T.C.
İZMİR
5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2023/176
KARAR NO: 2024/493
DAVA: Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 01/03/2023
KARAR TARİHİ: 11/06/2024
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA : Davacı vekili, dava dilekçesi ve duruşmalarda özetle; müvekkilinin ... plaka sayılı ticari aracın maliki olduğunu, müvekkiline ait araç ile davalı şirket adına kayıtlı olan dava dışı ... sevk ve idaresindeki ... plakalı araç arasında 03.11.2020 tarihinde maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, kazanın davalıya ait aracı sevk ve idare eden ...'ın İzmir'den Turgutlu ikametine doğru giderken takip mesafesine dikkat etmemesi, trafikte gerekli dikkat ve özeni göstermemesi nedenleriyle müvekkiline ait araca arkadan çarpmasıyla gerçekleştiğini, kazada müvekkilinin kusuru olmadığını, davalıya ait aracın sürücüsünün yüzde yüz asli kusurlu olduğunu, kaza sonrası müvekkiline ait aracın ağır hasar alarak pert kaydı aldığı, aracın zayi bedeli, araç sigorta şirketine terk edilmek üzere davalının sigorta poliçesinden karşılandığı, ... Sigorta A.Ş. tarafından 03.12.2020 tarihinde ödeme yapıldığı, ancak sigorta şirketi tarafından müvekkilinin gerçek zararının karşılanmadığını, sigorta şirketinin sorumluluğunda olmayan kazanç kaybına ilişkin zararlarının karşılanması için eldeki davayı açma zorunluluğu doğduğunu, kaza tarihine kadar müvekkilinin kullandığı aracın, şirketlerin, fabrikaların personel taşıma-servis hizmetleri için kullanıldığını, aracın bu şekilde işletilerek kazanç elde edildiğini, kaza sonrası, aracın ağır hasar kaydı aldığı, araçla servis-personel taşıma hizmeti verilemediği, müvekkilinin bu yolla elde edeceği kazançtan mahrum kalarak maddi zarara uğradığı, aracın kullanılamamasından kaynaklanan kazanç kaybına ilişkin maddi zararın davalı tarafından tazmin edilmesinin zorunluluğu bulunduğunu, müvekkilinin, aracının personel taşıma-servis hizmetinde kullanılmasıyla ayda yaklaşık 18.000,00-TL kazanç elde ettiğini, müvekkilinin hizmet verdiği dava dışı ... Taş. Ltd. Şti. tarafından söz konusu kaza sonrası müvekkili yerine başka kişilerin ikame araçlarının kullanıldığı ve bu ikame araçlar için 14.000,00-TL ödeme yapıldığının belirtildiğini, müvekkilinin kaza nedeniyle en az 14.000,00-TL kazanç kaybına uğradığını, müvekkilinin kazanç kaybına ilişkin zararının tazmini için davalıya Bornova ... Noterliğinin ... yevmiye numaralı, 24.12.2020 tarihli ihtarnamesinin gönderildiği, ancak davalı tarafından herhangi bir yanıt alınamadığını, ödeme yapılmadığını belirterek kaza tarihi olan 03.11.2020 tarihinden, sigorta şirketinin 03.12.2020 tarihli ödeme gününe kadar arada geçen süre boyunca, aracın kullanılamamasından kaynaklanan kazanç kaybının tespitine, kaza tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini dava ve talep ettiği görülmüştür.
CEVAP : Davalı vekili cevap dilekçesi ve duruşmalarda özetle; öncelikle davacının talep etmiş olduğu alacak kalemlerine ilişkin olarak zamanaşımı itirazında bulundukları ve davanın reddini talep ettiklerini, kabul anlamına gelmemekle birlikte davacının ikame araçların kullanıldığını ve iş bu ikame araçlar karşılığında 14.000,00 TL ödeme yaptığını iddia etmişse de dava değeri olarak 1.000,00 TL gösterdiğini, davacının bu çelişkili beyanları karşısında dava değerini tam ve kesin olarak belirleyemediğinden söz edilemeyeceğini, bu nedenle ilgili madde hükmü ve davacı beyanları karşısında davanın usulden reddi gerektiğini, müvekkili adına kayıtlı olan, ... plakalı araç ile davacıya ait ... plakalı ticari araç arasında 03.11.2020 tarihinde maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, kaza neticesinde, davacıya ait aracın zayi bedeli karşılandığından davanın esastan reddi gerektiğini, kazaya ilişkin olarak keşif yapılmasını ve kusur raporu alınmasını talep ettiklerini, davacının her ne kadar dava dilekçesinde davaya konu aracın personel taşıma - servis hizmetlerinde kullanıldığını iddia etmişse de kazaya konu aracın servis hizmetlerinde kullanıldığına dair ispata yarar somut bir delil ortaya koyamadığını, dava konusu aracın sırf yolcu taşımaya elverişli olması bu aracın ticari kazanç elde ettiği dolayısıyla da ticari kazanç kaybına uğranıldığı anlamına gelmediğini, öncelikle bunun ispatının gerektiğini, davacının ne iş yaptığı, üzerine kayıtlı araçlar, başkaca kendisine ait araçların olup olmadığı, ve yine başkaca araçlarla servis hizmeti sağlayıp sağlamadığı hususlarının araştırılması gerektiğini, faturalara dayanarak davayı ispat edemeyeceğini, dava dilekçesi ekinde sunulan faturaları kabul etmediklerini, yer alan faturaların düzenlenme tarihleri dikkate alındığında kaza tarihinden önce olduğunun görüleceği, davacının ikame araç bedelinin tahsilini talep ettiğini, mülkiyeti davacıya ait ... plaka numaralı aracın sigorta kapsamında yer alıp almadığı varsa araca ait sigorta sözleşmelerinin istenerek, dava konusu kazadan sonra davacı tarafından ikame araç talebinde bulunup bulunulmadığı hususlarının ilgili sigorta şirketinden sorulmasını talep ettikleri, davacının 1 ay boyunca aracının pert kaydı aldığını, anlaşmalı işlerini tamamlayamadığını, 03/11/2020 ve 03/12/2020 tarihine kadar geçen süre boyunca aracın kullanılmamasından kaynaklı zararını talep etmişse de bu durumun açıkça hukuka aykırı olduğu, davacı dava dilekçesinde taşıma ve servis hizmetleri için bu aracı kullandığını iddia ettiğini, hangi işlerinin ve sözleşmelerinin aksadığına dair açıklayıcı bir beyanda bulunmadığı, belirtilen dönemlerde davacının ne işle uğraştığı varsa sözleşmelerin davacı tarafından dosyaya sunulması gerektiğini, müvekkilinin sorumluluğu ve kusurunun olmadığı bir halde haksız kazanç sağlamak maksadıyla bu bedelin talep edilmesinin açıkça hukuka aykırı olduğunu, davacı tarafça kazaya konu aracın aylık ortalama gelirinin 18.000,00 TL olduğu beyan edilmişse de öncelikle bu tutarı kabul etmedikleri, davacının bu iddiasına yönelik olarak somut, gerçeği yansıtır herhangi bir bilgi- belge dosyaya ibraz etmediği de göz önüne alındığında öncelikle davanın reddini mahkemenin aksi kanaatte olması halinde ise araç ile aynı emsal bir araç üzerinden tespit ve araştırma yapılarak davacının ticari defter, muhasebe ve vergi kayıtlarının istenilmesi, kaza öncesi ve sonrasına ilişkin olmak üzere bu hususta rapor alınmasını talep ettiklerini, davacı 03/12/2020 tarihinde sigorta şirketi tarafında ödeme yapıldığını ve bu tarihe kadar kazanç kaybı talebinde bulunmuşsa da bu hususun gerçeği yansıtmadığını, bu hususta öncelikle dava konusu araca dair bakım, servis kayıtlarının getirtilmesi, davacıya ikame araç sağlanıp sağlanmadığı hususlarının da tespit edilmesi gerektiği belirtilerek davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ettiği görülmüştür.
DELİLLER:Davacı iddiasını ispata yönelik olarak; kaza tutanağı, sigorta belgeleri, müvekkilin kazancını gösterir faturalar, ... Taş. Ltd. Şti. 'nin ikame araç kazancını gösterir belgesi, Bornova ... Noterliğinin ... yevmiye numaralı ihtarnamesi, ticari defter ve kayıtlar, trafik kayıtları, vergi kayıtları, keşif, bilirkişi incelemesi, tanık , arabuluculuk anlaşmama tutanağı , karşı tarafın sunacağı delillere karşı delil sunma hakkımız saklı kalmak kaydıyla yasal sair delile
dayandığı görülmüştür.
Davalı vekili savunmasını ve iddialarını ispat yönünde; kaza tutanakları, sigorta sözleşme ve belgeleri, ticari defter ve kayıtlar, muhasebe kayıtları,trafik kayıtları, vergi kayıtları, davacıya ait araç kayıtları, dava konusu kazaya ilişkin her türlü araç- bakım - onarım ve servis kayıtları, dava konusu ile ilgili her türlü yazılı , sesli, görüntülü kayıt,araç kayıtları, ihtarnameler, banka kayıtları,tanık beyanları, bilirkişi incelemesi, uzman görüşü, keşif, yemin, yasal ve sair tüm delillere dayandığı görülmüştür.
Davalı vekilinin zaman aşımı itirazında bulunduğu, dosya kapsamı incelendiğinde zaman aşımı itirazının reddine karar verildiği görülmüştür.
Kazaya karışan araçlara ait sigorta poliçelerinin, hasar dosyalarının ilgili yerlerden celpedilerek dosyamız arasına alındığı görülmüştür.
Kazaya karışan araçlara ait trafik kayıtlarının dosyamız arasına alındığı görülmüştür.
Mahkememizin 13/07/2023 tarihli celsesinde davacı vekili, bu aşamada keşif yapılması taleplerinin bulunmadığını, tanık dinlentme talepleri bulunduğunu, tanıklarının dinlenmesini ve ardından bilirkişiden rapor alınmasını talep ettiklerini imzası tahtında beyanda bulunduğu görülmüştür.
Davacı tanıkları dinlenmiş,
Davacı tanığı ... beyanında ; " Davacı benim babam olur. Davaya konu ... plakalı aracın kazanın meydana geldiği sırada şoförü bendim. Arkadan gelen hafriyat kamyonu araca çarptı. Bu nedenle araç perte çıktı. Kasko sürecinde araç 1-1,5 ay kadar çalışamadı. Benim bildiğim kadarıyla aracın kazanın meydana geldiği tarih olan 03/11/2020 tarihinde 15-16 bin TL kadar kar elde ederdi. Benim bilgim ve görgüm bundan ibarettir. " şeklinde beyanda bulunmuştur.
Davacı tanığı ... beyanında ; " Davacı ile herhangi bir akrabalığım yoktur. Davacıyı ... Şirketinde operasyon müdürü olmam ve davacının da tedarik firması nedeniyle tanırım. Kazanın meydana geliş şekli ile ilgili bir bilgim yoktur. Bildiğim kadarıyla kazadan sonra davacı ... aracını yaklaşık 1-1,5 ay kadar çalıştıramadı. Aracın aylık gelirini tam olarak bilmiyorum. Ancak aracın kazanın meydana geldiği tarih olan 03/11/2020 tarihinde 15-16 bin TL kadar kar elde ederdi. Davacının zararının da yaklaşık 15-20 Bin TL arasında olduğunu biliyorum. Benim bilgim ve görgüm bundan ibarettir."şeklinde beyanda bulunmuştur.
Tarafların dosyaya celbini talep ettiği belge ve kayıtların dosyaya teminine müteakiben tarafların iddia ve savunmaları doğrultusunda, davacı tarafın defter ve kayıtları üzerinde inceleme yapılarak, 3/11/2020 tarihinde davacıya ait araç ile davalının işleteni olduğu aracın karıştığı trafik kazasında kazanın oluşumunda hangi tarafın ne oranda kusurlu olduğu, davacının meydana gelen kaza nedeniyle aracını kullanamaması nedeniyle kazanç kaybına uğrayıp uğramadığı, kazanç kaybına uğramış ise miktarı ve alacağın zamanaşımına uğrayıp uğramadığı,Vergi Usul Kanuna göre bir kimsenin esnaf sayılması, Ticaret Kanunu yönünden de esnaf kabul edilmesini gerektirmeyeceği gibi ticaret siciline ya da odaya kayıtlı olmamasının, tacir olmadığına kesin kanıt sayılmayacaktır. Davacının Türk Ticaret Kanunu ve Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Hakkında Kanunun belirtilen ilgili hükümleri ile yapılan atıf uyarınca Vergi Usul Kanunu 177.maddesindeki sınırları aşan miktarda gelirinin bulunup bulunmadığının tespiti ile davacının tacir olup olmadığı, tacir ise hangi usulde defter tuttuğu hususlarının tespiti amacıyla dava dosyası kapsamına uygun ve denetime elverişli rapor alınması hususunda dosyanın konusunda uzman trafik bilirkişisi ..., hasar uzmanı ... ile SMMM bilirkişisi ...'dan oluşan bilirkişi heyetine tevdii edilmiş, bilirkişi heyeti tarafından 04/04/2024 tarihli düzenlenen raporda ;
KUSUR YÖNÜNDEN
Bilirkişi Daire Başkanlığı'nın 07.09.2020 tarihinde yayınladığı Bilirkişilerin uyacağı rehber ilkeler ve bilirkişi raporlarında bulunması gereken standartların 27.maddesinde; "Kusurun tespiti normatif bir değerlendirmeyle mümkündür ve sadece hâkimin yetkisindedir. Bilirkişi münhasıran hâkimin yetkisinde olan kusurluluk konusunda (asli/tali kusurlu, kusursuz, yüzdelik kusur oranı) herhangi bir değerlendirme yapamaz. Aksi yöndeki tutum bilirkişilik görevinin sınırlarını aşmayı ve hâkimin yerine geçmeyi ifade eder." denilmektedir.
Yukarıdaki düzenlemeler ve Bilirkişilik Bölge Kurulları Yaptırım Kararları nedeniyle taraflara ait kusur oranları hususunda herhangi bir değerlendirme yapılamamış olup, kusura etken kural ihlalleri belirlenmiştir.
Davalı ....İÇ VE DIŞ. TİC. SAN. LTD. ŞTİ. nin maliki olduğu ... plakalı kamyonun dava dışı sürücüsü ..." ın 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanununun 52.b ve c maddesinde ön görülen hız kurallarına, 56. maddesinde ön görülen takip mesafesine uymadığından 2918 sayılı karayolları trafik kanununun asli kusurlarını düzenleyen 84/d maddesinde yer alan “arkadan çarpma” sürücü kusurunu işlediği ve bu kural ihlallerinin kazanın oluşunda ANA ETKEN olduğu kanaatine varılmıştır.
Davacı ...' ın maliki olduğu ... plaka no lu aracın dava dışı sürücüsü ...' ın idaresindeki aracı ile sağ şeritten normal seyir halinde iken ihlal ettiği herhangi bir kural ihlaline dosya kapsamında rastlanmadığından ve alabileceği bir önlem bulunmadığı anlaşıldığından kazanın oluşuna etken kural ihlalinin bulunmadığı kanaatına varılmıştır.
... plakalı kamyonun dava dışı süri ..." nın idaresindeki aracı ile sağ şeritten normal seyir halinde iken ihlal ettiği herhangi bir kural ihlaline dosya kapsamında rastlanmadığından ve alabileceği bir önlem bulunmadığı anlaşıldığından kazanın oluşuna etken kural ihlalinin bulunmadığı kanaatına varılmıştır
HASAR VE ARAÇ YOKSUNLUK SÜRESİ YÖNÜNDEN:
Tüm dosya kapsamından; davacının maliki olduğu ve davaya konu edilen ... plakalı aracın, ... model, ... marka,... tipi, 16+1 kişilik, hasar ekspertiz raporundan kaza tarihinde 580.082 km de tek katlı minibüs (OKUL SERVİSİ-TİCARİ) olduğu belirlenmiştir.
Yapılan araştırmalarda; davaya konu ... plakalı aracın kazadan önceki 2.el piyasa rayicinin 155.000,00TL civarında olabileceği belirlenmiş olup, KDV dahil 97.577,00 TL hasar bedeli dikkate alındığında rayiç değerinin %50 sinden fazla hasar oluştuğundan onarımının ekonomik olamayacağı, pert işlemi uygulanmasının (Çekme belgeli) daha uygun olacağı değerlendirilmiştir. Gerek ... Sigorta A.Ş.nin ... no lu hasar dosyasından, gerekse Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezinin yazısı ekinde gönderilen hasar bilgileri tablosundan 03.11.2020 tarihinde meydana gelen kazada araca çekme belgeli işlem uygulandığı belirlenmiş olup, çekme belgeli işlemi uygulanması için gereken makul sürenin 30 gün olabileceği değerlendirilmiştir. Aracın tescil belgesinden 1641 kişilik, tek katlı minibüs (OKUL SERVİSİ-TİCARİ) olduğu belirlenmiş olup, 30 gün araç mahrumiyeti oluşabileceği belirlenmiştir.
KAZANÇ KAYBI İLE İLGİLİ DEĞERLENDİRMELER:
Davacı firmaya ait tarafımıza sunulu defter ve kayıtları üzerinde yapılan inceleme sonucu; Sadece 2020 yılı Mali Verileri dikkate alındığında, aylık net karının 2.931,30 TL olduğu, Sunulan 3 yıllık Mali veriler dikkate alındığında, aylık net karının 3.277,18 TL olduğu, Sadece 2020 yılı 10 aylık tutarlar dikkate alındığında, aylık net karının 8.201,60 TL olduğu rapor edilmiştir.
Taraf vekillerinin bilirkişi raporuna itiraz dilekçesi sundukları, bilirkişi raporu ve dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde itirazlarının reddine karar verildiği görülmüştür.
ISLAH : Davacı vekilinin 09/05/2024 tarihli dilekçesi ile 1.000,00-TL olarak talep etmiş oldukları kazanç kaybını 7.201,60-TL arttırarak 8.201,60-TL'ye yükselterek ıslah ettiklerini beyan ettikleri görülmüştür.
DEĞERLENDİRME :Dava; trafik kazasından kaynaklanan kazanç kaybı bedelinin karşı araç işleteninden tahsili istemine ilişkindir.
Zararın tespiti ve ödenmesi ile işleten ve araç sürücüsünün sorumluluğunun belirlenmesine ilişkin kanun hükümleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun Haksız Fiillerden Doğan Borç İlişkileri - Sorumluluk başlıklı 49/1. maddesi "Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür." hükmünü, Zararın ve kusurun ispatı başlıklı 50/1. maddesi "Zarar gören, zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altındadır." hükmünü, Tazminat - Belirlenmesi başlıklı 51/1. maddesi "Hâkim, tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini, durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını göz önüne alarak belirler." hükmünü içermektedir.
Yapılan yargılama, toplanan kanıtlar ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; 03.11.2020 tarihinde davacıya ait ... plaka sayılı araç ile davalı sigorta şirketi tarafından zorunlu mali sorumluluk sigortası yapılmış bulunan davalı ...'ne ait, dava dışı ... sevk ve idaresinde bulunan ... plaka sayılı aracın çarpması sonucu meydana gelen trafik kazasında davacıya ait aracın hasar gördüğü, yukarıda açıklanan ve mahkememizce de kabul edilen hasar hesaplama usulüne ve dosya kapsamına uygun olarak düzenlenen bilirkişi raporuna göre davacıya ait araçta meydana gelen hasarın miktarının 97.577,00 TL olduğunun tespit edildiği, kusura yönelik alınan bilirkişi raporu ile dava konusu kazada davacının kusursuz, davalının işleteni olduğu araç sürücüsünün ise % 100 oranında kusurlu olduğunun tespit edildiği, araç işletenin 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 49/1. maddesi uyarınca haksız fiillerden doğan borç ilişkileri kapsamında sorumluluğunun bulunduğu, davalı araç işleten yönünden 6098 sayılı TBK'nin haksız fiile ilişkin hükümleri uyarınca kaza tarihinden itibaren faizden sorumluluğunun bulunduğu, davacının maliki olduğu ve davaya konu edilen ... plakalı aracın,tek katlı minibüs (okul servisi-ticari) olduğu, aracın rayiç değerinin %50 sinden fazla hasar oluştuğundan onarımının ekonomik olamayacağı, pert işlemi uygulanmasının gerektiği, bu nedenle 30 gün araç mahrumiyeti oluştuğu, davacıya ait defter ve kayıtları üzerinde yapılan inceleme ile 01/01/2020 tarihinden kazanın gerçekleştiği 03/11/2020 tarihine kadar davacının aylık net karının 8.201,60 TL olduğu, dava konusu zarara sebebiyet veren aracın ticari nitelikte olması nedeniyle avans faizine hükmedilmesinin gerektiği, anlaşıldığından davanın kabulüne karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:
Gerekçesi HMK 294/4 mad. gereğince bir ay içinde açıklandığı üzere;
1-Davanın Kabulü ile, 8.201,60 TL mahrum kalınan kazanç zararı bedelinin kaza tarihi olan 03/11/2020 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2-Alınması gereken 560,25-TL karar ve ilam harcından davacı tarafça peşin yatırılan 304,90 TL (179,90 TL peşin harç+125,00 TL ıslah harcı)'nin mahsubu ile bakiye 255,35-TL 'nin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
3-Davacı tarafça yapılan 179,90 TL başvuru harcı, 179,90 TL peşin harç,125,00 TL ıslah harcı, 25,60 TL vekalet harcı, 4.860,00 TL tebligat, posta gideri ve bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 5.370,40 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Dava şartı arabuluculuk ücreti olan ve 6325 sy Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-13 maddesi uyarınca tarafların anlaşamamaları nedeniyle Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 3.200,00 TL'nin davada haksız çıkan davalıdan alınarak HAZİNE'ye gelir kaydına,
5-Hüküm tarihinde yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre takdir ve hesaplanmış olan 8.201,60 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-HMK.nun 333.maddesi uyarınca taraflarca yatırılan gider avansının sarf edilmeyen kısmının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
Dair, davacı vekilinin YÜZÜNE KARŞI, davalı tarafın yokluğunda HMK'nin 341/2. maddesi uyarınca miktar itibari ile KESİN olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.11/06/2024
Katip ...
e-imzalı
Hakim ...
e-imzalı