T.C.
İZMİR
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/257 ESAS
KARAR NO : 2025/482 KARAR
DAVA : Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 23/03/2024
KARAR TARİHİ: 28/05/2025
Mahkememizde görülen Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 30.07.2023 tarihinde, ...a ait ve...sevk ve idaresindeki... plakalı aracın, müvekkiline ait... plakalı yabancı araca çarpması neticesinde maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, Müvekkili ile, Ankara ili, Elmadağ ilçesi, Kırıkkale istikametine seyir halindeyken, davalı şirket nezdinde sigortalı aracın sürücüsü, aynı yerde, tedbirsiz davranıp mesafe bırakmadığından, müvekkiline ait... plakalı aracın arka kısımlarından çarparak zarar verdiğini, Ankara Bölge Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü ekiplerince tanzim edilen kaza tespit tutanağına, taraf beyanlarına ve olay yeri foto'larına göre davalı ... plakalı araç sürücüsü, Karayolları Trafik Kanunu’nun ilgili hükmünü ihlal ederek maddi hasar oluşmasına sebebiyet verdiğini, kusurlu sürücünün ve kusursuz sorumlu maliki ile ... Sigorta A.Ş’ye karşı açıldığını, davalı ile kusurlu araç arasında geçerli ... no'lu ZMMS poliçesi bulunmadığını, bu kazadan dolayı teminatlar dahilinde sorumlu olduğunu, müvekkilinin seçimlik hakkını kullanarak aracı ile ikametgahı ve aracının plakasının kayıtlı olduğu İsviçre'de bulunan ... isimli firma tarafından 25.10.2023 tarihinde düzenlenen teknik maliyet ekspertiz raporu ile hasar miktarı net 5.954,49 Frank ve artı % 7,70 KDV dahil 6.412,98 Frank olarak tespit edildiğini, raporda KDV dahil 6.827,65 Frank yazılmışsa da, bu rakamın içinde araç mahrumiyet bedelinin dahil olduğunu, hasara uğrayan araç için günlük kullanım kaybı olacağını, araç onarım süresinin 4 gün olup günlük net 85,00 Frank'tan toplam 340,00 Frank olup bunun üzerine ayrıca net 40,00 Frank provizyon eklendiği için toplam kullanım kaybı tazminatı net 385,00 Frank olduğunu, İsviçrede KDV miktarının % 7,70 olduğunu, KDV dahil kullanım kaybı tazminatı 414,65 Frank olduğunu, Sigorta şirketi 19.12.2023 tarihinde ... no lu hasar ödemesi açıklamasıyla 12.699,00 TL tutarında ödemede bulunduğunu, 19.12.2023 tarihinde TCMB Frank Efektif Satış Kuru 33,7014 TL olup yapılan bu ödeme, 376,81 Frank'a karşılık geldiğini, ödemeden sonra bakiye hasar tazminatı miktarı; 6.412,98-376,81= 6.036,17 Frank olduğunu, davalı sigorta şirketinin kaza tarihi itibarıyla 120.000,00 TL ile sınırlı olduğunu, 12.699,00 TL ödemede bulunduğu için, şirket yönünden taleplerini ZMMS bakiye teminat limiti olan 107.301,00 TL'yi aşmamak üzere sınırlı olduğunu, açıkladığı sebeplerle; belirsiz alacak olarak şimdilik, 40,00 Frank bakiye hasar tazminatının; davalı şahıslardan kaza tarihi olan 30.07.2023 tarihinden itibaren, davalı sigorta şirketinden ise bakiye teminat limitleri ( 107.301,00 TL) ile sınırlı olmak üzere temerrüt tarihi olan (27.11.2023 + 8 iş günü) 07.12.2023 tarihinden itibaren, müşterek ve müteselsilen, yabancı para bakımından 3095 sayılı yasanın 4/a maddesine göre yürütülecek değişken faiziyle birlikte ve fiili ödeme tarihindeki ... Bankası FRANK Efektif Satış Kuru karşılığı Türk Lirası olarak tahsilini, belirsiz alacak olarak şimdilik 10,00 Frank kullanım kaybı tazminatının; sadece davalı şahıslardan, kaza tarihi olan 30.07.2023 tarihinden itibaren, yabancı para bakımından 3095 sayılı yasanın 4/a maddesine göre yürütülecek değişken faiziyle birlikte ve fiili ödeme tarihindeki ... Bankası FRANK Efektif Satış Kuru karşılığı Türk Lirası olarak tahsilini, yargılama giderleri ile yasal avukatlık vekalet ücretinin davalı taraflara yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili, cevap dilekçesinde özetle; Uyuşmazlık konusu kazaya karışan ... plakalı aracın müvekkilinin nezdinde 05.09.2022-05.09.2023 vadeli...nolu zorunlu mali mesuliyet sigorta poliçesi ile sigortalı olduğunu, şirket tarafından talep sahibine ekli eksper raporu doğrultusunda hasar ödemesi yapıldığını, karşı tarafın başvuru konusu zararının tamamı tazmin edildiğini, başvuru sahibinin müvekkiline başvurması üzerine... no’lu hasar dosyası açıldığını, açılan hasar dosyası kapsamında, davacıya ekspertiz raporu doğrultusunda tespit edilen 12.699,00-tl, 19.12.2023 tarihinde ödenerek müvekkilince sorumluluk yerine getirildiğini, ödeme ile müvekkilinin sorumluluğunu gereği gibi eksiksiz bir şekilde yerine getirdiğini, müvekkilinin sorumluluğu sigortalısının kusuru ve poliçe limiti ile sınırlı olduğunu, açıkladığı sebeplerle; davanın reddini, yargılama gideri ile vekalet ücretinin davacı yana tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE:
