T.C.
İZMİR
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2025/423
KARAR NO: 2025/411
DAVA: Menfi Tespit (Ticari İşletmenin Satılması Veya Devrinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 07/05/2025
KARAR TARİHİ: 09/05/2025
Mahkememizde görülen davanın dosya üzerinden yapılan incelemesi sonucunda;
İDDİA ;
Davacı vekili dava dilekçesi ile; müvekkili ile davalı arasında düzenlenen 09/02/2024 tarihli "Hisse Devir Sözleşmesi ve Devrin Mali Şartları" başlıklı protokol kapsamında davalı ...ın davacı ...Mad. Ür. San. ve Tic. A.Ş.'deki tüm hisselerini diğer davacı..., ... ve ...a devrettiğini, protokol kapsamında devir bedeli olan 430.000 USD'nin 1/2'si olan 215.000 USD'nin devir tarihinde davalıya banka havalesi yoluyla nakden ödendiğini, kalan 215.000 USD karşılığında ise sözleşmenin "devre ilişkin şartlar" başlıklı 6. maddesinde de belirtildiği üzere; 05/04/2024 tarihinden başlamak üzere toplam 10 adet ve her biri 21.500 USD bedelli senetlerin davalıya verildiğini, bu senetlerden Nisan, Mayıs, Haziran, Temmuz, Ağustos 2024 aylarına ait 5 adet senetin davalıya ödendiğini, her ne kadar hisse devir sözleşmesinde senetlerin kambiyo vasfında olduğu düzenlenmiş ise de, bahse konu senetler hisse devri karşılığı ve sözleşmedeki şartlar dahilinde verildiğinden ve tarafların da tacir olması sebebiyle kambiyo vasfında olmadığını, takibe konu bonolar kayıtsız şartsız bir ödeme vaadi taşımadığı gibi bonolarda ödeme yerinin de kararlaştırılmadığını, yüksek mahkeme kararlarına ve kanuna göre bir senedin kambiyo vasfı taşıyabilmesi için ödeme yerini ve kayıtsız şartsız bir bedel ödeme vaadini de taşıması gerektiğini, davaya ve takibe konu her iki bono da el ile düzenlendiğinden kayıtsız şartsız borç ikrarı taşımadığı gibi, ödeme yerinin de bulunmadığını, sözleşmenin devir kısmı olan 3. maddesinde; "...devir tarihinden önce olması kaydıyla... Maden Ürünleri Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi ortaklık sürecinde gerek 3. şahıslara (kamu kurumları dahil) devredenin şirketten kaynaklı borçları (doğmuş/doğacak) devir eden tarafından ödenecektir. İş bu borçlara devredenin ortaklık sürecinde oluşan SGK ve Vergi borçları da dahildir. Devralanın işbu borçları devreden yerine ödemesi halinde devredene ihtar ile borcu ödemesi için 30 gün süre verecektir..."; "Dava Dosyalarının Durumu ve Devir Edenin Dava Dosyaları İle Buna Bağlı İcra Dosyalarından Kaynaklı Sorumluluk Şartları başlıklı" kısmın 1. paragrafında "...devir eden aşağıda belirtilen ve...Otomotiv Madencilik Ticaret A.Ş.’nin borçlu olduğu ve ...Maden Ürünleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. aleyhine uygulanan haciz ve bu hacizlere ilişkin yapılan istihkak iddiası sebebiyle görülen davalarda aleyhe bir karar çıkması halinde işbu borçlardan DEVİR EDEN kayıtsız şartsız sorumludur..." ; aynı maddenin 2. paragrafında ise; "...devir eden işbu sözleşme tarihi itibariyle devir tarihi öncesi sorumlu olduğu tüm aleyhine uygulanan haciz ve bu hacizlere ilişkin yapılan istihkak iddiası sebebiyle görülen davalarda aleyhe bir karar çıkması halinde işbu borç ve borçları 05.10.2024 tarihine kadar ödemekle sorumludur. Harici bir durumda devir alan işbu tarihten sonraki ödemeleri devir edene değil alacaklı taraf ya da taraflara ödeyerek devredene yapacağı vadesi belli olan borçtan mahsup edecektir..." dendiğini, genel sorumluluk kısmının 4. maddesinde "...Başkaca bir icra dosyası sebebiyle Devir Eden’in kusurundan ya da eksik bilgilendirmesinden kaynaklı Devir Alan’ın sorumluluğu doğması halinde Devir Alan her zaman bu sorumluluktan kaynaklı Devir Eden’e rücu hakkı saklıdır. Ancak Devir Alan böyle bir durum olması halinde bu icra dosyası ya da hukuki işlemi derhal devir edene bildirecek ve tüm hukuki sürelere uymasına rağmen sorumluluğu doğması halinde işbu zararı rücu edebilecektir..." dendiğini, senet alacaklısı ve devreden olarak yer alan davalının İzmir 2e işbu zararı rücu edebilecektir..." dendiğini, senet alacaklısı ve devreden olarak yer alan davalının İzmir...Noterliğinin 13/01/2025 tarihli ve... yevmiye numaralı ihtarnamesine rağmen sorumluluklarını yerine getirmeden İzmir... İcra Müdürlüğü'nün... sayılı dosyasından söz konusu senetler ile icra takibi başlattığını, bundan ayrı sözleşmede davalının kayıtsız şartsız sorumluluğunda bulunduğu bildirilen ...Varlık A.Ş.'ye ait borç nedeniyle devir tarihi öncesinde açılan icra takibi ve yapılan hacizler nedeniyle, 09/02/2024 tarihli hisse devri sonrasında müvekkili aleyhine İstanbul .. İcra Müdürlüğü'nün ... sayılı dosyasında 02/08/2024 tarihinde haciz talimatı ile Aliağa İcra Müdürlüğü'nün...alimat sayılı dosyası üzerinden müvekkili şirkete ait işyerinde menkul hacze gelindiğini ve fabrikadaki tüm makinelerin haczedildiğini, 10/09/2024 tarihinde yine aynı icra dosyası üzerinden menkul malların muhafaza altına alınarak yediemine kaldırıldığını, bu dosyada 3. kişi konumundaki müvekkilinin İstanbul ... İcra Hukuk Mahkemesi'nin...Esas sayılı dosyasıyla bir istihkak davası açtığını, davanın derdest olduğunu; davalının sözleşme kapsamında ödemeyi taahhüt ettiği ve sözleşmede yer alan icra takip dosyaları ile sözleşmenin 4. maddesinde bahsi geçen genel sorumluluk gereği ödemekle yükümlü olduğu çok sayıda icra dosya borcunun bulunduğunu; müvekkili aleyhine başlatılan takibe dayanak senetlerin tamamının 09/02/2024 tarihli sözleşme kapsamında verildiğini, davalının sözleşme kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmediğini, sözleşme ile hisselerini devrettiği şirketin borçları ve riskleri hakkında müvekkili davacılara eksik bilgi verdiğini veya bir kısım borçları müvekkillerinden gizlediğini, bu şekilde kötü niyetli hareket ettiğini, devir işleminin tamamen müvekkillerini dolandırma amaçlı olduğunu düşündüklerini, şayet icra dosyasına taraflarınca yapılacak ödeme alacaklı tarafından tahsil edilirse davalının sorumluluğundaki bütün borçların müvekkilleri üzerine kalacağını ve bunların tahsil edilme olanağının ortadan kalkacağını, müvekkili şirketin hisseleri eski şirket sahibi ve tek ortağı olan davalıdan devralınırken şirketin faaliyet konusu olan kedi kumu üretimi için ham madde tedarikinin davalı tarafından... Otomotiv Madencilik Tic. A.Ş.'den rödovans sözleşmesi karşılığı temin edileceği şeklinde taahhütte bulunulması ve bu konuda hisse devir sözleşmesiyle aynı tarihte düzenlenen rödovans konulu ön sözleşme yapılması karşılığında davalıya davaya konu senetlerin verildiğini, şirketin bulunduğu fabrikanın değeri 200.000 USD civarında olduğu halde davalı tarafından taahhüt edilen rödovans sözleşmesi ve rödovans hakkı tanınması konusundaki taahhüde binaen şirket hisselerinin 430.000 USD bedelle devralındığını, davacının hisse devir bedeli adı altına istediği bedelin aynı zamanda taahhüt ettiği rödovans sözleşmesinin de karşılığı olduğunu, ön sözleşme gereğinin yerine getirilmediğini, müvekkillerinin bu şekilde de mağdur edildiğini, daha sonra rödovans sözleşmesinin ...Otomotiv Mad. Tic. A.Ş. tarafından müvekkili davacının da ortağı olduğu... Gayrimenkul A.Ş. ile yeniden düzenlendiğini ve... Otomotiv Mad. Tic. A.Ş.'nin yükümlülüklerini yerine getirmemesi sebebiyle yürürlüğe girmediğini, bununla ilgili Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulacağını, arabuluculuk görüşmelerinde anlaşmanın sağlanamadığını, daha önce ihtiyati tedbir kararı veren İzmir... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin... D.İş sayılı dosyası ile ihtiyati tedbirin kaldırılmasına karar verildiğini belirterek; İzmir... İcra Müdürlüğü'nün... sayılı dosya borcunun teminat dahil olmak üzere icra dosyasına ödendiği ve icra dosyasına yatırılan paranın alacaklıya ödenmemesine ilişkin ihtiyati tedbir kararının kalkmış olduğu dikkate alınarak öncelikle takibin durdurulmasına ve icra takibinde vezneye yatan bu paranın alacaklıya ödenmemesi için İİK'nın 72/3 maddesi gereğince ihtiyati tedbir kararı verilmesine, menfi tespit davalarının kabulüne, % 20'den az olmamak üzere kötü niyet tazminatının davalıdan alınarak müvekkillerine verilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini istemiştir.
CEVAP ;
Davalı vekili 07/05/2025 tarihli dilekçesi ile; müvekkilinin, yetkilisi olduğu davacı şirkete ait tüm işletmeyi, iş makinelerini ve hissesinin tamamını davacı ...a devrettiğini, alacağın işletmenin ve hissenin devir bedeli olarak müvekkile lehine düzenlenen kambiyo senetlerinden kaynaklandığını, davacı tarafın kötü niyetle başvurusu üzerine İzmir... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... D. İş sayılı dosyasında 21/03/2025 tarihli ihtiyati tedbir kararının verildiğini ve 06/05/2025 tarihinde kaldırıldığını, davacı tarafın HMK'nın 397. maddesi gereği tedbir sonrası merasimi tamamlamadığını, icra dosyasına paranın yatırıldığını ileri sürse de yaklaşık 600.000,00 TL eksik ödemenin bulunduğunu, davacıların takibe konu senetleri ödediklerine dair bir iddianın bulunmadığını, 09/02/204 tarihinden itibaren 18 ay boyunca ayıp ihbarı vb. ya da sözleşmeden dönmeyle ilgili bir bildirim veya davalarının bulunmadığını, sözleşmede dava dışı...Oto. Mad. A.Ş.'nin borçları ile ilgili bir borcun nakli ya da tüm borçlardan sorumluluk anlaşması yapılmadığının görüldüğünü,... madenciliğin bu protokolün tarafı da olmadığını, sözleşmenin ilgili maddelerinde sayılan sınırlı icra dosyalarının sözleşme kapsamına alındığını, bunun sebebinin başvurucu şirkete hisse devrinden önce icra dosyalarından...Oto. Mad. A.Ş.'nin borçlarından dolayı yapılan istihkaklı hacze ilişkin olması olduğunu, dava dışı ... şirketinin borçlarının protokol kapsamında müvekkili tarafından ödeneceğine yönelik bir hükmün bulunmadığını, müvekkilinin sorumluluk aldığı dosyaların sözleşmede sınırlı olarak sayıldığını belirterek ihtiyati tedbir isteğinin reddine, murafa isteklerinin kabulüne ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
GEREKÇE ;
Dava; 09/02/2024 tarihli hisse devri sözleşmesi kapsamında düzenlenen senetler ve başlatılan icra takibi sebebiyle borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.
"Hisse Devir Sözleşmesi ve Devrin Mali Şartları" başlıklı 09/02/2024 tarihli sözleşme incelendiğinde; devredenin..., devralanların... ve ... olduğu, konusunun 2. maddesinde; "2.1 İş bu sözleşmenin konusu devredenin ticari merkezi... Mahallesi ... sokak...Aliağa/ İZMİR adresinde bulunan Aliağa Ticaret Sicili Müdürlüğü'nde kayıtlı olan Aliağa Vergi Dairesi'nde... vergi kimlik numarası ile kayıtlı bulunan ... Maden Ürünleri San. Ve Tic. A.Ş.'deki mevcut şirket hisselerini devralanlara devri ve bu devre ilişkin gerekli şartlar, yapılacak ödemeler, devir eden belgin taşkın'a hisse devir demirbaşlar ve tüm şirketin devrine ilişkindir. 2.2 Devralanlar devre konu hisseleri bütün aktif ve pasifiyle hukuki ve mali yükümlülükleri ve riskleriyle birlikte devralacağını kabul, beyan ve taahhüt eder. Devir alanın şirketteki hangi alacak ve borçlardan sorumlu olduğu iş bu protokol kapsamında ayrıca kararlaştırılmıştır. 2.3 devreden iş bu sözleşmenin imzalanmasıyla şirketin tüm alacak ve haklarını madde 4 de belirtilen şekilde eksiksiz bir şekilde alması şartıyla herhangi bir alacak ve hak talebinde bulunmayacağını kabul ve taahhüt eder. Taraflar hisse devrine ilişkin farklı bir miktarda anlaşmış olmaları halinde de iş bu sözleşmedeki anlaşma rakamlarının geçerli olacağını kabul ederler. İş bu sözleşme sadece iş bu madde numarası (2 ve 3) açıkça belirtilerek geçersiz kılınacak olup aksi halde her zaman iş bu sözleşmedeki miktarlar uygulanacaktır" şeklinde düzenlendiği; 6. maddesinde devir bedelinin 430.000 USD olarak kararlaştırıldığı, bu maddede ayrıca nakit ödemeye ve senet yolu ile yapılacak ödemelere yer verildiği görülmüştür.
6100 sayılı HMK’nın “Şubeler ve tüzel kişilerle ilgili davalarda yetki” başlıklı 14. maddesinde; “(1) Bir şubenin işlemlerinden doğan davalarda, o şubenin bulunduğu yer mahkemesi de yetkilidir. (2) Özel hukuk tüzel kişilerinin, ortaklık veya üyelik ilişkileriyle sınırlı olmak kaydıyla, bir ortağına veya üyesine karşı veya bir ortağın yahut üyenin bu sıfatla diğerlerine karşı açacakları davalar için, ilgili tüzel kişinin merkezinin bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir.” düzenlemesine yer verilmiştir.
Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi kayıtları incelendiğinde; davacı şirketin davanın açıldığı tarihte adresinin "...Mahallesi, ... Sokak, No:..., Aliağa/İZMİR" olduğu belirlenmiştir.
Tüm dosya içeriğine göre yapılan değerlendirme sonucunda; tarafların karşılıklı dilekçelerine göre taraflar arasında davacı şirketteki davalı hissesinin davacı ...a devrine ilişkin olarak "Hisse Devir Sözleşmesi ve Devrin Mali Şartları" başlıklı 09/02/2024 tarihli sözleşme imzalanmıştır. Takibe ve davaya konu senetler de bu sözleşme kapsamında verilmiştir. Dolayısıyla taraflar arasındaki davanın diğer bir anlatımla uyuşmazlığın dayanağı bu sözleşmedir. 6100 sayılı HMK'nın 14/2 maddesi gereğince özel hukuk tüzel kişilerinin, ortaklık veya üyelik ilişkileriyle sınırlı olmak kaydıyla, bir ortağına veya üyesine karşı veya bir ortağın yahut üyenin bu sıfatla diğerlerine karşı açacakları davalarda ilgili tüzel kişinin merkezinin bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir. Dava tarihinden önce davacı şirketin ortağı olan ve ancak 09/02/2024 tarihli devir sözleşmesi ile ortaklık sıfatı sona eren kişiye karşı, daha sonradan ortaklık ilişkisinin olduğu tarihlerden kaynaklanan hukuki uyuşmazlık nedeniyle dava açılması durumunda HMK’nın 14/f.2 hükmü gereği kesin yetki kuralının uygulanması gerekecektir. Nitekim Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin 25/03/2022 tarihli, 2021/9104 Esas ve 2022/2412 Karar sayılı emsal kararı ile bu karar içeriğindeki diğer emsal kararlar da bu yöndedir. Söz konusu kararlarda 6100 sayılı HMK'nın 30. maddesinde usul ekonomisi ilkesi benimsenmiş olup; uyuşmazlıkların en az giderle, en makul sürede ve en az emekle çözümü amaçlanmıştır. Bu husus da gerekçede; "Dava tarihinden önce şirket ortağı olan ve ancak 'dava öncesi ortaklık sıfatı sona eren' kişinin, daha sonra ortaklık ilişkisinin mevcut olduğu tarihlerden kaynaklanan hukuki ilişkilere dayalı uyuşmazlık nedeni ile ortak veya ortaklığa ya da devir alan kişiye karşı dava açılması durumunda ilgili şirket merkezinin bulunduğu yer mahkemesinin kesin yetkili sayılması; iddia ve savunmanın kanıtlanması, uyuşmazlığa ilişkin belgelerin şirketten ya da şirketin kayıtlı olduğu Ticaret Sicil Müdürlüğü’nden getirtilmesi ya da gerektiğinde şirket merkezinde yerinde inceleme yetkisi verilmesi, gerektiğinde şirket temsilcisinin isticvabı gibi hususlar bakımından usul ekonomisi ilkesine daha uygun olacaktır." şeklinde vurgulanmıştır. Bu durumda; eldeki davanın şirket hisse devrinden yani ortaklık ilişkisinde kaynaklanması, davacı şirketin dava açılış tarihindeki adresinin Aliağa'da olması, Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulu’nun 26/03/2014 tarihli 141 sayılı ve 07/07/2021 tarihli 608 Karar sayılı kararları gereğince Aliağa ilçesinin Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesi'nin yargı sınırları içerisinde kalması nedeniyle mahkememiz yetkisiz olduğundan, davanın kesin yetki nedeniyle usulden reddine karar verilmiş, aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM ; Yukarıda yazılı bulunan gerekçeye göre;
1-6100 sayılı HMK’nın 14/2 maddesi gereğince Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesinin kesin yetkili olması nedeniyle davanın usulden REDDİNE,
2-Kararın kesinleşmesinden itibaren yasal 2 haftalık süre içerisinde mahkememize başvurulması halinde dava dosyasının yetkili Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine,
3-Davacı vekilinin dava dilekçesindeki ihtiyati tedbir isteğinin yetkili mahkemece değerlendirilmesine,
4-Harç ve yargılama giderlerinin 6100 sayılı HMK'nın 331. maddesinin 2. fıkrasının 1. cümlesi uyarınca görevli ve yetkili mahkemece değerlendirilmesine,
5-6100 sayılı HMK'nın 20. maddesi gereğince taraflardan birinin iki haftalık süre içerisinde gönderme isteğinde bulunmaması durumunda "davanın açılmamış sayılmasına" karar verilerek, aynı karar ile yargılama giderlerinin 6100 sayılı HMK'nın 331. maddesinin 2. fıkrasının 2. cümlesi uyarınca karara bağlanmasına,
Dair; dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, tarafların yokluklarında, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içerisinde Bölge Adliye Mahkemeleri nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 09/05/2025
Başkan ...
¸E-imza
Üye ...
¸E-imza
Üye..
¸E-imza
Katip..
¸E-imza