T.C.
İZMİR
5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2023/710
KARAR NO: 2024/478
DAVA: İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 30/05/2023
KARAR TARİHİ: 06/06/2024
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı ... Gıda Dış Tic. A.Ş vekilinin İzmir ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasında açmış olduğu davada 30.05.2023 harç tarihli dava dilekçesiyle; müvekkili şirketin Malezya da bulunan dava dışı ... Manufacturing Sdn. Bhd. Ticaret ünvanlı şirkete bitkisel yağ emtiası ihraç ettiğini, emtianın davalı ... Lojistik A.Ş'ye tam ve sağlam olarak teslim edildiğini, davalı taşıyan ... Loj. AŞ tarafından 19.04.2022 tarihli 2.330 USD bedelli ... numaralı navlun faturası düzenlendiğini, müvekkiline ait emtianın davalı asıl taşıyıcı ... Lojistik A.Ş tarafından fiili taşıyan ... Deniz Acenteliği AŞ’ye teslim edildiğini, oluşan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olduklarını, emtianın ... numaralı konteynerde taşındığını, taşıma sırasında konteynerde delik oluştuğu için ıslanarak emtianın kısmen zarar gördüğünü, bu durumun müvekkili şirkete bildirildiğini, zarar gören emtianın 248 kutu bitkisel yağ olduğunu, her bir kutunun 66 USD bedelli olduğunu, toplam zarar gören ürün bedelinin ise 16.368 USD olduğunu, bu ürünün navlun bedelinin de 215 USD olup, toplam zarar bedelinin 16.583 USD olarak belirlendiğini, emtianın hasarlandığı bilgisi alındıktan sonra davalı asıl taşıyıcı ... Lojistik A.Ş'ye ihtarname gönderildiğini, emtia üzerinde inceleme yapılarak ekspertiz raporu alındığını, ekspertiz raporunda ... numaralı konteynerin delik olması nedeniyle ürünlerin ıslandığı ve zarar gördüğünün, sovtaj olarak da satılmasının mümkün bulunmadığının tespit edildiğini, davalı aleyhine Alaşehir İcra Müdürlüğü'nün ... sayılı dosyasında icra takibi başlattıklarını, davalının borca ve yetkiye itiraz ederek takibi durdurduğunu, davalının yetki itirazı kabul edilerek dosyanın İzmir .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasında ödeme emri gönderildiğini, davalı tarafından borca itiraz edilerek takibin durduğunu, zorunlu dava ön şartı olan arabuluculuğa başvurduklarını ancak anlaşma sağlanamadığını, belirterek davanın kabulüne, İzmir .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasında yapılan borca itirazın iptaline, takibin devamına, davalı aleyhine % 20 ‘den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... Lojistik AŞ vekili 23.10.2023 tarihli cevap dilekçesiyle; süre uzatım talep dilekçelerinde bildirdikleri ilk itirazlardan olan hak düşürücü süre, zamanaşımı, yetki, görev, arabuluculuk, husumet itirazında bulunduklarını ve itirazlarını tekrar ettiklerini, davacının müvekkili şirket ile dava dışı Malezya’da yerleşik ... firmasına göndereceği bir kısım yüklerin taşınmasına aracılık edilmesi üzerine anlaştıklarını, müvekkilinin bu taşıma işinde navlun komisyoncusu olarak hizmet verdiğini, fiili taşıma işini ... Deniz Acenteliği AŞ’nin yaptığını, oluşan hasardan ... firmasının sorumlu olduğunu, davacı ile dava dışı alıcı ... firması arasında ihraç edilen ürünler ve gönderimi için yapılan satış faturasında taşıma ve sigorta maliyetinin davacı tarafından satış rakamına eklendiğini, yükün kabulü sırasında bitkisel yağ kapsüllerinden oluşan ürünlere zarar veren konteynerin üst kısmından su sızıntısı olduğunun tespit edildiğini, alıcı firma tarafından ihracatçı / davacı firmaya bildirim yapıldığını, davacı tarafından ürünlerin alıcıya ıslak ve hasarlı olarak teslim edildiğine ve tespit edilecek zararın rücu hakkının saklı tutulduğuna ilişkin müvekkili şirkete ihtarname gönderildiğini, 10.08.2022 tarihinde müvekkili şirket tarafından ana taşıyıcı dava dışı ... firmasına ihtarat gönderildiğini, davacının 13.10.2023 tarihinde müvekkili ve dava dışı ... ile ... Sigorta aleyhine Alaşehir İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosya ile takip başlattığını, borca ve tüm ferilerine ve yetkiye itiraz ettiklerini, yetkiye itiraz sonucunda İzmir 26. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosya ile takibe geçildiğini, yine müvekkilinin borca ve tüm ferilere itiraz ettiğini, müvekkili şirketin davacıya herhangi bir borcu bulunmadığını, müvekkili şirketin davada aktif husumet ehliyeti bulunmadığını, müvekkilinin yalnızca navlun için aracılık hizmeti verdiğini, müvekkilinin davacı ile dava dışı ... arasında aracılık ettiğini ve söz konusu emtiaların ...'nin konteynerine davacı ihracatçı tarafından yüklenerek istiflendiğini, taşımanın ... firması tarafından yapıldığını, davanın öncelikle aktif husumet yokluğu nedeniyle reddinin gerektiğini, davacının doğrudan müvekkili aleyhine icra takibi başlatmasında hukuki yarar bulunmadığını, davacı ile alıcı ... firması arasında ihraç edilen ürünler ve gönderimi için yapılan satış faturasında taşıma ve sigorta maliyetinin davacı tarafından satış rakamına eklendiğini, faturada CIF satış kaydı olduğunun görüldüğünü, CIF (cost, insurance and freight) satış türü, mal bedeli, taşıma ve sigorta bedeli ödenmiş olarak yapılan satış ve teslim şeklini ifade ettiğini, CIF satışlarda emtia üzerindeki hasar ve menfaatin alıcıya yükleme limanında geçeceğini, taşıma esnasındaki rizikolara karşı satıcının alıcı taraf yararına sigorta sözleşmesi yapmakla mükellef olacağını, CIF teslimli satışlarda, teslimin yükleme limanında gerçekleştiği ve kural olarak bedelin alıcıya peşinen ödenmiş olduğunun kabul edildiğini, müvekkili şirketin yalnızca taşımacılık işlemi için navlun komisyoncusu olarak hizmet verdiğini, davacının hasar gören emtia için sigortaya başvuru yapması gerekirken doğrudan müvekkili şirkete karşı icra takibi başlatmasında hukuki yarar bulunmadığını, müvekkili şirketin oluşan zarardan sorumluluğunun bulunmadığını, müvekkilinin sorumluluğunun kabul edilmesi halinde dahi sorumluluğun navlun ücreti ile sınırlı bir sorumluluk olacağını belirterek, davanın öncelikle aktif husumet yokluğu nedeniyle usulden reddine, esasa girilmesi halinde esastan reddine, müvekkili lehine kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İzmir ... Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas – ... Karar sayılı 01.06.2023 tarihli kararla davanın görevli İzmir .... Asliye Ticaret Mahkemesinde görülmesi gerektiğinden bahisle görevsizlik kararı vermiş ve bu karar 11.09.2023 tarihinde kesinleşerek dosya davacı vekilinin 15.08.2023 tarihinde süresinde verdiği tahrik dilekçesiyle dosya mahkememize gönderilmiştir.
Davalı vekilinin 05.03.2024 tarihli dilekçesi ile dava dışı fiili taşıyan ... A.Ş.’ne davanın ihbar edilmesi talebinde bulunmuş, ... A.Ş.’ne usulüne uygun tebligat yapıldığı, ihbar olunanın cevap sunmadığı belirlenmiştir.
Dava; davaya konu emtianın taşımasını hasarlanmasına istinaden açılan takibe yapılan itirazın iptali davasıdır.
Tarafların delilleri toplanmış ve değerlendirilmiştir.
İzmir .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası (yetkisizlik kararı öncesi Alaşehir İcra Müdürlüğü'nün ... sayılı dosyası), gümrük beyannamesi, fatura, nakliye belgesi, ihtarname, konşimento, arabuluculuk tutanağı incelenmiş ve değerlendirilmiştir.
Taraflar arasında İhtilaf konusu husus ise; davalının akdi taşıyan olup olmadığı, meydana gelen zarardan sorumlu olup, olmadığı, hak düşürücü süre, aktif husumet ve pasif husumete ilişkin olduğu belirlendi.
Davalının 19.04.2022 tarihli ... numaralı fatura ile 2.000 USD bedelli navlun ve 330 USD bedelli terminal ücret faturası düzenlediği ve akdi taşıyan sıfatının bulunduğu, fiili taşımanın ise ... tarafından yerine getirildiği, böylece davalının akdi taşıyan sıfatının bulunduğu belirlenmiştir.
Davalının diğer itirazları olan hak düşürücü süre itirazı incelendiğinde ise; dava konusu emtianın ... fiili taşıyan şirketine ait CGM America gemisine Aliağa’da 19.04.2022 tarihinde yüklendiği, yükün Malezya’nın Ford Klank Limanına 28.05.2022 Tarihinde boşaltıldığı, yükteki hasarın teslim tarihi itibariyle 28.05.2022 tarihinde belirlendiği ve 13.01.2023 tarihinde takibe geçtiği, davanın da 30.05.2023 tarihinde açıldığı, böylece hak düşürücü sürenin geçmediği belirlendiğinden TTK m. 1188 de yer alan hak düşürücü süre itirazının reddine karar vermek gerekmiştir.
Davalının aktif husumet itirazı incelendiğinde; davacının bu taşımadan dolayı zararının oluşup oluşmadığının belirlenmesi için davacının defter ve kayıtları üzerinde inceleme yapılarak alıcı / gönderilen ... şirketinin davacıya hasara ilişkin yansıtma faturası gönderip göndermediği, cari hesapta mahsup yapıp yapmadığı, ya da bedelsiz ihracat yapılıp yapılmadığı konularında inceleme yapılarak aktif husumetin bulunup bulunmadığı incelenmiştir. Bu konuda SMMM Bilirkişi vasıtasıyla davacının defter ve kayıtları incelenmiş ve SMMM ...’dan 28.01.2024 tarihli rapor alınmıştır. Bu raporda; davacı şirketin dava dışı ... Manufacturing Sdn. Bhd. İsimli şirkete 08.04.2022 tarihinde 191.074 USD bedelli mal satış faturası düzenlediği, malın Malezya’nın Port clanc limanına 28.05.2022 tarihinde boşaltıldığı, davacının defter ve kayıtlarında dava dışı firma ile olan ticari ilişkisinde dava dışı firmanın 17.06.2022 tarihinde ... numaralı 16.583 USD / 286.686,90 TL bedelli yansıtma faturası düzenlediği, davacı firmanın defterlerinde bu faturanın alacak bakiyesi ile kayıtlı olduğu ve cari hesapta mahsup yapıldığı, dolayısıyla davacının aktif taraf sıfatının bulunduğu belirlenmiştir.
Davalının yetki itirazı incelendiğinde ise; davalının ikametgâhının İzmir olduğu, taşıma akdinin ifa yerinin de Aliağa olması nedeniyle yetki itirazının yerinde olmadığı tespit edilerek yetki itirazının reddine karar vermek gerekmiştir.
Davalının arabuluculuk dava şartının bulunmadığı itirazı ise; 10.05.2023 -24.05.2023 tarihleri arasında arabuluculuğa başvuru yapılması nedeniyle yerinde olmadığı tespit edilerek bu itirazı reddedilmiştir.
İzmir .... İcra Müdürlüğünün ... Esas numaralı dosyası (yetkisizlik kararı öncesi Alaşehir İcra Müdürlüğü'nün ... sayılı dosyası) incelendiğinde; takip alacaklısı ... Gıda Dış Tic. A.Ş’nin takip borçluları ... Deniz Acenteliği A.Ş, ... Sigorta AŞ ve ... Lojistik A.Ş ’ye karşı Alaşehir İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası üzerinden 13.01.2023 tarihinde 16.583,00 USD alacak üzerinden ilamsız icra takibine geçtiği, ödeme emrinin borçlu ... Deniz Acenteliği A.Ş’ye 17.01.2023 tarihinde, borçlu ... Sigorta AŞ’ye 18.01.2023 tarihinde ve borçlu ... Lojistik A.Ş ’ye 18.01.2023 tarihinde tebliğ edildiği, borçlulardan ... Lojistik A.Ş’nin yetkiye, borca, faize ve tüm ferilerine 14.01.2023 tarihinde itiraz ettiği, borçlulardan ... Deniz Acenteliği A.Ş’nin 20.01.2023 tarihinde borca, takibe ve faize itiraz ettiği, borçlulardan ... Sigorta AŞ’nin 18.01.2023 tarihinde takibe, borca ve ferilerine itiraz ettiği ve takibin durduğu, Alaşehir İcra Müdürlüğü tarafından borçlu ... Lojistik AŞ’nin yetki itirazı 11.04.2023 tarihli kararla kabul edilerek dosyanın bu borçlu yönünden yetkisizlik ile kapatılmasına karar verildiği ve dosyanın İzmir ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sırasına kaydının yapıldığı, yeniden düzenlenen ödeme emrinin borçlu ... Lojistik AŞ ‘ye 18.04.2023 tarihinde tebliğ edildiği, borçlunun 18.04.2023 tarihinde borca ve tüm ferilerine itiraz ettiği ve takibin durduğu belirlenmiştir.
Daha sonra mahkememizce esas yönünden yapılan incelemede kaptan ..., Gıda Mühendisi ... ve teknik bilirkişi ...’den alınan 14.02.2024 tarihli raporda; sigortalı ... Gıda Dış Tic. A.Ş’nin Manisa’dan Malezya ya ihraç ettiği, çörek otu ve zeytin yağı karışımı emtiasının 248 kolisinin ... numaralı konteynerin delik olması nedeniyle hasara uğradığı, ekspertiz incelemesinde hasarın KDV hariç 219.166,03 TL olarak belirlendiği, hasarın sebebinin konteynerin delik olması nedeniyle tavanında yama bulunan konteynerden giren suların hasara sebebiyet verdiği, poliçenin ana teminatını oluşturan A Klozunun istisnalar bölümünde sigorta edilen şeyin ambalajlanmasında ve hazırlanmasında yetersizlik bulunduğundan poliçe teminat kapsamı dışında kaldığının belirtildiği ve poliçeden ödeme yapılmadığı, ürünün incelenmesiyle hasara konu gıda takviyesinin sovtajının bulunmadığı, hasarın 248 koli x 60 kutu x 1 USD / Kutu= 14.880 USD olduğu, hasarın oluşumunun konteyner üzerindeki delikten kaynaklandığı, konteyner içindeki iç istifin yapıldığı anda, hem de tahliye edildiği anda fotoğrafların incelenmesinde konteynerin bu bölgesinden bir tamirat geçirdiği, yapılan tamiratın düzgün olmaması nedeniyle kaynak yapılan yerdeki deliklerden suyun girdiği, taşıyanın konteyneri temin ettiği, fiili taşıyan ... firmasının aracı firma ... Lojistik firmasına hasarsız konteyner temin etmediği, dolayısıyla konteynerdeki kusurdan dolayı hasarın meydana geldiği, dava konusu emtiaların 2.814.309,84 TL olup, davacı tarafından davalıya satıldığına ilişkin 08.04.2022 tarihli fatura bulunduğu, satışın mal mukabili ve CIF teslim şekli ile yapıldığı, hasarın geminin bordasını geçtikten sonra alıcının yükümlülüğünde bulunduğu, Yargıtay ın yerleşmiş içtihatlarına göre mal bedelini tahsil etmeyen satıcının emtia üzerindeki risklerinin devam ettiği ve seçilen teslim şekline göre riske katlanma yükümlülüğünün olmaması halinde mal bedelini alıcıdan tahsil edemediği durumlarda aktif husumetin bulunduğu, SMMM bilirkişinin raporunda da 16.583 USD yansıtma faturasının belirlendiği, davalının davacı adına düzenlediği 19.04.2022 tarihli navlun ve terminal ücretleri kapsamlı 34.076,72 TL tutarında