Bilirkişi Raporu: Bilirkişiler... ve ... tarafından 02/12/2024 tarihinde düzenlenen raporda özetle; ...plakalı araç sürücüsü ... önündeki araç ile takip mesafesini korumadığı için kazanın oluşumunda etken olduğu, ... plakalı araç sürücüsü ... atfı kabil kural ihlalinde bulunmadığından dolayı için kazanın oluşumunda etken olmadığı, ... plakalı ... marka davacı aracının arka kısımlarında meydana gelen hasarların Bahse Konu Trafik Kazası İle Uyumlu Olduğu, Dava konusu ... plakalı, 2011 Model ... marka ...Varıant 2.0 TDI H.Lıne otomobilde meydana gelen Toplam Hasar Miktarının dosya muhtevasında bulunan bilgi ve belgeler üzerinde yapılan incelemeler, yapılan piyasa-doküman araştırmalarına göre (Y. Parça bedeli * işçilik * KDV dahil) 6.412,98 Frank olduğu, davacı aracının 30.07.2022 kaza tarihi itibariyle serbest piyasa koşullarına göre 2.el piyasa rayiç değerinin 6.950,00 Frank olduğu, Davacı aracının sovtaj (Onarımı yapılmamış hurda olarak) değerinin 4.500,00 Frank olduğu, Davacıya ait aracın onarım tutarının aracın 2.El piyasa rayiç değerinin 9692,27 ne ulaştığı için Yargıtay Kararları doğrultusunda Tamirinin Ekonomik Olmadığı Pert-Total Uygulaması yapılmasının gerekli olduğu, Davacıya ait ZH- 723372 plakalı Volkswagen Passat marka a bedelinin; 2.450,00 Frank olarak hesap edildiği, gerçek hasar Davalı HDİ Sigorta Şirketi tarafından Davacıya 19.12.2023 tarihinde 376,82 Frank hasar ödemesi yapılmış olduğundan, Davacının Bakiye Hasar Alacağının; 2.073,18 Frank olarak hesap edilmiş olduğu, Davacının pert olarak değerlendirilen aracının yerine yeni bir araç temini için gerekecek makul süre 4 gün olarak kabul edilerek, davacı aracının 2011 Model yılı olduğu gözetilerek 50,00 Frank/gün temin edilebileceği ve 4 gün süreye tekabül eden araç mahrumiyet bedelinin 200,00 Frank olarak hesap edilmiş olduğu, görüşü ile raporlarını düzenlemişlerdir.
Bilirkişi Ek Raporu: Bilirkişi Danyal Şentürk tarafından 05/03/2025 tarihinde düzenlenen raporda özetle; Sayın Mahkemenizce Ek Bilirkişi incelemesinde bulunulmak üzere tarafıma tevdi edilmiş olan 2024/257 E. sayılı dosya muhtevasına eklenen taraf vekillerinin itirazları ile dosyadaki bilgi ve belgeler ayrıntılı olarak incelenmiş olup davacı aracının yabancı plakalı araç oluşu da dikkate alınarak İtirazla hakkındaki nihai görüşlerinin; ... plakalı ... marka davacı aracının arka kısımlarında meydana gelen hasarların Bahse Konu Trafik Kazası İle Uyumlu Olduğu, Dava konusu ... plakalı, 2011 Model ... marka ... Variant 2.0 TDI H.Lıne otomobilde meydana gelen Toplam Hasar Miktarının dosya muhtevasında bulunan bilgi ve belgeler üzerinde yapılan incelemeler, yapılan piyasa-doküman araştırmalarına göre (Y. Parça bedeli * işçilik * KDV dahil) 6.412,98 Frank olduğu, Davacı aracının 30.07.2022 kaza tarihi itibariyle serbest piyasa koşullarına göre 2.el piyasa rayiç değerinin 6.950,00 Frank olduğu, Davacı aracının sovtaj (Onarımı yapılmamış hurda olarak) değerinin 4.500,00 Frank olduğu, Davacıya ait aracın onarım tutarının aracın 2.El piyasa rayiç değerinin 692,27 ne ulaştığı için Yargıtay Kararları doğrultusunda Tamirinin Ekonomik Olmadığı...Uygulaması yapılmasının gerekli olduğu, davacıya ait ...plakalı ...marka aracın gerçek hasar bedelinin; 2.450,00 Frank olduğu, Davalı HDİ Sigorta Şirketi tarafından Davacıya 19.12.2023 tarihinde 376,82 Frank hasar ödemesi yapılmış olduğundan, Davacının Bakiye Hasar Alacağının; 2.073,18 Frank olarak hesap edilmiş olduğu, Davacının pert olarak değerlendirilen aracının yerine yeni bir araç temini için gerekecek makul süre 4 gün olarak kabul edilerek, davacı aracının 2011 Model yılı olduğu gözetilerek 50,00 Frank/gün temin edilebileceği ve 4 gün süreye tekabül eden araç mahrumiyet bedelinin; 200,00 Frank olarak hesap edilmiş olduğu görüşü ile raporunu düzenlemiştir.
Değer Artırım: Davacı vekili 11/03/2025 tarihli dilekçesi ile dava değerini artırmış ve aynı tarihte harcını yatırmıştır.
DELİLLER VE GEREKÇE:
POLİÇE: Uyuşmazlık konusu kazaya karışan... plakalı aracın davalı nezdinde 05.09.2022-05.09.2023 vadeli ... nolu zorunlu mali mesuliyet sigorta poliçesi ile sigortalı olduğu görülmüştür.
KTT:Kaza Tespit Tutanağı anlatımına göre somut kaza; 30.07.2023 tarihinde saat:17.30 sıralarında ...Ankara-Kırıkkale Karayolu Kırıkkale istikametine yolun
34.600.kilometresinde... plakalı araç sürücüsü ... yolun sol şeridinde seyir
halinde iken aracının ön far kısımları ile önünde aynı yöne seyreden ... sevk ve
idaresindeki ...plakalı aracın arka kısımlarına çarpması sonucu iki aracın karıştığı Maddi
Hasarlı Trafik Kazası meydana geldiği anlaşılmaktadır.
Kaza sonrası çekilen dosyada mübrez fotoğraflar. SBGM yazı cevabı, Hasar dosyası,
Hasar dosyası incelenmesinde: Dosyada bulunan ve kazaya karışan... plakalı aracın ZMMS Sigortacısı ...Sigorta A.Ş. tarafından görevlendirilen... Sigorta Eks. Hizm. Ltd. Şti. Eksper ...tarafından tanzim edilmiş 28.11.2023
Rapor/Kayıt tarihli ve... dosya no.lu Oto Mecburi Mali Mesuliyet Ekspertiz
Raporunda ... plaka sayılı... marka ve ... Varıant 2.0 TDI H.Lıne
tipinde ve 2010 Model yılı otomobilin arka kısımlarından darbe alması neticesinde (arka
tampon ve eklentileri, arka tampon spoyleri) kısımlarının değişimi ve kaporta, boya, elektrik,
mekanik işçilik onarımı marifetiyle yapılması gerektiği belirtilmiş olup; Yedek parça ve
işçilikler toplam tutarının KDV Dahil 14.839,55 TL olduğu hesaplanmıştır.
Yabancı Ekspertiz: İsviçre Scudetto... “Oto Ekspertiz Bürosu” tarafından 25.10.2023
tarihinde davaya konu... plaka sayılı ...marka 2011 Model otomobilin İsviçre ...’ de yapılan ekspertizi sonucu hazırlanmış raporda; Davaya konu ... plaka no.lu ... marka otomobilin arka tampon kısımlarından
darbe alması neticesinde arka tampon ve eklentileri, orta susturucu, sol arka susturucu v.b. parçaların hasar gördüğü ve değişimi gerektiği Yedek Parça ve İşçilik Miktarı toplamının
5.954,49 Frank + %7,70 KDV olarak 6.412,98 Frank hesap edilmiş olup aracın 4 iş gününde tamir edilebileceği bu süredeki araç mahrumiyet bedelinin ise 85,00 Frank/gün hesabı ile
414,65 Frank olarak hesaplandığı görülmüştür.
Ödeme: Sigorta şirketi 19.12.2023 tarihinde davacıya...NO LU HASAR ÖDEMESİ açıklamasıyla 12.699,00 TL tutarında ödemede bulunulmuştur. 19.12.2023 tarihinde TCMB Frank Efektif Satış Kuru 33,7014 TL olup yapılan bu ödeme, 376,81 Frank'a karşılık gelmektedir.
Dava; davacı aracında meydana gelen bakiye hasar bedeli zararının karşı taraf araç ZMMS sigortacısından ve kullanım kaybı bedelinin araç maliki ve sürücüsünden tahsiline ilişkin tazminat davasıdır.
Dava tarihinde yürürlükte olan, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91/1. maddesinde, “işletenlerin, bu kanunun 85/1.maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur”, aynı yasanın 85/1.maddesinde, “bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yararlanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, araç işletenin bu zarardan sorumlu olacağı”, aynı yasanın 85/son maddesinde ise, “işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.” hükümlerine yer verilmiş, 01.06.2015 tarihinde yürürlüğe giren Karayolları Motorlu araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nın amacı A.1 maddesinde “Karayolları Trafik Kanunu uyarınca motorlu araç işletenlerine yüklenen hukuki sorumluluk için düzenlenen Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasına yönelik ilgililerinin hak ve yükümlülüklerine ilişkin usul ve esasların düzenlenmesidir.” şeklinde belirlenmiştir. Sigortanın kapsamı ise genel şartlar A.3. maddesinde “sigortacı, poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında, üçüncü şahısların ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermiş olmasından dolayı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununa göre sigortalıya düşen hukuki sorumluluk çerçevesinde Genel Şartlarda içeriği belirlenmiş tazminatlara ilişkin talepleri, kaza tarihi itibariyle geçerli zorunlu sigorta limitleri dahilinde karşılamakla yükümlüdür. Sigortanın kapsamı üçüncü şahısların, sigortalının Karayolları Trafik Kanunu çerçevesindeki sorumluluk riski kapsamında, sigortalıdan talep edebilecekleri tazminat talepleri ile sınırlıdır.” şeklinde düzenlenmiştir.
Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları 14 Mayıs 2015 gün 29355 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak 01 Haziran 2015 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan 2918 sayılı KTK.nın 90. maddesinde “Zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamındaki tazminatlar bu Kanun ve bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda öngörülen usul ve esaslara tabidir. Söz konusu tazminatlar ve manevi tazminata ilişkin olarak bu Kanun ve genel şartlarda düzenlenmeyen hususlar hakkında 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun haksız fiillere ilişkin hükümleri uygulanır.” şeklindeki düzenleme ve zorunlu mali sorumluluk sigortası teminatı kapsamı dışında bulunan hallerin düzenlendiği 92/i maddesindeki “Bu Kanun çerçevesinde hazırlanan zorunlu mali sorumluluk sigortası genel şartları ve ekleri ile tanımlanan teminat içeriği dışında kalan talepler.” şeklindeki düzenleme Anayasa Mahkemesinin 17.7.2020 tarihinde...E-... K. sayılı kararı ile Karayolları Trafik Kanunu’nun 90. maddesinin birinci cümlesinde yer alan “...ve bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda…” ibaresi ile ikinci cümlesindeki “…ve genel şartlarda…” ibaresinin ve 92. maddesinin (i) bendinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline karar verilmiştir.
Anayasa Mahkemesinin iptal kararı ile zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamındaki tazminatların zorunlu mali sorumluluk sigortası genel şartlarına göre belirleneceğine dair düzenleme iptal edilmiştir. T.C. Anayasası’nın 153/6. maddesinde, “Anayasa Mahkemesi kararları Resmî Gazetede hemen yayımlanır ve yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzel kişileri bağlar.” düzenlemesi mevcut olup, bu düzenlemenin doğal sonucu olarak Anayasa Mahkemesi’nce bir kanun veya kanun hükmünde kararnamenin tümünün ya da bunların belirli hükümlerinin Anayasa’ya aykırı bulunarak iptal edildiğinin bilindiği halde görülmekte olan davaların Anayasa’ya aykırılığı saptanan kurallara göre görüşülüp çözümlenmesi, Anayasa’nın üstünlüğü prensibine ve hukuk devleti ilkesine aykırı düşeceği için uygun görülmeyeceği kabul edilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin somut norm denetimi neticesinde verdiği iptal kararlarının Resmî Gazete’de yayımlanması ile sonuç doğuracağı ve eldeki tüm uyuşmazlıklara uygulanması gerektiği uyulması zorunlu yargısal içtihatlar ile kabul edilmiştir.
Yargıtay içtihatları ile kabul edilen “usuli kazanılmış hak” olgusunun, birçok hukuk kuralında olduğu gibi yine Yargıtay içtihatları ile geliştirilmiş istisnalarının bulunduğu, yeni bir İçtihadı Birleştirme Kararı (09.05.1960 tarihli ve 21/9 sayılı YİBK) ya da geçmişe etkili bir yeni kanun çıkması, benzer şekilde uygulanması gereken bir kanun hükmünün, hüküm kesinleşmeden önce Anayasa Mahkemesince iptaline karar verilmesi hallerinde, usulü kazanılmış hakka göre değil, İBK'na veya geçmişe etkili yeni kanuna ya da Anayasa Mahkemesinin iptal kararından sonra oluşan yeni duruma göre karar verilebileceği (HGK’nın 21.01.2004 tarihli ve...E., 19 K.; 03.02.2010 tarihli ve... E., ... K), dolayısıyla bilirkişi raporları alındıktan ve bu raporlar nedeniyle taraflar lehine oluşan usulü kazanılmış hakka göre değil sonra Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararından sonra oluşan yeni duruma göre karar verilmesi gerektiği, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesi'nin... esas, ... karar sayılı, ... esas,... karar sayılı emsal kararlarında da belirtildiği üzere Anayasa Mahkemesi'nin yukarıda anılan iptal kararı sonrasında oluşan yeni duruma göre KTK'nun 90. Maddesi hükmü dikkate alındığında, zarar gören hak sahiplerinin zarar veren 3.kişilerden ve sigorta şirketinden talep edebilecekleri tazminatın kapsamının belirlenmesinde kullanılacak yöntem ve ölçütler konusunda kısıtlama bulunmadığından, üçüncü kişi olan davacının uğradığı hasar zararının tespitinde 6098 sy Türk Borçlar Kanunu hükümleri dikkate alınarak yerel piyasa koşulları, yedek parça ve servis maliyetleri, kazalı parça ve yeri, işçilik maliyetleri, KDV dikkate alınması gerektiği kanaatine varılmıştır.
DAVACIYA AİT OLAN ARACIN YABANCI PLAKA OLMASI VE YAPILAN HASAR TAZMİNATI HESABININ YABANCI PARA OLUP OLMAYACAĞINA İLİŞKİN İNCELEMEDE; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun ... Esas ... Karar sayılı ilamında ".......Yargılama sırasında alınan bilirkişi raporlarında da aracın yurt dışındaki hasar tespiti ve onarım bedeline yakın meblağların belirlendiği görülmektedir. Davalı taraf kusuru oranında sigortalı araçta meydan gelen gerçek zarardan sorumlu olacağından, olayda kaza tarihi itibariyle yurt dışında uğranılan gerçek zarar miktarı belirlenerek bu miktara hükmedilmesi gerektiği açıktır. Yurt dışında yaşayan araç malikinin geçici olarak Türkiye’de bulunduğu sırada oluşan hasar nedeniyle, aracın Türkiye’de tamiri mümkün olabilecek olsa da, aracın tamirini burada yaptırmaya zorlanamayacağı kabul edilmelidir" gerekçesiyle oybirliğiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.
... Almanya’da ikamet eden, tatilini geçirmek üzere Türkiye’de bulunan ve geçici olarak getirdiği aracı trafik kazası sonucunda hasara uğrayan sigortalının, aracının onarımını Türkiye’de yapması konusunda zorlanamayacağının kabulü gerekir. Sigorta ettiren, aracını Türkiye’de veya ikamet ettiği ülkede tamir ettirmek konusunda seçimlik hakka sahiptir. Sigorta ettirenin bu seçimlik hakkını ikamet ettiği ülkede tamir ettirme yönünde kullanması durumunda, yurt dışı tamirine ilişkin gerçek hasar bedelinin tespit edilerek bu bedelin Türk Lirası karşılığının rücuen tazminine karar verilmelidir"
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun... Esas ... Karar sayılı ilamında ...Esas ... Karar sayılı "Borçlar Kanunu’nun 23.11.1990 gün ve 3678 sayılı Yasa ile değişik 83.maddesinde haksız fiil ve sebepsiz zenginleşmeden doğan alacaklarda yabancı para üzerinden zararın ne şekilde giderileceği konusunda açık ve net bir hüküm bulunmamakla birlikte, haksız fiil ve sebepsiz zenginleşmeden doğan davalarda oluşan zararın yabancı para üzerinden ödenmesine engel emredici ve yasaklayıcı bir hüküm de yer almış değildir. Bu konuda yasada bir boşluk bulunduğu şüphesizdir.
Nitekim İsviçre’de de haksız fiil ve sebepsiz zenginleşmeden doğan zararlarda İsviçre Borçlar Kanunu’nda zararın yabancı para üzerinden ödeneceğine dair düzenleyici bir hüküm bulunmamasına rağmen, uygulama ve öğretide bu hallerde de zararın yabancı para üzerinden giderilmesi kabul edilmektedir. Bu sonuca şu gerekçelerle ulaşılmaktadır:
Tazminatın amacı, zarar gören kişinin gerçek zararını karşılama olmalıdır. Zararın giderilmesinde hangi para biriminin esas alınacağı sorusu da, zararın hangi para birimi ile tam olarak karşılanabileceği şeklinde olmalıdır. Yasanın amacı, zararın tamamen giderilmesine yöneliktir. Sözleşme dışı tazminat taleplerinde doğru ve hakkaniyete uygun bir sonuca varılabilmesi gerekir. Böylece ileride munzam zarar ve kur farkı davalarına (BK m.105) meydan verilmemesi ve zararın tam olarak karşılanması için, bu zararın zarar gören açısından tespiti gerekir. Zarar gören açısından zarar, hangi para birimine göre doğmuşsa, o para biriminin tazminat olarak talep edilmesi amaca uygunluk yönünden en uygun olanıdır (Bkz. BGE 48 II 79:BGE 47 II 194). Örneğin deniz taşımalarında kullanılan yabancı menşeli konteyner haksız eylem sonucunda Türkiye’de hasarlanmış ise, hasarlanan konteynerin yerine konulacak yabancı menşeli bir konteynerin Türkiye ve yabancı ülkelerde yabancı para ile alınabileceği belirgindir. Zarar gören kişinin zararı ancak yabancı para ile giderilebilir. Bu noktada, zarar ve tazminat kavramları hakkında kısa bir açıklama yapılmasında yarar vardır. Hemen belirtilmelidir ki, kaynağı veya hukuki sebebi ne olursa olsun, zarar kavramı, zarar görenin mal veya manevi varlığındaki bir azalmayı; zararın tazmini ise, eğer zarar oluşmasaydı zarar görenin malvarlığı hangi halde olacak idiyse, o halin yeniden sağlanmasını ifade eder.
Doğaldır ki; kaynağına, sebebine ve her somut olayda farklı şekillerde gündeme gelebilecek benzeri ölçütlere göre, hem zararın nitelik ve kapsamı ve hem de tazmini, her olayın kendine özgü yapısı içerisinde, değişen bir özellik gösterecektir. Dolayısıyla, zarar verenin tazminat yükümlülüğü belirlenirken, zarar görenin malvarlığının zararın doğumundan önceki hale getirilmesinin sağlanması esas tutulmalı; bunu tam olarak sağlayacak, eş söyleyişle gerçek zararı gidermeye yeterli olacak miktarda tazminata hükmedilmeli; tazminat miktarı, zarar görenin malvarlığında zarardan önceki duruma göre bir artış sağlamamalı, ancak azalmaya da neden olmamalıdır.
Açıklanan ilkeler, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 10.12.2003 gün ve E:.. K:.. sayılı ilamında da benimsenmiştir...."
Yukarıda belirtilen Yargıtay Hukuk Genel Kurul kararları dikkate alındığında davacı vekilinin zararını bulunduğu ülke koşullarına göre istemesinde kanuna aykırı bir yön bulunmamaktadır.
İkame araç- araç mahrumiyetine ilişkin;
Yargıtay ... Hukuk Dairesi'nin ... Esas, ... Karar Sayılı ilamda "...davacı aracında oluşan hasarın niteliğine göre makul tamir süresinin belirlenmesi ihtiyaçları için aracı kullanamamaktan doğan, bu süre içinde davacının (ikame araç) ödemesi gereken bedelin ne olacağı konularında ayrıntılı, gerekçeli, denetlenebilir rapor almak suretiyle davacının mahrumiyet bedeli talebi hakkında karar verilmesi gerekirken, yazılı olduğu biçimde eksik inceleme ile karar verilmesi isabetli değildir..."kararı mevcuttur.
İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi'nin... Esas,..:Karar sayılı ilamında "Davada talep edilen ikame araç bedeli araç mahrumiyet gideri olup, yargıtay emsal içtihatlarında araç hasarının onarımı için gerekli makul tamir süresi ve serbest piyasa koşullarına göre ikame araç için ödenmesi gereken günlük kira bedelinin ne olacağı gözetilerek, ikame araç (araç mahrumiyeti) hesabı yapılacağı ve belge sunma zorunluluğu bulunmadığı kabul edilmektedir. İstinaf eden davalı vekilinin istinaf sebeblerinde ileri sürdüğü emsal olduğu iddia edilen içtihatlar ise mesleki veya ticari amaç için işletilen araçlardan, tamir süresince mahrum kalınması nedeniyle kazanç kaybının tahsili istendiği hallerde uygulanmaktadır..." hükmü bulunmaktadır.
Eldeki davada, davalı sigortalısı bulunan sigortalı ... plakalı
otomobil sürücüsü ...ın kazanın oluşumunda araç sürücüsü önündeki araç ile takip mesafesini korumadığı
için ETKEN OLDUĞU, ... plakalı araç sürücüsü ...atfı kabil kural ihlalinde bulunmadığından
dolayı için kazanın oluşumunda ETKEN olmadığı, kazanın oluşumunda sigortalı aracın tam kusurlu olması nedeniyle davacıya ait araçta oluşan hasar bedelinden davalı sigorta şirketinin sorumlu olduğu, araç maliki ve sürücüsünün müştereken sorumlu olduğu, kazanın poliçe süresi içerisinde gerçekleştiğinden, sigorta şirketinin poliçe teminat limiti dahilinde sorumlu olduğu, davalı sürücü ve davalı sigorta şirketinin poliçe kapsamında doğan hasar zararından sorumlu olduğu değerlendirilmiştir.
Hasar ve İkame Araç yönünden;
Dava konusu 2011 Model yılı ... marka ...Varıant 2.0 TDI H.Lıne tipindeki station
vagon otomobilin Model yılı, donanım, hasar, kilometre, lastik, iç döşeme temizlik, motor,şanzıman ve aktarma organları durumuna göre 6.999,00 Euro ile 8.900,00 Euro bandında değiştiği görülmekte olup dava konusu aracın riziko tarihi olan 30.07.2022 tarihi itibariyle
güncel rayiç değerinin pazarlık payı ile birlikte 7.000,00 Frank civarında olduğu, ...plakalı ...marka davacı aracının arka kısımlarında meydana gelen hasarların Bahse Konu Trafik Kazası İle Uyumlu Olduğu, Dava konusu... plakalı, 2011 Model ...marka ... Varıant 2.0 TDI H.Lıne otomobilde meydana gelen Toplam Hasar Miktarının dosya muhtevasında bulunan bilgi ve belgeler üzerinde yapılan incelemeler, yapılan piyasa-doküman araştırmalarına göre (Y. Parça bedeli * işçilik * KDV dahil) 6.412,98 Frank olduğu, davacı aracının 30.07.2022 kaza tarihi itibariyle serbest piyasa koşullarına göre 2.el piyasa rayiç değerinin 6.950,00 Frank olduğu, Davacı aracının sovtaj (Onarımı yapılmamış hurda olarak) değerinin 4.500,00 Frank olduğu, Davacıya ait aracın onarım tutarının aracın 2.El piyasa rayiç değerinin 9692,27 ne ulaştığı için Yargıtay Kararları doğrultusunda Tamirinin Ekonomik Olmadığı Pert-Total Uygulaması yapılmasının gerekli olduğu, Davacıya ait... plakalı ... marka a bedelinin; 2.450,00 Frank olarak hesap edildiği, gerçek hasar Davalı HDİ Sigorta Şirketi tarafından Davacıya 19.12.2023 tarihinde 376,82 Frank hasar ödemesi yapılmış olduğundan, Davacının Bakiye Hasar Alacağının; 2.073,18 Frank olarak hesap edilmiş olduğu, Davacının pert olarak değerlendirilen aracının yerine yeni bir araç temini için gerekecek makul süre 4 gün olarak kabul edilerek, davacı aracının 2011 Model yılı olduğu gözetilerek 50,00 Frank/gün temin edilebileceği ve 4 gün süreye tekabül eden araç mahrumiyet bedelinin 200,00 Frank olarak hesap edildiği, Davacı vekilinin rapora itirazı doğrultusunda dosyanın makine mühendisi bilirkişiye tevdii ile ek rapor alınmış, Ek raporda itirazlar değerlendirildiğinde, 2011 model yılı ve 125 KW Motor gücü araçların 5.700 EURO – 7.380 EURO Bandında
değişmekte olduğu, bunlardan daha fazla olan 155 KW motor gücündeki aracın ise 5.550
EURO civarı olduğu görülmekte olup, kök raporda örnek alınan araçların fiyat rayiçlerinin
yerinde olduğu ve yapılan araştırmada 175 KW motor gücü benzer araç bulunamamış ise de araç değerlendirmesine etki eden unsurlar yaş, km, tamer kaydı, donanım, aracın kullanım tarzı
(ticari, hususi) oluşu olduğu ve Dava konusu model yılı 2011 olan ve riziko tarihinde 12 yaşında olan
aracın geçmiş hasar kayıtlarına dair bir Tramer Kaydı, kilometre bilgisi dosyada yer
almadığından, kök raporda belirtilmiş olan 7.000 Frank rayiç değerinin riziko tarihi
itibariyle İsviçre Ülkesi rayiç değerlerine uygun olduğu mütala edilmiştir.
Davalı sigorta şirketi tarafından kısmi ödeme yapılan 19.12.2023 tarihinde TCMB Frank Efektif Satış Kuru 33,7014 TL olup yapılan bu ödeme, 376,81 Frank'a denk gelmekte olup,,Davalı ... Sigorta Şirketi tarafından Davacıya 19.12.2023 tarihinde 376,82 Frank hasar
ödemesi yapılmış olduğundan davalı sigorta şirketinin sorumluluğu teminat limiti 107.301,00-TL üzerinden değerlendirilmiş olup, Davacının Bakiye Hasar Alacağının; 2.073,18 Frank olduğu ve davacının pert olarak değerlendirilen aracının yerine yeni bir araç temini için gerekecek makul süre 4 gün olarak kabul edilerek, davacı aracının 2011 Model yılı olduğu gözetilerek 50,00 Frank/gün temin edilebileceği ve 4 gün süreye tekabül eden araç mahrumiyet bedelinin 200,00 Frank olduğu, davalı sigortanın kısmi ödeme tarihi olan 19.12.2023 tarihinde temerrüte düştüğü kabul edilmiş davalılar ...yönünden kaza tarihi 30/07/2023 tarihinden itibaren 3095 Sayılı yasanın 4/a maddesi uyarınca işleyecek değişken faiziyle birlikte, fiili ödeme tarihindeki Merkez Bankasının efektif satış kuru üzerinden TL karşılığının müşterek ve müteselsilen alınarak Davacıya verilmesine, yapılan yargılama giderleri HMK nın 326. Maddesi uyarınca davalıya yükletilmiş, kabul edilen tazminat miktarı üzerinden vekalet ücreti takdir olunmuş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
Arabuluculuk ücreti yönünden; Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin ... Esas, ... Karar sayılı ilamına göre "Bu bağlamda aynı Kanun ile 6102 sayılı TTK’nın 5/A maddesi ile getirilen düzenlemede, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması bir dava şartı olarak kabul edilmiştir. Ne var ki karayolları motorlu araçlar zorunlu mali mesuliyet sigortası 2918 sayılı Kanun ile düzenlendiğinden karayolları motorlu araçlar zorunlu mali mesuliyet sigortacısına karşı açılacak davalar zorunlu arabulucuk dava şartına tabi değildir." ZMM sigortası 2918 S.Yasa ile düzenlenmiş olup trafik sigortacısına karşı açılacak davaların zorunlu arabuluculuk dava şartına tabi olmadığı halde davacı tarafça arabuluculuk sürecine başvurulmuş olduğundan, davalı sigorta şirketinin arabuluculuk ücretinden sorumlu tutulması da mümkün bulunmadığından, diğer davalı işleten yönünden de zorunlu arabuluculuk dava şartı olmadığından ara buluculuk ücreti davacı üzerinde bırakılarak, aşağıdaki hükmün tesisi gerekmiştir. (aynı yönde T.c. İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi 2022/1474 dosya no ve... karar numaralı ilam)
H Ü K Ü M :Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
Davacının davasının KABULÜNE,
1-2.073,18-İsviçre Frank'ı bakiye hasar onarım bedelinin;
Davalı sigorta şirketi yönünden (teminat limiti 107.301,00-TL ile sınırlı olmak üzere) 19/12/2023 tarihinden itibaren, davalılar... yönünden kaza tarihi 30/07/2023 tarihinden itibaren, 3095 Sayılı yasanın 4/a maddesi uyarınca işleyecek değişken faiziyle birlikte, fiili ödeme tarihindeki Merkez Bankasının efektif satış kuru üzerinden TL karşılığının müşterek ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
2-200,00-İsviçre Frank'ı ikame araç bedelinin kaza tarihi 30/07/2023 tarihinden itibaren,3095 Sayılı yasanın 4/a maddesi uyarınca işleyecek değişken faiziyle birlikte, fiili ödeme tarihindeki Merkez Bankasının efektif satış kuru üzerinden TL karşılığının davalılar ... ve ...an müşterek ve müteselsilen alınarak Davacıya verilmesine,
3-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 6.483,71-TL harçtan peşin alınan ve ıslah ile tamamlanan 2.012,87-TL harcın mahsubu ile bakiye 4.470,84-TL harcın davalılardan (davalı ... Sigorta A.Ş. Bu tutarın 4.077,48-TL'sinden sınırlı sorumlu olmak üzere) müşterek ve müteselsilen alınarak HAZİNEYE GELİR OLARAK KAYDINA,
4-Hüküm tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca davacı yararına takdir olunan 30.000,00-TL vekalet ücretinin davalılardan (davalı ...Sigorta A.Ş. Bu tutarın 27.360,53-TL'sinden sınırlı sorumlu olmak üzere) müşterek ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
5-İş bu davada davalı sigorta şirketine başvuru şartı zorunlu dava şartı olduğundan, zorunlu arabuluculuk dava şartı niteliğinde olmadığından arabuluculuk ücreti olan ve 6325 sy Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-13 maddesi uyarınca tarafların anlaşamamaları nedeniyle Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 3.600,00-TL'nin davacıdan alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
6-Davacının yapmış olduğu 427,60-TL dava açma ilk gideri, 6.000,00-TL bilirkişi ücreti, 1.451,00-TL tebligat ve posta gideri, olmak üzere toplam 7.878,60-TL Yargılama giderinin peşin yatırılan ve ıslah ile tamamlanan 2.012,87-TL harç ile birlikte toplam 9.891,47-TL'nin davalılardan (davalı ... Sigorta A.Ş. Bu tutarın 9.021,19-TL'sinden sınırlı sorumlu olmak üzere) müşterek ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
7-Davacı ve davalı yanca yatırılan delil ve gider avansından sarf edilmeyen kısmın karar kesinleştiğinden yatıran tarafa iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, diğer tarafların yokluğunda kararın taraflara tebliğinden itibaren 6100 sayılı yasanın 345. Maddesi uyarınca 2 haftalık kesin süresi içerisinde Bölge İstinaf Mahkemesine başvuru yolunun açık olduğu açıkça okunup usulünce anlatıldı. 28/05/2025
Katip...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır