T.C.
İZMİR
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2023/527 ESAS
KARAR NO: 2024/168 KARAR
DAVA: Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 22/06/2023
KARAR TARİHİ: 06/03/2024
Mahkememizde görülen Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı ... Sigorta A.Ş. Tarafından ZMMS sigortalısı olan ... plakalı aracın 05.10.2022 günü saat 22:30 sıralarında araç sürücüsünün dikkatsizliği sebebiyle müvekkili ...'in ... plakalı aracına çarpması sonucu maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, kaza sonucunda müvekkilinin aracında hasardan kaynaklı zarar ve değer kaybı meydana geldiğini, kazanın oluşumunda ... plakalı araç sürücüsü ...'ın asli ve tam kusurlu olduğunu, müvekkilinin herhangi bir kusuru bulunmadığını, Müvekkilinin ... plakalı aracı ile İzmir... üzerinde sol şeritte seyir halindeyken, dava dışı karşı taraf araç sürücüsü ...'ın sevk ve idaresindeki ... plakalı aracın orta şeritten kontrolsüz bir şekilde sola dönüş yaptığı sırada müvekkilinin aracı ile çarpıştığını, kazada ... plakalı aracın ZMMS sigortası davalı sigorta şirketi tarafından yapılmış olduğunu, müvekkilinin ... plakalı aracındaki hasardan sorumluluğunun bulunduğunu, kaza neticesinde meydana gelen hasarın ve zararın tespiti için ... Sigorta Eksperliği tarafından yapılan inceleme neticesinde müvekkiline ait ... plakalı araçta kaza sonucu meydana meydana gelen hasarın 65.312,32-TL olduğu kanaatine varıldığını, kaza neticesinde araçta büyük hasar meydana geldiğini ve aracın değerinde esaslı bir azalma meydana geldiğini, müvekkiline ait araçta kaza sebebiyle meydana gelen hasar olarak ... Sigorta Eksperliği tarafından tespit edilen hasar tazminatı olan toplam 65.312,32-TL’den az olmamak üzere hasar tazminatı ve masrafların taraflarına ödenmesi için ... plakalı aracın ZMMS Sigortacısı davalı ... Sigorta A.Ş.'ye başvurulduğunu, başvuruları neticesinde ... Sigorta A.Ş. Tarafından 24.896,46-TL ödeme yapıldığını, müvekkilinin bakiye hasar tazminatı alacağı bulunduğunu, müvekkiline ait aracın onarımı için gerekli bakiye hasar tazminatının, araçta meydana gelen hasar tazminatı ve masrafların ödenmesi istemiyle T.C. İzmir Arabuluculuk Bürosundan arabulucu atanması talep ettiklerini, Arabulucu ...'in düzenlemiş olduğu 12.06.2023 tarihli Arabuluculuk Son Tutanağında kaza neticesinde oluşan hasar tazminatı ve yapılan masraflar konusunda davalı ... Sigorta A.Ş. ile anlaşılamamış ve sigorta şirketi tarafından ödeme yapılmadığını, açıkladığı nedenlerle; fazlaya ilişkin dava ve talep hakları saklı kalmak üzere şimdilik; 1.000,00-TL bakiye hasar tazminatının kaza tarihi itibariyle işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsilini, vekalet ücreti ve dosyada doğacak yargılama giderleri ile ekspertiz raporu faturası ile sabit yargılama giderlerinin davalı üzerinde bırakılmasını, arabuluculuk vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili, cevap dilekçesinde özetle; Birbirleri arasında hukuki bağlantı bulunan, ... sayılı başvuru dosyası ile işbu başvuru dosyasının konu, sebep ve dava türü bakımından aynı olduğundan birleştirilmesinin gerektiğini, davada "Yetkili Mahkeme” müvekkilinin yerleşim yerinin İstanbul olması sebebiyle HMK madde 6/1 gereği; İstanbul Anadolu Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunu, yetki itirazlarının kabulü ile davanın yetki yönünden reddine ve dosyanın yetkili İstanbul Anadolu Asliye Ticaret Mahkemelerine gönderilmesine karar verilmesi gerektiğini, başvuru konusu araca ilişkin hasar bedelinin ödendiğini, başvurunun reddinin gerektiğini, başvuran tarafından haricen ödeme yapıldığına ilişkin herhangi bir belge sunulmadığından başvuranın haksız taleplerinin reddinin gerektiğini, müvekkilinin sorumluluğunun sigortalı araç sürücüsünün kusuru oranında olduğunu, açıkladığı nedenlerle; Yetkisiz mahkemede ikame edilen davanın reddini, bu dava ile başvuranın değer kaybı talep ettiği davanın birleştirilmesini, davacının hasar zararına ilişkin zararı giderildiğinden haksız taleplerin reddini, aksi kanaatte ise araçta meydana gelen gerçek hasar bedelinin tespiti için uzman bilirkişilerin görevlendirilmesini ve her durumda hesaplamanın ZMSS Genel Şartlara göre yapılmasını, kusur oranlarının tespit edilebilmesi için konusunda uzman bilirkişi aracılığıyla inceleme yaptırılmasını, müvekkilinin temerrüte düşmediği dikkate alınarak yargılama giderleri ve vekâlet ücretinden sorumlu tutulmamasını, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE:
Kaza Tespit Tutanağı: “ ... plakalı araç sürücüsü ...'IN, aracımla ..., orta şeritte seyrettiğim esnada sola dönüş yapacağım esnada sol şeritten gelen B araç sağ arka köşeye çarpmıştır” şeklinde beyanda bulunduğu,
“ ... plakalı araç sürücüsü ...'İN, aracımla ... sol şeritte seyir halinde iken orta şeritteki A aracı sola geçmek isterken Maddi Hasarlı Kaza oluştu.” Şeklinde beyanda bulunduğu görülmüştür.
Hasar dosyası: Davacının dava tarihinden önce davalı sigortaya başvuruda bulunduğu, hasar Dosyasına istinaden 05.05.2023 tarihinde 24.896,46 TL hasar ödemesi yapılmış olduğu anlaşılmaktadır.
Tramer kayıtları: Davaya konu ... aracın SBM kaydı incelendiğinde, dava konusu aracın geçmiş hasar kaydı bulunduğu ancak, dava konusu hasar ile aynı parçaları içeren mükerrer onarım olmadığı anlaşılmıştır.
Sigorta Poliçesi: Davalıya ZMMS Sigorta Poliçesi Sigortası ile sigortalı ...'a ait ... plakalı araçla ilgili olarak 02.08.2022-02.08.2023 tarihleri arasında geçerli Karayolları Mali Sorumluluk Trafik Sigorta poliçesi ile ... Sigorta A.Ş. tarafından sigorta teminat örüntüsüne alındığı, kaza 05.10.2022 tarihinde meydana gelmiş olup teminatları süresi içinde meydana gelmiş olduğu anlaşılmaktadır.
Bilirkişi Raporu: Bilirkişiler ... ve ... tarafından 05/02/2024 tarihinde düzenlenen raporda özetle; Trafik kural ihlalleri yönünden; ... plakalı araç sürücüsü ... hatalı şerit değiştirdiği için kazanın oluşumunda etken olduğu, ... plakalı araç sürücüsü ...'in atfı kabil kural ihlalinde bulunmadığından dolayı kazanın oluşumunda etken olmadığı, Yapılan Piyasa Rayiç Araştırmasında, kaza tarihinde eş değer araçların (kilometresi ve geçmiş hasar kayıtları da incelenerek) ortalama değerinin 225.000,00-TL olduğu, Kaza tarihinde hasar onarım bedelinin 41.644,61-TL olduğu, Rayiç değeri 225.000,00-TL olan aracın, 41.644,61-TL onarım bedeli, otomotiv piyasa şartlarında, ekonomik bir değer olduğu, Pert-Total çalışmasına gerek olmadığı, Sovtaj araştırması yapılmadığı, Hesaplanan 41.644,51-TL -Ödenen 24.896,46-TL 16.748,15-TL Bakiye hasar miktarı olacağı, Davaya konu ... Plakalı aracın, Serbest Piyasa Şartlarına göre meydana gelen Değer Kaybının; 15.000,00-TL olacağı, Davalı ... Sigorta Anonim Şirketi tarafından davacıya, değer kaybı ödemesi yapıldığına dair ödeme dekontu dava dosyasında görülmediği, Davacı tarafından hazırlatılan Ekspertiz ücretinin piyasa koşullarına göre makul olduğu, görüşü ile raporlarını düzenlemişlerdir.
Islah: Davacı vekili 07/02/2024 tarihli dilekçesi ile dava değerini artırmış ve aynı tarihte harcını yatırmıştır.
Dava: Davacı aracında meydana gelen hasar zararının karşı araç ZMMS sigortacısından tahsili davasıdır.
01.06.2015 tarihinde yürürlüğe giren Karayolları Motorlu araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nın amacı A.1 maddesinde “Karayolları Trafik Kanunu uyarınca motorlu araç işletenlerine yüklenen hukuki sorumluluk için düzenlenen Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasına yönelik ilgililerinin hak ve yükümlülüklerine ilişkin usul ve esasların düzenlenmesidir.” şeklinde belirlenmiştir. Sigortanın kapsamı ise genel şartlar A.3. maddesinde “sigortacı, poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında, üçüncü şahısların ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermiş olmasından dolayı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununa göre sigortalıya düşen hukuki sorumluluk çerçevesinde Genel Şartlarda içeriği belirlenmiş tazminatlara ilişkin talepleri, kaza tarihi itibariyle geçerli zorunlu sigorta limitleri dahilinde karşılamakla yükümlüdür. Sigortanın kapsamı üçüncü şahısların, sigortalının Karayolları Trafik Kanunu çerçevesindeki sorumluluk riski kapsamında, sigortalıdan talep edebilecekleri tazminat talepleri ile sınırlıdır.” şeklinde düzenlenmiştir.
Anayasa Mahkemesi’nin ... esas,... karar, 17/07/2020 tarihli iptal kararının, 9 Ekim 2020 günü 31269 sayılı RG’de yayınlandığı, bu karar ile 14/04/2016 tarihli, 6704 sayılı 3. Maddesiyle değiştirilen 90. Maddesinin 1. cümlesinde yer alan “… ve bu kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda…” ibaresinin, ikinci cümlesinde yer alan “… ve genel şartlarda…” ibaresinin iptallerine karar verildiği, iptal kararının gerekçesinde; " Motorlu taşıt işletilmesi sebebiyle üçüncü kişilere verilen zararlardan dolayı, işletenin hukuki sorumluluğu haksız fiilden doğan sorumluluk niteliği taşıdığı için tazminat borcunun kapsamının 6098 sy TBK'na göre belirlendiği, işletenin söz konusu tazminat borcunun dolayıyla zarar gören üçüncü kişilerin tazminat alacaklarının teminat altına alınması amacıyla öngörülmüş olan zorunlu mali sorumluluk sigorta şirketinin tazminat borcunun kapsamının ise Genel Şartlara göre belirlendiği, bu durumun tazminatın kapsamının farklılaşmasına yol açtığı, bunun nedeninin ise idarenin düzenleyici işlemi niteliğindeki tazminat hesaplamasını düzenleyen kurallarında, 6098 sy TBK'nun gerçek zararın tazminini öngören kurallarından ayrılan hükümlere yer vermiş olmasından kaynaklandığı, Anayasa'nın 48. maddesinde sözleşme özgürlüğünün güvence altına alındığı, bu özgürlüğün sözleşme yapıp yapmama serbestsinin yanı sıra yapılan sözleşmelere dışarıdan müdahale yasağını da içerdiği, sigorta şirketinin zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesinden kaynaklanan borcunun kapsamının 2918 sy Kanun çerçevesinde hazırlanan GŞ'a göre belirleneceği, bu kuralların sözleşmeden doğan borcun kapsamını belirlemek suretiyle Anayasa'nın 48. Maddesinde güvence altına alınan sözleşme özgürlüğünü sınırladığı, Anayasa'nın 13. Maddesi uyarınca temel hak ve özgürlüklere sınırlama getiren düzenlemelerin öncelikle kanunla yapılması gerektiği, sözleşme özgürlüğünü sınırlamaya yönelik bir kanuni düzenlemenin şeklen var olması yeterli olmayıp, kanuni düzenlemelerin keyfiliğe izin vermeyecek şekilde belirli, ulaşılabilir ve örgörülebilir nitelikte olması gerektiği, kanunun bu niteliklere sahip olmasının esasen Anayasa'nın 2. Maddesinde güvence altına alınan hukuk devleti ilkesinin de bir gereği olduğu, 2918 sy KTK'nun 90. Maddesinde sigorta şirketinin ZMMS sözleşmesinden doğan sorumluluğunun kapsamı düzenlenmemiş olup, bu kapsamın idarenin düzenleyici nitelikte işlemi olan Genel Şartlara göre belirlenmesinin öngörülmesi ile borcun kapsamının tespiti hususunda temel çerçeve ve ilkelerin kanunlarla belirlenmeyerek idareye geniş bir takdir yetkisinin tanındığı, bu itibarla sözleşmenin içeriğine yönelik sınırlama öngören kuralların kanunilik ölçütü yönünden Anayasanın 13. ve 48. Maddelerine aykırı olduğu, Anayasa'nın 17. Maddesinde yaşama hakkı ve kişilerin maddi ve manevi varlığını geliştirme hakkının, 35. Maddesinde mülkiyet hakkının güvence altına alındığı, Anayasanın 5. Maddesinde insanın maddi ve manevi varlığını geliştirebilmesi için gerekli şartları hazırlamanın devletin temel amaç ve görevleri arasında sayıldığı, motorlu araç işletilmesine bağlı olarak kişilerin uğrayabileceği destekten yoksun kalma, bedensel zarar, eşya zararı ve manevi zararın Anayasa'nın 17. ve 35. Maddelerinde düzenlenen hakların ihlali sonucunda ortaya çıkan zarar niteliğinde olduğu, dolayısıyla karayolunda motorlu taşıt işletilmesini düzenleyen kuralları belirlemenin ve motorlu taşıt işletilmesi sebebiyle üçüncü kişilerin uğrayabileceği zararın tazmin edilmesini güvence altına almanın da devletin görevleri kapsamında olduğu, ZMMS kapsamında sigorta şirketinin bu zararlardan dolayı sorumlu tutulmuş olmasının, zarar gören kişinin Anayasa'nın 17. ve 35. Maddesinde düzenlenen haklarının Anayasa'nın 5. Maddesiyle bağlantılı olarak korunmasının amaçlandığını gösterdiği, sigorta şirketinin sorumluluğunun kapsamının idarenin düzenleyici nitelikteki işlemi ile belirlenmesinin zarar gören üçüncü kişi ve işleten aleyhine, sigorta şirketi lehine menfaat dengesinin bozulmasına yol açacağı... " belirtilerek bu nedenlerle 6704 sayılı 3. Maddesiyle değiştirilen 90. Maddesinin 1. cümlesinde yer alan “… ve bu kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda…” ibaresinin, ikinci cümlesinde yer alan “… ve genel şartlarda…” ibaresinin Anayasa'nın 5., 13., 17., 35. Ve 48. Maddelerine aykırı olması nedeniyle iptallerine karar verildiği görülmüştür.
Anayasa Mahkemesi'nin yukarıda anılan iptal kararı sonrasında oluşan yeni duruma göre KTK'nun 90. Maddesi hükmü dikkate alındığında, zarar gören hak sahiplerinin zarar veren 3.kişilerden ve sigorta şirketinden talep edebilecekleri tazminatın kapsamının belirlenmesinde kullanılacak yöntem ve ölçütler konusunda kısıtlama bulunmadığından, üçüncü kişi olan davacının uğradığı değer kaybı zararının tespitinde 6098 sy Türk Borçlar Kanunu hükümleri dikkate alınarak yerel piyasa koşulları, ülkenin şartları, aracın özellikleri, kilometresi, piyasanın algısı, aracın piyasadaki tercih edilebilirliği, markası, ikinci el piyasası, yedek parça ve servis maliyetleri, kazalı parça ve yeri, onarım özellikleri, aracın geçmiş hasar kayıtları gibi pek çok etkenin dikkate alınması gerektiği, dolayısıyla değer kaybının doğru ve hakkaniyetli şekilde belirlenebilmesi için uzun yıllardır Yargıtay içtihatları ile benimsenen, aracın kaza öncesi hasarsız rayiç değeri ile onarımdan sonraki rayiç değerinin göz önünde bulundurularak, aradaki farkın değer kaybı olarak kabul edilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.
Tüm bu yasal düzenlemeler ve somut olay birlikte değerlendirildiğinde; 05.10.2022 tarihinde saat 21.30 sıralarında İzmir..., ... plakalı araç sürücüsü ... orta şeritte seyrederken, sola dönüş yapmak için manevra yaptığında, sol şeritte seyir halinde olan ... sevk ve idaresindeki ... plakalı aracın sağ arka kısmına çarpması sonucu kaza meydana geldiği, meydana gelen kazada, ... plakalı araç sürücüsü ... hatalı şerit değiştirdiği için kazanın oluşumunda etken olduğundan asli ve tam kusurlu olduğu, ... plakalı araç sürücüsü ...' in atfı kabil kural ihlalinde bulunmadığından kusursuz olduğu anlaşılmıştır.
Dava konusu ... plaka sayılı aracın, Yapılan Piyasa Rayiç Araştırmasında, kaza tarihinde eşdeğer araçların (kilometresi ve geçmiş hasar kayıtları da incelenerek) ortalama değerinin 225.000,00 TL olduğu, Kaza tarihinde hasar onarım bedelinin 41.644,61 TL olduğu, rayiç değeri 225.000,00 TL olan aracın, 41.644,61 TL onarım bedeli, otomotiv piyasa şartlarında, ekonomik bir değer olduğu, Pert-Total çalışmasına gerek olmadığından sovtaj araştırması yapılmadığı, Hesaplanan 41.644.651 TL - Ödenen 24.896,46 TL= 16.748,15 TL. Bakiye hasar miktarının olacağı, Davaya konu ... Plakalı aracın, Serbest Piyasa Şartlarına göre meydana gelen Değer Kaybının; 15.000,00 TL olduğu, davalı ... Sigorta Anonim Şirketi tarafından davacıya, değer kaybı ödemesi yapılmadığı,
Kaza ile hasarın uyumlu olduğu, ... plaka sayılı sigortalı aracın aracın kaza tarihindeki ZMMS poliçe limitinin 100.000,00- TL olduğu, bedel artırım dilekçesi ile davacının talep miktarını artırarak,16.748,15-TL hasar bedeli, isteğinde bulunduğu, kazanın poliçe süresi içerisinde gerçekleştiği, talep edilen zarar miktarının poliçe limiti dahilinde kaldığı, davalı sigorta şirketinin poliçe kapsamında doğan bakiye hasar zararından sorumlu olduğu, davalı sigorta şirketine 13.04.2023 tarihinde başvuruda bulunulduğu, 26.04.2023 tarihinde temerrüde düştüğü, anlaşılmakla davacının davasının kabulüne karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M :Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
Davacının davasının KABULÜNE,
1-16.748,15-TL Bakiye Hasar Bedeli tazminatının temerrüt tarihi 26.04.2023 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 1.144,07-TL harçtan peşin alınan ve ıslah yolu ile tamamlanan 448,84-TL harcın mahsubu ile bakiye 695,23-TL harcın davalıdan alınarak HAZİNEYE GELİR OLARAK KAYDINA,
3-Hüküm tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca davacı yararına takdir olunan 16.748,15-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Dava şartı arabuluculuk ücreti olan ve 6325 sy Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-13 maddesi uyarınca tarafların anlaşamamaları nedeniyle Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 3.120,00-TL'nin davada haksız çıkan davalıdan alınarak HAZİNE'ye gelir kaydına,
5-Davacının yapmış olduğu 179,90-TL dava açma ilk gideri, 4.000,00-TL bilirkişi ücreti, 63,75-TL tebligat ve posta gideri, 472,00-TL Ekspertiz ücreti olmak üzere toplam 4.715,65-TL Yargılama giderinin peşin yatırılan ve ıslah yolu ile tamamlanan 448,84-TL harç ile birlikte toplam 5.164,49-TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Davacı ve davalı yanca yatırılan delil ve gider avansından sarf edilmeyen kısmın karar kesinleştiğinden yatıran tarafa iadesine
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, diğer tarafın Yokluğunda miktar itibariyle KESİN olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.06/03/2024
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır