nin borçlular ... San. ve Tic. AŞ. ve... ..Ltd. Şti. aleyhine 25.06.2022 keşide tarihli ... nolu, 150.000 TL bedelli çeke istinaden takip başlattığı, borçlulardan .....Ltd. Şti.'ne ödeme emrinin 24/12/2022 tarihinde tebliğ edildiği ve takibin kesinleştiği görülmüştür.
İhtarname: Davacı şirket tarafından davalı şirket adına keşide edilen Karşıyaka... Noterliğinin 03/06/2022 tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesinde özetle; ihtar eden vekilinin, müvekkili ile muhatap arasında 21/03/2022 tarihinde inşaat demiri alım satımı ile ilgili olarak görüşüldüğünü 300.000,00-TL karşılığında 20 ton inşaat demiri satışı ile ilgili anlaşma sağlandığını, anlaşma neticesinde müvekkili şirket tarafından keşidecisi müvekkili şirket olan ... AŞ Toptancılar Çarşısı Şubesi ... çek nolu 150.000,00-TL bedelli 25/07/2022 vade tarihli çek ile ve yine aynı banka ... çek nolu 150.000,00-TL bedelli 25/06/2022 tarihli iki adet çekin avans olarak verildiğini, verilen çeklere rağmen muhatap tarafça müvekkiline mal teslimi yapılmadığından, müvekkilince sözleşmeden dönüldüğünü ve çeklerin bedelsiz hale geldiğini, muhatap tarafça 25/07/2022 vade tarihli çekin müvekkiline iade edildiğini, ancak 25/06/2022 tarihli çekin ise iade edilmediğini, ihtarın tebliğinden itibaren 3 iş günü içerisinde müvekkili şirketçe avans olarak verilmiş bulunan 25/06/2022 tarihli çeki iade etmelerini, aksi halde tedbir talepleri dahil olmak üzere yasal yollara müracaat edeceklerini, avukatlık ücreti dahil tüm yargılama giderlerinin taraflarına yükletileceğini ihtar etmiştir.
Bilirkişi raporu: SMMM Bilirkişi ... 02/10/2023 tarihli raporunda; Davacı ... ve Ticaret Anonim Şirketi’ne ait 2022-2023 yılları ticari defterlerin usulüne uygun tutulduğunu, defter kayıtlarının birbirini doğruladığını, defterlerin e-defter uygulamasına tabi olduğu anlaşılmakla berat belgelerinin raporu ekinde sunulduğunu, neticesinde davacı şirketin ticari defterlerinin delil niteliğine haiz bulunduğu hususunda kanaate varıldığını, dava konusu ... Bankası A.Ş. Toptancılar çarşısı şubesi ... çek no 25.06.2022 tarihli 150.000 TL bedelli çekin yevmiye defter kaydı araştırıldığında, çek numarasından, işlem tarihinden ve tutar yönünden incelenmiş ise de kaydedilmediğinden herhangi bir işlem kaydının defterde görülmediğini, davacının 2022 yılına ait yevmiye defter kayıtları incelendiğinde, davalı “... ve Mak. San. ve Tic. Ltd.Şti.” ile ilgili hiçbir işlem kaydına rastlanmadığını, dava konusu çek ile ilgili ve davalı şirket ile ilgili olarak, davacının defter kayıtlarında hiçbir işlem yapılmadığının tespit edildiğini, davacı şirketin mali müşaviri tarafından da çeklerin ve avans işlem kayıtlarının defterlerde hiç işlenmediğinin belirtildiğini, dava konusu çek ile ilgili davacı şirketin defter kayıtlarından herhangi bir tespit yapılamaması dolayısıyla, davalıya ve dava konusu çeke ait cari/muavin hesaplarda borçlandırıcı veya alacaklandırıcı hiçbir işlem kaydı bulunmaması nedeniyle, davalı şirketin defter kayıtlarının da incelenmediği göz önüne alındığında, dava konusu çekin bedelsiz kalıp kalmadığı yönünde tarafınca herhangi bir kanaat oluşmadığını mütala etmiştir.
Yemin beyanı : Davalı şirket yetkilisi 27/02/2024 tarihli duruşmada kendisine yapılan yemin teklifini kabul ederek; " mahkemeniz tarafından, tarafıma tebliğ edilen 14/12/2023 tarihli yemin teklif dilekçesini ve 21/12/2023 tarihli yemin teklifi hakkındaki mahkemeniz ara kararını biliyorum. Bu ara kararda bahsi geçen 2 adet çek davacı tarafından aramızdaki süre gelen ilişki sırasında inşaat malzemesi satın almak üzere şirketimize avans çeki olarak verilmiştir. Malzemeleri teslim etmeden çeklerle ilgili banka ile görüşme yaptığımızda çeklerin bir karşılığının bulunmadığını ve davacı şirketin daha önce ibraz edilip de karşılıksız çıkan çeklerinin de bulunduğunu öğrenmemiz üzerine biz bu çeklerden bir adedini davacı tarafa iade ettik. Buna ilişkin belgemiz bulunmaktadır. Diğer çeki ise... AŞ 'ye ciro ettiğimiz için bu firmanın çeki icra takibine koyması nedeniyle takipte borcu alacaklı firmaya ödedik. Bu nedenle çeki davacı tarafa teslim edemedik. ... firmasına çek bedeline karşılık olarak 10 ton inşaat demiri gönderdik ancak icra dosyasındaki vekalet ücreti ve diğer masraflar aramızda uyuşmazlık konusu olunca çek alacaklı firmada kaldı. Halen daha icra vekalet ücreti ve diğer masraflar aramızda uyuşmazlık konusudur. Bu çeke ilişkin olarak da davacı tarafa ürün göndermedik. Bu şekilde aramızda çekin durumu muallakta kaldı" şeklinde beyanda bulunup, usulüne uygun şekilde yemini eda etmiştir.
Dava, avans olarak verilen çekin bedelsiz kaldığı iddiasına dayanan menfi tespit davasıdır.
Davacı yanca, çekin avans çeki olduğu ve çekin verilmesine dayanak asıl ilişkide davalının edimini ifa etmediğinden çekin bedelsiz kaldığı iddiasında bulunmuş, davalı davaya cevap vermemiştir.
Menfi tespit davalarında kural olarak ispat yükümlülüğü davalıya düşer. Ancak imzası ikrar edilmiş çek alacağın varlığını ispatlayan kesin delil niteliğinde olup, bu kez borçlunun borcunun bulunmadığını usulüne uygun olarak kanıtlaması gerekir. Çek bir ödeme vasıtası olup mevcut bir borcun ödenmesi için verildiği kabul edilir. Somut olayda davacı dava konusu çekin inşaat demiri alımına ilişkin sözleşme uyarınca avans olarak verildiğini, ancak inşaat demiri teslim edilmediğini iddia etmiş, buna ilişkin yazılı bir delil sunmamıştır. Davacının ticari defter ve belgeleri mali müşaviri bilirkişi tarafından incelenmiş olup, çekin davacının ticari defterlerinde kayıtlı olmadığı, davalı şirkete ilişikin bir işlem kaydının da bulunmadığı tespit edilmiştir. İspat yükü kendisine düşen davacı tarafa yemin teklif hakkı hatırlatılmış, davacı vekili davalıya yemin teklif hakkını kullanmıştır. Davalı şirket yetkilisi son duruşmada usulüne uygun şekilde yaptırılan yemin beyanında, dava konusu çekin davacı şirket tarafından inşaat malzemesi alınmak üzere şirketlerine avans çeki olarak verildiğini ancak davacı şirketin başka çeklerinin karşılıksız çıktığını öğrenmeleri üzerine davacı şirkete bu çek karşılığında inşaat malzemesi göndermediklerini, dava konusu çeki dava dışı ... Ticaret A.Ş.’ye ciro ettiklerini, bu nedenle iade edemediklerini, ... Ticaret A.Ş. tarafından başlatılan ica takibinde çek bedeline mahsuben bu şirkete inşaat demiri gönderdiklerini ancak icra takip masrafları ödenmediğinden takibin halen derdest olduğunu bildirmiştir. Davalı şirket yetkilisinin yemin beyanı ile dava konusu çekin avans çeki olduğu ve çek bedeline karşılık inşaat malzemesinin davacı şirkete gönderilmediği, çekin bedelsiz kaldığı kesin delil niteliğindeki yemin ile sabit hale gelmiştir. Davalının çeki ciro ettiği dava dışı ...Ticaret A.Ş.’ye haricen ödeme savunmasına ilişkin olarak getirtilen Aliağa İcra Müdürlüğü’nün ... esas sayılı dosyasının incelenmesinde dava konusu çekte yetkili hamil olan dava dışı ...Ticaret A.Ş. vekili tarafından haricen tahsil beyanının bulunmadığı ve takibin halen derdest olduğu tespit edilmiştir. Bu haliyle, davacının dava konusu çekin avans çeki olduğunu ve bedelsiz kaldığını ispat ettiğinden menfi tespit isteğinin kabulü ile, davacı şirketin anılan çek nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespitine, davacı vekilinin çekin iadesi isteğinin ise dava konusu çekin dava dışı yetkili hamil ... Ticaret A.Ş.’nin yedinde bulunduğu, yetkili hamilin bu dosyanın tarafı olmadığı, dosyada taraf olmayan kişilerin hak ve hukukunu etkileyecek şekilde hüküm kurulamayacağından çekin iadesi isteğinin reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacının menfi tespit davasının KABULÜ ile,
Davacının ...Bankası A.Ş. Toptancılar Çarşısı Şubesi’ne ait, keşidecisi davacı şirket, lehtarı davalı şirket olan, ... nolu, 150.000 TL bedelli 25.06.2022 keşide tarihli bir adet çek ile ilgili olarak DAVALIYA BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE,
2-Davacının çekin iadesi isteğinin REDDİNE,
3-Kabul edilen miktar üzerinden hesaplanmış olan 10.246,50 TL nispi harca, peşin alınan 2.561,63 TL harcın mahsubu ile bakiye 7.684,87 TL karar ve ilam harcının davalı taraftan alınarak HAZİNE’ YE GELİR KAYDINA.
4-Davacı tarafın yaptığı ve karşıladığı 11,50 TL vekalet suret harcı, 80,70 TL başvuru harcı, 2.561,63 TL peşin harç, 610,75 TL davetiye ve posta gideri, 2.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 5.264,58 TL yargılama giderinin davalı taraftan alınarak davacı tarafa verilmesine.
5-Dava şartı arabuluculuk ücreti olan ve 6325 sy Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-13 maddesi uyarınca tarafların anlaşamamaları nedeniyle Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 1.560,00 TL'nin davada haksız çıkan davalıdan alınarak HAZİNE'ye gelir kaydına,
6-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden, hüküm tarihinde yürürlükte olan Avukatlık Kanunu ve Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre takdir ve hesaplanmış olan; 24.000,00 TL vekalet ücretinin davalı taraftan alınarak davacı tarafa verilmesine.
7-HMK.nun 333.maddesi uyarınca davacı tarafından yatırılan gider avansının sarf edilmeyen kısmının karar kesinleştiğinde davacıya iadesine
ilişkin, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı vekilinin yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde, mahkememize veya bulunduğu yerde varsa Asliye Ticaret Mahkemesi'ne, yoksa Asliye Hukuk Mahkemesine verilecek istinaf dilekçesi ile, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde, istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup, usulen anlatıldı.21/05/2024
Katip ...Hakim ...
¸e-imzalıdır ¸e-imzalıdır