T.C.
İZMİR
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/945 ESAS
KARAR NO : 2025/532 KARAR
DAVA : Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))
DAVA TARİHİ: 10/11/2024
KARAR TARİHİ: 12/06/2025
Mahkememizde görülen Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;... Bornova İzmir Şubesi'ne ait, 15/12/2024 vade tarihli, ... ve Güvenlik Sist. - ...'ın lehtarı olduğu... seri numaralı, ... Mimarlık Müh. İnş. Ve Malz. Özel Yurt ve Eğit. Hiz. San. Tic. Ltd. Şti.'nin keşidecisi olduğu, 60.000,00-TL bedelli çek,... Bornova İzmir Şubesi'ne ait, 15/01/2025 vade tarihli, Emre Yangın ve Güvenlik Sist. - ...'ın lehtarı olduğu,...seri numaralı, ... Mimarlık Müh. İnş. Ve Malz. Özel Yurt ve Eğit. Hiz. San. Tic. Ltd. Şti.'nin keşidecisi olduğu, 60.000,00-TL bedelli teslim edilen çeklerin kaybolduğunu, alıcıya ulaşmadığını ve yapılan tüm araştırmalara rağmen çeklerin bulunamadığını, kargo şirketinden gönderinin akıbeti hakkında yazı temin edildiğini, kaybolma anında yetkili meşru hamili olduğunu ve müvekkili nezdindeki çeklerin gasp ile kaybolmasının üçüncü kişilerce ele geçirilmesi ihtimali bulunması nedeniyle müvekkilinin risk altında olduğunu, kıymetli evrakın üçüncü kişilerin eline geçmesi, herhangi bir şekilde ciro edilerek tedavüle sokulması veya üçüncü kişiler ve/veya muhataba ibrazı gibi ihtimaller halinde müvekkilinin çekin diğer ilgililerinin ve/veya iyi niyetli üçüncü kişilerin birçok şekilde zarar görmesi ihtimalinin olduğunu, kıymetli evrakın herhangi bir şekilde tedavüle konması, ciro edilmesi veya muhataba ibrazı ile müvekkilinin, kıymetli evrakın diğer ilgililerinin veya iyi niyetli üçüncü şahısların zarar görmesinin engellemek amacı ile tedbiren ödeme yasağı kararı verilmesini, ciro edilmesinin ve icra takibine konulmasının engellenmesi için tedbir kararı verilmesini talep ettiklerini, dava sonuna kadar, müvekkilinin diğer çek ilgililerinin ve iyi niyetli üçüncü kişilerin zarar görmesini engellemek amacı ile tedbiren... Bornova/İzmir Şubesi, 30 Temmuz 2024 basım tarihli, ...Seri nolu, 15.12.2024 düzenleme tarihli, 60.000,00-TL'lik çek il...Bornova/İzmir Şubesi, 30 Temmuz 2024 basım tarihli, ... Seri nolu, 15.01.2025 düzenleme tarihli, 60.000,00-TL'lik çek hakkında ödeme yasağı kararı verilmesini, ciro edilmesinin ve icra takibine konulmasının engellenmesi için tedbir kararı verilmesini, muhatabın ödemeden men edilmesi ve yasağın muhatap ve keşideciye tebliğini, yargılama ile dava konusu ...Bornova/İzmir Şubesi, 30 Temmuz 2024 basım tarihli, ... Seri nolu, 15.12.2024 düzenleme tarihli, 60.000,00-TL'lik çek ile... Bornova/İzmir Şubesi, 30 Temmuz 2024 basım tarihli,... Seri nolu, 15.01.2025 düzenleme tarihli, 60.000,00-TL'lik çekin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, TTK'nun 818(1/s) maddesinin yollaması ile TTK'nun 759(1) maddesi uyarınca zayi nedeniyle dava konusu çekin iptaline karar verilmesi istemine ilişkindir.
