T.C.
İZMİR
5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/866
KARAR NO: 2023/1047
DAVA: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 26/08/2022
KARAR TARİHİ: 14/12/2023
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GÖREVSİZLİK;
Tire 1. ASHM'nin ... Esas, ... ve 26/08/2022 tarihli ilamıyla görevsizlik kararı verildiği, verilen kararın 30/09/2022 tarihinde kesinleşerek dosyanın Mahkememize gönderildiği ve yukarıdaki esasa kaydı yapıldığı görülmüştür.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ;
DAVA: Davacı vekili, dava dilekçesi ve duruşmalarda özetle; Müvekkilin kardeşi ile birlikte çiftçilik ile uğraştıklarını, müvekkili ile kardeşi ...'ün faaliyetlerine ilişkin olarak son güncel ÇKS kayıt belgelerinden de anlaşılacağı üzere müvekkil ve kardeşi patates ekimi için davalı şirket bayisi olan ...' den toplam 28.000 kg 560 torba gübre satın aldığını, gübrelere ilişkin olarak bayi ... tarafından 08/03/2022 tarihli 135.000 TL bedelli ve 08/03/2022 tarihli 135.000 TL bedelli faturalar müvekkil ile kardeşine verildiğini, müvekkil ... tarafından keşide edilen çekleri ...'e teslim ettiğini, öncelikle müvekkili tarafından keşide edilen Lehtarı ... olan ... bankası ... şubesine ait 135.000 TL bedelli 01/09/2022 keşide tarihli ... nolu çek ile lehtarı ... olan ... bankası ... şubesine ait 135.000 TL bedelli 30/09/2022 tarihli ... seri numaralı çek hakkında gerekirse teminat da istenmek suretiyle davalılar ile birlikte dava dışı üçüncü kişileri kapsar şekilde ödememe yasağı şeklinde ihtiyati tedbir kararı verilmesini, dava konusu çekler ile ilgili olarak müvekkil hakkında icra takibi başlatılmaması için İİK. 72/2 uyarınca ihtiyati tedbir kararı verilmesini, müvekkile satılan gübre sahte olduğundan ve bu sebeple çekler bedelsiz kaldığından müvekkil ... tarafından keşide edilen lehtarı ... olan ... bankası ... şibesine ait 135,000 TL beddilli 01/09/2022 keşide tarihli ... nolu çek ile lehtarı ... olan ... bankası ... şubesine ait 135.000 TL bedelli 30/09/2022 tarihli ... seri numaralı çek ile ilgili olarak müvekkilin borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini dava masraflarının davalılara tahmili ile vekalet ücreti takdirine karar verilmesini talep ve dava ettiği görülmüştür.
CEVAP: Davalı ... vekili cevap dilekçesi ve duruşmalarda özetle; davacı tarafın iddialarını kabul etmenin mümkün olmadığını, zira davacının, müvekkiline ait gübre bayisinde üretici firmanın lisanslı ve tescilli, kısacası Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının yönetmeliklerine uygun olarak satışa hazırlanmış olan ürünün satışını gerçekleştirdiğini, söz konusu içerik analizlerindeki yanlışlık ya da eksiklikten müvekkilin Gübrelerin piyasa gözetimi ve denetimi yönetmeliğinin 7. Maddesi b bendi uyarınca;'' Dağıtıcılar, Bakanlıkça tescil belgesi düzenlenmemiş, etiketsiz ve kullanma süresi geçmiş ürünler ile taklit ve tağşiş ürünleri bulunduramaz ve satamaz.'' sorumlu tutulamayacağını, davacı tarafın Tire Cumhuriyet Başsavcılığında müvekkili hakkında bulunduğu şikayetin savcılık tarafından kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiğini, davacı tarafın söz konusu gübreleri sakladığını ve sözleşmeden döndüğünü iddia ettiğini, ancak ne kadarının saklandığını açıkça belirtmediğini, dava dilekçelerinde belirttiği tarımsal alanlarda söz konusu gübrelerin kullanıldığı görüldüğünde davacının elinde ancak 3 ya da 5 torbanın bulunabileceği ihtimalinin ortaya çıktığını, bu durumda davacı söz konusu gübreleri kullandığı ve kullandıktan sonra sözleşmeden döndüğününün açıkça iddia ettiğini, davacı yönünden müvekkiline iade edebileceği ürün kalmadığını, bu kapsamda çeklerin bedelsiz kaldığına dair bir yargıya varılamayacağını belirterek, davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin de davacıya tahmiline karar verilmesini talep ettiği görülmüştür.
Dava dilekçesi ve eklerinin davalı şirkete usulüne uygun şekilde tebliğ edilmiş olmasına rağmen, davalının davaya cevap vermediği görülmüştür.
DELİLLER :Davacı iddiasını ispata yönelik olarak; ÇKS kayıtları, analiz raporu, keşif, bilirkişi, tapu kayıtları, fatura sureti, tespit dosyası, çekler ve sair delillere dayandığı görülmüştür.
Davalı ... vekili savunmasını ve iddialarını ispat yönünde; keşif, bilirkişi, tespit dosyası, fatura suretleri, soruşturma dosyası, tanık, analiz raporları ve yasal delillere dayandığı görülmüştür.
Tire ... ASHM'nin ... D. İş sayılı dosyasının Mahkememiz işbu dosyası ile ilişkili olduğu anlaşılmış olup, dosya Mahkememiz dosyası arasına alınmıştır.
Tire CBS'nin ... Soruşturma, ... Karar sayılı dosyasının Mahkememiz işbu dosyası ile ilişkili olduğu anlaşılmış olup, dosya Mahkememiz dosyası arasına alınmıştır.
Davacı vekilinin ihtiyati tedbir talebinin, Mahkememizin 20/01/2023 tarihli ara kararı ile reddine karar verildiği görülmüştür.
İzmir Menemen Uluslararası Tarımsal Araştırma ve Eğitim merkezi Müdürlüğünden 90 torba gübrenin analizi yapılarak rapor hazırlanması talep edilmiş, hazırlanan 02/06/2023 tarihli analiz raporu dosyaya sunulmuştur.
Analiz raporunun dosyaya celbine, tarafların dosyaya celbini talep ettiği belge ve kayıtların dosyaya teminine müteakiben, Davalı ... Mühendislik..A.Ş’nin gübre üreticisi, davalı ...’in ise bayi olduğu, davacı tarafça davalı bayi ...’den fatura karşılığı satın alınan gübrenin sahte olup olmadığı, satın alınan gübre karşılığında davalı ...’e verilen 2 adet çekin satılan gübrelerin gizli ayıplı olduğundan bahisle bedelsiz kalıp kalmadığının tespiti hususunda dava dosyası ... Bilirkişisi ...'e tevdi edilmiş, bilirkişi tarafından yapılan inceleme sonucunda dosyaya sunulan 20/07/2023 tarihli raporda; 3-DEĞERLENDİRME: Çinko ve kükürt Katkılı Kompoze Granül ...Gübresinin etiket bilgilerinde garanti edilen içeriklerinin; Toplam Azot %15, Suda Çöz Fosforpentaoksit (P205) — %13, Suda Çöz Potasyumoksit (K20) %15, Suda Çözünür Çinko (Zn) %0,5 olduğu anlaşılmakta olup, 02.06.2023 - tarihli Uluslararası Tarımsal Araştırma ve Eğitim Merkezi Müdürlüğü Laboratuvarı Gübre Analiz Raporu sonuçlarında 35-21-13769 kodlu numune sonucu; > Suda Çözünür Çinko (Zn) %0, > Toplam Azot (Amonyum * Üre) %1,5, > Suda Çözünür Fosforpentaoksit (P205) %0,1, Suda Çözünür Potasyumoksit (K20) 9.1,8 değerlerinin gübre etiket içeriklerine uygun olmadığı tespit edilmiştir. > 02.06.2023 tarihli Uluslararası Tarımsal Araştırma ve Eğitim Merkezi Müdürlüğü Laboratuvarı Gübre Analiz Raporu sonuçlarında ... kodlu numune sonucu; Suda Çözünür Çinko (Zn) %0, Toplam Azot (Amonyum - Üre) %1,4, Suda Çözünür Fosforpentaoksit (P2OS) — %0,1, Suda Çözünür Potasyumoksit (K20) %1,6 değerlerinin gübre etiket içeriklerine uygun olmadığı tespit edilmiştir. 441 sayılı Tarım ve Köyişleri Bakanlığının Kuruluş ve Görevleri Hakkındaki Kanun Hükmünde Kararname ile 29/6/2001 tarihli ve 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanunun hükümlerine dayanılarak hazırlanmış olan; Tarımda Kullanılan Kimyevi Gübrelere Dair Yönetmelik çerçevesinde, çeşitli tiplerdeki AB gübrelerin beyan edilen besin maddesi içerikleriyle ilgili olarak müsaade edilen toleranslar dikkate alındığında; '2. İnorganik birincil bitki besin maddeli kompoze gübreler, 2.1- Bitki besin maddesi elementleri N 1,1, P205 1,1, K20 1,1, 2.2- Beyan edilen değerden toplam negatif sapma ikili gübreler 1,5, Üçlü gübreler 1,9, 3. Gübrelerdeki ikincil bitki besin maddeleri Beyan edilen kalsiyum, magnezyum, sodyum ve kükürt içeriklerine müsaade edilen toleranslar; CaO, Mg0, Na20 ve SO3 için mutlak değer olarak en fazla %0,9'u ( Ca için 0,64, Mg için 0,55, Na için 0,67 ve S için 0,36'yı) geçmemek şartıyla bu besin maddelerinin beyan edilen içeriklerinin dörtte biri olmalıdır. 4.Gübrelerdeki mikro bitki besin maddeleri Beyan edilen mikro besin maddeleri içeriklerine müsaade edilen toleranslar; - içeriği %2'den fazla olanlar için mutlak değer olarak %0,4, - içeriği %2'yi geçmeyenler için beyan edilen değerin beşte biri." İfadelerinden hareketle; Gübrelerin beyan edilen değerlerinin içeriğe uygun olmadığı görülmüştür.
SONUÇ ve KANAAT: Çinko ve kükürt Katkılı Kompoze Granül ...Gübresinin etiket bilgilerinde garanti edilen içeriklerinin; beyan edilen değerlere uygun olmadığı şeklinde rapor edildiği görülmüştür.
Davacı vekilinin 03/10/2023 tarihli dilekçesi ile "davanın tamamen ıslah ile kambiyo senetlerinden kaynaklı sebepsiz zenginleşmeye dayalı alacak davasına dönüştürülmesi" talebini içerir dava dilekçesi sunarak, müvekkiline satılan gübre sahte olduğundan ve bu sebeple çekler bedelsiz kaldığından müvekkili tarafından keşide edilen lehtarı ... olan, ... Bankası ... Şubesine ait, 135.000,00 TL bedelli, 01/09/2022 keşide tarihli, ... nolu çek ile lehtarı ... olan, ... Bankası ... Şubesine ait, 135.000,00 TL bedelli, 30/09/2022 tarihli, ... seri nolu çek bedelli olan toplam 270.000,00 TL'nin ıslah tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan sebepsiz zenginleşme hükümleri gereğince müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ettiği görülmüştür.
DEĞERLENDİRME:Dava; icra takibinden önce açılan menfi tespit davasıdır.
Yapılan yargılama, toplanan kanıtlar ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davalı ... Mühendislik..A.Ş bayisi olan ...' den toplam 28.000 kg 560 torba gübre satın aldığını, gübrelere ilişkin olarak bayi ... tarafından 08/03/2022 tarihli 135.000 TL bedelli ve 08/03/2022 tarihli 135.000 TL bedelli faturalar davacıya ve dava dışı kardeşine verildiğini, davacının bu gübrelere karşılık ... Bankası ... şubesine ait lehtarının davacı olduğu ... nolu, 135.000,00 TL bedelli ve ... nolu 135.000,00 TL bedelli çekleri davalı ...'a verdiği, gübrelerin gizli ayıplı olmadığının incelenmesi için bilirkişilerden alınan raporda gübrelerin çinko ve kükürt katkılı kompoze granül ...gübresinin etiket bilgilerinde garanti edilen içeriklerinin; beyan edilen değerlere uygun olmadığı şeklinde rapor edildiği, yine davacı vekilinin 03/10/2023 tarihli dilekçesi ile "davanın tamamen ıslah ile kambiyo senetlerinden kaynaklı sebepsiz zenginleşmeye dayalı alacak davasına dönüştürülmesi" talebini içerir dava dilekçesi sunduğu, İİK 72/6 maddesi uyarınca davacının icra tehdidi altında ödediği bedeli istirdat davası olarak talep edebileceği belirtildiği, yukarıda anılan bilirkişi raporları da dikkate alındığından davacının davalı ... Mühendislik A.Ş'nin üreticisi ve davalı ...'ın bayiisi olduğu ve davacıya satılan gübrelerin ayıplı olduğu ve satışa konu gübrelerden birlikte sorumlu oldukları, davacının icra tehdidi altında ödediği bedeli talep edebileceği anlaşılarak davanın kabulüne karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM:
Gerekçesi HMK 294/4 mad. gereğince bir ay içinde açıklandığı üzere;
Davanın KABULÜNE,
1-... Bankası ... şubesine ait lehtarının davacı olduğu ... nolu çek yönünden 135.000,00 TL bedelin çekin ödeme tarihi olan 07/09/2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya geri ödenmesine,
2-... Bankası ... şubesine ait lehtarının davacı olduğu ... nolu çek yönünden 135.000,00 TL bedelin çekin ödeme tarihi olan 30/09/2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya geri ödenmesine,
3-Alınması gereken 18.443,70-TL karar ve ilam harcından davacı tarafça yatırılan 4.610,93 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 13.832,77-TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak hazineye gelir kaydına,
4-Davacı tarafça yapılan 80,70 TL başvuru harcı, 4.610,93 TL peşin harç, 11,50 TL vekalet harcı, 5.995,00 TL tebligat, posta gideri olmak üzere toplam 10.698,13 TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
5-Hüküm tarihinde yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 42.500,00 TL vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
6-HMK.nun 333.maddesi uyarınca taraflarca yatırılan gider avansının sarf edilmeyen kısmının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
Dair, davacı vekilinin ve davalı vekilinin YÜZÜNE KARŞI, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren HMK'nin 345/1. maddesi uyarınca 2 (iki) hafta içerisinde İzmir Bölge Adliye Mahkemesine istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı..14/12/2023
Katip ...
e-imzalı
Hakim ...
e-imzalı