T.C.
İZMİR
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2025/767 Esas
KARAR NO: 2025/742
DAVA: Zayi Belgesi Verilmesi
DAVA TARİHİ: 13.08.2025
KARAR TARİHİ: 18.08.2025
Yukarıda tarafları yazılı davanın mahkememizde yapılan yargılaması sonunda dava dosyası ve ekleri incelendi;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı şirketin ...Mh. ...Cd. No: ... adresinde faaliyet gösterdiğini, 29.03.2025 ve 07.04.2025 tarihleri arasındaki 9 günlük bayram tatili sırasında yağan yağmurların kapı altından girerek yerde bulunan evrakları ıslatması sonucu şirkete ait SGK, vergi hak ediş ihale ve değerli evrakların bulunduğu 2010 ve 2023 yılları arasındaki evraklar zarar görmüş bu durum üzere İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı İtfaiye Daire Başkanlığı İtfaiye Yangın ve Acil Müdahale Şube Müdürlüğü 10.04.2025 tarih ve... zabıt numaralı İtfaiye Hizmetleri Zaptı düzenlendiğini, daha sonra yapılan araştırma sonucu 11.08.2025 tarihinde 2010 ile 2023 yılları arasında yasa gereği tutulması zorunlu defter ve belgeler ile Sigortalı işe giriş ve işten çıkış bildirgeleri, fatura ve irsaliyeler, Puantaj kayıtları, Ücret Bordroları, Personel Özlük dosyaları, KDV ile Muhtasar beyannamelerinin de zayi olduğu görülerek bu hususta yine İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı İtfaiye Daire Başkanlığı İtfaiye Yangın ve Acil Müdahale Şube Müdürlüğü 11.08.2025 tarih ve...zabıt numaralı İtfaiye Hizmetleri Zaptı düzenlendiğini, davacı şirketin ticari işletmesinde bulunan şirkete ait SGK, vergi hak ediş ihale ve değerli evrakların bulunduğu 2010 ve 2023 yılları arasındaki evraklar ile resmi evraklar ve ticari defterler, 2010 ve 2023 yılları arasında yasa gereği tutulması zorunlu defter ve belgeler ile Sigortalı işe giriş ve işten çıkış bildirgeleri, fatura ve irsaliyeler, Puantaj kayıtları, Ücret Bordroları, Personel Özlük dosyaları, KDV ile Muhtasar beyannameleri su baskınında zayi olduğundan Türk Ticaret Kanunu madde 82/d-7 uyarınca Mahkemece ilgili belge ve defterlerin zayi olduğuna dair taraflarına zayi belgesi verilmesini talep etme zaruretlerinin hâsıl olduğunu, davacı şirketin ticari işletmesinde bulunan ve şirkete ait SGK, vergi hak ediş ihale ve değerli evrakların bulunduğu 2010 ve 2023 yılları arasındaki evraklar ile resmi evraklar ve ticari defterler, 2010 ile 2023 yılları arasında yasa gereği tutulması zorunlu defter ve belgeler ile Sigortalı işe giriş ve işten çıkış bildirgeleri, fatura ve irsaliyeler, Puantaj kayıtları, Ücret Bordroları, Personel Özlük dosyaları, KDV ile Muhtasar beyannameleri bu su baskınında zayi olduğundan Türk Ticaret Kanunu'nun madde 82/d-r uyarınca Mahkemeden ilgili belge ve defterlerin zayi olduğuna dair taraflarına zayi belgesi verilmesini dava ve talep etmiştir.
GEREKÇE :
Dava, TTK. 82. Maddesi kapsamında zayi belgesi verilmesi talebine ilişkindir.
6102 sayılı TTK.'nın 82/7 madde ve fıkrası uyarınca sadece tacirler zayi belgesi isteminde bulunabilirler.
TTK.'nın 12. maddesinde "Bir ticari işletmeyi, kısmen de olsa, kendi adına işleten kişiye tacir denir. Bir ticari işletmeyi kurup açtığını, sirküler, gazete, radyo, televizyon ve diğer ilan araçlarıyla halka bildirmiş veya işletmesini ticaret siciline tescil ettirerek durumu ilan etmiş olan kimse, fiilen işletmeye başlamamış olsa bile tacir sayılır. Bir ticari işletme açmış gibi, ister kendi adına, ister adi bir şirket veya her ne suretle olursa olsun hukuken var sayılmayan diğer bir şirket adına ortak sıfatıyla işlemlerde bulunan kimse, iyiniyetli üçüncü kişilere karşı tacir gibi sorumlu olur." hükmü ile anılan Yasa'nın 11. maddesinde "Ticari işletme, esnaf işletmesi için öngörülen sınırı aşan düzeyde gelir sağlamayı hedef tutan faaliyetlerin devamlı ve bağımsız şekilde yürütüldüğü işletmedir. Ticari işletme ile esnaf işletmesi arasındaki sınır, Bakanlar Kurulunca çıkarılacak kararnamede gösterilir.” Yine TTK.'nın 15. maddesinde de "İster gezici olsun ister bir dükkânda veya bir sokağın belirli yerlerinde sabit bulunsun, ekonomik faaliyeti sermayesinden fazla bedenî çalışmasına dayanan ve geliri 11. maddenin ikinci fıkrası uyarınca çıkarılacak kararnamede gösterilen sınırı aşmayan ve sanat veya ticaretle uğraşan kişi esnaftır." düzenlemesi bulunmaktadır.
6102 sayılı TTK.'nın 82/7. maddesinde; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklinde düzenleme yapılmakla tacirlere ticari defter ve kayıtlarını saklama ve ibraz hususunda zorunluluk getirilmiştir.
TTK.'nın 82/7. Maddesinde ".........tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren 30 gün (01/07/2022 tarihli ve 7417 sayılı Kanunun 55 inci maddesinde yapılan değişiklikle bu maddede yer alan "onbeş" ibaresi "otuz’" şeklinde değiştirilmiştir.) içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir." hükmü düzenlenmiştir.
TTK.'nın 82/7 maddesi uyarınca işbu zayi belgesi verilmesine ilişkin davanın 30 günlük hak düşürücü süre içerisinde açılması gerekir.
Bu madde hükmünde yazılı "afet" kavramına davacıya kusur izafe edilemeyecek olan ve irade dışında meydana gelen olayların girebileceği gözetilmelidir. Zira, bu maddede, bir tacir saklamakla yükümlü olduğu defter ve kağıtlar,yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde ziyaa uğrarsa, tacir, kendisine zayi belgesi verilmesini mahkemeden isteyebilir. Maddede yer alan "gibi" sözcüğü açıklanan olayların sınırlı sayılı olmadığını göstermektedir. Tacirin belgelerini muhafazada gerekli dikkat ve özeni göstermesi gerektiği gibi, olayın şüpheden uzak bir şekilde meydana geldiğine mahkemenin kesin kanaat getirmesi gerekmektedir.
Somut olayda; Davacı şirketin faaliyet adresinde bulunan ve zayi belgesi verilmesini talep ettiği belgelerin 29.03.2025- 7.04.2025 tarihleri arasındaki bayram tatili sırasında zayi olduğunun iddia edildiği, dava dilekçesinde sunulan 11.04.2025 tarih,... zabıt numaralı itfaiye hizmetleri zaptında, olay tarihinin 10.04.2025 olduğu, belgelerin zayi olduğunun vatandaşın beyanına göre tutanak altına alındığı, zayi durumunun 11.04.2025 tarihinde öğrenildiğinin anlaşıldığı, öğrenme tarihinden itibaren hak düşürücü sürenin geçtiği, dosyaya sunulan 11.08.2025 tarih,... zabıt numaralı itfaiye hizmetleri zaptı ile davacının öğrenme süresinin başlangıç tarihini değiştiremeyeceği, öğrenmenin 11.04.2025 tarihinde olduğu, bu davanın 13.08.2025 tarihinde açıldığı dikkate alındığında davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-DAVANIN HAK DÜŞÜRÜCÜ SÜRE NEDENİYLE USULDEN REDDİNE,
2-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerlerinde bırakılmasına,
3-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 615,40 TL nispi harç peşin olarak alındığından tekrar alınmasına yer olmadığına,
4-HMK.'nın 333. maddesi uyarınca davacı tarafından yatırılan ve sarf edilmeyen gider avansından kararın tebliğ gideri düşüldükten sonra kalan kısmın karar kesinleştikten sonra davacıya iadesine,
Dair, davacı vekilinin yokluğunda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde İzmir Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde, istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup, usulen anlatıldı. 18.08.2025
Katip...
¸E-imza
Hakim...
¸E-imza