6102 Sayılı TTK'nun 651. maddesinde; kıymetli evrakın zayi olduğu veya ziyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişinin senedin iptaline karar verilmesini isteyebileceği, TTK'nun 818(1/s) maddesinde: kıymetli evrakın iptali hakkındaki 750. ile 763. maddelerle 764. maddenin birinci fıkrası ile ilgili poliçeye ilişkin hükümlerin çekler hakkında da uygulanacağı belirtilmiş, TTK'nun 757. maddesinde; iradesi dışında poliçe elinden çıkan kişinin ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden muhatabın poliçeyi ödemekten men edilmesini isteyebileceği, 758.maddesinde; poliçeyi eline geçiren kişi bilindiği takdirde mahkemenin dilekçe sahibine iade davası açması için uygun bir süre vereceği, dilekçe sahibinin verilen süre içinde davayı açmaması halinde mahkemenin muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldıracağı, 759.maddesinde; poliçeyi eline geçiren kişinin bilinmemesi halinde poliçenin iptaline karar verilmesinin istenebileceği, iptal isteminde bulunan kişinin poliçe elindeyken ziyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve senedin bir suretini ibraz etmek ve senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlü olduğu, 760.maddesinde; mahkemenin ziyaa ilişkin açıklamaları inandırıcı bulması halinde ilan yolu ile poliçenin belli bir sürede ibrazını aksi takdirde iptaline karar verileceğini ihtar edeceği, 763.maddesinde; poliçenin mahkemeye sunulması halinde iptal talep edene iade davası için süre verileceği, dava açılmadığı takdirde poliçenin iptal talep eden kişiye geri verilerek ödeme yasağının kaldırılacağı, 764.maddesinde; süre içinde poliçenin sunulmaması halinde iptaline karar verileceği düzenlenmiştir.
Yukarıdaki düzenlemelerden açıkça anlaşılacağı üzere çek için iptal başvurusunun yasal koşulları; çekin kaybolması veya çalınması gibi ziyaa uğramasına ilişkin bir halin mevcudiyeti ile birlikte ziya anında çekin yetkili hamilinin talepte bulunması ve talep anında çeki eline geçiren kişinin bilinmemesidir. Bir başka deyişle çek iptali davası çekişmesiz yargı işi olup yalnız yetkili hamil tarafından, çekin ziyaa uğraması halleri ile sınırlı olarak, kimde olduğu bilinmediği takdirde ve bu nedenle hasımsız olarak açılabilir.
Mahkememizce dava konusu çek ile ilgili olarak bilgi sahibi olanların veya çeki ellerinde bulunduranların başvurularını sağlamak amacıyla Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi'nde birer hafta ara ile üç ayrı ilan yaptırılmıştır.İlanların 21/11/2024-29/11/2024 ve 09/12/2024 tarihlerinde yapıldığı, dosyaya Ticaret Sicil Gazetesinden ilanlar ile ilgili cevabi yazıların geldiği görüldü,...'ın müzekkere cevabında dava konusu 653 nolu çeki ...ın, 652 nolu çeki ...'ın ibraz ettiği ve bu kişilere ait kimlik bilgilerinin gönderildiği görüldü.Davacı vekili tarafından 653 seri numaralı çek hakkında 29/04/2025 tarihli beyan dilekçesi sunulduğu görülmüştür. Bu itibarla TTK'nun 758.maddesi uyarınca davacıya çek istirdatı davası açmak üzere süre verilmiş,davacının mahkememize sunduğu beyan dilekçesi ile ...'a karşı İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin...Esas numaralı dava ve,...a karşı İzmir 7. Asliye Ticaret Mahkemesinin... Esas numaralı dosyada çekin istirdadı davası açıldığı anlaşılmıştır.
Bu kapsamda; dava konusu çekin ziyaa uğramadığı, kimin elinde olduğunun bilindiği açıktır. Yukarıda açıklanan yasal düzenlemeler gereği; eldeki dava yönünden kanunda öngörülen yasal koşul (zayi durumu) gerçekleşmemiş olduğundan, dava konusuz kaldığından davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair karar vermek gerekmiştir.
H Ü K Ü M :Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına,
2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 615,40-TL harçtan peşin alınan 427,60-TL harcın mahsubu ile bakiye 187,80-TL harcın davacıdan alınarak HAZİNEYE GELİR OLARAK KAYDINA,
3-Davacının yapmış olduğu yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
4-Mahkememizce verilen ödemeden men yasağına ilişkin tedbir kararının karar kesinleşinceye kadar devamına, karar kesinleştiğinde kendiliğinden kalkmış sayılmasına ve tedbir nedeniyle yatırılan teminatın davacıya iadesine,
5-HMK'nun 333. Maddesi uyarınca davacı tarafından yatırılan ve sarf edilmeyen gider avansından kararın tebliğ gideri düşüldükten sonra kalan kısmın karar kesinleştikten sonra davacıya iadesine,
ilişkin, davacı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde, mahkememize veya bulunduğu yerde varsa Asliye Ticaret Mahkemesi'ne, yoksa Asliye Hukuk Mahkemesine verilecek istinaf dilekçesi ile, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi nezdinde, istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup, usulen anlatıldı.12/06/2025
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır