T.C.
İZMİR
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/840 Esas
KARAR NO : 2025/681
DAVA : İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle)
DAVA TARİHİ: 17/10/2023
KARAR TARİHİ: 16/07/2025
Yukarıda tarafları yazılı davanın mahkememizde yapılan yargılaması sonunda dava dosyası ve ekleri incelendi;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 14.08.2023 tarihli trafik kazası nedeniyle davacıya ait...plakalı araçta meydana gelen değer kaybına ilişkin yaptırmış oldukları ekspertiz raporu kapsamında değer kaybının 64.500.TL olduğu yönünde rapor düzenlendiğini, bu bedelin ödenmesi için sigorta şirketine mail üzerinden 22.06.2023 tarihinde başvuru yapılarak ödemenin yapılmasını talep ettiklerini, yasal süresi içerisinde cevap verilmemesi üzerine, İzmir ... İcra Müdürlüğünün... E. sayılı dosyası ile takibe geçildiğini, davalı şirketin itiraz ettiğini, kaza sonucu oluşan ekspertiz raporları incelendiğinde davalı tarafın itirazının haksız ve mesnetsiz olduğunun ortaya çıkacağını, davalı-borçlunun icra takibini semeresiz bırakmak maksadı ile haksız olarak icra takibine itirazda bulunduğunu beyan ederek, itirazın iptaline, davalı-borçlunun itirazının haksız ve takibe konu alacağın likit olmasını göz önünde bulundurarak borçlu aleyhine %20’den aşağı olmamak üzere icra-inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı şirketten poliçe limitini aşan veya sigortalısının kusuru ile paralel olmayan bir bedel istenemeyeceğini, davalı şirketin, sigortalısının kusuru oranında gerçek hasar bedelini ödeyerek borcunu ifa etmiş sayılacağını, Sigorta bir zenginleşme aracı olmayıp sigorta şirketinin, sigortalı aracın sebep olduğu kadar riziko sebebiyle üçüncü kişilere ait mal veya bedeni zarardan ötürü poliçede gösterilen limit meblağın tamamını değil üçüncü kişilerin maruz kaldığı gerçek zarar miktarını araştırıp ödeme yapılması gerektiğini, poliçe tanzim tarihi olan 06.07.2022 tarihi göz önünde bulundurulduğunda değer kaybı hesaplamasında genel şartlar göz önünde bulundurularak hesaplama yapılması gerektiğini, davalı şirketin, sigortalının mali mesuliyet sigortasından kaynaklanan sorumluluğundan sigortalının kusuru oranında sorumlu olduğunu, talep edilen değer kaybı bedelinin davacı tarafından ispatlanması gerekmekte olup davacının talebinin fahiş olduğunu beyan etmiştir.
KANITLAR:
Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezinden tramer kayıtları dosyaya celp edilmiştir.
Türkiye Noterler Birliğinden davacıya ait araç üzerinde kaza tarihinden önceki tarihte Emlak Bank lehine rehin kaydının bulunduğu bilgisi dosyaya intikal etmiştir.
İzmir ... İcra Dairesinin...Esas sayılı dosyası Uyap sistemi üzerinden dosyaya celp edilmiştir.
... Sigorta A.Ş.'ne 10/04/2023 tarihinde gerçekleşen kaza nedeniyle ... plakalı araca ait ZMMS sigorta poliçesi özel ve genel şartları ile birlikte hasar dosyasının bir örneği dosyaya celp edilmiştir.
Türkiye Emlak Katılım Bankasına araç üzerinde bulunan dain-i mürtehin hakkının fek edildiğine ilişkin bilgi dosyaya intikal etmiştir.
Mahkememizce aldırılan 10.06.2024 tarihli bilirkişi raporunda ... plakalı araç sürücüsü ...dört yönlü kontrolsüz kavşakta ilk geçiş hakkını sağdan gelen araca vermediği için kazanın oluşumunda etken, ...plakalı araç sürücüsü ... kavşağa yaklaşırken hızın düşürmediği ilk için kazanın oluşumunda etken olduğu, Davaya konu kaza nedeniyle davacı aracında hasar oluştuğu, oluşan hasarın tutanaklarda belirtildiği şekilde çarpma ve çarpılma neticesinde gerçekleştiği; hasarın, tutanak, hasar fotoğrafları ve eksper raporu ile uyumlu olduğu, hasar nedeniyle araçta değer kaybı oluştuğu, davaya konu kaza öncesinde dava konusu aracın bir (1) kez başka bir kazaya karıştığı, bu kazada meydana gelen değer kaybının davaya konu kazada meydana gelen değer kaybını etkilediği, sağ ön çamurluğa ilk kazadan sonra boya ve onarım işlemleri yapıldığı, dolayısıyla bu parça için değer kaybı tazminatı talep edilemeyeceği, araçta toplam olarak 68.000,00TL değer kaybı tazminatı talep edilebileceği" tespit edilmiştir.
İzmir Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesi'nin 22.11.2024 tarihli bilirkişi raporunda; Sürücü ...%70 (yüzde yetmiş) oranında kusurlu olduğu, Davacı sürücü...in %30 (yüzde otuz) oranında kusurlu olduğu, Dava konusu araçtaki hasar miktarı 198.443,29TL olduğu, Dava konusu aracın 68.000,00TL değer kaybı olduğuna ilişkin rapor tanzim edilmiştir.
Nitelikli hesaplamalar konusunda uzman bilirkişi raporunda özetle; Davacının araç değer kaybı adli tıp kurumu raporuna göre 68.000,00.TL olup, davacının kusur oranı %30 mahsup edilerek, davalı şirketin sigortalısı 3. kişinin kusur oranı %70 olarak belirlendiği, Davacının aracının değer kaybı 68.000,00.TL'nın %70 i miktarının 47.600,00.TL olduğu, Davacının icra takibinde davalıdan 65.500,00.TL talep ettiği, Davalının 47.600,00 TL kısım için itirazında haklı olmadığı, 17.900,00 TL kısım için borca itirazında haklı olabileceği," " tespit edilmiştir.
GEREKÇE : Dava, davacı aracında meydana gelen değer kaybı zararının tazmini amacıyla açılan itirazın iptali davasıdır.
İtirazın iptali davası, borçlunun itirazına uğramış olan alacak için, takip alacaklısı tarafından takip borçlusuna karşı açılan alacak davası ile aynı mahiyette bir eda davası türüdür. Davacının, itirazın iptali davasına konu icra takibindeki talep miktarını aşmamak kaydıyla, ıslah yolu ile talebini artırması mümkündür. İİK.'nın 67/1. maddesi uyarınca itirazın iptali davasının, borçlunun itirazının alacaklıya tebliği tarihinden itibaren bir yıllık hak düşürücü süre içerisinde açılması gerekmektedir. İtirazın iptali davası için geçerli olan ve itirazın alacaklıya tebliğinden itibaren 1 yıllık hak düşürücü süre içinde açılması kuralı ıslah için de geçerlidir.
İcra takibinin durdurulduğuna ilişkin karar davacı tarafa tebliğ edilmemiş olup dava 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde açılmıştır.
Dava tarihinde yürürlükte olan, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 91/1. maddesinde, "işletenlerin, bu kanunun 85/1. maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur", aynı yasanın 85/1. Maddesinde, "bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yararlanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, araç işletenin bu zarardan sorumlu olacağı", aynı yasanın 85/son maddesinde ise, "işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur." hükümlerine yer verilmiş, 01.06.2015 tarihinde yürürlüğe giren Karayolları Motorlu araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın amacı A.1 maddesinde "Karayolları Trafik Kanunu uyarınca motorlu araç işletenlerine yüklenen hukuki sorumluluk için düzenlenen Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasına yönelik ilgililerinin hak ve yükümlülüklerine ilişkin usul ve esasların düzenlenmesidir." şeklinde belirlenmiştir. Sigortanın kapsamı ise genel şartlar A.3. maddesinde "sigortacı, poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında, üçüncü şahısların ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermiş olmasından dolayı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'na göre sigortalıya düşen hukuki sorumluluk çerçevesinde Genel Şartlarda içeriği belirlenmiş tazminatlara ilişkin talepleri, kaza tarihi itibariyle geçerli zorunlu sigorta limitleri dahilinde karşılamakla yükümlüdür. Sigortanın kapsamı üçüncü şahısların, sigortalının Karayolları Trafik Kanunu çerçevesindeki sorumluluk riski kapsamında, sigortalıdan talep edebilecekleri tazminat talepleri ile sınırlıdır." şeklinde düzenlenmiştir.
Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları 14 Mayıs 2015 gün 29355 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak 01 Haziran 2015 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan 2918 sayılı KTK.'nın 90. maddesinde "Zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamındaki tazminatlar bu Kanun ve bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda öngörülen usul ve esaslara tabidir. Söz konusu tazminatlar ve manevi tazminata ilişkin olarak bu Kanun ve genel şartlarda düzenlenmeyen hususlar hakkında 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun haksız fiillere ilişkin hükümleri uygulanır." şeklindeki düzenleme ve zorunlu mali sorumluluk sigortası teminatı kapsamı dışında bulunan hallerin düzenlendiği 92/i maddesindeki "Bu Kanun çerçevesinde hazırlanan zorunlu mali sorumluluk sigortası genel şartları ve ekleri ile tanımlanan teminat içeriği dışında kalan talepler." şeklindeki düzenleme Anayasa Mahkemesi'nin 17.7.2020 tarihinde ... E... K. sayılı kararı ile Karayolları Trafik Kanunu'nun 90. maddesinin birinci cümlesinde yer alan "...ve bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda…" ibaresi ile ikinci cümlesindeki "…ve genel şartlarda…" ibaresinin ve 92. maddesinin (i) bendinin Anayasa'ya aykırı olduğuna ve iptaline karar verilmiştir.
Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararı ile zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamındaki tazminatların zorunlu mali sorumluluk sigortası genel şartlarına göre belirleneceğine dair düzenleme iptal edilmiştir. T.C. Anayasası'nın 153/6. maddesinde, "Anayasa Mahkemesi kararları Resmî Gazetede hemen yayımlanır ve yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzel kişileri bağlar." düzenlemesi mevcut olup, bu düzenlemenin doğal sonucu olarak Anayasa Mahkemesi'nce bir kanun veya kanun hükmünde kararnamenin tümünün ya da bunların belirli hükümlerinin Anayasa'ya aykırı bulunarak iptal edildiğinin bilindiği halde görülmekte olan davaların Anayasa'ya aykırılığı saptanan kurallara göre görüşülüp çözümlenmesi, Anayasa'nın üstünlüğü prensibine ve hukuk devleti ilkesine aykırı düşeceği için uygun görülmeyeceği kabul edilmektedir. Anayasa Mahkemesi'nin somut norm denetimi neticesinde verdiği iptal kararlarının Resmî Gazete'de yayımlanması ile sonuç doğuracağı ve eldeki tüm uyuşmazlıklara uygulanması gerektiği uyulması zorunlu yargısal içtihatlar ile kabul edilmiştir.
Yargıtay içtihatları ile kabul edilen "usuli kazanılmış hak" olgusunun, birçok hukuk kuralında olduğu gibi yine Yargıtay içtihatları ile geliştirilmiş istisnalarının bulunduğu, yeni bir İçtihadı Birleştirme Kararı (09.05.1960 tarihli ve 21/9 sayılı YİBK.) ya da geçmişe etkili bir yeni kanun çıkması, benzer şekilde uygulanması gereken bir kanun hükmünün, hüküm kesinleşmeden önce Anayasa Mahkemesi'nce iptaline karar verilmesi hallerinde, usulü kazanılmış hakka göre değil, İBK.'na veya geçmişe etkili yeni kanuna ya da Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararından sonra oluşan yeni duruma göre karar verilebileceği (HGK.'nın 21.01.2004 tarihli ve ... E., 19 K.; 03.02.2010 tarihli ve... E., ...K.), dolayısıyla bilirkişi raporları alındıktan ve bu raporlar nedeniyle taraflar lehine oluşan usulü kazanılmış hakka göre değil sonra Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararından sonra oluşan yeni duruma göre karar verilmesi gerektiği, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi'nin...Esas, ... Karar sayılı, ... Esas, ... Karar sayılı emsal kararlarında da belirtildiği üzere Anayasa Mahkemesi'nin yukarıda anılan iptal kararı sonrasında oluşan yeni duruma göre KTK.'nın 90. maddesi hükmü dikkate alındığında, zarar gören hak sahiplerinin zarar veren 3. kişilerden ve sigorta şirketinden talep edebilecekleri tazminatın kapsamının belirlenmesinde kullanılacak yöntem ve ölçütler konusunda kısıtlama bulunmadığından, üçüncü kişi olan davacının uğradığı hasar zararının tespitinde 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu hükümleri dikkate alınarak yerel piyasa koşulları, yedek parça ve servis maliyetleri, kazalı parça ve yeri, işçilik maliyetleri, KDV dikkate alınması gerektiği kanaatine varılmıştır.
Tüm bu yasal düzenlemeler ve somut olay birlikte değerlendirildiğinde; 14.08.2023 tarihli trafik kazası nedeniyle davacıya ait ...plakalı araçta zarar meydana geldiğini, Mahkememizce aldırılan bilirkişi raporunda açıklanan gerekçelerle davalı sigortalısına ait aracı kullanan sürücünün ve davacının kazanın meydana gelmesinde kusurlu olduğu, iki tarafın da kusurlu olması nedeniyle itirazlar doğrultusunda İzmir Adli Tıp Kurumundan rapor aldırıldığı, rapora göre sürücü...%70 (yüzde yetmiş) oranında, Davacı sürücü ... 'in %30 (yüzde otuz) oranında kusurlu olduğu, aldırılan 10.06.2024 tarihli ve 22.11.2024 tarihli bilirkişi raporunda araçta meydana gelen zararın 68.000 TL olduğunun tespit edildiği, kazanın poliçe süresi içerisinde gerçekleştiği, zarar miktarının bakiye poliçe limiti dahilinde kaldığı, davalı sigorta şirketinin poliçe kapsamında doğan değer kaybı zararından sorumlu olduğu, davalı sigorta şirketinin 2918 sayılı KTK.nun 99/1. maddesi ve Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesi Genel Şartları`nın B 2/2.1. maddesi uyarınca davacının davasının kısmen kabulüne karar vermek gerekmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
2004 sayılı İİK'nun 67/2. Fıkrasına göre ;bir davada borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı; diğer tarafın talebi üzerine iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın (Değişik ibare:02/07/2012-6352 S.K./11.md.) yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkum edilir.
Kanuni düzenlemeye göre davalı borçlunun icra inkar tazminatına mahkum edilebilmesi için takip tarihi itibari ile itirazında haksız bulunması yeterlidir. Diğer bir anlatımla kötüniyetli olması alacaklı bakımından getirilmiş bir koşuldur. Ancak itirazın haksızlığı tek başına icra inkar tazminatına hükmedilmesine elverişli değildir. Yani bu tazminata hükmedilmesi için takip konusu alacağın belirli, sabit olması, borçlu tarafından bilinmesi veya tayin ve tahkik edilmesinin mümkün nitelikte bulunması, hakimin takdirine bağlı olmaması gerekir. (Yargıtay HGK 13/12/1967 Tarih, 9/1344- 615) Diğer bir anlatımla alacağın likit ve belli olması gerekir.
Dava konusu alacağın fatura alacağı olması nedeniyle alacağın %20 si oranında icra inkar tazminatına karar verilmiş aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
Davanın KISMEN KABULÜ ile;
1- İzmir ... İcra Müdürlüğü'nün... Esas sayılı dosyasında davalının 47.600,00 TL asıl alacak 293,42 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 47.893,42 TL borca ilişkin İTİRAZIN İPTALİ ile takip talebindeki koşullarda TAKİBİN DEVAMINA,
2-Alacak likit ve hesaplanabilir olduğunda alacağın (47.893,42 TL'nin) %20 si oranında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
3-Davacının fazlaya ilişkin taleplerinin REDDİNE,
4-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 3.271,60 TL nispi harçtan, peşin alınan 269,85 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 3.001,75 TL karar ve ilam harcının davalı taraftan alınarak Hazine’ ye gelir kaydına.
5-Davacı tarafından yapılan 269,85-TL Başvuru Harcı, 269,85-TL Peşin Harç olmak üzere toplam 539,70TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, ,
6-Davacı tarafından yapılan 9.250,00 TL Adli Tıp Faturası, 9.000,00 TL bilirkişi ücreti, 389,25 TL tebligat ve posta gideri olmak üzere toplam 18.639,25 TL yargılama giderinin kabul red oranı dikkate alınarak 11.477,00 TL lik kısmının davalı taraftan alınarak davacı tarafa verilmesine, bakiyesinin davacı üzerinde bırakılmasına,
7-Dava şartı arabuluculuk ücreti olan ve 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-13 maddesi uyarınca tarafların anlaşamamaları nedeniyle Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 3.120 TL'nin davanın kabul ve ret oranına göre, 1.199,00 TL'lik kısmının davalıdan, 1.921,00 TL'lik kısmının davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
8-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden, hüküm tarihinde yürürlükte olan AAÜT hükümlerine göre 30.000,0 TL vekalet ücretinin davalı taraftan alınarak davacı tarafa verilmesine.
9-Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden, hüküm tarihinde yürürlükte olan AAÜT hükümlerine göre 18.403,74 TL vekalet ücretinin davacı taraftan alınarak davalı tarafa verilmesine.
10-Taraflarca yatırılan kullanılmayan gider avansının kalan kısmının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı kararın taraflara tebliğinden itibaren 6100 sayılı yasanın 345. Maddesi uyarınca 2 haftalık kesin süresi içerisinde Bölge İstinaf Mahkemesine başvuru yolunun açık olduğu açıkça okunup usulünce anlatıldı.16/07/2025
Katip...
¸E-imza
Hakim...
¸E-imza