T.C.
İZMİR
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2023/205 Esas
KARAR NO: 2023/701
DAVA: Zayi Belgesi Verilmesi
DAVA TARİHİ: 08/03/2023
KARAR TARİHİ: 21/09/2023
Yukarıda tarafları yazılı davanın mahkememizde yapılan yargılaması sonunda dava dosyası ve ekleri incelendi;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı şirket olan ... Ticaret Anonim Şirketin 2018 yılına ait ticari defterleri hırsızlık nedeniyle zayi olduğunu, bu durumun dava dilekçesinin ekinde sunulan 23/02/2023 tarihli karşıt tespit tutanağının tanzimi ile öğrenildiğini, kanuni süresi içerisinde ticari defterler için zayi belgesinin alınabilmesi için dava açtıklarını, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun "Belgelerin saklanması, saklama süresi" başlıklı 82. maddesinde; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir." şeklinde bir düzenlemenin yer almakta olduğunu, bu kapsamda yasal süresi içindeki talepler doğrultusunda vergi ve usulü açıdan davacı şirketin bir hak kaybına uğramaması adına davacı şirketin belgeleri için zayi belgesi verilmesini talep ettiklerini, 2018 yılına ait ticari defterler davacı şirketin bütün özenlerine ve tedbirlerine rağmen çalınmış ise de davacı şirketin şirket kurumsal bir firma olması sebebiyle, çalışanların olumsuz etkilenmemesi adına cezai süreç başlatmadığını, hırsızlık suçunun failinin yakalanmasının zayi belgesinin verilmesi hususunda herhangi bir etkisi bulunmadığının da açık olduğunu, suç tarihinin ve suç zanlısının tam olarak davacı şirkten tarafından bilinememesi ve bu durumun kurumsal nitelikteki şirket bünyesindeki çalışma ortamında güvensizliğe ve olumsuz etkilere sebep olabileceği ihtimallerinden ötürü davacı şirketin doğrudan yasal süresi içinde mahkemeye başvurarak dava konusu zayi belgesini talep etmekte olduğunu, davacı şirketin basiretli bir tacir olduğundan dolayı her türlü ihtimali göz önüne almış ve olası hırsızlık yahut mücbir sebeplerle tutmakla yükümlü olduğu ticari defterlerin zayi olması ihtimalinde, olumsuzluk yaşamamak adına defterlerin içeriğini, açılış ve kapanışlarına ilişkin noter tasdiklerini dijital ortamda saklamış olduğunu, bu husustaki evrakı dava dilekçesinin ekinde sunmuş olduklarını, bu açıklanan nedenlerden dolayı, 2018 yılı için zayi olan ticari defterlere ilişkin zayi belgesi verilmesine karar verilmesini dava ve talep etmiştir.
KANITLAR:
Davacı şirketin esnaf veya tacir sayılıp sayılmadığının tespiti amacıyla; İzmir Ticaret Sicil Müdürlüğü, İzmir ... Noterliği ve İzmir Hasan Tahsin Vergi Dairesi'nden bilgileri celp edilmiştir.
GEREKÇE : Dava; TTK.'nın 82/7. maddesi gereğince zayi belgesi verilmesi talebine ilişkin dava olup, davanın yasada öngörülen süre içerisinde açıldığı kabul edilmiştir.
6102 sayılı TTK.'nın 82/7. maddesi "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir" hükmünü taşımaktadır.
TTK.'nın 82/7 maddesi uyarınca zayi belgesi düzenlenebilmesi için davacının defter tutmakla veya saklamak ile yükümlü olması, zayi olan belgelerin kullanılmış defter ve belgeler olması, usulüne uygun tutulmuş olması, başvurunun 15 günlük hak düşürücü süre içerisinde yapılmış olması gerekir.
Bu madde hükmünde yazılı “afet” kavramına davacıya kusur izafe edilemeyecek olan ve irade dışında meydana gelen olayların girebileceği gözetilmelidir. Zira, bu maddede, bir tacir saklamakla yükümlü olduğu defter ve kağıtlar,yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde ziyaa uğrarsa, tacir, kendisine zayi belgesi verilmesini mahkemeden isteyebilir. Maddede yer alan “gibi” sözcüğü açıklanan olayların sınırlı sayılı olmadığını göstermektedir. Tacirin belgelerini muhafazada gerekli dikkat ve özeni göstermesi gerektiği gibi, olayın şüpheden uzak bir şekilde meydana geldiğine mahkemenin kesin kanaat getirmesi gerekmektedir.
Yasal düzenleme ve somut olay birlikte değerlendirildiğinde; davacı şirkete ait Davacıya ait; 2018 yılına ilişkin Yevmiye Defteri, Defter-i Kebir ve Envanter Defterinin davacı şirketin iradesi dışında hırsızlık nedeniyle 23/02/2023 tarihli karşıt tespit tutanağının tutulmasıyla birlikte öğrenildiği ve sonuçta zayi olduğu, böylelikle davayı süresinde açmış olduğu, davacının bu defterler ile ilgili dava açmakta hukuki yararının bulunduğu anlaşılmakla davanın kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
Davacının davasının KABULÜNE,
1-Davacıya ait; 2018 yılına ilişkin Yevmiye Defteri, Defter-i Kebir ve Envanter Defterinin ZAYİ OLDUĞUNUN TESPİTİNE,
2-Davacı tarafın yaptığı tüm yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
3-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 269,85 TL harçtan peşin olarak alınan 179,90 TL harcın düşülmesi ile kalan miktar olan 89,95 TL karar ve ilam harcının davacı taraftan alınarak Hazine’ye gelir kaydına,
4-HMK.'nın 333. Maddesi uyarınca davacı tarafından yatırılan ve sarf edilmeyen gider avansından kararın tebliğ gideri düşüldükten sonra kalan kısmın karar kesinleştikten sonra davacıya iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde İzmir Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde, istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup, usulen anlatıldı. 26/09/2023
Katip ...
¸E-imza
Hakim ...
¸E-imza