T.C.
İZMİR
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2023/868
KARAR NO: 2023/988
DAVA: İpotek (İpoteğin Kaldırılması (Fekki))
DAVA TARİHİ: 26/10/2023
KARAR TARİHİ: 07/12/2023
Mahkememizde görülmekte olan İpotek (İpoteğin Kaldırılması (Fekki)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı taraf vekili dava dilekçesi ile özetle; Müvekkilinin 2016 yılında davalı şirket ile ilişkisinin, akrabaları tarafından işletilen ...İnşaat San. Tic. Ltd. Şti. şirketi yetkilileri aracılığıyla gerçekleştiğini, müvekkilinin ticaretle uğraşmak istediğinden, davalı şirketin bayisi olarak İzmir ilinde faaliyet göstermek için davalı şirket ile görüştüğünü, bunun sonucunda taraflar arasında 17.02.2016 tarihli Bayilik Sözleşmesi imzalandığını, buna göre tarafların, müvekkilinin davalı şirketin bayisi olarak İzmir ilinde faaliyet göstermesi konusunda anlaştıklarını, 17.02.2016 tarihli Bayilik Sözleşmesi'nin ''Teminat'' başlıklı maddesi gereğince, bayilik ilişkisi sebebi ile müvekkilinin doğmuş ve doğacak borçlarına teminat amaçlı olarak, Karabağlar Tapu Müdürlüğünde İzmir ili ... parsel nolu taşınmazı üzerinde 26.02.2016 tarihinde davalı şirket lehine ... yevmiye nolu işlemle Türk Medeni Kanunu m.881 uyarınca 350.000 TL bedelli ipotek tesis edildiğini, ancak daha sonrasında tarafların bayilik ilişkisinin kurulmasından vazgeçilmiş olup 30.11.2016 tarihinde aralarındaki ticari ilişkiyi tasfiye eden, 16.02.2016 tarihli Bayilik Sözleşmesi'nin eki niteliğinde protokol imzaladıklarını, taraflar arasında imzalanan 30.11.2016 tarihli protokolde; 17.02.2016 tarihli Bayilik Sözleşmesi'nin karşılıklık mutabakatla sona erdiğini, ilgili sözleşme kapsamında herhangi bir ticari ilişkinin kalmadığını, bayi'nin davalı şirkete herhangi bir borcunun bulunmadığını ve davalı şirketin her türlü alacak, borç ve talep açısından müvekkilini ibra ettiğini, bu hususun imza altına alındığını, ayrıca 30.11.2016 tarihli protokolde, 17.02.2016 tarihli Bayilik Sözleşmesi kapsamında müvekkili tarafından davalı şirket lehine Karabağlar Tapu Müdürlüğünde İzmir ili, ... parsel nolu taşınmaz üzerinde tesis edilen 350.000,00 TL bedelin, yıllık %9 faiz oranı ile 26.02.2016 tarih ve ... yevmiye nolu süresiz ipoteğin, 17.02.2016 tarihli sözleşmenin sona ermesi ve taraflar arasında başkaca hiçbir hak, borç, talep ve yükümlülük bulunmaması sebebiyle, gecikmeksizin fekki için gerekli olacak her tür iş ve işlemi gerçekleştireceğinin düzenlendiğini, ancak davalı şirket tarafından 30.11.2016 tarihli ek protokolün düzenlendiği tarihten işbu tarihe kadar ipoteğin kaldırılması için gerekli işlemlerin tamamlanmadığını, müvekkilinin davalı şirkete borcu olmamasına rağmen halen ipotek kaldırılmadığından ilgili tescilin yolsuz tescil haline geldiğini, bu süreçte, ipoteğin paraya çevrilmesi amacıyla başlatılabilecek olası bir icra takibi sonucunda müvekkilinin gerek taşınmazının borcu olmamasına rağmen kaybı ile karşı karşıya kalabileceğini gerekse fazladan masraflara katlanmak zorunda kalabileceğini, bu kapsamda, teminat konusu borcun sona ermesi sonucu halen tapuda kayıtlı ipoteğin yolsuz tescil haline gelmesi sebebiyle ipoteğin kaldırılmasının gerektiğini, Yerleşik içtihat ve mevzuat uyarınca ipoteğin teminat teşkil ettiği borcu sona erdiren sebeplerin meydana gelmesi ile sona eren borcun teminatı olan ipoteğin kaldırılmasının gerekeceğinin açık olduğunu, müvekkilinin ipoteğe dayanak borcu olmadığından dolayı; İpoteğin paraya çevrilmesi amacıyla olası takiplerin durdurulması için ihtiyati tedbir taleplerinin kabulüne, borcun bulunmadığının tespitiyle ipoteğin kaldırılması ve yolsuz tescilin terkini ile tapu kaydının düzeltilmesine, yargılama masrafları ve karşı vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili 08.11.2023 tarihli cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili Şirket ile davacı arasında 17.02.20216 tarihli Hazır Beton Bayilik Sözleşmesi imzalandığını, işbu sözleşme kapsamında davacıya ait; İzmir İli ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde ipotek tesis edildiğini, taraflar arasında akdedilen bu sözleşme gereğince edimlerin yerine getirilemediğini, bu sebeple sözleşme hükümlerinin geçersiz hale geldiğini,, sözleşmenin feshine dair ayrı bir 30.11.2016 tarihli protokol imzalandığını, iş bu ipoteğin Müvekkil Şirket tarafından kaldırılmak istenmişse de çeşitli hukuki problemler meydana geldiğini, fesih protokolünün gereğinin yerine getirilemediğini, bu davacı tarafın işbu davadaki haklılığının taraflarınca da kabul edildiğini, bu nedenle, müvekkil Şirket ile davacı taraf arasında imzalanan hazır beton bayilik sözleşmesi sona erdiğinden, buna dair taraflar arasında fesih protokolü imzalandığından davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE:
Esnaf-Tacir araştırması:
İzmir Ticaret Sicili Müdürlüğünün cevabi yazısında; davacı ...'in sicil kayıtlarında kaydına rastlanılmadığı belirtilmiştir.
Hasan Tahsin Vergi Dairesi Müdürlüğü'nün 15/11/2023 tarihli yazısı içeriğinde; davacı ...'in potansiyel mükellef olduğu bildirilmiştir.
Dava, ipoteğin kaldırılması isteğine ilişkindir.
Dava tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 4. maddesinde, bu kanundan doğan hukuk davalarının ticari dava sayıldığı, aynı Kanunun 5. maddesinin ikinci fıkrasında, bir yerde ticaret mahkemesi varsa asliye hukuk mahkemesinin vazifesi içinde bulunan ve bu Kanunun 4. maddesi hükmünce ticari sayılan davalara ticaret mahkemesinde bakılacağı hususları düzenlenmiştir.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 4/1. maddesinde her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işlerinin ticari ava ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi sayılacağı hüküm altına alınmıştır. Buna göre bir uyuşmazlığın ticari nitelikte olabilmesi için, her iki tarafın da ticari işletmesini ilgilendirmesi yahut aynı maddenin alt bentlerinde düzenlenen istisnalardan birine dahil olması gerekmektedir.
TTK'nın 14. maddesine göre “Bir ticari işletmeyi kısmen dahi olsa kendi adına işleten kimseye tacir denir.” Aynı Kanunun 17. maddesi hükmünce de; “iktisadi faaliyeti nakdi sermayesinden ziyade bedeni çalışmasına dayanan ve kazancı ancak geçimini sağlamaya yetecek derecede az olan sanat ve ticaret sahipleri tacir değildir.” düzenlemesi yer almaktadır.
Diğer taraftan, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 19/2. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmeyecektir. Zira; Türk Ticaret Kanunu, kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hâl böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava haline getirmez.
6335 sayılı Kanun'un 2. maddesi ile değişik 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 5. maddesi uyarınca ticari davalar asliye ticaret mahkemelerince görülerek karara bağlanır. Diğer taraftan aynı düzenleme gereğince, asliye ticaret mahkemeleri ile diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki, 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’ndan ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 6335 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki halinden farklı olarak iş bölümü ilişkisi değil, görev ilişkisidir. Göreve ilişkin düzenlemeler, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 1. maddesi uyarınca kamu düzenine ilişkin olduğundan mahkemelerce re'sen incelenir.
5362 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanununun 3’üncü maddesinde, Esnaf ve sanatkâr, ister gezici ister sabit bir mekânda bulunsun, Esnaf ve Sanatkâr ile Tacir ve Sanayiciyi Belirleme Koordinasyon Kurulunca belirlenen esnaf ve sanatkâr meslek kollarına dahil olup, ekonomik faaliyetini sermayesi ile birlikte bedenî çalışmasına dayandıran ve kazancı tacir veya sanayici niteliğini kazandırmayacak miktarda olan, basit usûlde vergilendirilenler ve işletme hesabı esasına göre deftere tâbi olanlar ile vergiden muaf bulunan meslek ve sanat sahibi kimseler olarak ifade edilmiştir. Ayrıca TTK’nın 1463. maddesinde de, önce 17. maddeye gönderme yapılarak, Bakanlar Kurulunun bu konuda kararname çıkarması halinde onlarda gösterilen miktardan aşağı gayrisafi geliri bulunan sanat ve ticaret erbabından başka hiç kimse kanunun 17. maddesinde tarif edilen esnaftan sayılamaz denmek suretiyle tacir veya esnafın hangi kriterlere göre saptanacağı açık bir biçimde gösterilmiştir.
19.02.1986 tarih ve 19024 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan 25.01.1986 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı ile TTK'nın 1463. maddesine göre esnaf ve küçük sanatkar ile tacir ve sanayicinin ayrımına dair esaslar tespit edilmiştir. Buna göre; 1- Koordinasyon kurulunca tespit ve yayınlanacak esnaf ve küçük sanatkar kollarına dahil olup da gelir vergisinden muaf olanlar ile kazançları götürü usûlde vergilendirilenler ve işletme hesabına göre, defter tutanlardan iktisadi faaliyetleri nakdi sermayesinden ziyade, bedeni çalışmalarına dayanan ve kazançları ancak geçimlerini sağlamaya yetecek derecede az olan ve Vergi Usûl Kanununun 177. maddesinin birinci fıkrasının 1 ve 3 nolu bentlerinde yer alan limitlerin yarısını, iki numaralı bendinde yazılı nakdi limitin tamamını aşmayanların esnaf ve küçük sanatkar, 2- Vergi Usûl Kanununa istinaden birinci sınıf tacir sayılan ve bilanço esasına göre defter tutanlar ile işletme hesabına göre defter tutan ve birinci madde de belirtilenlerin dışında kalanların tacir ve sanayici sayılmaları kararlaştırılmıştır.
Dosya kapsamından, davacının aktif vergi mükellefi olmayıp, potansiyel vergi mükellefiyet kaydı olduğu, gerçek kişi olan davacının ticaret sicilde kaydının bulunmadığı, dolayısıyla davacının tacir sıfatını haiz olmayıp, esnaf olduğu, davacının tacir sıfatına sahip olmaması sebebiyle davanın ticari dava olarak kabul edilemeyeceği, taraflar arasındaki ilişkinin bayilik sözleşmesinin feshi nedeniyle teminat olarak verilen ipoteğin kaldırılmasına ilişkin olduğu niteliğinde olduğu, ipoteğin kaldırılmasının TMK’nunda düzenlendiği nazara alındığında davanın TTK' nun 4. maddesinde düzenlenen mutlak ticari dava niteliğinde de olmadığı, TTK'nın 4. maddesindeki yasal düzenlenme karşısında uyuşmazlığın 6100 sayılı HMK'nın 2. maddesi uyarınca genel hükümlere göre asliye hukuk mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerektiği, Yargıtay ... HD:'nin ... esas, ... kara sayılı, 03/11/2015 tarihli, ... esas, ... karar sayılı, 25/01/2016 tarihli yargı yeri belirleme kararlarının, Yargıtay ... HD'nin ... esas, ... karar sayılı, 21/03/2016 tarihli kararının da aynı yönde olduğu anlaşılmakla mahkememizin görevsizliği nedeniyle davanın usulden reddine ilişkin aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacı tarafından açılan iş bu davada Mahkememizin görevli olmadığı, görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemeleri olduğu anlaşılmakla, HMK.nun 115/2.maddesi uyarınca davanın usulden REDDİNE,
2-Kararın kanun yoluna başvurulmadan kesinleşmesi halinde kesinleşme tarihinden itibaren iki hafta içinde, kanun yoluna başvurulursa bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde gönderme talebinde bulunulduğu takdirde dava dosyasının görevli İzmir Asliye Hukuk Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
3-HMK.nun 331/2.maddesi uyarınca harç ve yargılama giderlerinin görevli mahkemece hüküm altına alınmasına,
ilişkin, taraflar vekillerinin yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde, mahkememize veya bulunduğu yerde varsa Asliye Ticaret Mahkemesi'ne, yoksa Asliye Hukuk Mahkemesine verilecek istinaf dilekçesi ile, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde, istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup, usulen anlatıldı. 07/12/2023
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır