T.C.
İZMİR
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2023/518
KARAR NO: 2023/539
DAVA: Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))
DAVA TARİHİ: 21/06/2023
KARAR TARİHİ: 23/06/2023
Yukarıda tarafları yazılı davanın mahkememizde yapılan yargılaması sonunda dava dosyası ve ekleri incelendi;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı ...'nin ... İnşaat San. Tic. Ltd. Şti. Firmasının kurulduğu tarih olan 06/08/2020 tarihinden itibaren tek yetkili olduğunu, ticari faaliyetler kapsamında birçok banka ile çalışmakta, ödemelerini ve alacak olduğu hakkedişlerini zaman zaman çek ile yapmakta ve tahsil etmekte olduğunu, davacının 20/06/2023 tarihinde ... Bankası'nın sistemine girdiğinde 30/06/2023 tarihinde ödenmesi gereken çekinin olduğunu öğrendiğini, sonrasında yapmış olduğu araştırmada ... Bankası ... Şubesine ait vade tarihi 30/06/2023, ... no'lu basım tarihi 13/02/2023, 720.000,00 TL bedelli, lehtarı ... olan çek bilgilerine ulaşıldığını, son edinilen bilgilere görede çekin ... tarafından 3. Kişilere ciro edildiğini, davacının çek üzerinde adı geçen kişi ve kişileri alacaklı olan firmaları kesinlikle tanımadığını, ve bu kişilerle herhangi bir ticari ilişkisinin olmadığını, davacının bilgisi dışında dışında düzenlenen bu çekten haberdar olur olmaz 21/06/2023 tarihinde şikayetçi olduğu ve İzmir Cumhuriyet Başsavcılının ... soruşturma no ile soruşturma dosyasının açıldığını, davacının rızası dışında elinden çıkan bu çekin vade tarihine az kalmış olduğu ve ödeme yasağı konmadığı takdirde maddi manevi olarak çok fazla mağduriyet yaşama durumunun bulunduğunu, bu nedenlerle çekin ödenmemesi konusunda ödemeden men kararı verilmesine ve dava konusu çekin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE :
Dava, çekin kaybolması nedeniyle açılan hasımsız çek iptali davasıdır.
Davacının rızası haricinde elinden çıkan çek için öncelikli olarak ödeme yasağı kararı verilmesini ve zayi nedeniyle iptallerine karar verilmesini talep etmiştir.
Çekin iptaline ilişkin dava açma hakkı çeki kaybeden hamile aittir. Çekin hamili çekin iptal davasını olumlu şekilde sonuçlandırdıktan sonra çek bedelini çekin keşidecisinden talep edebilir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 18/03/2015 tarihli 2013/11-1884 Esas 1059 karar sayılı ilamında "Davaya konu istem, çek iptaline ilişkin bulunmakla öncelikle ilgili yasal düzenlemelerin irdelenmesinde yarar bulunmaktadır.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun iptali düzenleyen "Önleyici önlemler" başlıklı 757. maddesinde;
'' (1) İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.
(2) Mahkeme, ödemeyi meneden kararında muhataba, vadenin gelmesi üzerine poliçe bedelini tevdi etmeye izin verir ve tevdi yerini gösterir."
"İade davası" başlıklı 763. maddesinde ise;
'' (1) Elden çıkan poliçe mahkemeye sunulursa, mahkeme, iade davası açması için dilekçe sahibine uygun bir süre verir. Dilekçe sahibi bu süre içinde dava açmazsa, mahkeme, poliçeyi, sunmuş olana geri verir ve muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır." düzenlemesine yer verilmiştir.
Kanunun "İptal kararı" başlıklı 764. maddesi uyarınca;
''(1) Elden çıkan poliçe, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verilir.
(2) Poliçenin iptaline karar verilmiş olmasına rağmen, dilekçe sahibi kabul edene karşı poliçeden doğan istem hakkını ileri sürebilir.
Hükümleri yer almaktadır.
Anılan maddeler uyarınca, çekin iptaline ilişkin dava açma hakkı çeki kaybeden hamile aittir. Çekin hamili çekin iptal davasını olumlu şekilde sonuçlandırdıktan sonra çek bedelini çekin keşidecisinden talep edebilir.
Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde; davanın bankanın ... şubesi tarafından açıldığı, çekin incelenmesinde davacı şubenin vekil hamil değil dava konusu çekin muhatabı olduğu ve bu çeki kendisine ibraz ve teslim edildikten sonra kaybettiği anlaşılmaktadır.
Çek iptali davası açma hakkı çeki kaybeden hamile ait olup, çek hamili çek iptal davasını olumlu şekilde sonuçlandırdıktan sonra çek bedelini çekin keşidecisinden talep edebileceğinden, somut olayda davacı banka, çekin muhatabı olduğundan çeki iptal ettirmesi halinde çek bedelini çekin keşideciden talep etme imkanı bulunmamaktadır.
Davacı muhatap banka müşterisi tarafından keşide edilen ve karşılıksız çıkan bu çek için ödemiş olduğu yasal yükümlülük tutarını bu ödemeyi yasal delillerle ispatlayarak müşterisinden talep edebilir. Bu talepte bulunabilmesi için çeki iptal ettirmesine gerek bulunmamaktadır ve muhatap banka, keşideci yararına ödeme yapar.
Bu itibarla davacının işbu davayı açmakta hukuki yararı da yoktur."
Somut olay değerlendirildiğinde; Davaya konu çekin incelenmesinde davacının çekin keşidecisi olduğu, çek iptali davası açma hakkının sadece yetkili hamile ait olduğu, davacının çekin yetkili hamili olmadığı anlaşılmakla davanın reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:
Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın REDDİNE;
2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken maktu harç peşin alındığından ayrıca harç alınmasına yer olmadığına,
3-Davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin kendisi üzerine bırakılmasına,
4-Gider avansından kullanılmayarak artan kısmın karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
Dair, davacı vekilinin yokluğunda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde İzmir Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde, istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar verildi. 23/06/2023
Katip ...
e-imzalı
Hakim ...
e-imzalı