İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/720 Esas 2024/620 Karar

T.C.
İZMİR
5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2023/720
KARAR NO: 2024/620
DAVA: Tazminat (Rücuen Tazminat)
DAVA TARİHİ: 15.09.2023
KARAR TARİHİ: 10.09.2024
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı ... Container Lines Limited'e izafeten ... Ünimar Lojistik A.Ş. vekili 15.09.2023 harç tarihli dava dilekçesiyle; müvekkili taşıma organizasyonu, forwarderlik ve acentelik yapan bir şirket olduğunu, dava dışı ... Dış Ticaret ve Mümessillik Ltd. Şti'ye ait bir yükün, İzmir Aliağa Limanından Antwerp aktarmalı Nottuln, Almanya'ya deniz yolu ile taşınması esnasında aktarma limanı olan Antwerp'te hasara uğradığı iddiasıyla, müvekkili aleyhine İstanbul ... Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas numaralı dava açıldığını, bu davaya ilişkin dava dilekçesi müvekkil şirkete ...05.2023 tarihinde tebliğ edildiğini, 1 numaralı davalı ... Line ...’nın taşımada fiili taşıyan olduğunu, 2 numaralı davalı ... Shipping Lines Denizcilik A.Ş’de navlun faturası uyarınca akdi taşıyan olduğunu, rücu hakkının doğup doğmayacağı ve doğması halinde de ne kadar bir bedelle doğacağının tamamen İstanbul ... Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas numarasında verilecek karara bağlı olduğunu, İstanbul ... Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas dosyasının kararının bekletici mesele yapılmasını talep ettiklerini, bu nedenle davayı belirsiz alacak davası olarak açtıklarını, davalı ... Shipping Lines Denizcilik A.Ş.’nin müvekkiline karşı akdi taşıyan olduğu navlun faturası ile ve ... Line ...' nin acentesi olduğu, konişmenta da yer aldığını, ... Line ... nin fiili taşıyan olduğu da konişmento da yer aldığını belirterek İstanbul ... Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas numaralı dosyasında verilecek kararın bekletici mesele yapılmasını ve kararının aleyhe kesinleşmesi halinde doğacak miktarın dava tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile birlikte davalılardan rücuen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalılar (1) ... Line ... izafeten ... Shipping Lines Denizcilik A.Ş. ve (2) ... Shipping Lines Denizcilik A.Ş. vekili 24.10.2023 tarihli cevap dilekçesiyle; dava dışı ... Dış Ticaret ve Mümessillik Ltd. Şti.’nin 10.05.2020- 10.05.2021 döneminde deniz, kara, hava yolu ve deniz yolu ile taşıtacağı emtiaları ... sayılı Emtia Abonman Sigorta Poliçesi ile sigorta teminatı altına alındığını, dava dışı ..., Almanya'da yerleşik ... Deutschland ... isimli grup firmasına HERON HUNTER isimli gemiyle 11.11.2020 tarih ... - ... - ... sayılı Aliağa/Antwerp konşimentosu tahtında yüklenen 6 adet konteyner içerisinde 182 palet muhtelif seramik emtiası ihracatı gerçekleştirildiğini, bu taşımaya ilişkin 26.11.2020 tarih, ... saylı Emtia Abonman Kati Poliçesi düzenlendiğini, Emtiaların Aliağa Limanından Antwerp Limanına taşınması ... Conteiner Lines Limited sorumluluğunda gerçekleşen ve navlun faturası da Davacı acentesi ... Ünimar Lojistik A.Ş. tarafından düzenlendiği ve tahsis edildiği, taşıma konusu konteynerlerin tahliye limanı olan Antwerp Limanı'nda tahliye işlemleri sırasında 32 palet seramik eşyası bulunan ... numaralı konteynerin hasarlı olduğu gözlemlendiğini ve ihtilaf konusu olay meydana geldiğini, hasarlanan konteynerlere ilişkin tespitlerin Antwerp Limanı'nda yapılmasının güç olması nedeni ile ilgili konteyner içerisindeki emtialar ... numaralı konteynere aktarıldığını ve davacı tarafından temin edilen "..." isimli gemi ile Türkiye'ye getirildiğini, dosyaya ilişkin arabuluculuk başvurusu 25.07.2023 tarihinde yapıldığını, usulü yönden; dava dışı ... tarafından gerçekleştirilen ödemenin hatır ödemesi olduğunu, hatır ödemesinin rücu edilmesi hukuka ve kanunlara aykırı olduğunu, dava dışı ...'nın ... isimli gemide taşınan mermer cinsi emtiayı Emtia Abonman Kati Poliçesi ile sigorta başlangıç tarihinin 26.11.2020 olduğunu, hasar tarihinin 22.11.2020 olduğunu, bu emtia Abonman Kati Poliçesi hasardan sonra yapıldığını, ilgili poliçe kapsamında teminat altına alınan emtia olup Gümrük Beyannamesinde ifade edildiği üzere yük duvar seramiği olduğunu, sigorta ile teminat altına alınan emtia mermer olduğu kabul edildiğinde ve duvar seramiğinin bileşiğinde çamur ve kimyasal kullanma suretiyle yüksek ısıda preslenerek ortaya çıktığını, sigorta kapsamında teminat alınan emtianın taşınması söz konusu olmadığını, gerek hasar sonrası sigortalanması gerek sigorta kapsamı dışında kalmasından ötürü yapılan ödeme her koşulda hatır ödemesi olduğunu, İstanbul ... ATM tahtında görülen ... esaslı dosyada dava dışı ... A.Ş.’nin davayı süresi içerisinde açmadığını, bu nedenle bekletici mesele yapılması talep edilen bu dosyanın da konusuz kalacağını, dava dışı ... tarafından hasara ilişkin yapılan ödemenin rücu talebi ile İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğü ... Esas numaralı dosyasıyla 22.09.2021 tarihinde icra takibi yapıldığını, takipte ödeme emrinin borçlu/ davacıya 11.10.2021 tarihinde tebliğ edildiği, bu icra takibine davacı tarafça 18.10.2021 tarihinde icra takibine itiraz edip icra takibi durduğu, dava dışı ... tarafından arabuluculuk başvurusu 13.12.2022 tarihinde yapıldığını, itirazın iptali açmak için kanun maddesi uyarınca uyması gereken 1 yıllık süreye uymadığını, davacı tarafından bu dava süresi içerisinde açılmadığından usulden reddinin gerektiğini, yetki yönünden davaya konu taşımaya sebebi ... Line ... tarafından düzenlenen ... numaralı konşimentoda yer aldığı üzere konşimentonun genel hükümler kısmında m. 27 kloz ile Uygulanacak Hukukun İngiliz Hukuku, Yetkili Mahkemenin İngiliz Mahkemeleri olduğunun belirtildiğini, MÖHUK madde 47 yer aldığı üzere Konişmentonun arka yüzündeki Genel Hükümler kısmında ‘’İngiliz Hukuku ve İngiliz Mahkemeleri’’ yetkili kılındığını, huzurdaki dava bakımından Türk Mahkemelerinin yetkisiz olduğu anlaşıldığından, davanın usulden reddinin gerektiğini, TTK m. 105 gereğince acenteye doğrudan pasif husumet yöneltilemeyeceğini, bu nedenle HMK m. 114/1-d ve 115/2 gereğince davanın usulden reddinin gerektiğini, pasif husumet yokluğu nedeniyle de davanın reddinin gerektiğini, dava konusu hasar iddiasına ilişkin usule uygun bir hasar ihbarı yapılmadığını, esasa dair yükteki hasarın kimin sorumluluğunda meydana geldiği ispat edilemediğini, dosyaya sunulan eksper raporu tek taraflı olarak hukuka aykırı olarak düzenlendiğini ve geçerliliği söz konusu olmadığını, ... numaralı konişmento kapsamında yapılan incelemede hasara ilişkin vuku bulduktan 6 ay sonra yapılan ve dosyaya sunulan ekspertiz raporunun sübjektif ve raporu istem talebi olan tarafın haklarını korumaya yönelik düzenlendiğini, ... numaralı konşimentonun m. 7 sorumluluk sınırlandırıldığını belirterek davanın öncelikle yetkisizlik, zamanaşımı, pasif husumet ehliyeti yokluğundan ve davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Dava; forwarderin fiili taşıyana karşı açmış olduğu rücuen tazminat davasıdır.
Tarafların delilleri toplanmış ve değerlendirilmiştir.
İstanbul ... Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas numaralı dosyası, İstanbul Anadolu .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası, konşimento, fatura, ihtar ve ihbarlar, hasar tespitine ilişkin survey raporları incelenmiş ve değerlendirilmiştir.
İstanbul ... Asliye Ticaret Mahkemesi ... E sayılı dosyası incelendiğinde; davacı ... A.Ş.’nin davalı ... Container Lines Ltd’ye İzafeten ... Unimar Loj. A.Ş.’ye karşı 08.03.2023 tarihinde açtığı önce İstanbul Anadolu .... ATM’nde görülen, görevsizlikle İstanbul ... ATM’ne gönderilen davada; müvekkili sigorta şirketinin sigortalısı dava dışı ... Ltd. Şti.’nin 10.05.2020-2021 döneminde taşınacak emtialarının ... sayılı emtia abonman sigorta poliçesiyle teminat altına alındığını, sigortalının Almanya’da yerleşik ... ... isimli firmaya mal mukabili sattığı seramik emtiasından oluşan 6 adet konteyner içerisinde 182 palet malın Heron Hunter isimli gemiye 11.11.2020 tarih ... - ... - ... sayılı Aliağa/Antwerp konşimentosu tahtında yüklendiğini, taşımayı davalının yüklendiğini ve navlun faturası düzenlediğini, 01.12.2020 tarihinde Antwerp Limanında gemiden tahliye sırasında 32 palet 1280 koli seramik eşyasının hasarlandığının tespit edildiğini, yüklerin geri getirme masraflarının sigortalıya ait olmak üzere Türkiye’ye getirilmesine karar verildiğini, ... nolu konteynere yüklenerek Synergy Gusan isimli gemiyle Türkiye’ye getirildiğini ve eksper incelemesi yapılmasıyla KDV hariç 11.500 TL sovtaj bedeli tespit edilerek 6.098,03 Euro’nun sigortalıya ödendiğini, TTK m. 1472 gereğince haklara halef olunduğundan İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasıyla takibe geçildiğini belirterek dava açtığını, davalı davalı ... Conteyner Lines Ltd’ye İzafeten ... Unimar Loj. A.Ş. vekilinin 14.06.2023 tarihli cevap dilekçesiyle; Singapur Mahkemelerinin yetkili olduğunu belirterek yetki itirazında bulunduğunu, aynı zamanda zararın 22.11.2020 tarihinde tespit edilerek icra takibinin 22.09.2021 tarihinde başladığını, süresinde davanın açılmadığını, mallarda hasar bulunmadığını, sadece yükteki kılcal çatlak ihtimali nedeniyle ödeme yapıldığından ex-gratia ödeme olduğunu belirterek davanın reddini talep ettiği, mahkeme tarafından yapılan 13.07.203 tarihli ön inceleme duruşmasında davalının yetki itirazının reddine, yine emtianın teslim tarihiyle icra takip tarihi itibariyle yapılan hak düşürücü itirazının reddine karar verilerek tahkikat aşamasına geçildiği ve celse arasında bilirkişi incelemesi yapılmasına dair ara karar verildiği, 28.11.2023 tarihine bırakıldığı, bu tarihte yapılan celsede dosyanın bilirkişiye tevdiine karar verildiği, duruşmanın bırakıldığı, 12.03.2024 tarihinde ise davacı tarafın, davadan feragati nedeniyle davanın reddine karar verildiği belirlenmiştir.
Davalıların uluslararası yetki itirazının incelenmesinde dosyaya sunulan yetkili mahkemenin m. 27’ye göre ... numaralı konşimentonun arka sayfasında tercüme olduğu belirtilen şartlara göre milletlerarası yetki kaydını içeren konşimento kuralının genel işlem şartı niteliğinde bulunduğu açıktır. Buradaki genel işlem şartı, ticari nitelikte olsa da, 6098 s. Türk Borçlar Kanunu m. 20-25’te yer alan denetime tabidir. Söz konusu denetim gerek tüketici gerekse de ticari nitelikteki genel işlem şartlarına uygulanmaktadır. Ayrıca söz konusu hükümler, tarafların iradelerinden bağımsız olarak emredici nitelikte kurallar barındırmakta ve bu sebeple kamu düzenine ilişkindir. Dolayısıyla Türk Borçlar Kanunu’nun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun m. 2 uyarınca, hukuki işlemin tarihine bakılmadan, TBK m. 20-25’de yer alan kurallar geçmişe yönelik olarak da uygulanabilecektir. Öte yandan somut olayda yabancılık unsurunun bulunması da, kamu düzeni ile ilgili bulunan söz konusu hükümlerin uygulanmasını engellememektedir. Çünkü bu konuda “Türk hukukunu doğrudan uygulanan kuralları” başlıklı MÖHUK m. 6 uygulama alanı bulur: “Yetkili yabancı hukukun uygulandığı durumlarda, düzenleme amacı ve uygulama alanı bakımından Türk hukukunun doğrudan uygulanan kurallarının kapsamına giren hallerde o kural uygulanır”. Öğretiye göre, iç hukukta sözleşmeler için getirilmiş olan ve kamu yararı açısından önemli olan hükümler (örn. kira hukukuna ilişkin emredici hükümler, hâkimin fahiş cezai şartı indirmesi gibi), Türkiye’de yabancı bir hukuka tabi olan sözleşmelere de doğrudan uygulanır (Bkz. Aysel Çelikel / Bahadır Erdem: Milletlerarası Özel Hukuk, 11. Bası, 2012, s. 155). Genel işlem şartlarına ilişkin hükümlerin bu kapsamda değerlendirileceği açıktır. Dolayısıyla yabancılık unsurlu olaylarda dahi, mahkemenin TBK’ da yer alan genel işlem şartlarına ilişkin denetim kurallarını uygulaması gerekmektedir.
Olayda konşimentoda yer alan yetki kaydının müzakere edildiği kabul edilse dahi, TBK m. 25’e göre söz konusu genel işlem şartı içerik denetimine tabidir. Bu maddeye göre, “Genel işlem koşullarına, dürüstlük kuralına aykırı olarak, karşı tarafın aleyhine veya onun durumunu ağırlaştıracak nitelikte hükümler konulamaz”. Somut olaydaki yetki kaydının geçerli olduğu kabul edildiğinde, söz konusu konşimento tahtında ortaya çıkan her türlü uyuşmazlıkta davacının yükle ilgilinin Londra mahkemelerine başvurması gerekecektir. Bu halde TBK m. 25 çerçevesinde söz konusu yetki kaydının geçersiz sayılmasına sebep olmaktadır. Dürüstlük kuralına göre, söz konusu yetki şartının geçerli olması Türkiye’de bulunan ihracatçı firmalar açısından açık bir dengesizlik yaratmaktadır.
Türk içtihat hukukunda TBK m. 25’te yer alan içerik denetimi konşimentolarda yer alan uluslararası yetki ve tahkim kayıtları için uygulanmıştır. Bu hususta verilen yerel mahkeme kararlarının Yargıtay 11’inci Hukuk Dairesi tarafından da onaylandığı görülmektedir. (Örneğin: İzmir 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin 1-) 2012/147 Esas, 2-) 2012/148 Esas, 3-) 2012/201 Esas, 4-) 2012/205 Esas, 5-) 2012/230, Esas 6-) 2012/236 Esas, 7-) 2012/247 Esas, 8-) 2012/249 Esas, 9-) 2012/312 Esas, 10-) 2012/313 Esas, 11-) 2012/317 Esas, 12-) 2012/319 Esas, 13-) 2012/342 Esas, 14-) 2013/10 Esas, 15-) 2013/12 Esas, 16-) 2013/18 Esas, 17-) 2013/37 Esas, 18-) 2013/49 Esas, 19-) 2013/51 Esas, 20-) 2013/52 Esas, 21-) 2013/54 Esas, 22-) 2013/55 Esas, 23-) 2013/74 Esas, 24-) 2014/16 Esas, 25-) 2014/22 Esas, 26-) 2014/42 Esas, 27-) 2014/56 Esas, 28-) 2014/73 Esas, İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin – 1-) 2014/428 Esas, 2-) 2014/443 Esas, 3-) 2014/483 Esas, 4-) 2014/1370 Esas, 5-) 2015/22 Esas, 6-) 2015/23 Esas, 7-) 2015/206 Esas, 8-) 2015/469 Esas, 9-) 2015/503 Esas, 10-) 2015/667 Esas, 11-) 2015/1200 Esas, 12-) 2015/1210 Esas, 13-) 2015/1211 Esas, 14-) 2015/1444 Esas, 15-) 2016/898 Esas, 16-) 2016/1009 Esas, 17-) 2016/1454 Esas, 18-) 2018/144 Esas, 19-) 2018/386 Esas) Dolayısıyla, Yargıtay İhtisas Dairesi tarafından da, konşimentolardaki yetki tahkim kayıtları açısından TBK m. 25’te yer alan içerik denetimi hâli hazırda kabul gören ve uygulanan bir yoldur. Söz konusu uygulama da, temelde, somut olaydaki yükle ilgilinin hak arama özgürlüğü üzerinde yetki ve tahkim kaydının ekonomik bir sınırlama yapıp yapmadığı ölçütüne dayanmaktadır. Bu tür bir etkinin olmadığı durumlarda yetki ve tahkim kaydı geçerli görülürken, hak arama özgürlüğünün fiilen sınırlanmış olacağı durumlarda genel işlem koşulu niteliğindeki bu kayıtlar bağlayıcı nitelikte sayılmamaktadır.
Ayrıca, Konişmentoda yer alan yetki kaydı incelendiğinde “(2) Bu Konşimento kapsamındaki sevkiyatın Amerika Birleşik Devletleri'ne (bölgeleri, toprakları ve Mülkleri dahil) veya Amerika Birleşik Devletleri'nden olması durumunda, bu Konşimento kapsamında ortaya çıkan tüm talepler yalnızca New York Güney Bölgesi için Amerika Birleşik Devletleri Bölge Mahkemesinde veya bu mahkemenin konuya bakmaya yetkili olmaması durumunda New York Eyaletinde bulunan herhangi bir yetkili eyalet veya şehir mahkemesinde ileri sürülmeli ve görülmelidir. Burada aksi belirtilmedikçe, buradan doğan alacaklara ilişkin ihtilaflarda 1936 Deniz Yoluyla Mal Taşıma Kanunu da dahil olmak üzere Amerika Birleşik Devletleri yasaları geçerli olacaktır. ABD Deniz Yoluyla Mal Taşıma Kanunu'nun geçerli olduğu durumlarda, Malların yükleme limanında gemiye yüklenmesinden önce ve boşaltma limanında gemiden boşaltılmasını takiben taşınması sırasında ve Malların Taşıyanın zilyetliğinde, gözetiminde veya kontrolünde olduğu süre boyunca söz konusu Kanunda belirtilen hükümler geçerli olacaktır.
(3) İşbu Hukuk ve Yargı Yetkisi Maddesi sadece Taşıyanın yararına olup, Taşıyanın hukuki prosedüre başlamasından önce veya sonra tamamen veya kısmen tek taraflı olarak feragat edilebilir. Taşıyan, kendi tercihine bağlı olarak, Tacire karşı yukarıda kararlaştırılan yargı alanında veya Teslim Alma Yeri, Yükleme Limanı, Tahliye Limanı, Teslim Yeri veya taşıma ile ilgili başka herhangi bir yerdeki ya da Taciri bir iş yeri veya aktiflerinin bulunduğu yerdeki herhangi bir yetkili mahkemede dava açma hakkına sahip olacaktır.” bu kaydın her iki taraf için belirli bir mahkemeyi yetkili kılmadığı, taraflardan birinin menfaatlerinin üstün tutulduğu taşıyanın yetkili mahkemeyi belirleme hakkını sağladığı, taşıtana ya da yük ilgilisine bu hakkın verilmediği, karşılıklı dengenin bulunmadığı bir mahkeme seçimi yapıldığı görülmektedir. Uluslararası Usul Hukuku açısından bu tür yetki kayıtları “Asimetrik Yetki Kaydı” olarak anılmaktadır. Bu tür kayıtların mahkemenin belirli olmaması sebebiyle geçerli olarak kabul edilmemektedir. Ayrıca bu durum, genel işlem şartı denetimi dışında ortaya çıkmaktadır. Mahkemeye sunulan asimetrik yetki kaydının geçersizliği için genel işlem şartı denetimine başvurmaya dahi gerek yoktur.
Sonuç olarak, MÖHUK m. 6 gereğince uygulama alanı bulan genel işlem koşullarına ait hükümler gereğince 6098 sayılı TBK m. 25 uyarınca başvurulacak içerik denetimde bu tür yetki kayıtlarının evleviyetle dürüstlük kuralına da aykırı olacağı açıktır. Dolayısıyla gerek genel usul hukuku ilkeleri gerekse de BK m. 25 özelinde söz konusu mahkeme kaydının geçerli bir uluslararası yetki sözleşmesi olarak değerlendirilmesi de mümkün değildir. Yetki itirazına dayanak yapılan konşimento kaydının geçerli olmadığından bu yöndeki yetki ilk itirazının da reddine karar verilmiştir.
Davalıların hak düşürücü süre itirazı incelendiğinde; TTK m. 1188 “(1) Eşyanın zıyaı veya hasarı ile geç tesliminden dolayı taşıyana karşı her türlü tazminat istem hakkı, bir yıl içinde yargı yoluna başvurulmadığı takdirde düşer.
(2) Bu süre taşıyanın eşyayı veya bir kısmını teslim ettiği veya eşya hiç teslim edilmemişse, onun teslim edilmesinin gerektiği tarihten itibaren işlemeye başlar.
(3) Sorumlu tutulan kişinin rücu davası, birinci fıkrada öngörülen hak düşürücü sürenin sona ermesinden sonra da açılabilir. Ancak, rücu davası açma hakkı, bu hakka sahip olan kişinin, istenen tazminat bedelini ödediği veya aleyhine açılan tazminat davasında dava dilekçesini tebellüğ ettiği tarihten itibaren doksan gün içinde kullanılmadıkça düşer.” hükmüne göre davacının dava açmak için TTK m. 1188/1f’ye göre teslim tarihinden itibaren 1 yıl içerisinde ya da TTK m. 1188/3f’de yer aldığı üzere tazminat bedelini ödemesi veya dava dilekçesinin tebliğ tarihinden itibaren 90 gün içinde sorumlu tutulan kişi hakkında dava açması gerekmektedir.
Davalı taraf itirazında HMK m. 114/1-h ve 115/2 fıkralarının gerçekleşmediği, zira TTK m. 1188/3f’de yer alan 1 yıllık süre içerisinde (hak düşürücü süre) dava açılmadığını belirterek itiraz etmiştir. TTK m. 1188/3f’deki süre davacının ancak tazminat bedelini ödemesi veya aleyhine açılan tazminat davasında dava dilekçesini tebellüğ ettiği tarihten itibaren 90 gün içinde kullanması gerektedir. Somut olayda davacı İstanbul ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasında dava açan ... A.Ş.’nin dava dilekçesini kendine tebliğ tarihi olan ...05.2023 tarihinden sonra yasadaki 90 günlük süre içerisinde derdest davayı açması gerektiği belirlenmektedir. Davacı taraf bu süre içerisinde 25.07.2023 tarihinde arabuluculuk başvurusu yapmış ve bu arabuluculuk görüşmesi 12.09.2023 tarihinde ise arabuluculuk görüşmesi sona ermiştir. Dolayısıyla 90 günlük hak düşürücü süre arabuluculuk görüşmeleri süresince 6325 sayılı Kanun m.18/A-15 gereğince "(15) Arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez" hükmüne istinaden hak düşürücü sürenin kesildiği ve bu sürenin 50 gün olup, ...05.2023 tarihinden itibaren 90 günlük hak düşürücü sürenin sona erdiği tarih olan ...08.2023 tarihine 50 günlük arabuluculuk süresinin eklenmesiyle 06.10.2023 tarihinde hak düşürücü sürenin sona erdiği, davanın da 15.09.2023 tarihinde açıldığı, böylece hak düşürücü süre dolmadan dava açıldığı belirlenmiştir.
Davalıların pasif husumet itirazı incelendiğinde ise; davalı vekilinin pasif husumet itirazının incelenmesi için ... numaralı seawaybil üzerinde yapılan incelemede fiili taşıyanın ... Line olduğu bu konşimento da yükleme acentesinin veya boşaltma acentesinin görülmediği, davalının her ne kadar pasif husumet itirazında bulunmuş ise de, ... Shipping Lines Denizcilik A.Ş.’nin ... Unimar Loj. A.Ş.’ye düzenlediği 11.11.2020 tarihli 5.280 USD navlun bedelli faturada taşıma konusu olan yüklerin acente sıfatıyla düzenlenen faturaya ilişkin olmadığı, ... Shipping’in bu taşımada akdi taşıyan olan ve davacı olarak yer alan ... Container Lines Ltd’in acentesi olan ... Unimar Loj. A.Ş.’nin düzenlediği 11.11.2020 tarihli ... - ... - ... sayılı Aliağa/Antwerp konşimentosuna istinaden akdi taşıyan olarak taşımayı üzerine aldığı, fakat taşımayı kendisi yapmayarak ara taşıyan ... Shipping Lines Denizcilik A.Ş.’ye taşıttığı, ... Shipping Lines Denizcilik A.Ş.’nin de bu taşımayı fiili olarak yerine getiren ... Lines şirketine yaptırdığı belirlenmiştir. Her ne kadar davalı taraf ... Shipping’in acente sıfatıyla hareket ettiğini belirtmiş ise de, dosyadaki mevcut delillerde acente sıfatıyla hareket etmediği, acente sıfatıyla fatura düzenlemediği, düzenlediği faturanın doğrudan taşıyan sıfatıyla TTK m. 926’ya göre taşımayı üzerin alan komisyoncu sıfatıyla düzenlediği belirtildiğinden bu yöndeki pasif husumet itirazının reddine karar vermek gerekmiştir.
Mahkememizce 30.11.2023 tarihli 6 nolu ara karar kapsamında bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verilmiş bilirkişi olarak seçilen İstif Uzmanı ..., inşaat mühendisi ..., kaptan ... ve teknik bilirkişi ...’den 27.03.2024 tarihli rapor alınmıştır. Bu raporda; bilirkişilerin yaptığı incelemede dava dışı İntervo adına ... AŞ tarafından düzenlenen 10.05.2020 – 10.05.2021 tarihleri arasını kapsayan sigorta poliçesi bulunduğu, bu poliçe kapsamında İzmir ... ATM’de ... AŞ’nin ... – 2023/120 K sayılı dosyasında davacı ... AŞ’nin davalılar ... Container Lines Ltd’in acentesi olan ... Unimar Loj. A.Ş.’ye karşı dava açtığı, yapılan yargılamada bu davanın feragat nedeniyle reddine karar verildiği, davacı ... Container Lines Ltd’in acentesi olan ... Unimar Loj. A.Ş.’nin dava dışı İntervo adına düzenlenen liman, güvenlik, tahliye ücreti vs. açıklamalarını içeren hizmet faturasının bulunduğu, bu faturaya istinaden davacı ile dava dışı İntervo arasında bu hizmetlerin yapılmasına ilişkin sözleşme imzalandığı, davacının yük ile ilgisine karşı bu hizmetleri ifa ile yüklendiği, aynı zamanda davacının dava dışı satıcı adına düzenlenen navlun faturası ve konşimento ile taşıma işleri komisyoncusu olduğu, TTK m. 921 ve 926’ya göre taşıyanın sorumluluk rejimine tabi olduğu, davacı tarafından 11.11.2023 tarihinde İntervo Ltd. Şti. adına düzenlenen konşimento ile seramik yükünü, Aliağa limanından Antwerp limanına taşınma işini taahhüt ettiği, böylece taşıyan sıfatına haiz olduğu, davacı tarafından dava dışı sigortalı satıcı adına düzenlenen 5.670 Euro Bedelli navlun faturası ile davacının satıcıya karşı taşıyan sıfatına haiz olduğu, bu nedenle aktif husumete haiz olduğu, dava dosyasında mübrez ... Line ... tarafından düzenlenen 11.11.2020 tarihli yükletenin davacı gönderilenin dava dışı ... And Ocean olan konşimento ile birlikte değerlendirildiğinde, TTK m. 917 hükümlerine göre taşıma işleri komisyoncusu olduğu, TTK m. 918/3f uyarınca kendi adına ancak dava dışı yük ilgisi hesabına taşımayı hesabına ... Line ...’a yaptırdığı, ... Line ...’ın fiili taşıyan sıfatına haiz olduğu, davalılardan ... Shipping Lines Denizcilik AŞ’nin ... Line ... tarafından düzenlenen konşimentoya istinaden navlun faturasının davacı ... Container Lines Ltd’e 12.11.2021 tarihinde düzenlediği, böylece ... Shipping Lines AŞ’nin ... Lines ...’ın acentesi sıfatı ile hareket ettiği, 1 nolu davalı ... Line ... izafeten ... Shipping Lines Denizcilik A.Ş.’nin pasif husumetinin bulunduğu, ancak 2 nolu davalı olan ... Shipping Lines Denizcilik A.Ş. ise pasif taraf sıfatının bulunmadığı, ... Shipping Lines Denizcilik A.Ş.’nin navlun faturasını tahsil ettiğini, faturada atıfta bulunulan ... Line tarafından gerçekleştirilen taşımaya ilişkin navlunu tahsil ettiği, bu fatura kapsamında navlunu iade bir komisyon bedeli aldığı ispat edilmedikçe, ... Shipping Lines’ın akdi taşıyan sıfatından bahsedilmeyeceğini, ancak bunun için SMMM bilirkişi incelemesi ile defter ve kayıtları incelenerek ... Shipping Lines’ın ... Line ...’ın acentesi sıfatı ile hareket edip etmediğinin tespit edilmesi gerektiği, hasarın önce ...ers limanında 01.12.2020 tarihinde ve sonra 01.03.2021 tarihinde Sökede bulunan satıcı adresinde yapılan ekspertiz incelemesinde olduğu tespit edildiği, hasarın taşımanın hangi aşamasında olduğu belirlenemediği emtianın gemiden 26.11.2020 tarihinde boşaltıldığı, kaptan senedinde ... nolu konteynerin ağır şekilde hasarlandığının tespit edildiği, konşimentoda temiz olarak kaptana teslim edilen yükün TTK m. 1238/2f uyarınca emtianın tahliye limanında 22.11.2020 tarihinde hasarlı olduğu kaptan tarafından kabul edildiği bu nedenle TTK m. 1178/3f uyarınca taşıyanın sorumluluğunu gerektirdiği, konteynerin dışarıdan aldığı darbe sonucunda hasarlandığı, konteyner içi istiften bir zararın bulunmadığı, istif hatasının tespit edilmediği, bu nedenle davacı ve 1 nolu davalının sorumluluğunun bulunduğu, dosyadaki eksper raporunda yer alan sovtaj tekliflerinin incelendiğinde, en yüksek sovtaj bedelini veren (11.500 TL karşılığı 1.220,30 Euro) ... Ltd. Şti.’ne verildiği ve hasar hesabından düşüldüğü, buna göre 7.004,16 Euro emtia değerinden 1.220,30 Euro sovtaj bedeli düşülmesi ile kalan zararın 5.783,86 Euro olup, %10 ilave bedel ile tazminat ödendiği, ancak TTK m. 1186/2f gereğince bu bedelin rücu edilemeyeceğini, sonuç olarak davacının zararının 5.783,86 Euro’dan sigortacının muafiyet tenzili olan %1 değeri 386.25 Euro’nun mahsubu ile 5.397,61 Euro olarak tespit edildiği, sorumluluk yönünden davacının İstanbul ... ATM’deki dosyada sorumlu bulunması halinde rücu hakkına sahip olduğu ve doğan zararın TTK m. 1186/2f anlamında değerlendirildiğinde; 32 palet x 666,67 ÖÇH = 21.333,34 ÖÇH (1 ÖÇH = 1.32435 USD ), yine 25.440 kg x 2 ÖÇH = 50.880 ÖÇH (1 ÖÇH= 1.32435 USD) olup, bu sınırdan ‭67.382,93 USD’nin daha yüksek olduğundan sorumluluk sınırlamasına tabi olmadığı belirtilmiştir. ‬‬
Raporun taraf vekillerine tebliğ edildiği ancak taraf vekillerinin beyanda bulunmadığı belirlenmiştir.
Ayrıca mahkememizce 23.05.2024 tarihli celsede; İstanbul ... ATM'nin ... Esas sayılı dosyasının sonucunun beklendiği, bu davada davacı ... AŞ davadan feragat etmesi nedeniyle davanın reddine karar verildiği (12.03.2024 tarih ve ... K sayılı karar ile karar verildiği) belirlenmiştir.
29.02.2024 tarihli celseye davacının duruşma gün ve saatini bildiği halde iştirak etmediği, davalının ... A.Ş vekilinin duruşmaya iştirak ettiği ve davayı takip etmediklerini beyan ettiğinden; dosyanın HMK m. 150/1 gereği işlemden kaldırılmasına karar verilmiştir.
Mevcut durum itibariyle davanın taraflarca takip edilmediği, HMK m. 150/5 gereğince dosyanın işlemden kaldırıldığı tarih olan 23.05.2024 tarihinden itibaren 3 aylık sürenin de dolduğu belirlenmekle davanın açılmamış sayılmasına karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:
Yukarıda Açıklanan Sebeplerle;
Mahkememize ait iş bu dava dosyası müracaata kaldığı tarihten itibaren üç ay içinde taraflarca usulüne uygun yenilenmediğinden ve süresi içerisinde yenileme harcı yatırılmadığından; HMK 150/5. maddesi uyarınca davanın AÇILMAMIŞ SAYILMASINA,
Harçlar Kanunu gereği alınması gereken 427,60-TL harcın dava açılırken yatırılan 269,85 TL peşin harcın mahsubu ile eksik alınan ‭157,75‬ ‬ TL harcın davacıdan alınarak hazine irat kaydına,‬
Yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
Davalılar kendisini vekille temsil ettirdiğinden red edilen miktar üzerinden AAÜT'nin 7/1. maddesine göre belirlenen 17.900,00 TL vekâlet ücretinin davacıdan tahsili ile vekili yararına davalılara verilmesine,
Dava şartı arabuluculuk ücreti olan ve 6325 sy Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-13 maddesi uyarınca tarafların anlaşamamaları nedeniyle Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 3.200,00 TL'nin davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
HMK m. 333 gereği gider avansından artanın kararın kesinleşmesiyle yatırana iadesine,
Dair, tarafların yokluğunda ve gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süresi içerisinde İstinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 10.09.2024
Katip...
e-imzalı
Hakim...
e-imzalı