T.C.
İZMİR
5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/706
KARAR NO: 2024/137
DAVA: Menfi Tespit (Alım Satım)
DAVA TARİHİ: 26/08/2022
KARAR TARİHİ: 14/02/2024
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Alım Satım) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı ... (TC NO: ...) vekilinin ihtiyati tedbir talepli 26.08.2022 harç tarihli dava dilekçesi ile; müvekkilinin ... ... halindeki "Karpuz Hali 18 numaralı dükkan" adresinde kavun-karpuz alım/satımı/ticareti/komisyonculuğu yaptığını, müvekkili ile davalı tarafın 2022 Haziran ayı başında sözlü olarak 350 ton karpuz karşılığında 700.000,00 TL'ye anlaştığını, müvekkili anlaşma anında ... bank ... Şubesi 31.08.2022 keşide tarihli, ... seri numaralı, 700.000-TL bedelli tacir çekini düzenleyerek davalıya peşin olarak verdiğini, davalı ...’ın da anlaşma gereği 25.06.2022 tarihi ile 10.07.2022 tarihleri arasında 350 ton karpuzu peyderpey müvekkilin ...' ndeki iş yerine teslim etmeyi taahhüt ettiğini, ancak davalı, anlaşma gereği teslim etmesi gereken 350 ton karpuzu teslim etmediğini, müvekkilin, teslimat taleplerine cevap verilmediğini, müvekkilin tüm taleplerine rağmen dava konusu ... bank ... Şubesi 31.08.2022 keşide tarihli, ... seri numaralı, 700.000-TL bedelli tacir çekini de iade etmediğini, bu tacir çeki sebebiyle (menfi tespit, istirdat) kambiyo senedinden kaynaklanan borcu olmadığının tespiti talebiyle Arabulucuya başvurduğunu, ancak davalı ile anlaşma sağlanamadığını, davalı tarafın icra kanalıyla tahsilat yoluna gidebileceğinden teminatsız olarak kararının kesinleşmesine kadar, davaya konu tacir çekinin ödenmesini engeller mahiyette ve muhtemel icra takiplerinin durdurulması amacıyla İhtiyati Tedbir Kararı verilmesini, müvekkilin davalıya borcunun olmadığının tespiti ve dava konusu çekin iptali talep ettiği belirlendi.
Davalı ... vekilinin 10.10.2022 tarihli cevap dilekçesinde; dava konusu çek bir kambiyo senedi olup; kambiyo senetleri kayıtsız ve şartsız belirli bir bedelin ödenmesi için havale veya ödeme vaadini içerdiğini, iddia olunduğu gibi anlaşma çeke ilişkin ise bedeli itibariyle somut olarak tek bir yazılı belge sunulmaması hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, dava konusu çek bir ödeme aracı olup; bedelsiz kaldığının ispatı da eşdeğer bir yazılı delille ispatlanması gerektiğini, davacının teminatsız olarak ihtiyaten çekin ödenmemesini ve iptalini istemesi açıkça usule ve yasaya aykırı olduğunu dava konusu çekin karşılıksız kalması nedeniyle İzmir ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... D. iş dosyasıyla ihtiyati haciz kararı aldıklarını ve İzmir .... İcra Müdürlüklerini ... Esas sayılı dosyasıyla icra takibine geçtiklerini ve takibin kesinleştiğini, belirterek davanın reddini talep etmiştir.
Davacı ... (TC NO: ...) vekilinin 28.10.2022 tarihli replik dilekçesi ile; müvekkili ile davalı ... arasındaki tek ilişkinin alış veriş ilişkisi olduğunu, müvekkili ... karpuz anlaşması öncesinde davalı ...’ı tanımadığını, müvekkili İzmir Hal’inde komisyoncu olduğunu, kavun karpuz ticareti ile uğraştığını, davalı ...’ın da çiftçi olduğunu arasındaki ilişkinin alış verişe dayandığını, dava konusu çekin tacir çeki olduğunu ve davalıya 350 ton karpuz karşılığında verildiğini, davalının 350 ton karpuzu teslim etmediğini belirterek ve dava dilekçesini tekrar ederek davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekilinin replik dilekçesi usulüne uygun tebligat yapılmasına rağmen düplik dilekçesi sunmadığı görüldü.
Dava: Kambiyo senedi olan çekten dolayı borçlu olmadığını tespiti davasıdır.
Tarafların delilleri toplanmış ve değerlendirilmiştir.
Tarafların defter ve kayıtları, incelenmiş bilirkişi incelemesi yapılmış ve davacı tarafa yemin teklifi edilmiştir.
Tarafların defter ve kayıtları incelenmiştir.
Bilirkişi SMMM ...’dan alınan 01.11.2023 tarihli raporda; davacının defter ve kayıtlarının bulunduğu, davalının ise tacir olmadığı, çiftçi kayıt sisteminde kaydının olduğu, davacının 2022 yılı defterlerinin usulüne uygun tutulduğu, ancak, dava konusu çekin kayıtlarda davalıya verildiğine ilişkin herhangi bir kayıt bulunmadığı, davalıya ilişkin herhangi bir kayda rastlanmadığı, davalı tarafından düzenlenmiş fatura vs. evrak bulunmadığını belirtmiştir.
Tarafların delilleri arasında defter ve kayıtlarda bulunduğundan bilirkişi incelemesi yapılarak rapor alınmıştır. Bilirkişi SMMM ...’dan alınan 01.11.2023 tarihli raporda; davacının defter ve kayıtlarının incelemesinin yapıldığı, mali incelemelerin değerlendirilmesi ile davacının defter ve kayıtlarında davalıyla ilişkili olarak herhangi bir kaydın yer almadığı, dava konusu yapmış olduğu 31.08.2022 keşide tarihli 700.000 TL bedelli çekinde defterde yer almadığı, davalının düzenlediği herhangi bir fatura ve diğer belgenin de davacının kayıtlarında bulunmadığı belirlenmiştir.
Bu rapora karşı davacı vekili 17.11.2023 tarihli beyan dilekçesiyle; bilirkişi raporunda müvekkilinin haklı olduğunun çıktığını, müvekkiline ürünün teslim edilmediğini, muhtahsil makbuzların ibraz edilmediğini, müvekkilinin bugüne kadar tüm çeklerinin sorunsuz ödediğini, belirterek davanın kabulünü talep etmiştir.
Bu rapora karşı davalı vekili 22.11.2023 tarihli beyan dilekçesiyle; davanın ispatlanamadığının reddinin gerektiğini, kambiyo senetlerinin soyutluğu prensibi gereğince, taraflarca yerine getirilmeyen edime ilişkin somut delil sunulmadığını, böyle bir anlaşmanın da bulunmadığını, belirterek davanın reddini talep etmiştir.
Taraflar arasındaki hukuki ilişkide taraflar arasında herhangi bir sözleşme bulunduğunun ispatlanamadığı, davacının davalıya verdiğini belirttiği 700.000 TL bedelli çekin 350 ton karpuz karşılığında verildiğini beyan ettiği, davalının ise bu iddiayı kabul etmediği, davacının başkaca bir yazılı belgesinin bulunmadığı, davacının iddiasını ancak yazılı bir belgeyle ispatlaması gerektiği, fakat yazılı bir kaydın bulunmadığı tespit edilmekle davacı tarafa sadece yemin teklif etme hakkı bulunduğu ve bu hakkı kullanmak isteyip istemediği sorulmuş ve davacı vekilinin 31.01.2024 tarihli dilekçesiyle müvekkilinin 700.000 TL bedelli çeki davalıya peşin olarak verdiğini, ancak davalının 350 ton karpuzu teslim etmediğini, örf adet gereği peşin olarak çek verildiği, tanık dinletmek istediklerini, müvekkilinin verdiği tüm çeklerini zamanında ödediğini belirterek davalıya yemin teklif etmemiştir.
Mahkememizce 29.11.2023 tarihli celsede davacının yemin teklif etme hakkı hatırlatılarak HMK m. 233 gereği dava konusu 31.08.2022 keşide tarihli 700.000 TL bedelli çekten dolayı davalının davacıya herhangi bir mal teslim borcu bulunup bulunmadığı, borçlu olup olmadığı iddiasına ilişkin olarak yemin teklif etmesi hatırlatılmasına rağmen davacı bu delili kullanmadığını belirtmiştir.
Davacı taraf senede karşı senet ile ispat kuralı gereği davasını ya yazılı delille ya da kesin delil vasfındaki yemin ile ispatlaması gerektiği halde HMK m. 200 ve 201’e göre senet ile ispatlanması gereken alacak ile bu senedin geçersizliğini veya hüküm ve kuvvetini ortadan kaldıracak veya azaltacak nitelikteki işlemlerinde yazılı delil ile veya başka bir senet ile ispatlanması gerektiğinden davacının tanık dinletme talebi kabul edilmemiştir.
Müstahsil makbuzu, defter tutan çiftçiler veya toptancıların, vergiye tabi olmayan yani defter tutmayan üreticilerden ürün aldıkları zaman onlara kestikleri makbuzdur. Defter tutan alıcılar, defter tutmakla yükümlü olmayan çiftçilerden ürün satın aldığında müstahsil makbuzu düzenleyecektir. Bu belge, ticari nitelik taşıdığından zorunludur. İmzalanan müstahsil makbuzunun aslı defter tutmakla yükümlü olmayan satıcıda kalırken belgenin bir kopyası ise alıcıya teslim edilecektir. Vergi Usul Kanunu'na (m. 235) göre müstahsil makbuzu ticari defterlere kayıt edilir.
Davacı taraf delil listesinde müstahsil makbuzuna dayanmadığı gibi bu belgelerin satıcı / üretici tarafından bilakis ticari işlemlerini deftere kaydeden çiftçi ya da tüccarlar, defter tutmayan kişilerden aldıkları ürünler için müstahsil makbuzu düzenleyeceklerinden davalının değil, davacının bu belgeyi düzenlemesi gerekmektedir. Somut olayda davacının talebi gereği bu belgeyi davalının değil davacının sunması gerekmektedir. Ayrıca davacı delil listesinde örf âdete de dayanmamıştır. Bu halde yazılı delil ile davasını ispatlaması gerekmektedir.
Mevcut delil durumuna göre ise davacının davasını ispatlayacak kesin delil bulunmadığı gibi takdiri delillerle de ispatını ispatlayacak bir delil bulunmadığı, davalı tarafın davacının iddiasının aksi olarak yemin teklif etmediği, tespit edilmekle davacının davasının reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:
Yukarıda Açıklanan Sebeplerle;
Davacının ispatlanamayan davasının REDDİNE,
Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 427,60 TL harcın dava açılışında alınan 11.954,25 TL harcın mahsubu ile fazla alınan 11.526,65 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatırana iadesine,
Yargılama giderlerinin davacının üzerine bırakılmasına,
Davalı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden red edilen miktar üzerinden AAÜT'nin 13/2. maddesine göre belirlenen 104.000 TL vekâlet ücretinin davacıdan tahsili ile vekili yararına davalıya verilmesine,
Dava şartı arabuluculuk ücreti olan ve 6325 sy Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-13 maddesi uyarınca tarafların anlaşamamaları nedeniyle Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 1.560,00 TL'nin davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
HMK m. 333 gereği gider avansından artanın karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı ve gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süresi içerisinde İstinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 14/02/2024
Başkan ...
e-imzalı
Üye ...
e-imzalı
Üye ...
e-imzalı
Katip ...
e-imzalı