bir fatura bulunduğu, akdi taşıyanın davalı olup, fiili taşıyanın dava dışı ... firması olduğu ve ... tarafından yükün Aliağa dan Port Klang limanına taşınmasına ilişkin ... numaralı konşimento düzenlendiği, davalının TTK m. 921 gereğince taşıma bedelini içeren tek bir ücreti gönderene fatura etmesi nedeniyle taşıyan sıfatına haiz olduğu, dava dışı ... nin de fiili taşıyan olarak TTK m. 1191 de ki hükümlere tabi olduğu, TTK m. 1178 vd göre taşıyanın eşyada meydana gelecek olan ziya ve hasarından kusuru bulunması halinde sorumluluğunun bulunduğu, teknik incelemede deniz suyundan dolayı ürünün hasar gördüğü, hasarın sebebinin konteynerin deliğinden kaynaklandığı, ürünün 28.05.2022 tarihinde ıslak olarak alıcıya teslim edildiği, 31.05.2022 tarihinde taşıyana bu durumun ihbar edildiği ve süresi içerisinde ihtarnamenin gönderildiği, TTK m. 1185/1f da ki üç günlük süresi içerisinde ihbar yapmış olmakla taşıyan lehine TTK m. 1185/4f da ki sorumsuzluk karinesinin ortadan kaldırıldığı, TTK m. 1184/1f gereğince usulüne uygun olarak yetkili makamlarca veya uzmanlarca inceleme yapılması ya da TTK m. 1185/1f gereğince zararın derhal en geç 3 gün içinde taşıyana bildirilmesi halinde taşıyan lehine sorumsuzluk karinesinin doğmayacağı, dolayısıyla zarar kapsamında taşıyanın sorumluluğunun bulunduğu, TTK m. 1186/1f ya göre taşıyanın sorumluluk sınırı incelendiğinde takip tarihi itibariyle 1 ÖÇH nin 1.3505 olduğu, hasarlı 248 koli x 666,67 ÖÇH = 165.334,16 ÖÇH = 223.283,78 USD olduğu, meydana gelen zarardaki en yüksek sınırın bu olması nedeniyle sınırlamanın uygulanmasına gerek olmadığı belirtilmiştir.
Bu rapora karşı davacı vekili 17.02.2024 tarihli beyan dilekçesinde; müvekkilinin zararının 14.880 USD ye % 10 fazla olarak 16.368 USD ve 215 USD credite note faturası ile birlikte 16.583 USD olduğunu belirterek bu miktarın tahsilini istemiştir.
Bu rapora karşı davalı vekili 05.03.2024 tarihli beyan dilekçesinde; taşınan emtianın müvekkilinin uhdesine hiç girmediğini, tazminatta indirim yapılması gerektiğini, ... firmasının davaya dahil edilmesini istediklerini, davacının istiflemede kusuru bulunduğunu, takibin yetkisiz icra dairesinde yapıldığını, hasara ihbar ve yazışmalara ilişkin belgelerin eksik olduğunu, sigortaya başvuru yapılıp yapılmadığının belirlenemediğini, taşıyan ... ye davanın ihbarını talep ettiklerini belirtmiş ve 05.03.2024 tarihli dilekçeyle ihbar talebini tekrarlamıştır.
Toplanan tüm deliller ve yapılan incelemelere göre
Davacı ... AŞ’ye ait 2.814.310 TL sigorta bedelli 3303 kutu 12.059 kg 40 lık dava dışı ... nin temin ettiği, ... numaralı konteynere yüklenen bitkisel çörek otu yağı emtiasının 248 kolisinin konteynerde bulunan delik nedeniyle Aliağa Limanından Malezya’nın Port Klang limanına taşınması sırasında hasarlandığı, yapılan ekspertiz incelemesinde hasarın kaynağının konteynerdeki delikten meydana geldiği, konteyner tavanında yamada bulunan delikten kaynaklandığı, buna ilişkin fotoğrafların çekildiği, ancak ekspertiz incelemesinde rücu imkanı bulunmasına rağmen gıda emtiasının iyi paketlenmediğinden sigorta kapsamına girmediği gerekçesiyle teminat kapsamında ödeme yapılmadığı, dolayısıyla davacının taşıyana doğrudan dava açtığı belirlenmiştir.
Taşıma konusu emtianın Aliağa dan Malezya nın Port Klang limanına taşınması için davalı ... Loj. AŞ ile anlaşma yaptığı, akdi taşıyan olan davalının 19.04.2022 tarihinde ... numara ile ihracat navlunu yükleme ve terminal hizmetleri konulu 34.076,72 TL lik (2.330 USD) fatura düzenlediği, TTK m. 921 uyarınca taşımayı üzerine aldığı, taşıma işleri komisyoncusunun taşıyan sıfatına haiz olduğu belirlenmiştir.
Yine dava dışı olan ... nin de dosyada bulunan ... numaralı konşimento ile fiili taşımayı yaptığı, taşımanın Aliağa’dan Malezya nın Port Klang limanına 19.04.2022 tarihli konşimento ile yapıldığı ve taşımaya konu konteynerin fiili taşıyan tarafından tedarik edilerek akdi taşıyana oradan da yükleten / taşıtan davacıya teslim edildiği, davacı tarafından konteynerin kullanıldığı belirlenmiştir.
Taşıma konusu emtianın CIF teslim şekliyle dava dışı ... Manufacturing Sdn. Bhd. Ticaret ünvanlı şirkete mal mukabili olarak satıldığı, yükte meydana gelen hasarın geminin bordasını geçtikten sonra alıcının uhdesine geçtiği, ancak Yargıtay içtihatlarında özellikle sigorta şirketinin yapmış olduğu ödemelerde rücu davalarında kabul edildiği üzere satıcının bu satıştan doğan riskinin devam ettiği, satış bedelini tahsil edemediği hallerde aktif husumetin bulunduğu kabul edilmekle, somut olayda da SMMM bilirkişisi vasıtasıyla yapılan incelemede de davacının ... Manufacturing Sdn. Bhd. Şirketine bu satıştaki zarar nedeniyle yansıtma faturasıyla 16.583 USD yi 17.06.2022 tarihinde 286.686,90 TL olarak kaydettiği ve dolayısıyla davacının bu miktar zararının bulunduğu, aktif taraf sıfatının da mevcut olduğu belirlenmiştir.
Yükte meydana gelen zararın gerek ekspertiz, gerekse bilirkişi raporunda sovtaj değerinin bulunmadığı, zarar miktarının 14.880 USD olduğu belirtilmiş ise de; davacının dava dışı ... Manufacturing Sdn. Bhd. Şirketine 17.06.2022 tarihinde yapmış olduğu ödemede 16.583 USD bedelli yansıtma faturası düzenlediği ve zararın bu miktar olduğu tespit edilmiştir.
Söz konusu emtianın ekspertiz raporunda da belirlendiği üzere iade edilmediği ve imha edildiği de tespit edilmiştir.
TTK m. 1178 e göre akdi taşıyan davalı ... Loj. A.Ş.’nin ve dava dışı ... SA nın fiili taşıyan olarak sorumlu bulunduğu, TTK m. 1184 ve 1185 hükümleri değerlendirildiğinde eşyada görülen ziya ve hasarın en geç gönderilene teslim sırasında taşıyana bildirilmesi gerekirken bu durum açıkça belli değilse teslimden itibaren 3 gün içinde bildirilmesi gerektiği, dava da TTK m. 1185 anlamında usulüne uygun bir hasar ihbarının yapıldığı, davacının 28.05.2022 tarihinde konteynerdeki delik nedeniyle alıcıya ıslak teslim edildiğine ilişkin ihbarı 31.05.2022 tarihinde yaptığı ve süresinde hasar ihbarının yapılmış olduğu belirlenmiştir. Ayrıca dosyadaki mevcut bilirkişi incelemelerinden de ve konteynerlerdeki çekilen fotoğrafların incelenmesiyle hasarın konteynerin üst kısmındaki çatlaktan, yamadan içeri giren sulardan dolayı zararın oluştuğu, konteynerin daha önceden üst bölgeden tamirat geçirdiği, bu tamiratın yeterli olmaması nedeniyle zararın oluştuğu ve taşıyan lehine TTK m. 1185/4 fıkradaki sorumsuzluk karinesinin doğmadığı, TTK m. 1185/4f nın aksinin ispat edildiği, taşıyanın yedindeyken hasar ve zararın meydana geldiği, tespit edilmiştir.
Olaya konu olan yük zararı taşımada kullanılan konteynerin denize elverişsizliğinden kaynaklanmaktadır. Şayet konteyner taşıyan tarafından tedarik edilmiş ise bu taşıma kabı aynı zamanda geminin alonju sayılır. Konteynerdeki elverişsizlik bu halde geminin denize elverişsiz olmasına neden olacaktır. Dolayısıyla taşıyan ortaya çıkan zarardan TTK m. 1141 (taşıyanın geminin elverişsizliğinden doğan sorumluluğu) uyarınca sorumlu olacaktır. Buna göre taşımaya ... numaralı konteynerin taşıyan ...’nin sorumluluğunda taşındığı, konteyneri temin edenin bu fiili taşıyan olduğu ve gemiye yüklenen konteynerdeki delikten su girmesi sonucu yükteki hasarın oluştuğu belirlenmiş olduğundan geminin alonju niteliğindeki konteynerdeki bu delik nedeniyle 6102 sayılı TTK m.1141’e göre taşıyıcı sorumlu olacaktır. Konteynerdeki elverişsizlik bu halde geminin denize elverişsiz olmasına neden olacaktır. Dolayısıyla taşıyan ortaya çıkan zarardan (6102 sayılı TTK m. 1141) (taşıyanın geminin elverişsizliğinden doğan sorumluluğu) uyarınca sorumlu olacaktır.
Olaya konu olan yük zararının taşıyan açısından sorumluluğunun belirlenmesinde bugüne kadar uygulanan sorumluluk kuralları dikkate alındığında gerek eski Alman Hukukunda ve mahkememiz uygulamasında; taşımada kullanılan konteynerin denize elverişsizliğinden kaynaklandığı kabul edilerek şayet konteyner taşıyan tarafından tedarik edilmiş ise bu taşıma kabı aynı zamanda geminin alonju sayılmıştır. Konteynerdeki elverişsizlik bu halde geminin denize elverişsiz olmasına neden olduğu kabul edilerek taşıyanın ortaya çıkan zarardan TTK m. 1141 (taşıyanın geminin elverişsizliğinden doğan sorumluluğu) uyarınca sorumlu olduğu ve sorumluluğunun sınırsız olduğu kabul edilecektir. Ancak bu sorumluluğunun değişen doktrin ve Uluslararası sözleşmede ki sorumluluk sınırlamaları ve uygulaması (Rotterdam Kuralları m. 14’e göre bu davranışlar artık konteynerin yüke elverişli hâle getirilmesi borcu kapsamında değerlendirilmektedir) göz önüne alındığında konteynırın taşıyan tarafından tedarik edilmesi halinde taşıyanın sorumluluğu taşıyanın navlun sözleşmesinin ifasına yardımcı olmak amacıyla konteyner tedarik etmeyi taahhüt etmesi navlun sözleşmesinden doğan yan edim yükümlülüğü kabul edilmektedir. Bu halde taşıyan konteynır tedarik ederek tek bir sözleşme niteliği taşıyan ve karma sözleşme olmayan navlun sözleşmesinde taşıma ediminin yanında yan edim olarak sağlam, taşımaya ve yüke elverişli bir konteynır tedarik etmeyi yükümlenmektedir. Bu edim yan edim yükümlülüğü olmakla edimin yerine getirilmemesi halinde sorumluluğu doğmakta olup bu sorumluluk navlun sözleşmesinden ortaya çıkmakta ve sözleşmenin ihlalinden doğan (taşıyan yüke elverişli konteyner tedarik etme borcunun ihlâlinden (kötü ifa) ötürü yükle ilgililere karşı sorumlu olacaktır). TBK m. 112 ve devamına göre borcun ifa edilmemesinden dolayı sorumluluğu bulunacaktır. Taşıyanın hâkimiyet alanında bulunduğu dönemde konteynerin elverişsizliği sebebiyle ortaya çıkan eşya zararları (zıya ve hasar) için ise yüke özen borcunun ihlâlinden doğan sorumluluk kuralları (TTK m. 1178 vd.) uygulanacaktır. Yükümlülüğün ihlâl edilmesi halinde taşıyanın hâkimiyet alanı içerisinde eşya zıya veya hasara uğrarsa, yüke özen borcunun ihlâlinden doğan sorumluluk hükümleri uygulanmalıdır ([e]TTK m. 1061 vd., TTK m. 1178 vd). Konteynırda ki zıya veya hasarın taşıyanın hâkimiyet alanı dışında gerçekleşmesi hâlinde ise, navlun sözleşmesinin ihlâlinden ötürü taşıyan sorumluluk sınırlamasına tâbi olmadan ortaya çıkan bütün zararlardan sorumlu olması söz konusu olacaktır (BK m. 112 vd.).
Taşımayı FCL kaydıyla yapmakla konteynerin su geçirmezliği için gerekli denetimlerin taşıyan tarafından zorunlu denetim yükümlülüğünü yerine getirmediği gibi bundan kurtuluş için gerekli ispat vasıtalarını da ortaya koymamıştır. Konteynerdeki deliğin derhal anlaşılabilecek ve gözle görülebilecek nitelikte olmadığı da belirlenmiştir. 6102 sayılı TTK m.1141’e göre gerek taşıyanın geminin başlangıçtaki elverişsizliğinden sorumluluğu sınırsız olduğundan ya da konteynırın taşıyan tarafından temin edilmesiyle hâkimiyet alanı içinde veya dışında olmakla birlikte meydana gelen zarardan sorumludur. Meydana gelen zarar taşıma sırasında oluşmuş olup bu zarardan dolayı taşıyanın sorumluluğu gerek TTK m. 1186’da ki yer alan sınırlamalar ve gerekse BK m.112 gereğince TTK da ki sınırlamalara tabi olmasa da bu sınırlar içeresinde kaldığından TTK m. 1186’ya göre bilirkişi raporunda da taşıyanın sorumluluk miktarı karar tarihi itibari ile meydana gelen zararın TTK m. 1186 a göre hüküm tarihine en yakın tarihteki değeri “koli” başına (666,67 ÖÇH x 248 x 1,32791 =) 219.548,88 USD olduğu ve yine “kilogram” başına (2 ÖÇH x 818,4 kg x 1.32791 =) 2.173,52 USD olduğu ve meydana gelen zarar miktarının ekspertiz ve bilirkişi raporunda belirlendiği üzere bu sınırların altında kaldığından bu zarara hükmedilmesi gerektiği belirlenmiştir. Hüküm tarihi itibari ile bu tutar 16.583 USD olduğu ve sorumluluk sınırı altında ve sorumluluk sınırları içerisinde kaldığı belirlenmiş olduğundan taşıyanın bu zarardan sorumlu olduğu belirlenmiştir.
HÜKÜM:
Yukarda Açıklanan Sebeplerle;
Davacının davasının KABULÜ ile,
Davacı ... Gıda Dış Ticaret A.Ş.’nin davalı ... Lojistik AŞ. aleyhine Alaşehir İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosya ile yapmış olduğu takibe itirazın iptali ile takibin 16.583 USD üzerinden takip tarihinden itibaren 3095 sayılı Yasanın 4/a maddesi gereğince devlet bankalarınca USD cinsi üzerinden açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı uygulanarak fiili ödeme günündeki döviz satış kuru üzerinden -.TL karşılığının davalıdan tahsiline,
Alacak likit olup itiraz haksız olmakla 16.583 USD takip tarihi itibariyle karşılığı olan 311.644,32 TL’nin %20 olan 62.328,86 TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
Ödemelerin ve diğer giderlerin icra müdürlüğünce nazara alınmasına
Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 23.048,77 TL harçtan dava açılışında alınan 4.134,39 TL peşin harç ve icra dosyasına yatan 1.560,69 TL peşin harcın mahsubu ile eksik alınan 17.353,69 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
Davacı tarafından yargılama gideri olarak yapılan başvuru harcı 179,90 TL ve peşin harç 4.134,39 TL ile yazışma - tebligat - gideri 469,50 TL ve bilirkişi ücreti 9.500 TL olmak üzere toplam 14.283,79 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
Davacı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden kabul edilen miktar üzerinden AAÜT'nin 13/1. maddesine göre belirlenen 52.612,15 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile vekili yararına davacıya verilmesine,
Dava şartı arabuluculuk ücreti olan ve 6325 sy Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-13 maddesi uyarınca tarafların anlaşamamaları nedeniyle Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 3.120,00 TL'nin davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
HMK m. 333 gereği gider avansından artanın karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı ve gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süresi içerisinde İstinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 06/06/2024
Katip...
e-imzalı
Hakim...
e-imzalı